Interpelacja w sprawie wsparcia finansowego rodziców samotnie wychowujących dzieci
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 5592
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wsparcia finansowego rodziców samotnie wychowujących dzieci
Zgłaszający: Krzysztof Piątkowski
Data wpływu: 18-10-2024
Szanowna Pani Minister,
w związku z artykułem opublikowanym 15 października 2024 roku przez Gazetę Wyborczą, który podsumowuje pierwszy rok rządów Sejmu RP X kadencji, chciałbym zwrócić uwagę na szczególnie istotne kwestie dotyczące rodziców samotnie wychowujących dzieci. Artykuł przytacza dane Głównego Urzędu Statystycznego z 2021 roku, które wskazują, że model rodziny składającej się z małżeństwa i dzieci stanowi 42% wszystkich rodzin w Polsce, co odpowiada 4 mln 242 tys. takich rodzin. Tymczasem aż 5 mln 914 tys. rodzin to rodziny, w których dzieci wychowuje jeden rodzic lub opiekun. Te dane wskazują, że rodziny z jednym rodzicem są już większością w Polsce.
Ponadto, według raportu GUS z 2023 roku dotyczącego dochodów gospodarstw domowych, dochód rozporządzalny na osobę w gospodarstwach domowych bez dzieci wynosi 3636 zł na miesiąc, a w gospodarstwach domowych z dziećmi – jedynie 2321 zł. W przypadku rodzin wielodzietnych kwota ta spada do 1885 zł na osobę, przy czym aż 64,7% budżetu takich rodzin jest przeznaczone na niezbędne wydatki. Co więcej, w domach samodzielnych rodziców dochód rozporządzalny na osobę wynosi 2267 zł, jednak 78% budżetu jest pochłaniane przez podstawowe wydatki. Te liczby pokazują, jak poważne wyzwania finansowe stają przed samotnymi rodzicami, którzy nie tylko mają niższy dochód, ale także muszą przeznaczać znacznie większą część swoich środków na podstawowe potrzeby, co ogranicza ich zdolność do oszczędzania czy inwestowania w edukację i przyszłość dzieci.
Biorąc pod uwagę powyższe dane, chciałbym zadać kilka pytań:
1. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dostrzega poważne wyzwania finansowe, z jakimi mierzą się rodziny składające się z jednego rodzica lub opiekuna oraz dzieci? Czy analiza dostępnych danych, takich jak raporty GUS, jest uwzględniana w planowaniu polityki wsparcia dla takich rodzin?
2. Czy ministerstwo planuje podjąć konkretne kroki w celu wsparcia finansowego dla samotnych rodziców? Wprowadzenie Ogólnopolskiej Karty Dużej Rodziny w 2014 roku było ważnym krokiem dla rodzin wielodzietnych, jednak czy planowane są podobne inicjatywy dedykowane dla rodzin z jednym rodzicem? Czy zasiłki rodzinne, które od 1 listopada 2024 roku będą wynosić od 288 zł do 328 zł, są według ministerstwa wystarczające, biorąc pod uwagę ogromne obciążenia finansowe samotnych rodziców?
3. Czy ministerstwo rozważa utworzenie specjalnego departamentu ds. samodzielnego rodzicielstwa, biorąc pod uwagę fakt, że rodziny z jednym rodzicem stanowią większość wszystkich rodzin w Polsce? Czy planowane są zmiany w polityce mieszkaniowej, aby ułatwić samotnym rodzicom dostęp do kredytów i innych form wsparcia, które pozwolą na stabilizację ich sytuacji życiowej?
4. Jak ministerstwo planuje odpowiedzieć na problem dodatkowych kosztów związanych z opieką nad dziećmi, który dotyka samotnych rodziców w szczególności? Czy przewidziane są jakiekolwiek programy, które miałyby na celu zmniejszenie kosztów opieki nad dziećmi, co stanowi istotne obciążenie finansowe dla samotnych rodziców, zwłaszcza tych, którzy próbują godzić obowiązki zawodowe i rodzinne?
Z poważaniem
Krzysztof Piątkowski
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8376 znakówinfo@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.586.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 5592 Pana Posła Krzysztofa Piątkowskiego, w sprawie
wsparcia finansowego rodziców samotnie wychowujących dzieci, proszę przyjąć poniższe
informacje.
Rodziny z dziećmi na utrzymaniu (w tym osoby samotnie/samodzielnie wychowujące dzieci)
mogą korzystać z pomocy państwa w postaci następujących świadczeń/instrumentów
wsparcia:
świadczenia wychowawczego z programu „Rodzina 800+” (przysługuje na dziecko
do ukończenia przez nie 18. roku życia, w wysokości 800 zł miesięcznie, bez względu
na liczbę dzieci i dochód w rodzinie);
świadczenia dobry start z programu „Dobry Start” (przysługuje dla dziecka
uczęszczającego do szkoły, wypłacane raz w roku w wysokości 300 zł – tzw. wyprawka
szkolna, również bez względu na liczbę dzieci i dochód w rodzinie);
świadczeń z programu „Aktywny rodzic”:
▪ aktywni rodzice w pracy (przysługuje aktywnym zawodowo rodzicom dzieci w wieku
od 12. do 35. miesiąca życia, które nie uczęszczają do żłobka, klubu dziecięcego oraz
nie są pod opieką opiekuna dziennego, w wysokości 1500 zł miesięcznie na dziecko,
a w przypadku dzieci z niepełnosprawnościami w wysokości 1900 zł miesięcznie na
dziecko. Co ważne ww. świadczenie, po spełnieniu konkretnych warunków, może
przysługiwać również rodzicom samotnie wychowującym dzieci, gdyż nie jest
tu wymagana aktywność zawodowa obojga rodziców).
▪ aktywnie w żłobku (przysługuje jako dofinansowanie do pokrycia kosztów pobytu
dziecka w żłobku, klubie dziecięcym czy też sprawowanej opieki przez opiekuna
dziennego, przyznawane co do zasady do końca roku szkolnego, w którym dziecko
skończy 3 lata, w wysokości do 1500 zł miesięcznie na dziecko, a w przypadku dzieci
z niepełnosprawnościami do 1900 zł miesięcznie na dziecko).
▪ aktywnie w domu (przysługuje na każde dziecko w rodzinie w wieku od 12. do 35.
miesiąca życia dziecka, w wysokości 500 zł miesięcznie. Jest to wsparcie kierowane do
tych rodziców dzieci w wieku od 12. do 35. miesiąca życia, którzy nie są uprawnieni
lub z własnej woli nie decydują się na skorzystanie ze świadczenia aktywni rodzice w
pracy lub aktywnie w żłobku, gdyż w szczególności pozostają nieaktywni zawodowo
lub ich dziecko nie uczęszcza do instytucji opieki).
W ramach programu „Aktywny rodzic” rodzice/opiekunowie za dany miesiąc na dane
dziecko mogą otrzymywać tylko jedno świadczenie, jednak dopuszczalna jest nawet
wielokrotna możliwość zmiany rodzaju otrzymywanego świadczenia.
świadczeń rodzinnych, realizowanych na podstawie ustawy o świadczeniach
rodzinnych:
▪ zasiłek rodzinny na dziecko (w zależności od tego w jakim wieku jest dziecko
przysługuje w kwocie od 95 zł do 135 zł miesięcznie na dziecko, po spełnieniu
określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych warunków (przede wszystkim po
spełnieniu kryterium dochodowego, które wynosi 674 zł miesięcznie w przeliczeniu
na osobę w rodzinie lub 764 zł miesięcznie w przypadku rodziny z dzieckiem
z niepełnosprawnościami).
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Osoby, którym przyznano prawo do pobierania zasiłku rodzinnego, mogą ubiegać się także
o dodatki do zasiłku rodzinnego). W kontekście osób samotnie wychowujących dzieci,
należy wyróżnić zwłaszcza:
▪ dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka (193 zł miesięcznie na dziecko,
nie więcej, niż 386 zł na wszystkie dzieci, w przypadku dzieci niepełnosprawnych
kwotę dodatku zwiększa się o 80 zł, nie więcej niż o 160 zł na wszystkie dzieci),
a ponadto:
▪ dodatek z tytułu urodzenia dziecka (1000 zł jednorazowo),
▪ dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej (95 zł
miesięcznie),
▪ dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu
wychowawczego (400 zł miesięcznie),
▪ dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego (90 zł
miesięcznie na dziecko do ukończenia 5 roku życia lub 110 zł miesięcznie na dziecko
pomiędzy 5 a 24 rokiem życia),
▪ dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego (100 zł na dziecko raz w roku szkolnym),
▪ dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki poza miejscem zamieszkania (113 zł
miesięcznie w związku z zamieszkiwaniem dziecka w miejscowości, w której znajduje
się szkoła lub 69 zł miesięcznie w związku z dojazdem dziecka do szkoły).
Świadczeniami niezależnymi od prawa do pobierania zasiłku rodzinnego są:
jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka (przysługuje jednorazowo
w wysokości 1000 zł na nowo narodzone dziecko. Uzależniona jest od spełnienia
kryterium dochodowego, które wynosi 1922 zł netto na osobę w rodzinie,
świadczenie rodzicielskie (przysługuje osobom, które nie otrzymują zasiłku
macierzyńskiego lub uposażenia macierzyńskiego, w wysokości 1000 zł miesięcznie
przez rok (52 tygodnie) po urodzeniu dziecka, a w przypadku urodzenia wieloraczków
ten okres może być wydłużony nawet do 71 tygodni).
zasiłek pielęgnacyjny (adresowany do osób z niepełnosprawnościami, w tym
niepełnosprawnych dzieci, w wysokości 215,84 zł miesięcznie),
świadczenie pielęgnacyjne (przyznawane rodzicowi/opiekunowi w związku z opieką
nad dzieckiem z niepełnosprawnościami do ukończenia przez nie 18. roku życia,
w wysokości 2988 zł miesięcznie, a od 1 stycznia 2025 r. w wysokości 3287 zł
miesięcznie).
świadczeń z funduszu alimentacyjnego, realizowanych podstawie ustawy o pomocy
osobom uprawnionym do alimentów (przysługują osobie uprawnionej do alimentów
od rodzica w przypadku bezskuteczności ich egzekucji. Jednym z podstawowych
warunków przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest spełnienie
kryterium dochodowego, które wynosi 1209 zł netto na osobę w rodzinie. Świadczenia
z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów,
jednakże nie wyższej niż 500 zł miesięcznie. Osobie uprawnionej, świadczenie
przysługuje do ukończenia przez nią 18. roku życia albo, w przypadku gdy uczy się
w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia przez nią 25. roku życia lub - w przypadku
posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo).
Warto przy tym nadmienić, że projekt ustawy o zmianie ustawy o pomocy osobom
uprawnionym do alimentów (UD 42) został przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 5
listopada 2024r. i został skierowany do Sejmu RP. Projekt ten zakłada podwyższenie
maksymalnej wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego z 500 zł do 1000 zł
miesięcznie. Nowe przepisy mają mieć zastosowanie do świadczeń z funduszu
alimentacyjnego począwszy od 1 października 2024 r., tj. od początku okresu
świadczeniowego 2024/2025.
Realizacją świadczeń rodzinnych oraz świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zajmuje się
gminny organ właściwy (w praktyce jest to ośrodek pomocy społecznej, urząd
miasta/gminy lub inna jednostka organizacyjna wyznaczona w danej gminie), zaś
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
realizacją świadczenia wychowawczego, świadczenia dobry start oraz świadczeń z
programu „Aktywny rodzic”, zajmuje się Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Mając na uwadze powyższe wsparcie, o które mogą ubiegać się rodziny z dziećmi
na utrzymaniu, w tym osoby samotnie/samodzielnie wychowujące dzieci, w szczególności
poszerzenie ww. katalogu wsparcia o wprowadzenie do systemu prawnego od 1 października
2024 r. nowych świadczeń z programu „Aktywny rodzic”, opracowanie projektu ustawy
zakładającej zwiększenie maksymalnej kwoty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do 1000
zł), a także podwyższenie do 800 zł/mc powszechnego wsparcia z budżetu państwa w postaci
świadczenia wychowawczego uprzejmie informuję, że nie są prowadzone prace nad kolejnymi
świadczeniami dla rodziców samotnie/samodzielnie wychowujących dzieci, ani nie są
prowadzone prace nad utworzeniem w MRPiPS Departamentu ds. Samodzielnego
Rodzicielstwa.
Ponadto uprzejmie informuję, że zagadnienia dotyczące polityki mieszkaniowej należą
do właściwości Ministerstwa Rozwoju i Technologii.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --