tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.587.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 5596 Pana Posła Krzysztofa Piątkowskiego w sprawie opieki
długoterminowej dla seniorów, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Na wstępie należy wyjaśnić, że wsparcie w ramach opieki długoterminowej w Polsce
realizowane jest przede wszystkim w formie świadczeń udzielanych w ramach systemu ochrony
zdrowia. Usługi w zakresie opieki długoterminowej z systemu pomocy społecznej mają
względem nich charakter uzupełniający.
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz.
1283, z późn. zm.), prowadzenie domów pomocy społecznej (DPS) jest zadaniem własnym
gminy, powiatu bądź samorządu województwa. Decyzje w sprawie tworzenia nowych DPS-ów
należą do jednostek samorządu terytorialnego odpowiedniego szczebla. Liczba jednostek tego
typu i prowadzonych przez nie placówek w poszczególnych województwach odzwierciedla
zapotrzebowanie na usługi oferowane przez domy pomocy społecznej na danym terenie, ale
zależy też od możliwości finansowych samorządu. Jednostki samorządu terytorialnego
samodzielnie podejmują decyzję na temat sposobu prowadzenia placówek - mogą prowadzić je
same lub zlecać ich prowadzenie podmiotom do tego uprawnionym, o których mowa w art. 25
ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z danymi ze sprawozdań resortowych MRPiPS-05,
w Polsce, według stanu na 31 grudnia 2023 roku, funkcjonowało 821 domów pomocy
społecznej prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego lub na ich zlecenie, które
dysponowały 88 532 miejscami (przy czym według stanu na dzień 31 grudnia 2023 r. w domach
tych przebywało 77 670 mieszkańców).
W kontekście opieki długoterminowej, obecnie promowanym kierunkiem zmian są działania
mające na celu odchodzenie od wsparcia osób w dużych instytucjach na rzecz usług
świadczonych w środowisku lokalnym. Działania, których celem jest wzmocnienie opieki oraz
dostępności wysokiej jakości usług, jakie zaspokoją obecne i przyszłe zapotrzebowanie na
opiekę, wspierając zarówno osoby z niej korzystające, jak i świadczeniodawców, ujęte zostały
w Strategii rozwoju usług społecznych, polityki publicznej do roku 2030 (z perspektywą do
2035 r.). Jednym z przyjętych celów strategicznych jest zbudowanie skutecznego i trwałego
systemu świadczącego usługi społeczne dla osób potrzebujących wsparcia w codziennym
funkcjonowaniu. W Strategii zaplanowano kierunek pn. „Zmiana sposobu funkcjonowania
stacjonarnej instytucji opieki długoterminowej (domy pomocy społecznej)”, w ramach którego
przewiduje się:
 wykonanie audytu domów pomocy społecznej w zakresie wskazań do pobytu w tej formie
opieki osób w nich przebywających, z uwzględnieniem możliwości ich powrotu do
społeczności lokalnej;
 przeprowadzenie cyklicznego sprawdzenia możliwości usamodzielnienia osoby
korzystającej z usług instytucji, a w przypadku stwierdzenia możliwości powrotu do
środowiska, podjęcie działań w tym zakresie;

-- 1 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
 zmianę standardów świadczenia usług stacjonarnej opieki długoterminowej (domy pomocy
społecznej) w zakresie warunków bytowych, w tym zapewnienie osobom korzystającym
z usług pokoi jednoosobowych (w miarę możliwości poszczególnych dps).
Proces wprowadzania zmian legislacyjnych dotyczących funkcjonowania domów pomocy
społecznej już się rozpoczął. 1 listopada 2023 r. weszły w życie zmiany do ustawy o pomocy
społecznej, przewidujące m.in. wprowadzenie regulacji umożliwiających świadczenie usług
wsparcia krótkoterminowego przez domy pomocy społecznej (w formie pobytu całodobowego
i dziennego). Usługa może być przyznana na czas określony, nie dłuższy niż 30 dni w roku,
z możliwością przedłużenia w szczególnie uzasadnionych przypadkach, nie dłużej jednak niż
o kolejne 30 dni. Ustawa zakłada też ograniczenie do minimum formalności związanych
z przyznawaniem usługi, a w przypadku, osób deklarujących ponoszenie za nią pełnej
odpłatności, odstąpienie od ustalania ich sytuacji dochodowej i majątkowej.
Odpowiedzią polityki publicznej na wyzwania związane z godzeniem przez rodzinę obowiązków
wynikających z pracy z zapewnieniem wsparcia odpowiadającego potrzebom seniorów są
projektowane rozwiązania dotyczące bonu senioralnego. Wyjaśnić jednak należy, iż
opracowanie ich należy do właściwości Ministra ds. Polityki Senioralnej. Odnosząc się do kwestii
zdrowia psychicznego seniorów wyjaśniam, iż również to zagadnienie wykracza poza wyłączne
kompetencje Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej i dotyczy działań z zakresu ochrony
zdrowia.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej powołano Zespół do spraw reformy
systemu pomocy społecznej, złożony z ekspertów, praktyków oraz osób ze świata nauki.
Członkowie zespołu dokonają przeglądu funkcjonujących rozwiązań prawnych
i organizacyjnych, by na tej podstawie wypracować propozycje reformy systemu pomocy
społecznej w Polsce. Reforma powinna doprowadzić do integracji różnych form wsparcia oraz
współpracy pomiędzy instytucjami państwowymi, samorządami, organizacjami pozarządowymi
i lokalnymi społecznościami, co przyczyni się do zwiększenia skuteczności podejmowanych
działań pomocowych.
Wskazać również należy, że Zarządzeniem nr 30 z dnia 22 marca 2024 r. Prezes Rady Ministrów
powołał Międzyresortowy Zespół do spraw systemowych rozwiązań związanych z opieką nad
osobami starszymi. Do zadań Zespołu należy analiza systemowych rozwiązań związanych
z opieką nad seniorami, opracowanie rekomendacji dla założeń rozwiązań legislacyjnych jej
dotyczących oraz rozpatrywanie spraw zleconych przez Radę Ministrów lub Prezesa Rady
Ministrów w zakresie systemowych rozwiązań z tą opieką związanych. W ramach Zespołu,
którego członkiem jest Ministra Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, powołano Grupę roboczą ds.
opieki długoterminowej, w skład której weszli przedstawiciele Ministerstwa Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej.
Ponadto wyjaśniam, że na zlecenie Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej dokonano przeglądu
opieki długoterminowej w Polsce. Objęto nim szeroki zakres zadań realizowanych przez sektor
ochrony zdrowia i zabezpieczenia społecznego (w tym pomocy społecznej). W ramach reformy
nr A 4.6 KPO, oprócz kamienia milowego A69G, tj. przedmiotowego Strategicznego przeglądu
opieki długoterminowej, założono również realizację kamienia milowego A70G - Wejście
w życie nowelizacji odpowiednich aktów prawnych w celu wdrożenia priorytetów reform
określonych w strategicznym przeglądzie opieki długoterminowej w Polsce. Realizację kamieni
milowych powierzono równolegle resortom Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz
Ministra Zdrowia, przy koordynacyjnym wsparciu Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej
(kamień milowy A69G) i Ministra ds. Polityki Senioralnej (kamień milowy A70G).

-- 2 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
W lipcu 2024 r. rozpoczęto realizację drugiego kamienia milowego, tj. A70G. W ramach prac
grupy roboczej ds. opieki długoterminowej, powołanej w KPRM ramach Międzyresortowego
Zespołu do spraw systemowych rozwiązań związanych z opieką nad osobami starszymi,
wypracowano projekt definicji „opieki długoterminowej”, „opieki nieformalnej” oraz „opiekuna
nieformalnego”. Definicje posłużą w ramach dalszych prac legislacyjnych wdrażających reformę
opieki długoterminowej w Polsce.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podjęto też prace nad rozwiązaniami
systemowymi w zakresie wsparcia finansowego wynagrodzeń pracowników służb społecznych
ze środków budżetu państwa. Do ustawy o pomocy społecznej wprowadzono zmianę, która
umożliwiła przyjęcie przez Radę Ministrów Uchwały nr 62 z dnia 19 czerwca 2024 r. w sprawie
ustanowienia rządowego programu „Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek
organizacyjnych pomocy społecznej w postaci dodatku motywacyjnego na lata 2024–2027”.
Zatrudnieni na podstawie umowy o pracę pracownicy jednostek organizacyjnych pomocy
społecznej nabyli na gruncie programu prawo do dodatku motywacyjnego w wysokości 1000 zł
brutto miesięcznie, w okresie od 1 lipca 2024 r. do dnia 31 grudnia 2027 r.
Odnosząc się do kwestii prywatnych placówek opieki wyjaśniam, że standardy działalności
placówek zapewniających całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym
lub osobom w podeszłym wieku uregulowano w art. 67 – 69 ustawy z dnia 12 marca 2004 r.
o pomocy społecznej. Każdy podmiot, który prowadzi placówkę świadczącą usługi polegające na
zapewnieniu całodobowej opieki osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom
w podeszłym wieku, w tym prowadzoną w ramach działalności gospodarczej lub statutowej,
powinien spełniać wymagane przez ustawodawcę standardy, posiadać stosowne zezwolenie
wojewody i podlegać – w ramach prowadzonej działalności – kontroli wojewody. Placówki
posiadające zezwolenie na działalność wpisywane są do prowadzonego przez każdego
wojewodę, publicznie dostępnego, rejestru. Pobyt osób w ww. placówkach odbywa się na
podstawie umowy cywilnoprawnej, a nie decyzji o ich skierowaniu. Strony umowy decydują
o zakresie opieki czy przysługujących świadczeniach, jednak warunki umowy nie mogą naruszać
standardów wskazanych dla tego typu placówek w ustawie o pomocy społecznej.
Odnosząc się do kwestii wsparcia samorządów gminnych w zwiększaniu dostępności opieki
w małych miastach oraz gminach wiejskich wyjaśniam, że w resorcie rodziny realizowany jest
program „Opieka 75+”, skierowany do gmin liczących do 60 tys. mieszkańców. Celem programu
jest zwiększenie dostępności usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych usług opiekuńczych
dla osób w wieku 75 lat i starszych, zarówno samotnych, samotnie gospodarujących, a także
tych, które pozostają w rodzinie. Program na rok 2025 został podpisany przez Ministrę Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej realizowany jest również program „Korpus
Wsparcia Seniorów”, którego celem jest wsparcie finansowe gmin w zakresie organizowania
usług opiekuńczych świadczonych w formie usług sąsiedzkich (Moduł I); wsparcie finansowe
gmin w realizacji usług opiekuńczych poprzez dostęp do tzw. „opieki na odległość” mającej na
celu poprawę bezpieczeństwa oraz możliwości samodzielnego funkcjonowania w miejscu
zamieszkania osób starszych (Moduł II).
Realizacja Modułu II służy zapewnieniu dostępu do „opieki na odległość” osobom starszym
poprzez dofinansowanie zakupu oraz częściowe pokrycie kosztów użytkowania tzw. „opasek
i innych urządzeń bezpieczeństwa”. Bezpośrednimi adresatami programu są wszystkie gminy
w Polsce, natomiast adresatami pośrednimi osoby w wieku 60 lat i starsze, mające problemy
z samodzielnym funkcjonowaniem ze względu na stan zdrowia, prowadzące samodzielnie

-- 3 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
gospodarstwa domowe lub mieszkające z osobami bliskimi, które nie są w stanie zapewnić im
odpowiedniego wsparcia.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 4 of 4 --