Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 5609 posła Krzysztofa Piątkowskiego z 29 października
2024 roku w sprawie przywrócenia praw emerytalnych dla tancerzy, odebranych w 2008 r.,
uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad 1.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: MKiDN) zgadza się z tezą,
że wykonywanie zawodu tancerza do osiągnięcia standardowego wieku emerytalnego jest
niemożliwe fizycznie oraz nieadekwatne do specyfiki tej profesji.
Bez wątpienia zawód tancerza jest wysoce kontuzyjną profesją. Aby zdobyć kwalifikacje,
tancerze są poddani ciągłej ekspozycji zawodowej już w trakcie całego cyklu kształcenia
(od siódmego do dziewiętnastego roku życia włącznie). Należy dodać, że proces
kształtowania się szkieletowego układu kostno-mięśniowego kończy się około
dwudziestego pierwszego roku życia, a przeciążenia tych układów występują przez cały czas
nauki i uprawiania zawodu artysty tancerza. Nierzadko absolwenci szkół baletowych
rozpoczynają swoją pracę zawodową z wielokrotnymi urazami, które pogłębiają się
i odnawiają w czasie intensywnego wykonywania zawodu.
Pierwszym krokiem w kierunku zmiany przywilejów tancerzy była ustawa z 17 grudnia
1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 1998
nr 162 poz. 1118), która prawo do tzw. emerytur artystycznych przyznała tylko tancerzom
urodzonym przed 1949 rokiem. W ww. ustawie po raz pierwszy pojawiła się też kwestia
emerytur pomostowych dla osób pracujących w ,,szczególnych warunkach lub szczególnym
charakterze’’, która miała być uregulowana odrębną ustawą. Do tego czasu trwał okres
przejściowy, w którym tancerze przechodzili na emerytury według starych zasad. W wyniku
ustawy o emeryturach pomostowych 19 grudnia 2008 roku (Dz. U. 2008 nr 237 poz. 1656)
tancerze znaleźli się na liście grup zawodowych wykonujących pracę w szczególnych
warunkach i w związku z tym uprawnionych do otrzymania emerytur pomostowych. Prawo
do takiej emerytury mają tancerze spełniający określone warunki (m.in. wiek – dla kobiet 55,
dla mężczyzn 60 lat). W chwili obecnej pozostali tancerze przechodzą na emeryturę na
ogólnych zasadach.
Niewątpliwie tancerzom, podobnie jak innym artystom, powinien przysługiwać status
uregulowany na mocy ustawy. Sytuację życiową wielu osób, które wykonują zawody
artystyczne, cechuje niepewność, brak stabilności oraz trwałych podstaw bytu przy wysoce
zmiennych, nierzadko niewystarczających i nieregularnych dochodach. Podobnie
nieprzewidywalne są często zasady i warunki zatrudnienia, nieformalne, atypowe warunki
kontraktów i wynikających z nich stosunków prawnych, wzajemnych praw i obowiązków.

-- 1 of 3 --

+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Równie częsty jest brak ochrony i kontroli warunków bezpieczeństwa i higieny pracy
artystów. Wszystko to sprawia, że odpowiednie unormowanie i zagwarantowanie statusu
artysty ma ogromne znaczenie dla zapewnienia ciągłości i optymalnych warunków
wykonywania zawodów artystycznych. Obecne dążenie do zwiększania „elastyczności
zatrudnienia” i mobilności stwarza coraz większe zagrożenia warunków pracy i warunków
życiowych artystów wykonawców.
W pracy zawodowej tancerza znaczenie mają nie tylko warunki emerytalne i socjalne,
ale przede wszystkim choroby zawodowe, jakie wiążą się z wykonywaniem pracy
artystycznej. Niestety, schorzenia zdrowotne, z jakimi borykają się tancerze, a będące
wynikiem ich pracy, wciąż nie figurują w wykazie chorób zawodowych Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych. Zawód tancerza jest pracą wykonywaną w szczególnych warunkach, która
powinna być dodatkowo chroniona. Dla stabilności bytu tancerza specjalizacja ta powinna
być objęta ubezpieczeniem społecznym, jak również pożądane jest wpisanie chorób, z jakimi
borykają się tancerze, a które są wynikiem ich pracy, na listę chorób zawodowych. Powyżej
wskazane fakty i problemy są znane i ważne dla MKiDN. Należy podkreślić, że resort kultury
w swoich pracach dąży do zoptymalizowania i wypracowania rozwiązań korzystnych dla
sytuacji emerytalnej zawodowych tancerzy.
Ad 2 i 3.
Przedmiotowa sprawa jest znana i ważna dla MKiDN. Należy zauważyć, że w polskim prawie
funkcjonuje
emerytura pomostowa oraz
wcześniejsza emerytura. Resort kultury ma
świadomość problemów, jakie pojawiły się w efekcie zmian w ustawie z 17 grudnia 1998 roku
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
, tj. od 2009 roku podniesiono
wiek emerytalny, zmiany dotknęły wówczas również artystów tancerzy. MKiDN nie
pozostaje głuche na głosy środowiska tańca, dążąc do spełnienia oczekiwań i realizując
działania, które umożliwią artystom tancerzom godne funkcjonowanie w społeczeństwie po
zakończeniu kariery scenicznej. Ponadto resort kultury od początku wsłuchuje się w apele
wystosowywane w przedmiotowej sprawie przez m.in. Ogólnopolski Związek Zawodowy
Artystów Tancerzy oraz KSPIA NSZZ „Solidarność’’ i na nie reaguje. Zgłaszane przez
organizacje postulaty dotyczące sytuacji polskiego baletu i praw emerytalnych tancerzy
zawodowych były niejednokrotnie podejmowane podczas posiedzeń Rady ds. Instytucji
Artystycznych oraz dyskutowane w MKiDN.
Ustawa z 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych została znowelizowana w lipcu
2023 roku na mocy ustawy z 28 lipca 2023 roku o zmianie ustawy o emeryturach
pomostowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2023 poz. 1667). W załączniku nr 1
do ww. ustawy o tzw. pomostówkach znajduje się ,,Wykaz prac w szczególnych warunkach’’,
poz. 37 wskazuje na: ,,Prace tancerzy zawodowych związane z bardzo ciężkim wysiłkiem
fizycznym’’. Jednocześnie pragniemy zauważyć, że MKiDN zaproponowało rozszerzenie
uprawnień emerytalnych niektórych zawodów artystycznych poprzez nadanie statusu pracy
w szczególnych warunkach zawodom scenicznym wymagającym bardzo dużej wydolności
oddechowej lub koordynacji i sprawności ruchowej oraz przyznanie niektórym grupom
artystów prawa do emerytur pomostowych, a w pewnych przypadkach obniżenie wieku
wymaganego do otrzymania tego świadczenia. Proponowana przez MKiDN poprawka do
nowelizacji ustawy o emeryturach pomostowych zakładała m.in. umożliwienie przejścia na
emeryturę pomostową tancerzom zawodowym, którzy osiągnęli wiek co najmniej 40 lat dla
kobiet i co najmniej 45 lat dla mężczyzn.
Zabezpieczenie emerytalne artystów tancerzy jest jednym z ważniejszych tematów do
realizacji przez resort kultury. Z uwagi jednak na toczące się obecnie prace legislacyjne nad
projektem ustawy o zabezpieczeniu społecznym artystów zawodowych sprawa
zabezpieczenia emerytalnego dla zawodowych tancerzy będzie podejmowana

-- 2 of 3 --

+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
w późniejszym terminie. W przedmiotowym zakresie niezbędna będzie współpraca resortu
kultury z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
PODSEKRETARZ STANU
Andrzej Wyrobiec

-- 3 of 3 --