Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTD-2-1.054.12.2024
Warszawa, 19 grudnia 2024
Szanowny Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 5603 Posła na Sejm RP Krzysztofa Piątkowskiego
w sprawie wykluczenia transportowego mieszkańców Polski, poniżej przedstawiam
następujące informacje.
Ad 1. W celu przeprowadzenia analizy zjawiska wykluczenia komunikacyjnego oraz
obszarów, gdzie problem ten jest najbardziej dotkliwy, resort infrastruktury zgłosił
do Narodowego Centrum Badań i Rozwoju (NCBiR) propozycję tematu badawczego
odnoszącego się do tego zagadnienia. NCBiR włączyło tematykę wykluczenia
komunikacyjnego do piątej edycji programu strategicznego Gospostrateg i w ten sposób,
jednym z zagadnień badawczych tej edycji tego programu został projekt pn. „Analiza skali
wykluczenia komunikacyjnego na obszarze Polski wraz z rekomendacjami zmian
legislacyjnych w kontekście publicznego transportu zbiorowego”.
Projekt ten jest prowadzony od listopada 2021 r. i dotyczy badań nad zjawiskiem
wykluczenia komunikacyjnego w kontekście funkcjonowania publicznego transportu
zbiorowego w Polsce. Projekt obejmuje:
1) opracowanie metody pozyskiwania, agregacji i analizy danych z zakresu
transportu kolejowego i autobusowego obejmującej co najmniej: zezwolenia,
rozkłady jazdy, obiekty infrastruktury i usług zbiorowego transportu publicznego,
wiodące generatory popytu decydujące o miejscu rozpoczęcia i zakończenia
przejazdu, dane demograficzne i administracyjne, w tym gęstość zaludnienia
wraz ze średnimi czasami dojazdu koleją i transportem samochodowym na
określonych trasach na poziomie gminnym w całej Polsce;
2) pozyskanie powyższych danych;
3) agregację i analizę uzyskanych informacji, w tym zintegrowanie powyższych
danych wraz z ujęciem w formie przestrzennej z danymi administracyjnymi,
demograficznymi i społecznymi;
4) opracowanie definicji wykluczenia komunikacyjnego;
5) przygotowanie mapy wykluczenia komunikacyjnego Polski wraz z opracowaniem
pisemnym;
6) pozyskanie opinii podmiotów zaangażowanych w publiczny transport zbiorowy w
zakresie występujących barier jego rozwoju;

-- 1 of 7 --

2
7) opracowanie analizy porównawczej, przedstawiającej rozwiązania zastosowane
w innych krajach w ramach przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu oraz
rezultaty tych działań;
8) opracowanie propozycji rozwiązań mających na celu walkę z wykluczeniem
komunikacyjnym;
9) przygotowanie rekomendacji zmian legislacyjnych mających na celu zwiększenie
efektywności istniejących instrumentów prawnych lub wprowadzenie nowych
rozwiązań w zakresie ograniczania wykluczenia komunikacyjnego;
10) przygotowanie raportu podsumowującego zebrane dane, wnioski, opinie oraz
opracowaną definicję, ze wskazaniem niezbędnych danych, w tym zwłaszcza
liczby ludności wykluczonej komunikacyjnie.
Projekt zostanie wykonany przez konsorcjum naukowo-badawcze czterech Politechnik,
(Politechnika Warszawska, Politechnika Gdańska, Politechnika Poznańska oraz
Politechnika Śląską). Rolę lidera konsorcjum pełni Politechnika Poznańska.
Obecnie trwa realizacja projektu. Projekt jest założony do realizacji w okresie: listopad
2021 r. - kwiecień 2025 r.
Ad 2. Fundusz rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej
jest obecnie programem, którego celem jest niwelowanie wykluczenia transportowego
w Polsce. Fundusz został powołany do życia na mocy ustawy z dnia
16 maja 2019 r. o Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze
użyteczności publicznej1 i funkcjonuje od 18 lipca 2019 r.
Fundusz jest narzędziem wsparcia finansowego jednostek samorządu terytorialnego
w organizacji publicznego transportu zbiorowego. Środki Funduszu przeznaczone są na
dofinansowanie realizacji zadań własnych organizatorów w zakresie przewozów
autobusowych o charakterze użyteczności publicznej poprzez dopłatę do kwoty deficytu
pojedynczej linii komunikacyjnej w przewozach autobusowych o charakterze użyteczności
publicznej. Kwota dopłaty wynosi nie więcej niż 3,00 zł do 1 wozokilometra takiego
przewozu.
Należy wskazać, że Fundusz został nakierowany na wsparcie organizatorów
uruchamiających przewozy pozamiejskie. Środki z Funduszu są w szczególności
dedykowane samorządom organizującym przewozy na obszarach oddalonych od dużych
aglomeracji miejskich i przeznaczane są na uruchamianie linii także na terenach gmin
wiejskich, gdzie komunikacja autobusowa nie występuje lub występuje w wymiarze
niezaspokajającym podstawowych potrzeb komunikacyjnych obywateli zamieszkujących
te tereny.
Należy zauważyć również, że wojewodowe, rozpatrując wnioski o objęcie dopłatą
z Funduszu, dokonują ich uszeregowania. Pierwszeństwo w objęciu dopłatą przyznaje
się organizatorom w następującej kolejności:
1. gminom,
2. związkom międzygminnym,
3. związkom powiatowo – gminnym,
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 402

-- 2 of 7 --

3
4. powiatom,
5. związkom powiatów,
6. województwom.
Takie uszeregowanie daje więc pierwszeństwo w objęciu dopłatą gminom.
Warto w tym miejscu wskazać, że gminy, jako organizatorzy publicznego transportu
zbiorowego, stanowią największą liczbę organizatorów korzystających ze wsparcia
ze środków Funduszu.
W 2024 r. według stanu na dzień 16 grudnia 2024 r., na podstawie danych przekazanych
przez wojewodów, na podstawie pozytywnie rozpatrzonych wniosków o objęcie w 2024
r. dopłatą ze środków Funduszu, spośród 1064 organizatorów ogółem, 643 gminy jako
organizatorzy publicznego transportu zbiorowego złożyły wniosek o objęcie dopłatą
z Funduszu, a 180 gmin jako organizatorzy działający na mocy porozumienia z innymi
gminami. Należy wskazać, że ta sama gmina może być organizatorem publicznego
transportu zbiorowego samodzielnie i jednocześnie organizatorem na mocy porozumienia
w odniesieniu do różnych linii komunikacyjnych.
Warto wskazać, że zgodnie z danymi z Banku Danych Lokalnych GUS, w 2023 r.,
na obszarze Polski ogółem było 2477 gmin, w tym:
 302 gminy miejskie,
 677 gmin miejsko – wiejskich oraz
 1498 gmin wiejskich.
Funkcjonowanie Funduszu zostało zaplanowane w perspektywie wieloletniej i jest na
bieżąco monitorowane przez dysponenta Funduszu.
Ad 3. Należy pokreślić, że zmniejszenie poziomu wykluczenia komunikacyjnego jest
jednym z priorytetowych działań resortu infrastruktury. Dlatego też resort infrastruktury
dostrzega potrzebę dokonania rewizji przepisów dotyczących zasad podejmowania
i wykonywania publicznego transportu zbiorowego oraz funkcjonowania Funduszu
rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej.
W związku z powyższym, z inicjatywy Ministra Infrastruktury został powołany Zespół
Ekspercki do spraw przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu, którego zadaniem
jest wypracowanie i przygotowanie regulacji prawnych, które będą odpowiedzią
na aktualne oczekiwania wszystkich podmiotów uczestniczących w rynku drogowego
transportu publicznego, w tym przede wszystkim pasażerów.
Do prac Zespołu, oprócz pracowników merytorycznych resortu, zaproszeni zostali
przedstawiciele świata nauki, branży przewoźników drogowych oraz reprezentanci
korporacji samorządowych. Odbyły się już dwa posiedzenia Zespołu, pierwsze w dniu
30 października br., natomiast drugie dnia 4 grudnia br.
W wyniku prac powołanego Zespołu planowane jest przygotowanie rozwiązań
legislacyjnych nowelizujących przepisy ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym
transporcie zbiorowym2 oraz ustawy z dnia 16 maja 2019 r. o Funduszu rozwoju
2 Dz. U. z 2023 r. poz. 2778

-- 3 of 7 --

4
przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej, jak i innych aktów
prawnych odnoszących się do publicznego transportu zbiorowego.
Planuje się, że ww. nowelizacja może objąć m.in.:
1) utworzenie kompletnego elektronicznego systemu przewozów pasażerskich,
w ramach którego pasażerowie będą mieli dostęp do mapy i wyszukiwarki
połączeń autobusowych i kolejowych w całym kraju;
2) wprowadzenie regionalnego integratora przewozów, w taki sposób, aby tworzył
on przemyślaną i odpowiadającą potrzebom pasażerów sieć połączeń na danym
obszarze. System ten powinien zapewniać pasażerom również możliwość dojazdu
do stacji kolejowych;
3) wprowadzenie minimalnych standardów częstotliwości realizowania przewozów
w publicznym transporcie zbiorowym, w tym przewozów o charakterze
użyteczności publicznej dofinansowanych ze środków Funduszu rozwoju
przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej;
4) określenie minimalnych standardów jakości taboru (głównie w zakresie jego
wieku), którym realizowane są przewozy o charakterze użyteczności publicznej;
5) wzmocnienie kontroli wydatkowania środków Funduszu rozwoju przewozów
autobusowych o charakterze użyteczności publicznej.
Podkreślenia wymaga jednak, że ostateczny kształt wskazanej nowelizacji zostanie
określony w przygotowanym przez Ministerstwo Infrastruktury projekcie ustawy, będącej
efektem prac Zespołu Eksperckiego do spraw przeciwdziałania wykluczeniu
komunikacyjnemu.
Ad 4. Podstawowym dokumentem strategicznym określającym politykę transportową
w Polsce jest Strategia Zrównoważonego Rozwoju Transportu do 2030 roku (dalej SZRT),
która w sektorze transportowym zakłada m.in. równomierne nasycenie infrastrukturą
transportową Polski oraz dążenie do wyrównania dysproporcji. Głównym celem krajowej
polityki transportowej jest zwiększenie dostępności transportowej oraz poprawa
bezpieczeństwa uczestników ruchu i efektywności sektora transportowego poprzez
utworzenie spójnego, zrównoważonego, innowacyjnego i przyjaznego użytkownikowi
systemu transportowego w wymiarze krajowym, europejskim i globalnym.
W celu realizacji zapisów strategii zaprogramowano sześciu kierunków interwencji
realizowanych za pomocą działań i projektów strategicznych. Wiele z nich związanych jest
z realizowaniem inwestycji i prac modernizacyjnych, które spowodują zwiększenie
dostępności transportowej do ośrodków wojewódzkich i subregionalnych na obszarach
o najniższej dostępności i najbardziej oddalonych od tych ośrodków.
Wśród tych działań można wskazać m.in. polegające na poprawie standardu i dostępności
przewozów kolejowych, a także poprawy skomunikowania mniejszych ośrodków, na rzecz
przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu poszczególnych regionów Polski.
Ministerstwo Infrastruktury realizując założenia polityki transportowej państwa, zawarte
w SZRT, przygotowuje i nadzoruje wykonanie wielu programów wieloletnich skupionych
na budowie lub modernizacji infrastruktury transportowej.
Ponadto, Ministerstwo Infrastruktury pełniące rolę Instytucji Odpowiedzialnej
za realizację Inwestycji wraz z Centrum Unijnych Projektów Transportowych pełniącego

-- 4 of 7 --

5
rolę Jednostki Wspierającej Plan Rozwojowy koordynują wdrażanie inwestycji E1.1.2 Zero
i niskoemisyjny transport zbiorowy (autobusy) ujętej w Krajowym Planie Odbudowy
i Zwiększania Odporności.
Inwestycja przewiduje zakup 579 zeroemisyjnych i niskoemisyjnych autobusów do obsługi
połączeń regionalnych i pozamiejskich. Na wsparcie złożonych przez organizatorów
i operatorów publicznego transportu zbiorowego przewidziano 1,68 mld zł. Zakupione
w ramach naboru nowoczesne i ekologiczne pojazdy, a także niezbędna infrastruktura
towarzysząca, będą wykorzystywane na nowo utworzonych pozamiejskich liniach
autobusowych bądź na liniach pozamiejskich, które są zagrożone likwidacją, np. z powodu
przestarzałego taboru lub deficytowości linii autobusowej.
Dotychczas Centrum Unijnych Projektów Transportowych przeprowadziło trzy nabory
w ramach inwestycji E1.1.2. W ramach I naboru podpisano umowy na 20 przedsięwzięć
zakładających zakup 146 autobusów niskoemisyjnych i 29 zeroemisyjnych. Obecnie
podpisywane są umowy na podstawie wniosków złożonych w ramach II naboru, gdzie
wsparcie może uzyskać 47 projektów zakładających zakup 216 autobusów
niskoemisyjnych i 107 zeroemisyjnych. Ponadto 9 grudnia 2024 r. Minister Infrastruktury
zaakceptował listę rankingową III naboru, w którym wsparcie może uzyskać sześć
projektów zakładających zakup 23 autobusów zeroemisyjnych.
Od 7 do 21 stycznia 2025 r. organizatorzy i operatorzy publicznego transportu zbiorowego
będą mogli wnioskować o środki pochodzące z Krajowego Planu Odbudowy na zakup
zeroemisyjnych autobusów regionalnych. W ramach IV naboru wniosków na ten cel trafi
ponad 551 mln zł. Nabór ogłoszony w ramach inwestycji KPO „E1.1.2 Zero- i niskoemisyjny
transport zbiorowy (autobusy)” przewiduje wsparcie dla przedsięwzięć obejmujących
nowy zeroemisyjny tabor autobusowy (elektryczny, wodorowy) wraz z niezbędną
infrastrukturą ładowania lub tankowania. Dofinansowanie każdego z tych przedsięwzięć
może wynieść od 80 do 95 proc. wydatków kwalifikowalnych.
Ponadto, w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększenia Odporności planowane
są inwestycje związane z infrastrukturą oraz zakupem taboru kolejowego, które mogą
mieć pośredni wpływ na zmniejszenie wykluczenia transportowego. W ramach inwestycji
w linie kolejowe planuje się wykonanie prac na liniach o długości 500 km, spośród których
250 km zostanie zrewitalizowanych.
W przypadku zakupu taboru dla przewoźników regionalnych oraz dalekobieżnych planuje
się zakup taboru zeroemisyjnego lub elektrycznego wyposażonego w system zarządzania
ruchem kolejowym. Zakupy te mają na celu zwiększenie atrakcyjności pasażerskich
przewozów kolejowych i przyczynić się do ich popularyzacji.
Obecnie w Ministerstwie Infrastruktury prowadzone są oraz monitorowane programy
wieloletnie związane z realizacją inwestycji kolejowych, umożliwiające rozwój
infrastruktury kolejowej na terenie całej Polski, podejmowane są również działania na
rzecz przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu poszczególnych regionów, które
utraciły dostęp do transportu kolejowego. Inwestycje te prowadzone są w ramach kilku
programów rządowych, tj.:
 Krajowego Programu Kolejowego do 2030 roku (z perspektywą do roku 2032),

-- 5 of 7 --

6
 Programu Uzupełniania Lokalnej i Regionalnej Infrastruktury Kolejowej – Kolej +
do 2029 roku,
 Rządowego programu budowy lub modernizacji przystanków kolejowych na lata
2021-2025.
Walka z wykluczeniem komunikacyjnym i ogólnie pojęty rozwój publicznego transportu
zbiorowego są priorytetowymi działaniami podejmowanymi przez Ministerstwo
Infrastruktury. Rozbudowa i modernizacja linii kolejowych, podnoszenie prędkości, czyli
inwestycje w infrastrukturę kolejową – wszystkie te działania zwiększają konkurencyjność
publicznego transportu zbiorowego, powiększają wachlarz dostępnych możliwości
i oferowanych usług.
Modernizacja infrastruktury kolejowej wymaga właściwej realizacji planów
inwestycyjnych w okresie długoterminowym, co jest kluczowe dla osiągnięcia sukcesu
związanego ze zwiększeniem udziału kolei w rynku transportowym. Realizacja inwestycji
kolejowych powinna uwzględniać jak najlepsze dopasowanie środka transportu
do potrzeb danego regionu, połączeń komunikacyjnych i potoków pasażerskich.
Natomiast parametry modernizowanej i budowanej infrastruktury powinny zostać
osiągnięte w sposób optymalny, przy racjonalnym wydatkowaniu środków publicznych.
Ad 5. Organizatorem publicznego transportu zbiorowego, zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy
z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym, właściwym ze względu na
obszar działania lub zasięg przewozów jest gmina, związek międzygminny, powiat,
związek powiatów, związek powiatowo-gminny, związek metropolitalny
lub województwo. Do zadań organizatora należy planowanie rozwoju transportu,
organizowanie publicznego transportu zbiorowego, zarządzenie publicznym transportem
zbiorowym oraz możliwość ustanowienia zintegrowanego systemu taryfowo-biletowego
obowiązującego w jego granicach. To organizatorzy publicznego transportu zbiorowego
znający potrzeby przewozowe swoich mieszkańców decydują, które linie autobusowe
należy uruchomić, jak powinien wyglądać konkretny przebieg tych linii, a także decydują
o częstotliwości tych połączeń w oparciu o rzeczywiste potrzeby pasażerów.
Niemniej jednak, należy zauważyć, jak wskazano w odpowiedzi na pytanie nr 3, w resorcie
infrastruktury powołany został Zespół Ekspercki do spraw przeciwdziałania wykluczeniu
komunikacyjnemu, a do jego prac zaproszeni zostali przedstawiciele świata nauki, branży
przewoźników drogowych oraz reprezentanci korporacji samorządowych.
Szeroka reprezentacja środowiska związanego z tematyką publicznego transportu
zbiorowego w pracach Zespołu Eksperckiego pozwoli na wypracowanie rekomendacji co
do potrzeby zmian legislacyjnych mających na celu zwiększenie liczby dostępnych
połączeń jak i wzmocnienia istniejących sieci transportowych.
Ad 6. Jak wskazano w odpowiedzi na pytanie nr 4, podstawowym dokumentem
strategicznym określającym politykę transportową w Polsce jest SZRT, która w sektorze
transportowym zakłada m.in. równomierne nasycenie infrastrukturą transportową Polski
oraz dążenie do wyrównania dysproporcji.
Jednocześnie należy wskazać, że trwają prace nad koncepcją zmian funkcjonowania
transportu kolejowego. Projekt pn. Horyzontalny Rozkład Jazdy (HRJ) w perspektywie lat
trzydziestych zaowocuje zintegrowanym i cyklicznym rozkładem jazdy pociągów w skali

-- 6 of 7 --

7
całego kraju, kursujących w równych odstępach czasowych, w powtarzalnym układzie
połączeń i ze stałym, nowym wzorcem zatrzymań oraz układem skomunikowań pociągów
regionalnych i dalekobieżnych co wpłynie na zwiększenie dostępności do transportu
kolejowego i będzie odpowiedzią na potrzeby pasażerów.
Zwiększenie roli transportu kolejowego w dojazdach z okolicznych miejscowości
do centrum danej aglomeracji czy wykorzystanie transportu kolejowego do podróży
wewnątrz aglomeracji pozwoli na stworzenie zintegrowanego, skutecznego transportu,
łączącego przewozy regionalne i aglomeracyjne w spójną całość.
Ponadto Ministerstwo Infrastruktury przygotowuje rozwiązania wdrażające
postanowienia rozporządzenia MMTIS (rozporządzenie 2017/1926(KE) z dnia 31 maja
2017 r. uzupełniające dyrektywę ITS 2010/40/UE w odniesieniu do świadczenia
ogólnounijnych usług w zakresie informacji o podróżach multimodalnych znowelizowane
rozporządzeniem 2024/460).
Wkrótce powinny też rozpocząć się prace związane z implementacją dyrektywy ITS
(dyrektywa 2010/40/UE z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie ram wdrażania inteligentnych
systemów transportowych w obszarze transportu drogowego oraz interfejsów z innymi
rodzajami transportu znowelizowanej dyrektywą 2023/2661/UE).
Jednym z przygotowywanych przez Ministerstwo rozwiązań mających na celu ułatwienie
dostępu do danych o rozkładach jazdy jest utworzenie w pełni funkcjonalnego Krajowego
Punktu Dostępu do danych o podróżach multimodalnych (KPD MMTIS). Punkt ten będzie
mógł spełniać rolę ogólnokrajowego systemu udostępniania danych o rozkładach jazdy
wszystkich przewoźników działających na terenie naszego kraju.
W połączeniu z planowanymi efektami implementacji dyrektywy ITS ustanawiającej ramy
cyfryzacji i dostępności danych dotyczących m.in. publicznego transportu zbiorowego,
narzędzie to zapewni kompletność i ustandaryzowanie danych, co z kolei umożliwi ich
interoperacyjność i wymianę transgraniczną.
Z wyrazami szacunku
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Stanisław Bukowiec
Sekretarz Stanu

-- 7 of 7 --