+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.362.2024
Warszawa, 27 grudnia 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 5613 złożoną przez Panią poseł Marcelinę Zawiszę
w sprawie usprawnienia funkcjonowania systemu sprawiedliwości, uprzejmie
przedstawiam następujące informacje.
Ad 1
W Ministerstwie Sprawiedliwości opracowany został Plan działalności Ministra
Sprawiedliwości na rok 2025 dla działu administracji rządowej sprawiedliwość. Plan
powstał w oparciu o cele strategiczne dla resortu sprawiedliwości wyznaczone przez
Kierownictwo Ministerstwa, a realizacja zadań wyznaczonych w Planie stanowić będzie
jeden z elementów długotrwałego procesu usprawniania funkcjonowania instytucji
wymiaru sprawiedliwości. Powołano ponadto dwa stałe Zespoły:
 Zespół do spraw Strategii - zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 31
października 2024 r. w sprawie powołania stałego Zespołu do spraw strategii
w dziale administracji rządowej – sprawiedliwość (Dz. Urz. Min. Sprawiedl. z 2024
r. poz. 262) oraz
 Zespół do spraw kontroli zarządczej - zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości
z dnia 31 października 2024 r. w sprawie powołania stałego Zespołu do spraw
kontroli zarządczej w dziale administracji rządowej – sprawiedliwość (Dz. Urz.
Min. Sprawiedl. z 2024 r. poz. 263).
Zadaniem ww. Zespołów jest opracowanie krótko - i długo terminowej strategii dla
wymiaru sprawiedliwości, a na jej podstawie corocznych Planów działalności Ministra
Sprawiedliwości oraz sposobów monitorowania ich wykonania.
Jednocześnie należy podkreślić, że przeprowadzenie kompleksowej diagnozy stanu
sądownictwa powszechnego, tzw. bilansu otwarcia, o którym mowa w Raporcie NIK jest
procesem złożonym i czasochłonnym, wymaga bowiem sporządzenia wielowymiarowych
analiz we współpracy ze środowiskiem sędziowskim, środowiskiem nauki i organizacjami
pozarządowymi, przy wsparciu instytutów nadzorowanych przez Ministra
Sprawiedliwości, w tym Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości. Prace w tym zakresie
prowadzone są na bieżąco i kontynuowane będą w roku 2025. Wówczas spodziewane jest
przedstawienie finalnej wersji raportu o stanie sądownictwa w Polsce oraz priorytetów
działań naprawczych na najbliższe lata.

-- 1 of 10 --

Ad 2
Ministerstwo Sprawiedliwości widzi potrzebę podjęcia przekrojowych działań
ukierunkowanych na instytucjonalizację postępowania mediacyjnego w polskim systemie
prawnym oraz wskazywanie korzyści płynących z mediacji dla wymiaru sprawiedliwości.
Prowadzony przez Ministerstwo Sprawiedliwości nadzór statystyczny nad
postępowaniem mediacyjnym w latach 2006-2023, przy zastosowaniu mierników ujętych
w tabeli poniżej, ujawnił następujące wnioski:
1. co roku do sądów trafia ok. 2 200 000 spraw mediowalnych (takich, w których
mediacja może być zastosowana), co stanowi ok. 15% wszystkich spraw;
2. wskaźnik mediacji, czyli odsetek spraw skierowanych do mediacji w stosunku do
wszystkich spraw wpływających do sądu, w których mediacja może być
zastosowana osiągnął wynik 1,6%;
3. liczba spraw skierowanych do mediacji sukcesywnie rośnie. W roku 2023
w porównaniu do roku 2022 wzrosła o 8%;
4. wzrosła liczba skutecznych mediacji z 3 836 w roku 2013 do 9 410 w roku 2023;
5. wskaźnik skuteczności mediacji, czyli odsetek skutecznych mediacji w ogólnej
liczbie spraw skierowanych do mediacji w badanych latach kształtował się
różnorodnie. W 2023 r. jego wartość wynosiła 27,29%;
6. liczba ugód zawartych w sprawach cywilnych wzrosła w latach 2013-2023
niemalże pięciokrotnie;
7. w roku 2017 liczba spraw, w których przeprowadzono spotkanie informacyjne
wynosiła 1 399, natomiast w roku 2023 osiągnęła wynik 1 948 spraw i wzrosła w
stosunku do roku 2022 o 21,2%;
8. w roku 2023 wzrosła liczba spraw sądowych, w których strony skierowano do
mediacji po udziale w spotkaniu informacyjnym z 679 w roku 2022 do 737 w roku
2023.

-- 2 of 10 --

Przedstawione powyżej wnioski wskazują, z jednej strony, na pozytywny wpływ
dotychczas inicjowanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości działań (wzrost liczby spraw
kierowanych do mediacji, wzrost liczby postępowań zakończonych ugodą, korzyści
stosowania spotkania informacyjnego), z drugiej zaś dowodzą, że postępowanie
mediacyjne w Polsce nie wykorzystuje w pełni swojego potencjału. Konieczne jest
podjęcie, na szczeblu centralnym, działań w celu stworzenia przestrzeni informacyjno-
legislacyjno-edukacyjnej do skutecznego stosowania oraz pełnego wykorzystania
możliwości postępowania mediacyjnego, zarówno w sferze sądowej, jak i pozasądowej.
Mając na uwadze powyższe, Ministerstwo Sprawiedliwości planuje osiągnąć wskaźnik
kierowalności spraw sądowych do mediacji do końca 2030 r. na poziomie 3%.
Ad 3
Na wstępie informuję, że przy obliczaniu średniego czasu trwania postępowania
sądowego w I instancji, o którym mowa w pierwszym akapicie interpelacji, nie uwzględnia
się spraw rozpatrywanych w wydziałach ksiąg wieczystych.
Poprawa sprawności postępowań sądowych była i jest jednym z priorytetowych zadań
nadzorczych Ministra Sprawiedliwości. Realizacji tego zadania służy między innymi,
sprawowany przez Ministra Sprawiedliwości, zewnętrzny nadzór administracyjny nad
działalnością administracyjną sądów, który obejmuje analizę i ocenę prawidłowości oraz
skuteczności wykonywania przez prezesów sądów wewnętrznego nadzoru
administracyjnego. Minister Sprawiedliwości w ramach nadzoru zewnętrznego analizuje
informacje roczne o działalności sądów, ustala ogólne kierunki wewnętrznego nadzoru
administracyjnego, wykonywanego przez prezesów sądów apelacyjnych, kontroluje
wykonywanie obowiązków nadzorczych przez prezesów sądów apelacyjnych oraz wydaje
stosowne zarządzenia.

-- 3 of 10 --

W przypadku stwierdzenia istotnych uchybień w działalności administracyjnej sądu lub
niewykonania przez prezesa sądu apelacyjnego wskazanych zarządzeń może zarządzić
przeprowadzenie lustracji sądu lub wydziału sądu albo przeprowadzenie lustracji
działalności nadzorczej prezesa sądu.
Wymaga podkreślenia, że czas trwania postępowań sądowych jest wypadkową wielu
czynników, często niezależnych od sądów, wyznacza go rodzaj, charakter i stopień
zawiłości danej sprawy, duża liczba spraw z elementem zagranicznym, w których zachodzi
konieczność dokonywania doręczeń zagranicznych, zakres prowadzonego postępowania
dowodowego, obszerność materiału dowodowego, który należy poddać ocenie, trudności
związane z przeprowadzeniem poszczególnych dowodów, w tym długotrwałe
oczekiwanie na sporządzenie opinii przez biegłych sądowych, brak biegłych określonych
specjalności, niestawiennictwo świadków. Długotrwałość rozpoznawania spraw cywilnych
może być także wynikiem wielokrotnej modyfikacji przez strony powództw lub wniosków
zarówno w zakresie podmiotowym, jak i przedmiotowym, występowania braków
formalnych w pismach procesowych, co skutkuje koniecznością wydawania odpowiednich
zarządzeń, rozpoznawania wniosków i zażaleń w kwestiach incydentalnych.
Nie bez znaczenia dla czasu trwania postępowań sądowych pozostaje również wielkość
wpływu spraw do sądów, absencje sędziów, ogromna rotacja i braki w zakresie kadry
urzędniczej, przede wszystkim w dużych jednostkach oraz czasokres obsadzania wolnych
etatów sędziowskich, referendarskich i asystenckich, i - co z tym związane - obciążenie
poszczególnych sędziów.
Aktualny czas trwania postępowań sądowych w sprawach cywilnych jest również
wynikiem lawinowego wzrostu wpływu spraw dotyczących kredytów denominowanych
lub indeksowanych do walut obcych na przestrzeni lat 2017 - I półrocze 2024 r. oraz
pogarszającej się sytuacji sądów w zakresie zdolności do sprawnego rozpoznawania spraw
tego rodzaju, ale też pozostałych wpływających do tego pionu spraw cywilnych.
Wzrastający wpływ spraw i zwiększające się obciążenia sędziów, w tym sprawami
frankowymi przekładają się na wydłużenie toku rozpoznawania spraw, a tym samym
na pogorszenie sprawności postępowań. Szybszemu zakończeniu spraw frankowych nie
sprzyjał początkowo brak utrwalonej linii orzeczniczej w Sądzie Najwyższym oraz praktyka
zadawania pytań prejudycjalnych kierowanych przez sądy powszechne oraz Sąd
Najwyższy do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Wydanie postanowienia w tym
przedmiocie często stanowiło podstawę do zawieszenia cywilnego postępowania
sądowego w danej sprawie oraz w innych toczących się sprawach sądowych
o analogicznym stanie faktycznym i prawnym. Powyższe spowodowało, że pozostałość
w sprawach frankowych rosła, wpływając na pogorszenie sprawności postępowań
sądowych w sprawach cywilnych. Tok trwania postępowań w sprawach frankowych jest
przedmiotem bieżących analiz i pozostaje w stałym zainteresowaniu Ministerstwa
Sprawiedliwości.
Poszerzanie kognicji sądów obciążające sądownictwo powszechne kolejnymi zadaniami
związanymi z realizacją nowych rozwiązań również nie sprzyja obniżeniu czasu trwania
postępowań sądowych.
Jako przykłady zwiększenia kognicji sądów w ostatnim czasie można wskazać projekty:
 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz niektórych
innych ustaw (UC21) z 19 lipca 2024 r.,
 ustawy o zmianie ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych oraz
niektórych innych ustaw (UD89) w wersji z dnia 25 września 2024 r.,
 ustawy o zdrowiu zwierząt w wersji z dnia 21 maja 2024 r. (nr w wykazie prac
legislacyjnych i programowych Rady Ministrów UC 40),

-- 4 of 10 --

 ustawy o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Druk nr 164),
 ustawy o zmianie ustawy o sporcie i niektórych innych ustaw (UD32).
Ad 4
W kwietniu 2024 r. Ministerstwo wszczęło prace legislacyjne zmierzające do korekty
regulacji wynikających z przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks
postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 1568, dalej: „k.p.c.”) i niektórych innych
ustaw, wprowadzonych po ostatnich nowelizacjach dokonanych ustawą z dnia 9 marca
2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. z 2023 r., poz. 614) oraz ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks
postępowania cywilnego, ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy –
Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 1860),
jak również ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania
cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1469).
Celem przedmiotowych prac była pilna zmiana aktualnie obowiązujących uregulowań
oraz wypracowanie optymalnego modelu rozwiązań spełniającego standardy
demokratycznego państwa prawa.
W lipcu 2024 r. projekt nowelizacji k.p.c. został przedstawiony Komisji Kodyfikacyjnej
Prawa Cywilnego.
Pismem z 18 lipca 2024 r. Komisja poinformowała, że ww. projekt zostanie wykorzystany
w toku trwających już w Komisji prac nad nowelizacją k.p.c., a dokładniej w zespole
problemowym KKPC do spraw prawa cywilnego procesowego, której celem będzie
w szczególności odwrócenie skutków dokonanych w latach 2019-2023 zmian
legislacyjnych mających negatywny wpływ na rozpoznawanie spraw cywilnych.
Prowadzone w ramach Komisji prace dotyczące nowelizacji k.p.c. toczą się intensywnie
i są na wysokim stopniu zaawansowania.
Kolejno należy wskazać, że na październikowym posiedzeniu plenarnym KKPC przyjęła
projekt ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw
dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub
indeksowanego do franka szwajcarskiego oraz o zmianie niektórych ustaw, przygotowany
przez zespół problemowy KKPC do spraw rozpoznawania przez sądy spraw z udziałem
konsumentów. Pismem z 6 listopada 2024 r. Przewodniczący Komisji przedstawił ów
projekt Ministrowi Sprawiedliwości celem ewentualnego skierowania projektu do prac
legislacyjnych.
Przepisy projektowanej ustawy stanowią reakcję na obecną sytuację, w której – ze
względu na wpływ do sądów w stosunkowo krótkim czasie bardzo licznych spraw
dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub
indeksowanego do franka szwajcarskiego – w sposób istotny przedłużył się czas
oczekiwania na rozpoznanie spraw przez sądy okręgowe oraz sądy apelacyjne. Co istotne,
wynikające z tego nadzwyczajne wydłużenie terminów rozpoznawania dotyczy nie tylko
spraw dotyczących tzw. kredytów frankowych, ale wszystkich spraw rozpoznawanych
przez sądy okręgowe i sądy apelacyjne – bez względu na ich przedmiot.
Opracowany został również wstępny projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks
postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw.
W projekcie tym zaproponowano rozwiązania zmierzające do rozszerzenia
funkcjonalności portalu informacyjnego z obecnie jednostronnej na komunikację
dwustronną, która będzie pozwalać wskazanej tam grupie podmiotów (z reguły
profesjonalni pełnomocnicy) wnosić określone pisma procesowe (zasadniczo chodzi
o pisma w postępowaniu odwoławczym) do sądu za pośrednictwem portalu

-- 5 of 10 --

informacyjnego, czy też wzajemnie bezpośrednio doręczać sobie przez portal
informacyjny odpisy pism procesowych wraz z załącznikami.
Powyższe ma na celu ułatwienie wykonywania czynności procesowych wskazanym
w projektowanych przepisach podmiotom, obniżenie kosztów tych czynności, jak również
ma na celu pozytywny wpływ na sprawność postępowania, a także przyczynienie się do
przyśpieszenia postępowań oraz usprawnienie czynności sądowych.
Niezależnie od powyższego trzeba również wspomnieć o rozporządzeniach wydanych
przez Ministra Sprawiedliwości, które weszły w życie 14 marca 2024 r., tj.:
 rozporządzeniu z dnia 12 marca 2024 r. w sprawie portalu informacyjnego (Dz. U.
poz. 366), które określa warunki techniczne korzystania z portalu informacyjnego
i jego funkcjonowania oraz tryb zakładania, udostępniania i likwidacji konta w
portalu informacyjnym oraz
 rozporządzeniu z dnia 12 marca 2024 r. w sprawie doręczania pism sądowych za
pośrednictwem portalu informacyjnego w postępowaniu cywilnym (Dz. U. poz.
368), które określa szczegółowy tryb i sposób doręczania pism sądowych za
pośrednictwem portalu informacyjnego, jak również elektroniczną postać,
w której pisma te są doręczane.
Wskazuję również na rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 11 marca 2024 r.
w sprawie rodzajów urządzeń i środków technicznych wykorzystywanych w budynku sądu
do przeprowadzenia dowodu w ramach posiedzenia zdalnego w postępowaniu cywilnym,
sposobu korzystania z tego rodzaju urządzeń i środków, jak również sposobu
przechowywania, odtwarzania i kopiowania zapisów dokonanych podczas jego
przeprowadzenia (Dz. U. poz. 357), które również weszło w życie 14 marca 2024 r.
Akt ten określa rodzaje urządzeń i środków technicznych umożliwiających
przeprowadzenie dowodu w ramach posiedzenia zdalnego wykorzystywanych w budynku
sądu, sposób korzystania z urządzeń i środków technicznych umożliwiających
przeprowadzenie dowodu w ramach posiedzenia zdalnego wykorzystywanych w budynku
sądu oraz sposób przechowywania, odtwarzania i kopiowania zapisów dokonanych
podczas przeprowadzania dowodu w ramach posiedzenia zdalnego.
Ponadto wymienić trzeba obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 marca 2024 r.
w sprawie standardów technicznych oprogramowania i wymagań sprzętowych
niezbędnych do uczestniczenia w posiedzeniu zdalnym (Dz. Urz. Min. Sprawiedl. poz. 82),
w którym ogłoszono, jakie standardy techniczne oprogramowania i wymagania sprzętowe
są niezbędne do uczestniczenia w posiedzeniu zdalnym od 14 marca 2024 r.
Wskazuję także ustawę z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz
niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1615), która weszła w życie 15 listopada
2023 r., której rozwiązania mają na celu przede wszystkim usprawnienie postępowań
spadkowych. Ustawa m.in. zwolniła rodziców z obowiązku uzyskiwania zgody sądu na
odrzucenie spadku w imieniu małoletniego dziecka (przy spełnieniu określonych
warunków wymienionych w projektowanym art. 101 § 4 Kodeksu rodzinnego
i opiekuńczego), o ile powołanie dziecka do spadku wynika z wcześniejszego odrzucenia
spadku przez rodzica (tzw. „odrzucenie kaskadowe”). Zmiana ta eliminuje formalności
związane z koniecznością uzyskania w takiej sytuacji przez rodzica zgody na odrzucenie
spadku przez małoletnie dziecko.
Ponadto wprowadzone ustawą zmiany koncentrują czynności sądu, niezbędne do
wydania rozstrzygnięcia w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku, w sądzie spadku –
sprawy o wyrażenie zgody na odrzucenie spadku albo przyjęcie spadku wprost przez
dziecko, rozstrzygane dotąd przez sądy opiekuńcze, rozpoznawane są w sądzie spadku,
jeśli toczy się postępowanie spadkowe.

-- 6 of 10 --

Ograniczono również działania sądu podejmowane z urzędu w postępowaniu
o stwierdzenie nabycia spadku. Ograniczony został obowiązek sądu spadku ustalania
z urzędu kręgu uczestników postępowania spadkowego do osób mogących wchodzić
w rachubę jako spadkobiercy testamentowi i jako spadkobiercy powołani do spadku
z ustawy: małżonek, zstępni, osoby pozostające w stosunku przysposobienia, rodzice
i rodzeństwo. Uczestnictwo pozostałych zainteresowanych, tj. spoza kręgu osób
wymienionych w przepisie, wymagać będzie albo wiedzy sądu o tych osobach albo ich
samodzielnej inicjatywy. W razie braku lub nieujawnienia się wskazanych dalszych
spadkobierców ustawowych sąd będzie uprawniony – wcześniej niż dotychczas – dokonać
ogłoszenia spadkowego i w konsekwencji szybciej wydać orzeczenie kończące sprawę.
Ponadto sąd nie będzie już miał obowiązku poszukiwania kolejnych kręgów
spadkobierców dla potrzeb zawiadomienia o odrzuceniu spadku – będzie zawiadamiał
jedynie te osoby, których zawiadomienie będzie możliwe na podstawie treści
oświadczenia. Dodatkowo obowiązek zawiadomienia dotyczyć będzie jedynie odrzucenia
spadku – a nie jak dotychczas – również przyjęcia spadku.
Jednocześnie należy zauważyć, że po 5 latach od wejścia w życie ustawy przewidziana
została ewaluacja projektu, która wykaże, czy dokonane zmiany przyczyniły się do
skrócenia postępowań spadkowych.
Ad 5
Choć w punkcie 15. rozdziału 3. "Synteza wyników kontroli NIK" wskazuje się, że „w 2019
r. czynności związane z przygotowaniem danych do sprawozdań statystycznych na 28
obowiązujących formularzach oraz ich wypełnieniem zajęły pracownikom sądów łącznie
127,5 tys. godzin pracy (w kolejnych latach zrezygnowano z ewidencjonowania takich
danych)”, warto podkreślić, że przedstawione dane dotyczące obciążenia pracowników
sądów obowiązkami sprawozdawczo-statystycznymi bazują na subiektywnych
deklaracjach osób zatrudnionych w sądach, które na co dzień przygotowują te
sprawozdania. Z uwagi bowiem na brak szczegółowych wytycznych w powyższym
zakresie, część respondentów raportowała jedynie czas poświęcony na wypełnianie
formularzy sprawozdawczych, podczas gdy inni uwzględniali szerszy zakres czynności
biurowych, co mogło prowadzić do wykazywania pełnego, ośmiogodzinnego dnia
roboczego lub wyliczeń opartych na innych, indywidualnych kryteriach. Zebrane dane były
następnie rejestrowane w specjalnie przygotowanych tabelach, zawartych w każdym
sprawozdaniu statystycznym, zgodnie z wymogami Głównego Urzędu Statystycznego.
Jak zauważył NIK, w kolejnych latach odstąpiono od tego rodzaju ewidencji, uznając za
istotne trudności w uzyskaniu jednolitych i precyzyjnych pomiarów czasu poświęcanego
na zadania związane z statystyką.
W związku z tym, przy analizie danych dotyczących obciążenia pracowników sądów
obowiązkami statystycznymi, należy zachować szczególną ostrożność.
Choć sądy niewątpliwie obciążone są obowiązkami sprawozdawczymi, kwestia ta wymaga
szerszego spojrzenia i uwzględnienia wielu czynników. Zwiększający się zakres zbieranych
danych statystycznych przez Ministerstwo Sprawiedliwości wynika bezpośrednio
z rosnącego zapotrzebowania na informacje statystyczne zgłaszane przez podmioty
zewnętrzne, takie jak instytucje krajowe i zagraniczne, media, środowisko naukowe oraz
inni odbiorcy, a także z potrzeby ich wykorzystywania do celów wewnętrznych,
związanych z zarządzaniem i nadzorowaniem sądów. Ministerstwo Sprawiedliwości,
z jednej strony, jest zobowiązane do zbierania coraz większej ilości danych, z drugiej –
stara się minimalizować obciążenie pracowników sądów w związku z tym obowiązkiem.

-- 7 of 10 --

Mając powyższe na uwadze, co roku przeprowadzane są audyty formularzy
statystycznych, mające na celu weryfikację zakresu zbieranych danych. W wyniku tych
audytów dodawane są nowe pozycje, a inne - uznane za zbędne, są usuwane.
Dodatkowo, w Ministerstwie Sprawiedliwości podejmowane są próby stworzenia
jednolitego systemu repertoryjno-biurowego dla sądów. Obecnie trwają prace nad
budową kompleksowego systemu „e-Biurowość Sądowa”. Wprowadzenie jednolitego
systemu ewidencyjnego w sekretariatach sądowych znacząco zredukowałoby obciążenie
pracowników sądów obowiązkami statystycznymi. Centralnie zarządzany system
ułatwiłby m.in. procesy związane z modyfikowaniem i aktualizowaniem sprawozdań
statystycznych. W przyszłości taki system umożliwiłby również przejście od tradycyjnego
modelu statystycznego opartego na formularzach do modelu, w którym dane będą
pozyskiwane bezpośrednio z systemów dziedzinowych sądów. Taki sposób pozyskiwania
danych zwiększyłby także możliwości analityczne.
Natomiast, odnosząc się do pytania dotyczącego odciążenia sędziów od czynności
związanych ze statystyką przez zatrudnienie pracowników i pracownic do tych zadań
uprzejmie informuję, że sędziowie w znikomym stopniu uczestniczą w tych pracach.
Niemal wszystkie działania w tym obszarze prowadzone są w sądzie przez personel poza
orzeczniczy.
Ad 6
Wśród działań podejmowanych w ostatnim roku w celu poprawy sprawności postępowań
sądowych i poprawy wyników sądów (o innym charakterze niż legislacyjne) należy
wymienić:
 prowadzenie spraw z zakresu sprawowanego przez Ministra Sprawiedliwości
zewnętrznego nadzoru administracyjnego nad działalnością administracyjną sądów
powszechnych, z zastrzeżeniem § 23 ust. 1 pkt 1 i § 25 ust. 1 pkt 1 (§ 19 Regulaminu
Organizacyjnego Ministerstwa Sprawiedliwości), w tym:
1. analiza informacji rocznych o działalności sądów działających na obszarze
poszczególnych apelacji w roku 2023 obejmująca prawidłowość wykonywanych
czynności nadzorczych przez prezesów sądów w aspekcie sprawności postępowań
sądowych i wytypowanie sądów do monitorowania z uwagi na odnotowanie
niezadowalających wyników pracy;
2. z uwagi na potrzebę kontynuowania działań na rzecz usprawnienia wymiaru
sprawiedliwości i zagwarantowania obywatelom prawa do sądu, ujęcie w ustalanych
na podstawie art. 37g § 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów
powszechnych Ogólnych kierunkach wewnętrznego nadzoru administracyjnego
w 2024 r. problematyki:
 zmniejszenia zaległości spraw starych (w odniesieniu do spraw Ca, Ka i Ga -
powyżej roku, C, Ns, K, U, P i GC w sądach okręgowych i rejonowych - powyżej 3
lat, upadłościowych U i GUp - powyżej 5 lat),
 racjonalności przydziału sędziów i referendarzy do poszczególnych pionów
i wydziałów, w celu zapewnienia równomiernego rozłożenia obowiązków,
opanowania wpływu i likwidacji zaległości,
 racjonalizacji wykorzystania kadry urzędniczej i asystentów sędziów, w aspekcie
równomiernego rozłożenia obowiązków i zagwarantowania sprawności
postępowania, w szczególności terminowego wykonywania zarządzeń
orzeczników,
 terminowości sporządzania opinii przez biegłych sądowych oraz terminowości
wypłacania biegłym i tłumaczom wynagrodzeń,
 stosowania regulacji dotyczących rozpoznawania spraw pilnych wymienionych
w § 2 pkt 5 lit. i Regulaminu urzędowania sądów powszechnych, a także

-- 8 of 10 --

sprawności postępowania w tych sprawach ze szczególnym uwzględnieniem
spraw toczących się ponad 3 lata w pierwszej instancji i spraw toczących się ponad
12 miesięcy w drugiej instancji,
 nadzoru nad postępowaniami sądowymi, w których uwzględniono skargę
wniesioną na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie
prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym
prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym
bez nieuzasadnionej zwłoki oraz w których orzeczeniem Europejskiego Trybunału
Praw Człowieka stwierdzono naruszenie prawa do rozpoznania sprawy
w rozsądnym terminie, a także w których Europejski Trybunał Praw Człowieka
zakomunikował Rządowi Polskiemu wniesienie skargi dotyczącej przewlekłości
postępowania,
 terminowości czynności sądu w postępowaniu przygotowawczym,
 sprawności postępowania w sprawach o czyny zagrożone przedawnieniem
karalności,
 sprawności postępowania w sprawach oskarżonych, wobec których stosowany
jest środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania przez okres
przekraczający 2 lata,
 terminowości podejmowania przez sądy czynności w sprawach z ustawy z dnia 29
lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej - dalej „u.p.p.d." w zakresie
rozpoznawania wniosków o zobowiązanie sprawcy przemocy domowej do
opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia
lub zakazanie zbliżania się do mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia -
art. 11a u.p.p.d. oraz wniosków o zabezpieczenie w tych sprawach,
 stałego nadzoru nad wynikami wydziałów gospodarczych Krajowego Rejestru
Sądowego, w których wskaźnik pozostałości w stosunku do miesięcznego wpływu
przekracza wartość 1,5 i podejmowania działań w celu skrócenia w tych sądach
czasu oczekiwania na rozpoznanie wniosków o wpis,
 kontroli stosowania regulacji dotyczących rozpoznawania spraw pilnych
z powództwa i przeciwko syndykowi oraz zarządcy ustanowionemu
w postępowaniu restrukturyzacyjnym,
 w sprawach ksiąg wieczystych, kontroli czynności podejmowanych przez
przewodniczących wydziałów i prezesów sądów, w których nie opanowano
w 2023 r. wpływu spraw Dz.Kw., a wskaźnik pozostałości w stosunku do 1-
miesięcznego wpływu w tych sprawach przekroczył na koniec 2023 r. średni
ogólnopolski;
3. okresowe analizowanie wyników sądów i kierowanie pism nadzorczych do prezesów
właściwych sądów apelacyjnych w razie stwierdzenia pogorszenia wyników,
w szczególności nieopanowywania wpływu spraw, spadku załatwień, wzrostu liczby
spraw starych;
4. kierowanie pism nadzorczych do prezesów właściwych sądów apelacyjnych w razie
stwierdzenia uchybień w sprawności konkretnych postępowań na skutek analizy
okoliczności ujawnionych przez strony w skargach kierowanych do Ministra
Sprawiedliwości;
5. w toku rozpoznawania wniosków prezesów sądów o wyrażenie opinii w przedmiocie
powołania wizytatora, analizowanie m.in. obciążeń kandydata sprawami
i przewidywanego współczynnika przydziału spraw, w aspekcie zapewnienia
obciążenia obowiązkami orzeczniczymi adekwatnego do obciążeń wynikających
z pełnienia funkcji wizytatora.
W następstwie prowadzonej diagnozy problemów towarzyszących funkcjonowaniu
wymiaru sprawiedliwości, podejmowane są liczne działania nie tylko z zakresu

-- 9 of 10 --

zewnętrznego nadzoru nad działalnością administracyjną sądów, lecz również działania
organizacyjne i legislacyjne mające na celu usprawnienie pracy sądów oraz poprawę
wskaźników czasu trwania postępowania.
Ad 7
Ministerstwo Sprawiedliwości gromadzi dane statystyczne dotyczące etatów w
sądownictwie powszechnym według stanu na ostatni dzień każdego kwartału.
Według stanu na 30 września 2024 r. liczba etatów nieobsadzonych wynosiła:
 w grupie urzędników - 632,21,
 w grupie asystentów sędziów - 315,40,
 w grupie innych pracowników - 57,95.
Poniżej przedstawiam dane statystyczne dotyczące kuratorów sądowych i specjalistów
OZSS wg stanu na 30 czerwca 2024 r. (dane gromadzone są w cyklach półrocznych):
1. Kuratorzy sądowi:
 liczba nieobsadzonych etatów kuratorskich (etatów wakujących) w ramach limitu
etatów, na ostatni dzień okresu statystycznego - 82,224;
2. Specjaliści OZSS:
- limit etatów - 636,63,
- liczba zatrudnionych - 565,25,
- liczba nieobsadzonych etatów - 71,38.
Odnosząc się do części pytania dotyczącej działań podejmowanych w celu wypełnienia
wakatów, uprzejmie informuję, że Ministerstwo w sprawach zwalnianych etatów
podejmuje czynności bieżące w zakresie przydzielania ich do poszczególnych jednostek.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 10 of 10 --