Interpelacja w sprawie wykluczenia transportowego, promocji transportu publicznego oraz jego ujednolicenia i integralności
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 5664
do ministra infrastruktury
w sprawie wykluczenia transportowego, promocji transportu publicznego oraz jego ujednolicenia i integralności
Zgłaszający: Kacper Płażyński
Data wpływu: 21-10-2024
Szanowny Panie Ministrze,
zgłosili się do mnie przedstawiciele inicjatywy Polska-Słowacja-autobusy, którzy zwrócili moją uwagę na problemy związane z dostępnością transportu publicznego, zwłaszcza na obszarach słabiej zurbanizowanych w Polsce. Choć temat wykluczenia transportowego poruszany jest w debacie publicznej już od dawna, a w ostatnich latach przyciągnął uwagę różnych organizacji społecznych i ekspertów, skuteczne rozwiązania w tej dziedzinie nie zostały jeszcze w pełni wdrożone.
Brak jednolitej, zintegrowanej bazy wyszukiwania połączeń stanowi problem, który ogranicza możliwość sprawnego planowania podróży. Obecnie pasażerowie zmuszeni są do korzystania z zewnętrznych witryn, w zależności od wybranego środka transportu. Na Słowacji istnieje przykład zintegrowanego systemu wyszukiwania połączeń – platforma www.cp.sk, która umożliwia planowanie całej podróży (w tym przesiadek) zarówno koleją, jak i autobusem. Niestety, w Polsce podobne rozwiązania nie są dostępne, a jedną z głównych przeszkód jest brak jednolitej wyszukiwarki połączeń. Obecnie ten sam przystanek często figuruje pod różnymi nazwami, zależnie od przewoźnika lub lokalnych operatorów. Taka fragmentacja uniemożliwia tworzenie efektywnego systemu integracji, a w rezultacie pasażerowie mają utrudniony dostęp do pełnych rozkładów jazdy.
W Polsce brakuje również instytucji integrujących transport publiczny, które koordynowałyby różne środki transportu na poziomie krajowym. Doświadczenia austriackie i słowackie pokazują, że efektywna organizacja transportu publicznego, uwzględniająca spójne połączenia, rozkłady i dostępność różnych form transportu, może znacząco zwiększyć mobilność i komfort mieszkańców. Skorzystanie z tych międzynarodowych doświadczeń mogłoby poprawić dostępność i efektywność polskiego transportu publicznego.
Obecny system ulg w transporcie publicznym jest złożony i różni się w zależności od środka transportu. Wprowadzenie jednolitych zasad, niezależnie od rodzaju transportu, pozwoli na stworzenie spójnej oferty taryfowej. Tego rodzaju ujednolicenie nie tylko uprości korzystanie z ulg przez pasażerów, ale także umożliwi lepszą koordynację działań marketingowych dla całego systemu transportu publicznego. Taki standard ułatwi podróżowanie i sprawi, że pasażerowie będą mogli korzystać z ulg bez względu na wybór środka transportu.
Istotne jest również, aby Ministerstwo Infrastruktury rozważyło bardziej aktywne włączenie polskich uczelni wyższych w proces kształcenia specjalistów zajmujących się zarządzaniem transportem publicznym, mobilnością aktywną i mikromobilnością. Rozwijanie programów kształcenia oraz nowych kierunków studiów z zakresu zarządzania transportem i mobilności publicznej mogłoby przyczynić się do zwiększenia kompetencji kadr sektora transportowego oraz przygotowania młodych specjalistów do wyzwań współczesnego zarządzania. Warto również rozważyć wprowadzenie ścieżki kariery i systemu praktyk zawodowych, które przyciągnęłyby do tego sektora osoby z doświadczeniem i ambicjami, a także ułatwiłyby młodym profesjonalistom start zawodowy w tej branży.
Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę o odpowiedź:
Czy ministerstwo planuje stworzyć jednolitą bazę wyszukiwania połączeń w sektorze transportu publicznego?
Czy ministerstwo zamierza podjąć kroki mające na celu wprowadzenie integratorów transportu publicznego, czerpiąc z przykładów Austrii i Słowacji, aby poprawić efektywność i dostępność połączeń?
Czy ministerstwo planuje działania mające na celu ujednolicenie ulg ustawowych między różnymi środkami transportu?
Jakie działania planuje Ministerstwo Infrastruktury w celu zwiększenia roli uczelni wyższych w kształceniu kadr dla sektora transportu publicznego oraz wprowadzenia przejrzystej ścieżki kariery zawodowej w tym obszarze?
Z wyrazami szacunku
Kacper Płażyński
Sekretarz stanu Stanisław Bukowiec
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10564 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTD-2-1.054.14.2024
Warszawa, 14 listopada 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszalek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 5664 posła na Sejm RP Kacpra Płażyńskiego w sprawie
wykluczenia transportowego, promocji transportu publicznego oraz jego ujednolicenia
i integralności, poniżej przedstawiam następujące stanowisko.
Ad 1 i 2. W resorcie infrastruktury został powołany Zespół Ekspercki do spraw
przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu. Do uczestnictwa w pracach Zespołu,
oprócz komórek merytorycznych Ministerstwa Infrastruktury, zostali zaproszeni eksperci
ze środowiska naukowego zajmującego się tematyką transportu publicznego, a także
przedstawiciele branży oraz organizacji samorządowych.
Szeroka reprezentacja przedstawicieli różnych dziedzin powiązanych z publicznym
transportem zbiorowym w pracach Zespołu Eksperckiego pozwoli na odpowiednie
zdiagnozowanie obszarów prawnych, w których należy dokonać niezbędnych zmian.
Pierwsze, inauguracyjne spotkanie ww. Zespołu Eksperckiego do spraw przeciwdziałania
wykluczeniu komunikacyjnemu odbyło się w dniu 30 października br. W najbliższym czasie
planowana jest organizacja kolejnych posiedzeń tego gremium.
W wyniku prac powołanego Zespołu planowane jest przygotowanie rozwiązań
legislacyjnych nowelizujących przepisy ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym
transporcie zbiorowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 2778) oraz ustawy z dnia 16 maja 2019 r.
o Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej (Dz.
U. z 2024 r. poz. 402), jak i innych aktów prawnych odnoszących się do publicznego
transportu zbiorowego.
Planuje się, że ww. nowelizacja może obejmować m.in.:
1) utworzenie kompletnego elektronicznego systemu przewozów pasażerskich,
w ramach którego pasażerowie będą mieli dostęp do mapy i wyszukiwarki
połączeń autobusowych i kolejowych w całym kraju. System ten posiadałby
rejestr linii komunikacyjnych dofinansowanych ze środków Funduszu,
z uwzględnieniem liczby przewożonych pasażerów, kilometrów danej linii
komunikacyjnej, a także liczby kursów autobusowych na danej linii,
wykorzystywanych pojazdów oraz identyfikacji organizatorów publicznego
transportu zbiorowego jak również przewoźników świadczących usługi przewozu
osób;
2) wprowadzenie regionalnego integratora przewozów, w taki sposób, aby tworzył
on przemyślaną i odpowiadającą potrzebom pasażerów sieć połączeń na danym
-- 1 of 4 --
2
obszarze. System ten powinien opierać się na integracji transportu autobusowego
i kolejowego. Transport autobusowy powinien zapewniać przede wszystkim
pasażerom możliwość dojazdu do stacji kolejowych;
3) wprowadzenie minimalnych standardów częstotliwości realizowania przewozów
w publicznym transporcie zbiorowym, w tym przewozów o charakterze
użyteczności publicznej dofinansowanych ze środków Funduszu;
4) określenie minimalnych standardów jakości taboru (głównie w zakresie jego
wieku), którym realizowane są przewozy o charakterze użyteczności publicznej;
5) wzmocnienie kontroli wydatkowania środków Funduszu.
Podkreślenia wymaga jednak, że ostateczny kształt wskazanej nowelizacji zostanie
określony w przygotowanym przez Ministerstwo Infrastruktury projekcie ustawy,
będącym efektem prac Zespołu Eksperckiego do spraw przeciwdziałania wykluczeniu
komunikacyjnemu.
Ad 3. Odnosząc się do pytania czy Ministerstwo Infrastruktury rozważa ujednolicenie ulg
w transporcie publicznym uprzejmie informuję, że obecnie realizowane są prace
koncepcyjne związane z pozyskiwaniem od przewoźników drogowych oraz operatorów
(w zakresie przewozów kolejowych) oraz marszałków województw (w zakresie
przewozów autobusowych) informacji odnośnie liczby sprzedanych biletów z ulgą
ustawową i wynikających z tego tytułu należnej kwoty rekompensaty w podziale na
poszczególne grupy uprawnionych. Ministerstwo Infrastruktury pracuje również nad
analizą postulatów, które dotychczas wpłynęły do resortu w przedmiotowym zakresie, jak
też przygotowywaniem wstępnej propozycji możliwego docelowego kształtu
obowiązującego w Polsce systemu ulg przejazdowych.
Zmiany te będą dotyczyć systemu ulg ustawowych w przewozach drogowych i kolejowych
– z wyłączeniem komunikacji miejskiej, dla której zarówno organizatorem jak i płatnikiem
są poszczególne jednostki samorządu terytorialnego. Podmioty te samodzielnie, każdy we
własnym zakresie, określają beneficjentów, zakres i wymiar ulg, dlatego też nie wydaje się
zasadne ingerowanie na poziomie centralnym w uprawnienia samorządów do
regulowania i organizacji lokalnego publicznego transportu zbiorowego.
Ad 4. Uniwersytet Morski w Gdyni jak i Politechnika Morska w Szczecinie są uczelniami
nadzorowanymi przez resort infrastruktury.
Z przekazanych przez ww. uczelnie informacji wynika, że Uniwersytet Morski w Gdyni na
przestrzeni ostatnich lat podejmuje działania mające na celu kształcenie kadr dla szeroko
rozumianego transportu. Dotyczy to przede wszystkim kierunków „transport”
i „zarządzanie”.
W programach tych studiów znajdują się przedmioty odnoszące się do zarządzania
systemami transportowymi, planowaniem i organizacją transportu miejskiego
i regionalnego, marketingiem usług, a także mobilności oraz elektromobilności.
W celu zapewnienia odpowiedniego poziomu zajęć nauczyciele akademiccy przygotowują
materiały dydaktyczne, które uwzględniają zmiany w otoczeniu społeczno-
-- 2 of 4 --
3
gospodarczym. Aktualizują treści skryptów wcześniej wydanych oraz planują nowe
publikacje. W najbliższych latach dzięki pozyskanemu finansowaniu ze środków
Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w ramach Programu Fundusze Europejskie dla
Rozwoju Społecznego 2021-2027 zmodyfikowany zostanie m.in. program kierunku
„transport”, w tym zaplanowane jest wydanie kolejnych skryptów i podręczników.
Jednocześnie kadra dydaktyczna podniesie swoje kompetencje dzięki szkoleniom
i wizytom studyjnym w innych ośrodkach akademickich. W ramach wyżej wymienionych
środków studenci będą mieli możliwość uczestniczenia w stażach oraz
wysokospecjalistycznych szkoleniach branżowych w zakresie zielonej i cyfrowej
transformacji oraz projektowania uniwersalnego.
Natomiast Politechnika Morska w Szczecinie wskazała, że posiada pięć Wydziałów,
a jednym z nich jest Wydział Inżynieryjno-Ekonomiczny Transportu (WIET). Wydział ten
ma charakter interdyscyplinarny, a jego działalność naukowo-dydaktyczna obejmuje m.in.
szeroko rozumianą problematykę transportu i logistyki, w ujęciu zarówno techniczno-
technologicznym, ekonomicznym, jak też organizacyjnym, prawnym, środowiskowym
i społecznym. Istotnym w odniesieniu do „wykorzystania potencjału uczelni morskich” jest
fakt, iż Wydział posiada doświadczony zespół naukowców, zajmujących się
funkcjonowaniem i rozwojem publicznego transportu zbiorowego (PTZ). Kadra tego
wydziału prowadzi badania m.in. w zakresie organizacji, ekonomiki, zarządzania,
mobilności, zrównoważonego rozwoju, uwarunkowań prawnych, czy też aspektów
technicznych związanych z funkcjonowaniem i problemami PTZ. Dorobek naukowy
pracowników WIET w zakresie badań nad PTZ obejmuje m.in. monografie, artykuły
naukowe publikowane w krajowych i międzynarodowych periodykach oraz rozprawy
doktorskie. Warte podkreślenia jest także bogate doświadczenie zespołu naukowców
WIET w zakresie realizacji opracowań i prac wdrożeniowych dla lokalnych i regionalnych
JST. Obejmują one m.in. studia wykonalności projektów transportowych (np. studium
wykonalności Szczecińskiej Kolei Metropolitalnej), analizy i propozycje zmian w zakresie
taryf biletowych, analizy kosztów i korzyści zakupu i eksploatacji przez JST autobusów
zeroemisyjnych, czy też wykorzystania w systemie PTZ szynowych środków transportu
publicznego.
WIET od wielu lat skupia wokół siebie Radę Rozwoju Wydziału (RR), która stanowi
platformę rozszerzającą i ułatwiającą współpracę pomiędzy Wydziałem, a jego
otoczeniem społeczno-gospodarczym. Współpraca z otoczeniem prowadzona jest
zarówno w zakresie badań naukowych, jak też kształcenia studentów. W składzie RR, poza
partnerami typowo biznesowymi, znajdują się również lokalni i regionalni organizatorzy
i operatorzy PTZ oraz stowarzyszenia zrzeszające podmioty zajmujące się problematyką
transportu pasażerskiego, w tym PTZ. Dzięki stałej współpracy z podmiotami
odpowiedzialnymi za organizację i zarządzanie PTZ na szczeblu lokalnym oraz
regionalnym, pracownikom naukowym WIET znane są problemy, z jakimi borykają się JST
w tym zakresie. Na wydziale, we współpracy z członkami RR, organizowane są także
konferencje o tematyce związanej z szeroko rozumianym transportem pasażerskim,
w tym PTZ (np. XI Konferencja Naukowo – Techniczna „Kierunki Rozwoju Transportu
Miejskiego i Regionalnego 2023”).
-- 3 of 4 --
4
Studenci, dzięki stałej współpracy WIET z podmiotami RR, mają możliwość uczestnictwa
w zajęciach dydaktycznych realizowanych na terenie tych jednostek lub w wykładach
gościnnych prowadzonych przez przedstawicieli RR na terenie Uczelni. W ramach tego
rodzaju spotkań, studenci mają możliwość poznania m.in. systemu zarządzania ruchem
i monitorowania środków transportu publicznego, czy planowanych inwestycji miejskich
w zakresie rozwoju PTZ.
Istotnym aspektem działań w zakresie kształcenia studentów Wydziału jest również
rozbudowany system praktyk kierunkowych i dyplomowych. Studenci mają możliwość
realizacji praktyk zgodnie z indywidualnymi zainteresowaniami naukowymi. Część z tych
praktyk realizowana była u organizatorów lub operatorów PTZ, a ich efektem były prace
dyplomowe podejmujące problematykę PTZ.
WIET oferuje aktualnie cztery kierunki studiów: Logistykę, Transport, Zarządzanie
i Inżynierię Produkcji oraz Zarządzanie. Pomimo faktu, że na WIET nie ma obecnie
kierunku lub specjalności dedykowanej wyłącznie problematyce PTZ, tematyka tej,
istotnej dla społeczeństwa dziedziny życia, podejmowana jest w ramach niektórych
przedmiotów realizowanych w toku studiów na kierunku Transport oraz Logistyka.
Zarówno doświadczenie naukowo-dydaktyczne pracowników, jak też baza laboratoryjna
i współpraca z otoczeniem społeczno-gospodarczym, pozwalają jednak na realizację
procesu przygotowania nowej specjalności, dedykowanej potrzebie wykształcenia kadry
odpowiedzialnej za prawidłowe funkcjonowanie PTZ na szczeblu lokalnym, regionalnym
i krajowym.
Z wyrazami szacunku
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Stanisław Bukowiec
Sekretarz Stanu
-- 4 of 4 --