Interpelacja nr 5626
Interpelacja w sprawie polityki regionalnej Unii Europejskiej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie polityki regionalnej Unii Europejskiej
Interpelacja nr 5626
do ministra funduszy i polityki regionalnej
w sprawie polityki regionalnej Unii Europejskiej
Zgłaszający: Witold Zembaczyński
Data wpływu: 20-10-2024
Szanowna Pani Minister,
samorządowcy z wielu regionów Unii Europejskiej, w tym z Polski, są zaniepokojeni doniesieniami związanymi ze zmianą polityki regionalnej zgodnie z dokumentem projektu budżetu UE na lata 2028-34. Jak podaje dziennik „Rzeczpospolita“, zamiast 530 obecnie działających programów, przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen proponuje 27 narodowych programów operacyjnych. W każdy z tych programów mają wchodzić wszystkie wydatki składające się do tej pory na politykę spójności będącą jednym z filarów Unii Europejskiej, opartą na wspieraniu biedniejszych regionów w drodze konwergencji. Z doniesień mediów i samorządowców wynika, iż polityka spójności Unii Europejskiej miałaby zostać scentralizowana na kształt KPO. Przydzielenie środków w formie scentralizowanej jest uzależnione od przeprowadzonych reform w kraju, za których przeprowadzenie państwo otrzyma pieniądze od Unii Europejskiej, a środki będą następnie rozdysponowane między samorządami według kryteriów założonych przez rząd.
Przytoczony kształt programu jest odwrotny do założeń niedawno przeprowadzonej reformy finansowania samorządów w Polsce, które po 2015 roku za rządów Zjednoczonej Prawicy zostały silnie uzależnione od decyzyjności centralnej, gdzie w obecnym kształcie będą dysponować niezależnie większymi środkami finansowymi uzależnionymi od dochodów mieszkańców regionu.
Program rodzi w sobie obawy dotyczące konsekwencji, z powodu których długoterminowo samorządy mogą utracić swoje korzyści. Uzależnienie przekazania pieniędzy od przeprowadzonych reform – w wyniku metody transakcyjnej – spowoduje, że samorządy bezpośrednio mogą doświadczać skutków polityki centralnej w tym zakresie mimo braku wpływu na te działania.
W konsekwencji należy zauważyć, że jednostki samorządu terytorialnego mogłyby mierzyć się z brakiem spójnych programów inwestycyjnych.
Jako Polska w latach 2021-2027 jesteśmy największym beneficjentem polityki spójności w Unii Europejskiej, Włochy znajdujące się w tym rankingu na drugim miejscu otrzymują blisko dwukrotnie mniej środków z tego tytułu. Obawy ze strony samorządowców w tej sprawie piętrzą się niezależnie od reprezentowanej przez nich strony politycznej.
Mając na uwadze dobro samorządów, zwracam się do Pani Minister o udzielenie odpowiedzi na pytania:
Czy obawy zgłaszane przez samorządowców oraz media znajdują potwierdzenie w realiach? Czy reforma rzeczywiście oznacza pełną centralizację funduszy?
Jakie są realne szanse, że proponowane zmiany w budżecie UE na lata 2028-2034 pozostaną w obecnym kształcie? Czy istnieją możliwości negocjacji tych warunków?
Jakie działania zostaną podjęte, aby zminimalizować skutki dla polskich samorządów?
Interpelacja nr 5626
do ministra funduszy i polityki regionalnej
w sprawie polityki regionalnej Unii Europejskiej
Zgłaszający: Witold Zembaczyński
Data wpływu: 20-10-2024
Szanowna Pani Minister,
samorządowcy z wielu regionów Unii Europejskiej, w tym z Polski, są zaniepokojeni doniesieniami związanymi ze zmianą polityki regionalnej zgodnie z dokumentem projektu budżetu UE na lata 2028-34. Jak podaje dziennik „Rzeczpospolita“, zamiast 530 obecnie działających programów, przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen proponuje 27 narodowych programów operacyjnych. W każdy z tych programów mają wchodzić wszystkie wydatki składające się do tej pory na politykę spójności będącą jednym z filarów Unii Europejskiej, opartą na wspieraniu biedniejszych regionów w drodze konwergencji. Z doniesień mediów i samorządowców wynika, iż polityka spójności Unii Europejskiej miałaby zostać scentralizowana na kształt KPO. Przydzielenie środków w formie scentralizowanej jest uzależnione od przeprowadzonych reform w kraju, za których przeprowadzenie państwo otrzyma pieniądze od Unii Europejskiej, a środki będą następnie rozdysponowane między samorządami według kryteriów założonych przez rząd.
Przytoczony kształt programu jest odwrotny do założeń niedawno przeprowadzonej reformy finansowania samorządów w Polsce, które po 2015 roku za rządów Zjednoczonej Prawicy zostały silnie uzależnione od decyzyjności centralnej, gdzie w obecnym kształcie będą dysponować niezależnie większymi środkami finansowymi uzależnionymi od dochodów mieszkańców regionu.
Program rodzi w sobie obawy dotyczące konsekwencji, z powodu których długoterminowo samorządy mogą utracić swoje korzyści. Uzależnienie przekazania pieniędzy od przeprowadzonych reform – w wyniku metody transakcyjnej – spowoduje, że samorządy bezpośrednio mogą doświadczać skutków polityki centralnej w tym zakresie mimo braku wpływu na te działania.
W konsekwencji należy zauważyć, że jednostki samorządu terytorialnego mogłyby mierzyć się z brakiem spójnych programów inwestycyjnych.
Jako Polska w latach 2021-2027 jesteśmy największym beneficjentem polityki spójności w Unii Europejskiej, Włochy znajdujące się w tym rankingu na drugim miejscu otrzymują blisko dwukrotnie mniej środków z tego tytułu. Obawy ze strony samorządowców w tej sprawie piętrzą się niezależnie od reprezentowanej przez nich strony politycznej.
Mając na uwadze dobro samorządów, zwracam się do Pani Minister o udzielenie odpowiedzi na pytania:
Czy obawy zgłaszane przez samorządowców oraz media znajdują potwierdzenie w realiach? Czy reforma rzeczywiście oznacza pełną centralizację funduszy?
Jakie są realne szanse, że proponowane zmiany w budżecie UE na lata 2028-2034 pozostaną w obecnym kształcie? Czy istnieją możliwości negocjacji tych warunków?
Jakie działania zostaną podjęte, aby zminimalizować skutki dla polskich samorządów?
Odpowiedź urzędowa
Minister Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 3 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
8 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5847 znaków
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
tel. 22 273 70 10
www.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 17 listopada 2024 r.
znak sprawy: DSR-IVa.054.1.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 5626 Pana Posła Witolda
Zembaczyńskiego w sprawie polityki regionalnej Unii Europejskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację, przedstawiam następujące informacje dotyczące
reformy polityki spójności w kontekście jej możliwej centralizacji, szans
i zagrożeń jej wprowadzenia w życie oraz działań podejmowanych przez
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej.
Debata na temat przyszłych Wieloletnich Ram Finansowych (WRF) po 2027 r.
oraz przyszłej polityki spójności nadal trwa. Projekty rozporządzeń dotyczących
przyszłych WRF mają zostać opublikowane najwcześniej w połowie 2025 r.
Niedługo potem zostanie zaprezentowany nowy pakiet rozporządzeń dla polityki
spójności. W debacie nieformalnej przewijają się różne poglądy, z których
wynika, że nawet sama Komisja nie jest monolitem w kwestii roli regionów.
Faktycznie część z tych głosów wskazuje na możliwość skorzystania z rozwiązań
stosowanych w ramach Instrumentu na Rzecz Odbudowy i Zwiększania
Odporności, ale nie można na tę chwilę jednoznacznie zakładać, że taka będzie
oficjalna propozycja Komisji Europejskiej. Dopóki brak jest konkretnych
propozycji nie będzie możliwa precyzyjna analiza, jaki będzie wpływ nowych
rozwiązań na sytuację regionów w Polsce.
Rząd RP był zawsze orędownikiem silnego udziału regionów w polityce spójności.
W Polsce idea decentralizacji jest mocno zakorzeniona – w każdej kolejnej
perspektywie udział regionów we wdrażaniu polityki spójności rośnie. Obecna
perspektywa finansowa 2021-2027 to najwyższy poziom decentralizacji środków
-- 1 of 3 --
2
z polityki spójności od momentu wstąpienia Polski do Unii Europejskiej w 2004 r.
Samorządy regionalne odpowiadają za realizację 16 programów, których alokacja
wynosi ok. 44% wszystkich środków polityki spójności. Łączna kwota środków
zarządzana na poziomie regionalnym wynosi 33,5 mld euro. Dla porównania
w perspektywie finansowej 2014-2020, samorządy regionalne odpowiadały
za wydatkowanie 40% alokacji, a w perspektywie 2007-2013 – 25%.
Te, kompetencje samorządów, wypracowane na przestrzeni ostatnich
perspektyw finansowych, należy wzmacniać, a nie burzyć ten porządek
i budować nowy system zupełnie od początku. Skutkowałoby to słabszym
dostosowaniem interwencji polityki spójności do regionalnych i lokalnych
potencjałów i uwarunkowań rozwoju poszczególnych terytoriów, a tym samym
pogorszyłoby efektywność i skuteczność tej polityki.
Rząd RP podejmuje następujące działania w celu wzmocnienia pozycji regionów
w polityce spójności.
1. W dniu 3 października 2024 r. zostało przyjęte przez Komitet Rady
Ministrów ds. Europejskich „Stanowisko Rządu RP w sprawie roli
spójności w UE i przyszłości polityki spójności po 2027 roku”. Dokument
ten jasno wskazuje, że wdrażanie polityki spójności powinno być
realizowane w modelu zarządzania dzielonego i wielopoziomowego
zarządzania oraz zasady partnerstwa i subsydiarności, w których istotną
rolę w programowaniu i wdrażaniu polityk odgrywają władze regionalne,
partnerzy społeczni, gospodarczy i reprezentujący społeczeństwo
obywatelskie. Polityka spójności powinna być obecna we wszystkich
regionach w połączeniu z koncentracją wsparcia UE przede wszystkim
w tych najsłabiej rozwiniętych.
2. Ministerstwo uczestniczy w pracach i dyskusji nt. przyszłości polityki
spójności na forum europejskim i krajowym, w tym także w ramach
wielostronnych i bilateralnych kontaktów z innymi państwami
członkowskimi i instytucjami UE. W ramach tej debaty, prezentowane są
postulaty zawarte w stanowisku Rządu, w tym silne poparcie dla polityki
spójności w ujęciu terytorialnym z silną rolą regionów, jako podmiotów
zaangażowanych w programowanie i wdrażanie polityki spójności.
Przykładem silnego głosu w tej sprawie było wystąpienie Pana Jana
Szyszko, Sekretarza Stanu w MFiPR w trakcie seminarium w dniu
9 października br., które odbyło się w ramach European Week of Regions
and Cities w Brukseli.
3. O znaczeniu regionów w pracach Ministerstwa Funduszy i Polityki
Regionalnej świadczy także stała współpraca z reprezentantami regionów
na temat kształtu przyszłej polityki spójności. Głos przedstawicieli
regionów jest jak najbardziej słyszalny i brany pod uwagę.
Przedstawiciele samorządów terytorialnych są zapraszani do udziału
w pracach eksperckich, spotkaniach i konferencjach oraz konsultujemy
z nimi dokumenty strategiczne dotyczące przyszłości polityki spójności.
-- 2 of 3 --
3
Nawiązaliśmy także silną współpracę z Europejskim Komitetem Regionów,
który jest istotnym wyrazicielem głosu tego środowiska w pracach
na forum europejskim.
4. Stanowisko Polski w zakresie przyszłości polityki spójności, w tym silna
rola regionów, są i nadal będą mocno promowane w trakcie kolejnych
prac na forum europejskim, takim jak posiedzenie Rady ds. Ogólnych
w dniu 28 listopada 2024 r. Rola regionów we wdrażaniu polityki
spójności będzie ważnym tematem w trakcie wydarzeń polskiej
prezydencji w Radzie UE, która rozpoczyna się 1 stycznia 2025 r. Między
innymi kwestiom rozwoju regionalnego i wymiaru terytorialnego będzie
poświęcony jeden dzień z 2-dniowej konferencji „Rozwój po europejsku.
Jaka polityka rozwoju dla bezpiecznej, odpornej i globalnie
konkurencyjnej Unii Europejskiej?”, organizowanej w Krakowie w dniach
30-31 stycznia 2025 r.
Mając na uwadze powyższe chciałabym zapewnić o silnym zaangażowaniu
Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej w starania o korzystne dla naszego
kraju i polskich regionów rozwiązania dotyczące kształtu polityki spójności
po 2027 r.
Z poważaniem
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --
tel. 22 273 70 10
www.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 17 listopada 2024 r.
znak sprawy: DSR-IVa.054.1.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 5626 Pana Posła Witolda
Zembaczyńskiego w sprawie polityki regionalnej Unii Europejskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację, przedstawiam następujące informacje dotyczące
reformy polityki spójności w kontekście jej możliwej centralizacji, szans
i zagrożeń jej wprowadzenia w życie oraz działań podejmowanych przez
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej.
Debata na temat przyszłych Wieloletnich Ram Finansowych (WRF) po 2027 r.
oraz przyszłej polityki spójności nadal trwa. Projekty rozporządzeń dotyczących
przyszłych WRF mają zostać opublikowane najwcześniej w połowie 2025 r.
Niedługo potem zostanie zaprezentowany nowy pakiet rozporządzeń dla polityki
spójności. W debacie nieformalnej przewijają się różne poglądy, z których
wynika, że nawet sama Komisja nie jest monolitem w kwestii roli regionów.
Faktycznie część z tych głosów wskazuje na możliwość skorzystania z rozwiązań
stosowanych w ramach Instrumentu na Rzecz Odbudowy i Zwiększania
Odporności, ale nie można na tę chwilę jednoznacznie zakładać, że taka będzie
oficjalna propozycja Komisji Europejskiej. Dopóki brak jest konkretnych
propozycji nie będzie możliwa precyzyjna analiza, jaki będzie wpływ nowych
rozwiązań na sytuację regionów w Polsce.
Rząd RP był zawsze orędownikiem silnego udziału regionów w polityce spójności.
W Polsce idea decentralizacji jest mocno zakorzeniona – w każdej kolejnej
perspektywie udział regionów we wdrażaniu polityki spójności rośnie. Obecna
perspektywa finansowa 2021-2027 to najwyższy poziom decentralizacji środków
-- 1 of 3 --
2
z polityki spójności od momentu wstąpienia Polski do Unii Europejskiej w 2004 r.
Samorządy regionalne odpowiadają za realizację 16 programów, których alokacja
wynosi ok. 44% wszystkich środków polityki spójności. Łączna kwota środków
zarządzana na poziomie regionalnym wynosi 33,5 mld euro. Dla porównania
w perspektywie finansowej 2014-2020, samorządy regionalne odpowiadały
za wydatkowanie 40% alokacji, a w perspektywie 2007-2013 – 25%.
Te, kompetencje samorządów, wypracowane na przestrzeni ostatnich
perspektyw finansowych, należy wzmacniać, a nie burzyć ten porządek
i budować nowy system zupełnie od początku. Skutkowałoby to słabszym
dostosowaniem interwencji polityki spójności do regionalnych i lokalnych
potencjałów i uwarunkowań rozwoju poszczególnych terytoriów, a tym samym
pogorszyłoby efektywność i skuteczność tej polityki.
Rząd RP podejmuje następujące działania w celu wzmocnienia pozycji regionów
w polityce spójności.
1. W dniu 3 października 2024 r. zostało przyjęte przez Komitet Rady
Ministrów ds. Europejskich „Stanowisko Rządu RP w sprawie roli
spójności w UE i przyszłości polityki spójności po 2027 roku”. Dokument
ten jasno wskazuje, że wdrażanie polityki spójności powinno być
realizowane w modelu zarządzania dzielonego i wielopoziomowego
zarządzania oraz zasady partnerstwa i subsydiarności, w których istotną
rolę w programowaniu i wdrażaniu polityk odgrywają władze regionalne,
partnerzy społeczni, gospodarczy i reprezentujący społeczeństwo
obywatelskie. Polityka spójności powinna być obecna we wszystkich
regionach w połączeniu z koncentracją wsparcia UE przede wszystkim
w tych najsłabiej rozwiniętych.
2. Ministerstwo uczestniczy w pracach i dyskusji nt. przyszłości polityki
spójności na forum europejskim i krajowym, w tym także w ramach
wielostronnych i bilateralnych kontaktów z innymi państwami
członkowskimi i instytucjami UE. W ramach tej debaty, prezentowane są
postulaty zawarte w stanowisku Rządu, w tym silne poparcie dla polityki
spójności w ujęciu terytorialnym z silną rolą regionów, jako podmiotów
zaangażowanych w programowanie i wdrażanie polityki spójności.
Przykładem silnego głosu w tej sprawie było wystąpienie Pana Jana
Szyszko, Sekretarza Stanu w MFiPR w trakcie seminarium w dniu
9 października br., które odbyło się w ramach European Week of Regions
and Cities w Brukseli.
3. O znaczeniu regionów w pracach Ministerstwa Funduszy i Polityki
Regionalnej świadczy także stała współpraca z reprezentantami regionów
na temat kształtu przyszłej polityki spójności. Głos przedstawicieli
regionów jest jak najbardziej słyszalny i brany pod uwagę.
Przedstawiciele samorządów terytorialnych są zapraszani do udziału
w pracach eksperckich, spotkaniach i konferencjach oraz konsultujemy
z nimi dokumenty strategiczne dotyczące przyszłości polityki spójności.
-- 2 of 3 --
3
Nawiązaliśmy także silną współpracę z Europejskim Komitetem Regionów,
który jest istotnym wyrazicielem głosu tego środowiska w pracach
na forum europejskim.
4. Stanowisko Polski w zakresie przyszłości polityki spójności, w tym silna
rola regionów, są i nadal będą mocno promowane w trakcie kolejnych
prac na forum europejskim, takim jak posiedzenie Rady ds. Ogólnych
w dniu 28 listopada 2024 r. Rola regionów we wdrażaniu polityki
spójności będzie ważnym tematem w trakcie wydarzeń polskiej
prezydencji w Radzie UE, która rozpoczyna się 1 stycznia 2025 r. Między
innymi kwestiom rozwoju regionalnego i wymiaru terytorialnego będzie
poświęcony jeden dzień z 2-dniowej konferencji „Rozwój po europejsku.
Jaka polityka rozwoju dla bezpiecznej, odpornej i globalnie
konkurencyjnej Unii Europejskiej?”, organizowanej w Krakowie w dniach
30-31 stycznia 2025 r.
Mając na uwadze powyższe chciałabym zapewnić o silnym zaangażowaniu
Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej w starania o korzystne dla naszego
kraju i polskich regionów rozwiązania dotyczące kształtu polityki spójności
po 2027 r.
Z poważaniem
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --