Interpelacja nr 5483
Interpelacja w sprawie tzw. emerytur czerwcowych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Sprawiedliwość i Sądy (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie tzw. emerytur czerwcowych
Interpelacja nr 5483
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie tzw. emerytur czerwcowych
Zgłaszający: Katarzyna Osos
Data wpływu: 15-10-2024
Szanowna Pani Minister!
Do mojego biura poselskiego zwraca się wiele osób, które urodziły się po 1948 r., nabyły prawa do emerytury w latach 2009-2019 i przechodziły na emeryturę w czerwcu danego roku, w efekcie czego stały się poszkodowane z powodu mniej korzystnego sposobu waloryzacji świadczeń w porównaniu z osobami, które na emeryturę przeszły w maju czy kwietniu. Wynika to z faktu, że suma wskaźników waloryzacji kwartalnej, którymi zostały objęte składki emerytalne oraz kapitał początkowy przy przejściu na emeryturę w kwietniu lub maju, była zazwyczaj wyższa od wskaźnika waloryzacji rocznej, który stosuje się przy ustalaniu emerytury w czerwcu danego roku. Szacuje się, że osób pokrzywdzonych przez niekorzystny algorytm wymiaru emerytury może być blisko 100 tys.
Mimo że 15 listopada 2023 r. Trybunał Konstytucyjny uznał, że sposób naliczenia tzw. emerytur czerwcowych jest niezgodny z Konstytucją RP, to jednak chaos prawny wprowadzony przez poprzedni rząd przyczynił się do tego, iż przedmiotowe rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego może być uznawane za wydane z naruszeniem prawa. Czas płynie, a emeryci z tej grupy chcieliby w końcu doczekać się wdrożenia nowych przepisów, które wyrównają im świadczenie.
Mając na uwadze powyższe oraz wychodząc naprzeciw oczekiwaniom wskazanej grupy emerytów uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo jasno stoi na stanowisku, że wskazanej grupie emerytów należy się możliwość ustalenia na nowo wysokości emerytury, z uwzględnieniem zmian związanych ze sposobem waloryzacji składek emerytalnych oraz kapitału początkowego, a co za tym idzie wyrównanie świadczenia? Czy ministerstwo będzie do tego dążyć w projektowanych przez siebie przepisach?
Na jakim etapie są obecnie prace i analizy w tym obszarze?
Z wyrazami szacunku
Posłanka Katarzyna Osos
Interpelacja nr 5483
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie tzw. emerytur czerwcowych
Zgłaszający: Katarzyna Osos
Data wpływu: 15-10-2024
Szanowna Pani Minister!
Do mojego biura poselskiego zwraca się wiele osób, które urodziły się po 1948 r., nabyły prawa do emerytury w latach 2009-2019 i przechodziły na emeryturę w czerwcu danego roku, w efekcie czego stały się poszkodowane z powodu mniej korzystnego sposobu waloryzacji świadczeń w porównaniu z osobami, które na emeryturę przeszły w maju czy kwietniu. Wynika to z faktu, że suma wskaźników waloryzacji kwartalnej, którymi zostały objęte składki emerytalne oraz kapitał początkowy przy przejściu na emeryturę w kwietniu lub maju, była zazwyczaj wyższa od wskaźnika waloryzacji rocznej, który stosuje się przy ustalaniu emerytury w czerwcu danego roku. Szacuje się, że osób pokrzywdzonych przez niekorzystny algorytm wymiaru emerytury może być blisko 100 tys.
Mimo że 15 listopada 2023 r. Trybunał Konstytucyjny uznał, że sposób naliczenia tzw. emerytur czerwcowych jest niezgodny z Konstytucją RP, to jednak chaos prawny wprowadzony przez poprzedni rząd przyczynił się do tego, iż przedmiotowe rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego może być uznawane za wydane z naruszeniem prawa. Czas płynie, a emeryci z tej grupy chcieliby w końcu doczekać się wdrożenia nowych przepisów, które wyrównają im świadczenie.
Mając na uwadze powyższe oraz wychodząc naprzeciw oczekiwaniom wskazanej grupy emerytów uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo jasno stoi na stanowisku, że wskazanej grupie emerytów należy się możliwość ustalenia na nowo wysokości emerytury, z uwzględnieniem zmian związanych ze sposobem waloryzacji składek emerytalnych oraz kapitału początkowego, a co za tym idzie wyrównanie świadczenia? Czy ministerstwo będzie do tego dążyć w projektowanych przez siebie przepisach?
Na jakim etapie są obecnie prace i analizy w tym obszarze?
Z wyrazami szacunku
Posłanka Katarzyna Osos
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
11
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
6.7 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6825 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.565.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją poselską nr 5483, Pani Posłanki Katarzyny Osos w sprawie
tzw. emerytur czerwcowych, pragnę przekazać, co następuje.
Zgodnie z nowym algorytmem wymiaru emerytury dla ubezpieczonych urodzonych po
1948 r., którzy zostali objęci reformą emerytalną, świadczenie osoby przechodzącej na
emeryturę w czerwcu, obliczane z zastosowaniem tzw. nowych zasad wymiaru określonych
w art. 25-26 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych było
zwykle niższe od świadczenia tej osoby, gdyby przeszła na emeryturę w kwietniu lub maju
danego roku. Wynikało to stąd, że suma wskaźników waloryzacji kwartalnej, którymi
zostałyby objęte składki emerytalne oraz kapitał początkowy przy przejściu na emeryturę w
kwietniu lub maju, jest zazwyczaj wyższa od wskaźnika waloryzacji rocznej, który stosuje się
przy ustalaniu emerytury w czerwcu danego roku.
Doraźne rozwiązanie tej kwestii, z którego skorzystały osoby przechodzące na emeryturę
w czerwcu 2020 r., zawiera ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw
w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2
(Dz. U. poz. 875). Zgodnie z art. 53 tej ustawy, w przypadku ustalania wysokości emerytury
w czerwcu 2020 r., waloryzacji składek stanowiących podstawę obliczenia emerytury
dokonuje się w taki sam sposób, jak przy ustalaniu wysokości emerytury w maju 2020 r., jeżeli
jest to korzystniejsze dla ubezpieczonego. Celem tej regulacji było to, aby podstawa wymiaru
emerytury ustalona na dzień 1 czerwca 2020 r. nie była niższa od ustalonej na dzień 31 maja
tego roku.
Kwestia nowo przyznawanych tzw. emerytur czerwcowych została uregulowana w ustawie
z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz
niektórych innych ustaw. Zmiany weszły w życie z dniem 18 września 2021 r. i dotyczyły
emerytur ustalonych w czerwcu 2021 r. oraz miały obowiązywać na przyszłość. Ustawą
tą na stałe wprowadzono rozwiązanie, które zafunkcjonowało w 2020 r.
W ustawie tej nie przewidziano jednak regulacji, które dawałyby możliwość ustalenia
na nowo wysokości emerytury (z uwzględnieniem zmian dotyczących sposobu waloryzacji
składek emerytalnych oraz kapitału początkowego), osobom którym już ustalono wysokość
emerytury w czerwcu w latach poprzednich (lata 2009-2019), gdyż przyjęto generalną
zasadę, że proponowane przepisy dotyczą jedynie osób, przechodzących na emeryturę,
począwszy od czerwca 2021 r.
Konstytucyjność zasad przyznawania tzw. emerytur czerwcowych na wniosek zgłoszony
przed 1 czerwca 2021 r. zakwestionował zapadłym w sprawie P 7/22 rozstrzygnięciem
z 15 listopada 2023 r. Trybunał Konstytucyjny. Rozstrzygnięcie to zapadło w składzie
Stanisław Piotrowicz, Justyn Piskorski, Piotr Pszczółkowski, Bartłomiej Sochański oraz
Wojciech Sych. Sejm RP uchwałą z 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu
konstytucyjnego lat 2015–2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego
stwierdził, że uchwała Sejmu RP z 15 września 2017 r. w sprawie wyboru sędziego Trybunału
Konstytucyjnego (dot. Justyna Piskorskiego) została podjęta z rażącym naruszeniem prawa,
a tym samym pozbawiona jest mocy prawnej i nie wywołała skutków prawnych w niej
przewidzianych. Dodatkowo, Sejm w uchwale z 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
kryzysu konstytucyjnego lat 2015–2023 w kontekście działalności Trybunału
Konstytucyjnego stwierdził, że funkcję Prezesa Trybunału Konstytucyjnego sprawuje osoba
nieuprawniona, a w konsekwencji wszystkie decyzje proceduralne, w tym zwłaszcza
wyznaczenie składów orzekających, podejmowane przez Julię Przyłębską, mogą być
podważane. W konkluzji Sejm RP podniósł, że uwzględnienie w działalności organu władzy
publicznej rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego wydanych z naruszeniem prawa może
zostać uznane za naruszenie zasady legalizmu przez ten organ. Uwagi te odnoszą się
do sposobu i zakresu uwzględniania skutków rozstrzygnięcia, które wydał Trybunał
Konstytucyjny w sprawie P 7/22.
Odpowiadając na pytanie 1 Pani Posłanki Katarzyny Osos uprzejmie informuję, że w tym
kontekście Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – bez względu na ocenę
trafności argumentacji konstytucyjnej podniesionej w przywołanej sprawie przez Trybunał
Konstytucyjny – postrzega poruszone w niej zagadnienie nie tyle w perspektywie wykonania
rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego, ale w kategoriach rozwiązania problemu
określonej grupy emerytów, których świadczenia zostały ukształtowane w niekorzystny
sposób wskutek przejścia przez nie na emeryturę w czerwcu. W ocenie Ministerstwa
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zagadnienie to jest doniosłe i wymaga adekwatnego
do jego wagi rozwiązania.
W związku z tym w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trwały prace i analizy
o charakterze prawnym, ekonomicznym i organizacyjnym, mające na celu określenie
sposobu rozwiązania tej kwestii. W tym zakresie Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej współdziałało z Ministerstwem Finansów oraz Zakładem Ubezpieczeń
Społecznych. Odpowiadając na pytanie 2 Pani Posłanki Katarzyny Osos pragnę
poinformować, że Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w dniu 22 października
2024 r. wystąpiła do Przewodniczącego Zespołu ds. Programowania Prac Rządu z prośbą
o wprowadzenie do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów projektu
ustawy, który ma na celu uregulowanie tego zagadnienia. W dniu 4 listopada 2024 r. projekt
został wpisany do wykazu prac pod nr UD160.
W projekcie ustawy proponuje się, by w przypadku osoby, której przyznano emeryturę lub
rentę rodzinną w czerwcu w latach 2009-2019, jej emerytura lub renta rodzinna, na jej
wniosek złożony do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, podlegałaby ponownemu ustaleniu
wysokości, z zastosowaniem rozwiązania, że waloryzacji składek, stanowiących podstawę
obliczenia emerytury, dokonuje się w taki sam sposób jak przy ustalaniu wysokości
emerytury w maju danego roku, jeżeli jest to korzystniejsze dla ubezpieczonego.
Tak ustalona wysokość emerytury i renty rodzinnej podlegałaby następnie waloryzacji
na zasadach, jakie obowiązywały po dniu przyznania emerytury lub renty rodzinnej.
Emerytura lub renta rodzinna w nowej wysokości, przysługiwałaby od miesiąca złożenia
ww. wniosku do ZUS.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.565.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją poselską nr 5483, Pani Posłanki Katarzyny Osos w sprawie
tzw. emerytur czerwcowych, pragnę przekazać, co następuje.
Zgodnie z nowym algorytmem wymiaru emerytury dla ubezpieczonych urodzonych po
1948 r., którzy zostali objęci reformą emerytalną, świadczenie osoby przechodzącej na
emeryturę w czerwcu, obliczane z zastosowaniem tzw. nowych zasad wymiaru określonych
w art. 25-26 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych było
zwykle niższe od świadczenia tej osoby, gdyby przeszła na emeryturę w kwietniu lub maju
danego roku. Wynikało to stąd, że suma wskaźników waloryzacji kwartalnej, którymi
zostałyby objęte składki emerytalne oraz kapitał początkowy przy przejściu na emeryturę w
kwietniu lub maju, jest zazwyczaj wyższa od wskaźnika waloryzacji rocznej, który stosuje się
przy ustalaniu emerytury w czerwcu danego roku.
Doraźne rozwiązanie tej kwestii, z którego skorzystały osoby przechodzące na emeryturę
w czerwcu 2020 r., zawiera ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw
w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2
(Dz. U. poz. 875). Zgodnie z art. 53 tej ustawy, w przypadku ustalania wysokości emerytury
w czerwcu 2020 r., waloryzacji składek stanowiących podstawę obliczenia emerytury
dokonuje się w taki sam sposób, jak przy ustalaniu wysokości emerytury w maju 2020 r., jeżeli
jest to korzystniejsze dla ubezpieczonego. Celem tej regulacji było to, aby podstawa wymiaru
emerytury ustalona na dzień 1 czerwca 2020 r. nie była niższa od ustalonej na dzień 31 maja
tego roku.
Kwestia nowo przyznawanych tzw. emerytur czerwcowych została uregulowana w ustawie
z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz
niektórych innych ustaw. Zmiany weszły w życie z dniem 18 września 2021 r. i dotyczyły
emerytur ustalonych w czerwcu 2021 r. oraz miały obowiązywać na przyszłość. Ustawą
tą na stałe wprowadzono rozwiązanie, które zafunkcjonowało w 2020 r.
W ustawie tej nie przewidziano jednak regulacji, które dawałyby możliwość ustalenia
na nowo wysokości emerytury (z uwzględnieniem zmian dotyczących sposobu waloryzacji
składek emerytalnych oraz kapitału początkowego), osobom którym już ustalono wysokość
emerytury w czerwcu w latach poprzednich (lata 2009-2019), gdyż przyjęto generalną
zasadę, że proponowane przepisy dotyczą jedynie osób, przechodzących na emeryturę,
począwszy od czerwca 2021 r.
Konstytucyjność zasad przyznawania tzw. emerytur czerwcowych na wniosek zgłoszony
przed 1 czerwca 2021 r. zakwestionował zapadłym w sprawie P 7/22 rozstrzygnięciem
z 15 listopada 2023 r. Trybunał Konstytucyjny. Rozstrzygnięcie to zapadło w składzie
Stanisław Piotrowicz, Justyn Piskorski, Piotr Pszczółkowski, Bartłomiej Sochański oraz
Wojciech Sych. Sejm RP uchwałą z 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu
konstytucyjnego lat 2015–2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego
stwierdził, że uchwała Sejmu RP z 15 września 2017 r. w sprawie wyboru sędziego Trybunału
Konstytucyjnego (dot. Justyna Piskorskiego) została podjęta z rażącym naruszeniem prawa,
a tym samym pozbawiona jest mocy prawnej i nie wywołała skutków prawnych w niej
przewidzianych. Dodatkowo, Sejm w uchwale z 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
kryzysu konstytucyjnego lat 2015–2023 w kontekście działalności Trybunału
Konstytucyjnego stwierdził, że funkcję Prezesa Trybunału Konstytucyjnego sprawuje osoba
nieuprawniona, a w konsekwencji wszystkie decyzje proceduralne, w tym zwłaszcza
wyznaczenie składów orzekających, podejmowane przez Julię Przyłębską, mogą być
podważane. W konkluzji Sejm RP podniósł, że uwzględnienie w działalności organu władzy
publicznej rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego wydanych z naruszeniem prawa może
zostać uznane za naruszenie zasady legalizmu przez ten organ. Uwagi te odnoszą się
do sposobu i zakresu uwzględniania skutków rozstrzygnięcia, które wydał Trybunał
Konstytucyjny w sprawie P 7/22.
Odpowiadając na pytanie 1 Pani Posłanki Katarzyny Osos uprzejmie informuję, że w tym
kontekście Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – bez względu na ocenę
trafności argumentacji konstytucyjnej podniesionej w przywołanej sprawie przez Trybunał
Konstytucyjny – postrzega poruszone w niej zagadnienie nie tyle w perspektywie wykonania
rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego, ale w kategoriach rozwiązania problemu
określonej grupy emerytów, których świadczenia zostały ukształtowane w niekorzystny
sposób wskutek przejścia przez nie na emeryturę w czerwcu. W ocenie Ministerstwa
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zagadnienie to jest doniosłe i wymaga adekwatnego
do jego wagi rozwiązania.
W związku z tym w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trwały prace i analizy
o charakterze prawnym, ekonomicznym i organizacyjnym, mające na celu określenie
sposobu rozwiązania tej kwestii. W tym zakresie Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej współdziałało z Ministerstwem Finansów oraz Zakładem Ubezpieczeń
Społecznych. Odpowiadając na pytanie 2 Pani Posłanki Katarzyny Osos pragnę
poinformować, że Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w dniu 22 października
2024 r. wystąpiła do Przewodniczącego Zespołu ds. Programowania Prac Rządu z prośbą
o wprowadzenie do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów projektu
ustawy, który ma na celu uregulowanie tego zagadnienia. W dniu 4 listopada 2024 r. projekt
został wpisany do wykazu prac pod nr UD160.
W projekcie ustawy proponuje się, by w przypadku osoby, której przyznano emeryturę lub
rentę rodzinną w czerwcu w latach 2009-2019, jej emerytura lub renta rodzinna, na jej
wniosek złożony do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, podlegałaby ponownemu ustaleniu
wysokości, z zastosowaniem rozwiązania, że waloryzacji składek, stanowiących podstawę
obliczenia emerytury, dokonuje się w taki sam sposób jak przy ustalaniu wysokości
emerytury w maju danego roku, jeżeli jest to korzystniejsze dla ubezpieczonego.
Tak ustalona wysokość emerytury i renty rodzinnej podlegałaby następnie waloryzacji
na zasadach, jakie obowiązywały po dniu przyznania emerytury lub renty rodzinnej.
Emerytura lub renta rodzinna w nowej wysokości, przysługiwałaby od miesiąca złożenia
ww. wniosku do ZUS.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --