Interpelacja w sprawie zapaści w służbie zdrowia - zaniedbania rządu i zagrożenia zdrowia pacjentów ze SMA i SM
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 5589
do ministra zdrowia
w sprawie zapaści w służbie zdrowia - zaniedbania rządu i zagrożenia zdrowia pacjentów ze SMA i SM
Zgłaszający: Michał Woś, Dariusz Matecki, Jan Kanthak, Tadeusz Woźniak, Norbert Jakub Kaczmarczyk, Maria Kurowska, Sebastian Kaleta, Edward Siarka, Marcin Warchoł, Sebastian Łukaszewicz
Data wpływu: 18-10-2024
Szanowna Pani Minister,
w obliczu informacji, które w ostatnich dniach zszokowały opinię publiczną, składam interpelację w sprawie dramatycznej sytuacji, w jakiej znaleźli się pacjenci cierpiący na stwardnienie rozsiane (SM) oraz rdzeniowy zanik mięśni (SMA).
Na podstawie doniesień medialnych oraz wypowiedzi prof. Iwony Kurkowskiej-Jastrzębskiej, kierownika II Kliniki Neurologicznej Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie alarmuję, że pacjenci z nowymi diagnozami tych poważnych chorób nie otrzymają w tym roku leczenia. Powodem jest wyczerpanie kontraktów na programy lekowe oraz odmowa Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) na finansowanie świadczeń nadplanowych.
Zarzuty:
1. Odmowa finansowania nadplanowych świadczeń
Dlaczego NFZ odmówił zapłaty za leczenie pacjentów nadplanowych, pozostawiając ich bez możliwości kontynuacji terapii? W jaki sposób rząd zamierza naprawić tę skandaliczną sytuację?
2. Opóźnienia w płatnościach NFZ
Informacje podane przez prof. Kurkowską-Jastrzębską sugerują, że zaległości NFZ w płatnościach sięgają milionów złotych. Jak długo jeszcze kliniki mają kredytować funkcjonowanie systemu opieki zdrowotnej? Jakie działania zamierza podjąć Pani Minister w sprawie uregulowania tych zaległości?
Konsekwencje dla pacjentów:
Pacjenci ze SMA i SM, a także osoby cierpiące na inne przewlekłe choroby neurologiczne, takie jak choroba Pompego, Fabry’ego czy Parkinsona, nie mogą sobie pozwolić na czekanie. Nowoczesne terapie w znaczący sposób mogą zatrzymać postęp chorób, a ich brak prowadzi do poważnych, często nieodwracalnych szkód zdrowotnych. Zolgensma, lek dla dzieci ze SMA, kosztuje blisko 9 milionów złotych. Czy rząd oczekuje, że pacjenci sami pokryją takie koszty?
Pytania do Pani Minister:
1. Jak rząd zamierza uzupełnić fundusze NFZ na pokrycie kosztów leczenia pacjentów z chorobami neurologicznymi w 2024 roku?
2. Dlaczego rząd Donalda Tuska doprowadził do sytuacji, w której dzieci chore na SMA mogą nie otrzymać terapii genowej, co może skutkować pogorszeniem ich stanu zdrowia, a nawet zagrożeniem życia?
3. Dlaczego NFZ odmówił finansowania nadplanowych świadczeń w programach lekowych na rzecz pacjentów ze SM i SMA, mimo że te potrzeby były przewidywalne?
4. Jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo Zdrowia, aby pilnie uzupełnić brakujące środki w NFZ na finansowanie leczenia pacjentów ze SM i SMA do końca 2024 roku?
5. W jaki sposób ministerstwo planuje uregulować zaległości finansowe wobec ośrodków, które już teraz są zmuszone kredytować świadczenia na rzecz pacjentów, w sytuacji gdy liczba pacjentów rośnie?
Konsekwencje dla pacjentów:
Pacjenci ze SMA i SM potrzebują natychmiastowego dostępu do nowoczesnych terapii, które mogą spowolnić lub zatrzymać postęp chorób, a ich brak skutkuje poważnym zagrożeniem zdrowia. Terapii genowej dla dzieci ze SMA, jak również innych drogich leków pacjenci nie są w stanie sfinansować z własnych środków. Prof. Kurkowska-Jastrzębska zwraca uwagę, że odmowa finansowania nadplanowych świadczeń może prowadzić do opóźnień, które mogą być dla pacjentów kluczowe.
W związku z powyższym wzywam Panią Minister do podjęcia natychmiastowych działań zmierzających do zapewnienia środków na pokrycie kosztów leczenia pacjentów ze SMA i SM oraz do współpracy z NFZ w celu uregulowania zaległych płatności wobec ośrodków medycznych. Skuteczne i szybkie działanie jest niezbędne, aby pacjenci nie pozostali bez leczenia w ostatnich miesiącach roku.
Obecny stan służby zdrowia i działania rządu to skandal. Liczba pacjentów z chorobami neurologicznymi rośnie, a rząd nie ma żadnego planu, by im pomóc. Pacjenci cierpią, lekarze biją na alarm, a NFZ zasłania się brakiem funduszy. Wzywam Panią Minister do natychmiastowego działania. Skala zaniedbań wymaga pilnych decyzji, by naprawić sytuację i umożliwić pacjentom dostęp do niezbędnego leczenia.
Z poważaniem
Michał Woś
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Podsekretarz stanu Marek Kos
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (14)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13319 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
PLR2.050.50.2024.JW
Warszawa, 12 listopada 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 5589 Pana Michała Wosia, Posła na Sejm
Rzeczypospolitej Polskiej oraz Grupy Posłów, w sprawie zaniedbań rządu i
zagrożenia zdrowia pacjentów ze SMA i SM, Minister Zdrowia prosi o przyjęcie
poniższych informacji.
Na wstępie należy zaznaczyć, że wartość finansowanych w danym roku przez NFZ
świadczeń opieki zdrowotnej, w tym świadczeń w zakresie programów lekowych
SMA i SM, zdeterminowana jest poziomem środków zapisanych na ten cel w planie
finansowym Funduszu zatwierdzonym przez Ministra Zdrowia w porozumieniu z
Ministrem Finansów, sporządzonym zgodnie z uregulowaniami art. 120 i 121
ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych1.
Jednocześnie Minister Zdrowia uprzejmie informuje, że plan finansowy
Narodowego Funduszu Zdrowia na rok 2024 został sporządzony zgodnie z
przepisami ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków
publicznych oraz przepisami wydanymi na podstawie delegacji w niej zawartych i
29 września 2023 r. został zatwierdzony przez Ministra Zdrowia w porozumieniu z
1 ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków
publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146, z późn. zm.).
-- 1 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Ministrem Finansów. Wartość planowanych na 2024 r. przychodów ogółem jak i
kosztów ogółem Funduszu ustalono w wysokości 168 415 572 tys. zł.
Ujęte w zatwierdzonym planie finansowym NFZ na 2024 r. koszty realizacji zadań
NFZ ustalono na poziomie 166 168 207 tys. zł, w tym koszty świadczeń opieki
zdrowotnej w kwocie 157 558 513 tys. zł. W wyniku dokonanych zmian planu
finansowego NFZ na 2024 r. planowane koszty realizacji zadań NFZ zostały
zwiększone łącznie o 21 570 730 tys. zł do poziomu 187 738 937 tys. zł, w tym
koszty świadczeń opieki zdrowotnej o kwotę 21 457 183 tys. zł do kwoty
179 015 696 tys. zł, tj. o 13,6%, w tym koszty leków i środków spożywczych
specjalnego przeznaczenia żywieniowego objętych programami lekowymi o kwotę
1 699 411 tys. zł do kwoty 10 650 358 tys. zł tj. o 19,0%.
Źródłem zwiększenia planowanych kosztów realizacji zadań NFZ w roku 2024 były
środki pochodzące z:
zwiększenia planowanych przychodów z tytułu składki należnej brutto w roku
planowania równej przypisowi składki w kwocie 5 379 874 tys. zł,
zwiększenia dotacji podmiotowej z budżetu państwa, o której mowa w art. 97 ust.
8a ustawy o świadczeniach w kwocie 3 494 650 tys. zł,
Funduszu Zapasowego NFZ w kwocie 9 415 508 tys. zł,
zbycia obligacji skarbowych w kwocie 3 103 202 tys. zł,
Funduszu Pomocy w kwocie 639 447 tys. zł.
Powyższe zwiększenie planowanych kosztów realizacji zadań NFZ pozwoliło m.in.
na:
sfinansowanie nadwykonań z 2023 r. w kwocie 2 237 597 tys. zł,
sfinansowanie kosztów rekomendacji nr 54/2023 z dnia 31 maja 2023 r. Prezesa
AOTMiT w sprawie zmiany sposobu lub poziomu finansowania świadczeń opieki
zdrowotnej w kwocie ok. 7 963 817 tys. zł,
uzupełnienie środków niezbędnych do sfinansowania nadwykonań
nielimitowanych za I półrocze 2024 r. w kwocie 2 694 650 tys. zł (I kw. 2024 r. –
1 246 000 tys. zł, II kw. 2024 r. – 1 448 650 tys. zł),
-- 2 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
uzupełnienie środków niezbędnych do sfinansowania nadwykonań
nielimitowanych udzielanych dzieciom do 18. r.ż. za III kw. 2024 r. w kwocie
800 000 tys. zł,
sfinansowanie kosztów rekomendacji nr 48/2024 z dnia 24 maja 2024 r. Prezesa
AOTMiT w sprawie zmiany sposobu lub poziomu finansowania świadczeń opieki
zdrowotnej w kwocie ok. 7 856 970 tys. zł.
W związku z powyższym należy zauważyć, iż istotny wpływ na aktualną sytuację
finansową NFZ, w tym na możliwość sfinansowania nadwykonań, w szczególności
w zakresie programów lekowych SMA i SM, ma konieczność sfinansowania
kosztów wynikających rekomendacji Prezesa AOTMiT w sprawie zmiany sposobu
lub poziomu finansowania świadczeń opieki zdrowotnej, będących konsekwencją
ustawy z dnia 26 maja 2022 r. o zmianie ustawy o sposobie ustalania najniższego
wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w
podmiotach leczniczych oraz niektórych innych ustaw2 w wysokości 15 820 787
tys. zł oraz konieczność sfinansowania kosztów zadań przeniesionych do
finansowania przez NFZ na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 listopada 2022
r. o zmianie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz niektórych innych
ustaw3 w wysokości 9 940 126 tys. zł.
Finansowanie przez oddziały wojewódzkie NFZ udzielonych przez
świadczeniodawców świadczeń opieki zdrowotnej odbywa się zgodnie z
postanowieniami umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej i przepisami:
- art. 132 ust. 5 ustawy o świadczeniach, zgodnie z którymi wysokość łącznych
zobowiązań Funduszu wynikających z zawartych ze świadczeniodawcami umów
nie może przekroczyć wysokości kosztów przewidzianych na ten cel w planie
finansowym Funduszu;
2 ustawa z dnia 26 maja 2022 r. o zmianie ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia
zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych oraz niektórych
innych ustaw (Dz. U. poz. 1352).
3 ustawa z dnia 16 listopada 2022 r. o zmianie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz
niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2770).
-- 3 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
- § 14 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie ogólnych
warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej4, zgodnie z którymi
Fundusz zobowiązany jest do finansowania świadczeń udzielonych w okresie
rozliczeniowym, do kwoty zobowiązania Funduszu wobec świadczeniodawcy
określonej w umowie dla danego zakresu świadczeń.
Ponadto, zgodnie z treścią przepisu art. 132 ust. 1 ww. ustawy podstawą udzielania
świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez
Fundusz jest umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawarta pomiędzy
świadczeniodawcą a Funduszem, z zastrzeżeniem art. 19 ust. 4 i art. 132c. Zgodnie
z treścią przepisu art. 136 ust. 1 pkt 5 tejże ustawy umowa o udzielanie świadczeń
opieki zdrowotnej określa w szczególności kwotę zobowiązania Funduszu wobec
świadczeniodawcy. Powyższe oznacza, że zrealizowane w danym okresie
sprawozdawczym świadczenia opieki zdrowotnej, finansowane są do poziomu
określonego w planie rzeczowo-finansowym stanowiącym załącznik do umowy
zawartej dobrowolnie przez świadczeniodawcę.
Jednocześnie pragnę zapewnić, że w zakresie posiadanych kompetencji oraz
środków finansowych oddziały wojewódzkie NFZ prowadzą na bieżąco działania
zmierzające do zmiany warunków finansowych umów o udzielanie świadczeń
opieki zdrowotnej, zarówno na wniosek świadczeniodawców jak i z inicjatywy
własnej oddziału wojewódzkiego NFZ, uwzględniające m.in. wyniki analizy stopnia
wykorzystania przez świadczeniodawców środków zaangażowanych w umowy o
udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Działania te ukierunkowane są na
optymalne wykorzystanie środków finansowych przeznaczonych na finansowanie
świadczeń opieki zdrowotnej określonych w planie oddziału wojewódzkiego NFZ i
wzrostu wartości umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej – w kontekście
poprawy dostępności do świadczeń zdrowotnych, zakontraktowania większej
liczby świadczeń i opłacenia nadwykonań.
Odnosząc się natomiast bezpośrednio do zagadnienia będącego przedmiotem
wystąpienia, tj. ograniczenia przyjęć pacjentów m.in. do programów lekowych,
informuję co następuje. Zgodnie z informacją przekazaną Ministrowi Zdrowia
przez Narodowy Fundusz Zdrowia nie wpływały do Funduszu sygnały od
4 rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów
o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1194, z późn. zm.).
-- 4 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
świadczeniodawców dotyczące ograniczenia dostępności do świadczeń w
programie lekowym: B.102 Leczenie chorych na rdzeniowy zanik mięśni. Należy
tutaj wyraźnie podkreślić, że dla płatnika publicznego leczenie rdzeniowego zaniku
mięśni (SMA) jest priorytetem. Dodatkowo Minister Zdrowia informuje, że
Narodowy Fundusz Zdrowia - w udzielonej odpowiedzi, stanowczo dementuje
informacje odnoszące się do odmowy finansowania terapii genowej dedykowanej
dla pacjentów z rdzeniowym zanikiem mięśni (SMA). Każda placówka, która wdroży
taką terapię uzyska finansowanie z Narodowego Funduszu Zdrowia.
Odnosząc się do kwestii świadczeń udzielanych w Instytucie Psychiatrii i
Neurologii w Warszawie Minister Zdrowia uprzejmie informuje, że Instytut
Psychiatrii i Neurologii w Warszawie (Klinika Neurologii) nie informował wcześniej
Mazowieckiego OW NFZ o wstrzymaniu kwalifikacji pacjentów do programu
lekowego Leczenie chorych na rdzeniowy zanik mięśni. W wyniku postępowania
wyjaśniającego wszczętego w sprawie indywidualnej, z uwagi na niepodjęcie
leczenia osoby ubezpieczonej, Instytut Psychiatrii i Neurologii 25.10.2024 r. (o
godz. 16:24) przekazał pismo, sygnowane przez Panią prof. ucz. dr hab. n. med.
Annę Antosik - Wójcińską Pełnomocnika Dyrektora ds. Lecznictwa IPIN, w którym
ujawnił informację (której wcześniej do Oddziału nie przekazał), że podtrzymuje
decyzję o wstrzymaniu przyjęć pacjentów leczonych w ramach programów
lekowych w związku z brakiem sfinansowania nadwykonań przez płatnika.
28.10.2024 r. Mazowiecki OW NFZ wezwał Instytut do zrewidowania decyzji o
wstrzymaniu przyjęć pacjentów w programach lekowych, wskazując jednocześnie,
że okoliczności będące przedmiotem korespondencji stron umowy nie powinny
przekładać się na ograniczenie dostępu do świadczeń dla pacjentów. Dokonane
zostały również zmiany w warunkach finansowania świadczeń z zakresu programu
lekowego B.102.FM w zawartej umowie. W rezultacie Instytut Psychiatrii i
Neurologii realizuje program lekowy B.102.FM Leczenie chorych na rdzeniowy
zanik mięśni na zasadach określonych w umowie.
Przechodząc natomiast do zagadnienia sytuacji pacjentów w programie „Leczenie
chorych na stwardnienie rozsiane”, Minister Zdrowia informuje, że wystąpiły
incydentalne zgłoszenia dotyczące dostępu do omawianego świadczenia.
Przytoczone sytuacje zostały szczegółowo zbadane, a dyrektorzy oddziałów
-- 5 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
wojewódzkich otrzymali polecenie od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia aby
uregulować płatności za świadczenia wypracowane w I półroczu 2024 roku ponad
kwoty zobowiązań i ściśle monitorować sytuację.
Zebrane z oddziałów wojewódzkich Narodowego Funduszu Zdrowia informacje,
wg stanu na dzień 22.10.2024 r. wskazują na brak bieżących problemów z
funkcjonowaniem programu lekowego B.29 Leczenie chorych na stwardnienie
rozsiane. Pojedyncze zgłaszane sygnały rozwiązywane są na bieżąco, stąd Prezes
NFZ pozostaje w nadziei, że dalsza realizacja tak ważnych świadczeń, jakimi są
programy lekowe będzie przebiegała bez jakichkolwiek zakłóceń.
Prezes NFZ wskazał w korespondencji z Ministrem Zdrowia, że do 29 października
br. do Centrali NFZ, w zakresie ograniczenia dostępu do świadczeń przez placówki
medyczne, wpłynęło tylko 5 zgłoszeń pacjentów dotyczących omawianego
problemu, przy czym są one szczegółowo wyjaśniane.
Aktualnie w oddziałach wojewódzkich NFZ prowadzone są prace mające na celu
weryfikację możliwości rozliczenia nadwykonań w nielimitowanych zakresach
świadczeń za III kw. 2024 r. w ramach posiadanych środków w planach
finansowych poszczególnych oddziałów wojewódzkich NFZ. Natomiast
weryfikacja możliwości rozliczenia w ramach posiadanych środków w planach
finansowych poszczególnych oddziałów wojewódzkich NFZ nadwykonań w
nielimitowanych zakresach świadczeń za IV kw. 2024 r. zostanie przeprowadzona
po sprawozdaniu przez świadczeniodawców przedmiotowych świadczeń
udzielonych w IV kw. 2024 r.
Mając na uwadze ograniczone środki finansowe NFZ rozliczanie nadwykonań w
limitowanych zakresach świadczeń w trakcie 2024 r. dokonywane jest przez
oddziały wojewódzkie NFZ w ramach środków zaangażowanych w umowy o
udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej poprzez alokację środków z zakresów
świadczeń, których odnotowano niewykonania do zakresów świadczeń, w których
odnotowano nadwykonania. Ostateczne rozliczenie świadczeń udzielonych w
ramach umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w 2024 r. będzie
zrealizowane w terminie określonym w przepisie § 27 ust. 2 załącznika do
rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie ogólnych warunków umów o
-- 6 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej tj. w terminie do 45 dni od dnia upływu
okresu rozliczeniowego.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Marek Kos
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 7 of 7 --