Interpelacja w sprawie sytuacji w PKP Cargo SA
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 5541
do ministra infrastruktury
w sprawie sytuacji w PKP Cargo SA
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 17-10-2024
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP składam interpelację dotyczącą obecnej sytuacji PKP Cargo SA, drugiego co do wielkości przewoźnika towarowego w Europie będącego jednocześnie strategicznym podmiotem w polskiej gospodarce i obronności.
Polskie Lobby Przemysłowe, jak i inne organizacje branżowe zwracają uwagę na kryzysową sytuację, w której znalazła się ta spółka. Obecnie PKP Cargo traci udziały w rynku, co prowadzi do masowych zwolnień pracowników operacyjnych oraz znaczących obniżek wynagrodzeń. Dodatkowo spółka zaczęła proces sprzedaży majątku, co budzi obawy o jej przyszłą zdolność operacyjną w momencie ewentualnego wzrostu popytu na przewozy towarowe.
Niepokojąca sytuacja gospodarcza PKP Cargo może mieć poważne konsekwencje dla krajowego bezpieczeństwa, szczególnie w kontekście konfliktu wojennego na Ukrainie, kiedy to rola tego podmiotu jako kluczowego przewoźnika strategicznego nabiera szczególnego znaczenia.
Ponadto, jak wynika z przedstawionych analiz, błędy w zarządzaniu wprowadzane bez rzetelnych audytów, a także liberalne przepisy dotyczące dostępu do rynku przewozów kolejowych w Polsce przyczyniły się do pogorszenia sytuacji finansowej PKP Cargo. Z kolei decyzje polityczne w zakresie wdrażania Europejskiego Zielonego Ładu oraz licencjonowania nowych przewoźników zagranicznych dodatkowo wpłynęły na osłabienie pozycji PKP Cargo na rynku.
W związku z powyższym kieruję do Pana Ministra następujące pytania:
Czy Ministerstwo Infrastruktury ma świadomość obecnych trudności ekonomicznych, z jakimi boryka się PKP Cargo SA, oraz jakie działania podejmuje w celu przeciwdziałania dalszej degradacji tej strategicznej spółki?
Czy planowane jest opracowanie i wdrożenie kompleksowego planu naprawczego, który wzmocni pozycję PKP Cargo na rynku przewozów towarowych?
Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo, aby poprawić warunki konkurencji na rynku kolejowym i przeciwdziałać dominacji zagranicznych podmiotów, które działają na niekorzyść polskich przewoźników?
Czy planowane jest wzmocnienie nadzoru nad audytorami i rewidentami, których działania przyczyniły się do powstania obecnej sytuacji PKP Cargo SA?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie specjalnych regulacji prawnych w zakresie ochrony kluczowych podmiotów gospodarki, takich jak PKP Cargo, które mają strategiczne znaczenie dla bezpieczeństwa państwa?
Z wyrazami szacunku
Marta Stożek
Posłanka na Sejm RP
Partia Lewica Razem
Podsekretarz stanu Piotr Malepszak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9457 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DNW-2.054.40.2024
Warszawa, 02 grudnia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 5541 Posłanki na Sejm RP Pani Marty Stożek, w sprawie
sytuacji w PKP CARGO SA, poniżej pozwalam sobie odnieść się do pytań zawartych
w wystąpieniu.
Na wstępie pragnę poinformować, że Skarb Państwa nie jest akcjonariuszem
PKP CARGO SA w restrukturyzacji (dalej: PKP CARGO) i nie wykonuje uprawnień z tytułu
posiadania jej akcji, jak również z akcji/udziałów spółek wchodzących w skład Grupy
Kapitałowej PKP CARGO SA.
Pakiet akcji, stanowiący 33,01% udział w kapitale zakładowym Spółki posiadają Polskie
Koleje Państwowe S.A. Zgodnie z regulacjami Kodeksu spółek handlowych organy spółki
działają w zakresie posiadanych kompetencji, a kompetencje w zakresie bieżącego
prowadzenia spraw Spółki posiada Zarząd Spółki.
Ad 1. Czy Ministerstwo Infrastruktury ma świadomość obecnych trudności
ekonomicznych, z jakimi boryka się PKP Cargo S.A., oraz jakie działania podejmuje
w celu przeciwdziałania dalszej degradacji tej strategicznej spółki.
Działania operacyjne, mające opanować trudna sytuację PKP CARGO SA są podejmowane
bezpośrednio przez Zarząd Spółki, w szczególności w ramach wdrożonego postępowania
sanacyjnego. Skarb Państwa, jako akcjonariusz PKP SA nie może ingerować bądź
podejmować inicjatyw operacyjnych w tym zakresie. Niemniej jednak Minister
Infrastruktury posiada pełną świadomość sytuacji w jakiej znajduje się obecnie
PKP CARGO i na bieżąco śledzi oficjalne komunikaty podmiotu, również te
przedstawiające jej dane ekonomiczno-finansowe.
Ad 2. Czy planowane jest opracowanie i wdrożenie kompleksowego planu naprawczego,
który wzmocni pozycję PKP Cargo na rynku przewozów towarowych?
Zarząd PKP CARGO prowadzi działania w celu zapewnienia stabilności finansowej
i dalszego rozwoju Spółki, a także prowadzi stały dialog ze stroną społeczną –
w szczególności w zakresie ograniczenie kosztów i poprawy efektywności procesów.
Obecnie kluczowym wyzwaniem dla spółki jest utrzymanie płynności finansowej,
równolegle z obszarem kosztów pracowniczych, podejmowane są również inne działania
mające na celu wygenerowanie oszczędności oraz zapewnienie pracy przewozowej
w przyszłych okresach.
-- 1 of 4 --
2
Z komunikatów spółki wynika, że trwają prace nad przygotowaniem planu
restrukturyzacji, który po przedłożeniu zarządcy sanacyjnemu, zostanie przez niego
złożony do sądu. W planie restrukturyzacyjnym wskazane zostaną konkretne działania,
jakie PKP CARGO zamierza podjąć w najbliższych miesiącach, w tym m.in. w zakresie
majątku, pozyskania nowych kontraktów, kwestii pracowniczych oraz zmiany struktury
organizacyjnej.
Ad. 3 Jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo, aby poprawić warunki konkurencji
na rynku kolejowym i przeciwdziałać dominacji zagranicznych podmiotów, które
działają na niekorzyść polskich przewoźników
Konkurencja na rynku przewozu towarów koleją wynika z liberalizacji tego rynku, którą
Polska wprowadza już od kilku lat. W ramach tych działań każdy przewoźnik kolejowy ma
takie same prawa i nie może dochodzić do dyskryminacji ze względu na np. kraj
pochodzenia przewoźnika lub faworyzowania jakiegokolwiek podmiotu.
W celu wzmocnienia konkurencyjności rynku kolejowego Minister Infrastruktury kładzie
nacisk na realizację kolejowych programów wieloletnich, których realizacja przełoży się na
lepsze i efektywniejsze wykorzystanie linii kolejowych przez wszystkich przewoźników.
Takie działania umożliwią wzrost przewozu towarów koleją, również o charakterze
intermodalnym, tj. przy wykorzystaniu różnych rodzajów transportu.
Jednocześnie, Minister Infrastruktury nie może selektywnie wspierać podmiotów
gospodarczych w celu wzmocnienia ich pozycji na rynku. Na podstawie umów wieloletnich
zawieranych z zarządcami infrastruktury kolejowej, Minister Infrastruktury dofinansowuje
między innymi zadania zarządców w zakresie utrzymania i remontów. Warunkiem
otrzymania dofinansowania, na mocy przepisów ustawy z dnia 28 marca 2003 r.
o transporcie kolejowym (dalej: UoTK), a także zgodnie z uregulowaniami zawartymi
w Dyrektywie 2012/34/UE w sprawie utworzenia jednolitego europejskiego obszaru
kolejowego (dalej: Dyrektywa 2012/34/UE), jest obowiązek udostępniania infrastruktury
kolejowej wszystkim zainteresowanym podmiotom na równych, niedyskryminujących
zasadach oraz kalkulacji i pobierania opłat za korzystanie z tejże infrastruktury. Zgodnie
z art. 29a. pkt 2. UoTK przewoźnikom kolejowym z innych państw członkowskich Unii
Europejskiej przysługuje minimalny dostęp do infrastruktury kolejowej, z zachowaniem
zasady równego traktowania.
Należy zauważyć, iż polski system transportowy jest częścią sieci europejskiej a jednym
z jej kluczowych elementów jest Transeuropejska Sieć Transportowa (Transeuropean
Transport Network – TEN-T), którą zaprojektowano w taki sposób, aby zwiększać
efektywność funkcjonowania wspólnego rynku oraz umożliwić obywatelom i podmiotom
gospodarczym czerpanie korzyści ze swobód tego rynku. Nadmieniam, iż przyjmowane
przez Komisję Europejską tzw. „pakiety kolejowe” zakładają rozwiązania pozwalające na
m.in. pełne otwarcie rynku przewozów kolejowych. UoTK dokonuje dostosowania
przepisów krajowych do prawa unijnego w tym zakresie. Dyrektywa 2012/34/UE, w art.
10 określa warunki dostępu do infrastruktury kolejowej, jasno wskazując na konieczność
zapewnienia tego dostępu przedsiębiorstwom kolejowym na sprawiedliwych,
niedyskryminacyjnych i przejrzystych warunkach.
-- 2 of 4 --
3
Niezależnie od powyższego informuję, że zgodnie z art. 55 powyższej Dyrektywy, każde
państwo członkowskie musiało powołać organ regulacyjny dla sektora kolejowego.
W Polsce zadania tego organu realizuje Prezes Urząd Transportu Kolejowego.
Ad 4. Czy planowane jest wzmocnienie nadzoru nad audytorami i rewidentami, których
działania przyczyniły się do powstania obecnej sytuacji PKP Cargo S.A.
W kwestii wzmocnienia nadzoru nad audytorami i rewidentami w obecnym stanie
prawnym Minister Infrastruktury nie ma odpowiednich kompetencji ustawowych ani nie
dysponuje instrumentami prawnymi umożliwiającymi bezpośrednie oddziaływania na
działanie firm audytorskich. Biegły rewident (inaczej audytor) to zawód zaufania
publicznego i jest wykonywany przez osoby posiadające uprawnienia zawodowe w
zakresie wykonywania czynności rewizji finansowej, nadane w trybie Ustawy z dnia 11
maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym.
Zgodnie z ww. ustawą istnieje samorząd zawodowy biegłych rewidentów, zrzeszający
wszystkich biegłych rewidentów w Polsce – Polska Izba Biegłych Rewidentów – w stosunku
do której nadzór publiczny nad jej działalnością sprawuje, powoływana przez
Ministerstwo Finansów, Polska Agencja Nadzoru Audytowego. Dodać należy, że biegły
rewident w procesie badania i wydawania opinii, opiera się na dokumentach
przygotowanych przez Zarząd Spółki w tym w szczególności sprawozdaniu finansowym,
sprawozdaniu z działalności Zarządu, dokumentach kontroli wewnętrznych i audytu oraz
księgach rachunkowych. Za prawdziwość i rzetelność przekazanych danych do badania
biegłemu odpowiedzialność ponosi Zarząd Spółki i Rada Nadzorcza.
W ramach działań mających na celu wzmocnienie nadzoru nad procesami gospodarczymi
w PKP CARGO, nowy Zarząd tej spółki dokonał zmian personalnych w komórkach
organizacyjnych odpowiedzialnych za obszar audytu. Jednocześnie w celu zbadania
przyczyn doprowadzenia do zaistniałej sytuacji w spółce, zewnętrznym firmom zostały
zlecone zadania audytowe w tym zakresie.
Zakończone na chwilę obecną prace audytorów wskazują na działania o charakterze
niegospodarności, w efekcie czego obecny Zarząd PKP CARGO dokonał odpowiednich
zgłoszeń do organów ścigania. Dalsze wyjaśnienie przyczyn obecnej sytuacji PKP CARGO
SA pozostaje w gestii Zarządu Spółki i zakładam, że zostaną one rzetelnie zweryfikowane
i kompleksowo przedstawione opinii publicznej.
Ad 5. Czy Ministerstwo rozważa wprowadzenie specjalnych regulacji prawnych
w zakresie ochrony kluczowych podmiotów gospodarki, takich jak PKP Cargo, które
mają strategiczne znaczenie dla bezpieczeństwa państwa?
Zarówno Minister Infrastruktury, jak i obecny Zarząd PKP CARGO, wielokrotnie
podkreślali, że Spółka ma charakter kluczowy jeśli chodzi o zakres świadczonych przez nią
usług. Pomimo utraty rynku i kontraktów, podejmowania decyzji szkodliwych dla spółki,
będących wynikiem złego zarządzania w ostatnich latach, obecny Zarząd podejmuje
wszelkie działania mające na celu zachowanie jak największej ilości miejsc pracy
i odzyskanie utraconego rynku kolejowych przewozów towarowych. Ze względu na
otwarty charakter rynku kolejowego, wszelkie regulacje prawne muszą zapewniać równe
traktowanie wszystkich podmiotów na nim działających. Odnosząc się do ewentualnych
zmian prawnych w zakresie ochrony kluczowych podmiotów gospodarki, mających istotne
znaczenie dla bezpieczeństwa państwa informuję, że obszar ten jest już regulowany przez
-- 3 of 4 --
4
szereg obowiązujących przepisów krajowych, które leżą w gestii innych instytucji
odpowiedzialnych za bezpieczeństwo państwa oraz zarządzanie zasobami strategicznymi.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 4 of 4 --