Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.050.42.2024.AK
3464123.13658036.11050037
Warszawa, 13-11-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posła Krzysztofa Piątkowskiego z dnia 29 października 2024
r. w sprawie ograniczenia użycia plastiku jednorazowego użytku, znak: K10INT5595,
poniżej przedstawiam stosowne wyjaśnienia.
1. Jakie działania podejmuje Ministerstwo w celu wdrożenia unijnych przepisów
dotyczących ograniczenia użycia plastiku jednorazowego użytku?
Polski system chroniący środowisko przed odpadami z tworzyw sztucznych stale się rozwija.
W maju 2023 r. weszła w życie ustawa wdrażająca dyrektywę 2019/904 (tzw. dyrektywa
SUP), która w swoim założeniu ma ograniczać zużycie produktów jednorazowego użytku
wykonanych z tworzyw sztucznych, w tym wybranych opakowań. W szczególności ustawa:
• od 24 maja 2023 r. ustanawia zakaz wprowadzania do obrotu produktów
jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych obejmujący: wszystkie wyroby
wykonane z oksydegradowalnych tworzyw sztucznych; patyczki higieniczne,
sztućce, talerzy, słomki, mieszadełka do napojów, patyczki do balonów; a także
pojemniki na posiłki i napoje oraz kubki na napoje ze styropianu,
• zakłada zmniejszenie stosowania opakowań jednorazowego użytku z tworzyw
sztucznych, takich jak: pojemniki na żywność i kubki na napoje. Zobowiązuje
obiekty handlu i gastronomi do pobierania obowiązkowej opłaty za wydanie
żywności w opakowaniach jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych,
• od 1 lipca 2024 r. zobowiązuje wybranych przedsiębiorców do zapewnienia
dostępności opakowań alternatywnych, wytworzonych z materiałów innych niż
tworzywa sztuczne (w tym innych niż tworzywa sztuczne ulegające
biodegradacji) lub opakowań wielokrotnego użytku,
• zakłada, że przedsiębiorcy wprowadzający do obrotu produkty jednorazowego
użytku z tworzyw sztucznych będą zobowiązani do zapewnienia finansowania
kosztów sprzątania (zagospodarowania) odpadów porzuconych w miejscach
publicznych, oznakowania produktów jednorazowego użytku z tworzyw
sztucznych oraz do finansowania publicznych kampanii edukacyjnych.
Kolejnym działaniem wdrażającym unijne przepisy dotyczące ograniczenia użycia plastiku
jednorazowego użytku jest ustawa o systemie kaucyjnym, która weszła w życie we wrześniu
2023 r. Ustawa obecnie jest nowelizowana (druk poselski nr 760) a do najważniejszych jej
założeń związanych z redukcją plastiku jednorazowego użycia należą:

-- 1 of 4 --

 termin uruchomienia systemu kaucyjnego 1 października 2025 r., obejmujący
jednorazowe butelki z tworzyw sztucznych do 3 litrów, szklane butelki
wielokrotnego użytku do 1,5 litra oraz metalowe puszki o pojemności do 1 litra,
 zapewnienie rzeczywistego objęcia systemem kaucyjnym całego kraju poprzez
wprowadzenie wymogu utworzenia co najmniej jednego stacjonarnego punktu
odbierania opakowań i odpadów opakowaniowych objętych systemem kaucyjnym
od użytkowników końcowych w każdej gminie co spowoduje, że podmioty te będą
miały jasne wytyczne dot. minimalnej ilości takich punktów,
 wskazanie, że od 2026 r. opłata produktowa, którą ponosić będą wprowadzający,
którzy nie przystąpili do żadnego z systemów kaucyjnych, obliczana będzie jako
potrójna stawka opłaty produktowej określonej dla danego rodzaju opakowania
na napoje (wyłączenie niepożądanej alternatywy nieprzystępowania do systemu
przez wprowadzających i niepokrywania przez nich realnych wydatków po stronie
podmiotów prowadzących jednostki handlowe),
 uwzględnienie zaproponowanych przez Ministerstwo Finansów zmian w ustawie
z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2024 r. poz. 361 i
852) gdzie ujednolicone zostały zasady rozliczenia na gruncie VAT kaucji od
opakowań wielokrotnego i jednorazowego użytku. Wskazano, że podmioty
reprezentujące będą obowiązane do poboru i zapłaty VAT organom skarbowym
wyłącznie za kaucje za opakowania objęte systemem kaucyjnym, które nie zostały
zwrócone w tym systemie.
Ministerstwo przewiduje, że wprowadzone rozwiązania zwiększą poziom selektywnego
zbierania odpadów opakowaniowych, a w efekcie także poziom ich recyklingu, co
przekładać się będzie na realizację unijnych celów dot. poziomu selektywnego zbierania
odpadów opakowaniowych. Cele dla butelek jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych
na napoje o pojemności do trzech litrów wynoszą 77% w 2025 r. i 90% w 2030 r. Bez
wprowadzenia systemu zwrotu opakowań i zaangażowania społeczeństwa, osiągnięcie
powyższych poziomów nie będzie możliwe. Dzięki uruchomieniu systemu kaucyjnego
wprowadzający będą mieli dostęp do czystego recyklatu i będą mogli zapewnić, że
opakowania te, włącznie z ich zakrętkami i wieczkami, będą zawierać udział wagowy
wynoszący co najmniej: od 2025 r. – 25% tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu
i od 2030 r. – 30% tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu.
2. Czy planowane są kampanie edukacyjne i zachęty dla firm do stosowania bardziej
ekologicznych opakowań?
Jak wskazują wyniki Badania świadomości ekologicznej mieszkańców Polski publikowane
corocznie przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska, wśród najczęściej wskazywanych
powodów, dla których Polacy chcą chronić środowisko jest troska o przyszłe pokolenia oraz
dbałość o zdrowie człowieka. Badani mają świadomość, że stan środowiska zależy przede
wszystkim od aktywności każdego z nas (62%), a za kształtowanie postaw i zachowań
ekologicznych każdy jest odpowiedzialny indywidualnie (44%). Mamy świadomość potrzeb
społeczeństwa w zakresie prowadzenia edukacji z różnych dziedzin dot. ekologii i ochrony
środowiska. Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi szereg działań mających na celu
uświadamianie społeczeństwa w zakresie korzyści płynących z ekologicznych działań.
Prowadzimy kampanie edukacyjne w mediach społecznościowych, internecie i telewizji
gdzie w popularnych serialach, śniadaniówkach, wejściach pogodowych „na żywo”
i audycjach tematycznych pojawiają się wątki dotyczące racjonalnej gospodarki odpadami,
w tym gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ), segregacji odpadów, systemu kaucyjnego,
SUP, niemarnowania żywności oszczędzania energii. Nasi eksperci biorą udział

-- 2 of 4 --

w konferencjach, odczytach, debatach i wywiadach, gdzie przybliżana jest tematyka
związana z naszymi działaniami.
Rozumiemy również postulaty producentów i wprowadzających opakowania na rynek
odnośnie luk informacyjnych w zakresie opakowań jednorazowego użytku z tworzyw
sztucznych czy opakowań dla nich alternatywnych. Nie są prowadzone w tym momencie
działania w kierunku opracowania zachęt dla firm do stosowania bardziej ekologicznych
opakowań. Jednak rozumiejąc potrzebę producentów rozpoczęliśmy rozmowy z Siecią
Badawczą Łukasiewicz w zakresie ekologicznych rozwiązań i technologii związanych
z opakowaniami.
3. Jakie są rządowe plany dotyczące recyklingu odpadów plastikowych i rozwijania
infrastruktury do ich segregacji?
System kaucyjny to mechanizm promujący recykling i ponowne wykorzystanie opakowań.
Uruchomienie systemu kaucyjnego wpłynie pozytywnie na zwiększenie poziomu recyklingu
w Polsce oraz zapewni wprowadzającym dostęp do rPET niezbędnego do realizacji unijnych
zobowiązań w zakresie zawartości recyklatu w produktach. System ten będzie częścią
systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP), który będzie kluczowym
elementem w systemie gospodarki o obiegu zamkniętym. Aktualnie trwają prace
wewnętrzne nad wypracowaniem nowego modelu ROP oraz założeniami ustawy.
Na system ROP składać się będzie zestaw środków podejmowanych w celu zapewnienia,
aby producenci produktów ponosili odpowiedzialność finansową lub odpowiedzialność
finansową i organizacyjną na etapie cyklu życia produktu, gdy staje się on odpadem. Obecny
system nie motywuje producentów do ekoprojektowania, gminy mają trudności z realizacją
celów w zakresie recyklingu i składowania. Nowe regulacje mają na celu zapewnienie:
 stabilnego finansowania gospodarowania odpadami w gminach oraz bardziej
sprawiedliwego podziału kosztów, zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci”,
 skuteczności w osiąganiu celów recyklingu i składowania, a także ograniczenia ilości
wytwarzanych odpadów opakowaniowych,
 motywowanie uczestników systemu, w tym wprowadzających do
ekoprojektowania opakowań, samorządów do osiągania celów w zakresie
recyklingu i składowania, przedsiębiorców gospodarujących odpadami do ciągłego
doskonalenia procesów oraz mieszkańców do efektywniejszej segregacji odpadów.
Ocenia się, że zarówno ROP jak i system kaucyjny wpłyną na rozwój infrastruktury do
segregacji i recyklingu.
4. Czy rząd rozważa wprowadzenie nowych regulacji lub programów dofinansowania,
które będą wspierać firmy produkujące alternatywy dla plastiku?
Na ten moment nie są prowadzone działania w tym kierunku.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/

-- 3 of 4 --

dw. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM

-- 4 of 4 --