tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/2
Warszawa, 29 października 2024 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 5469
Znak sprawy: FN6.054.11.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 5469 Pani Poseł Bożeny Lisowskiej w sprawie
„prywatnych funduszy emerytalnych”, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych
wyjaśnień.
Na wstępie pragnę wskazać, że interpelacja dotyczy kwestii związanych z rentą
dożywotnią. Rentą dożywotnią jest oferta polegająca na tym, że świadczeniobiorca,
co do zasady senior, zbywa własność nieruchomości z jednoczesnym
ustanowieniem prawa dożywotniego. Senior zawiera umowę z podmiotem
prowadzącym działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy - Kodeks
cywilny1 . W związku z tym sprawy z zakresu renty dożywotniej pozostają we
właściwości Ministerstwa Sprawiedliwości, do którego także została skierowana
przedmiotowa interpelacja.
Na krajowym rynku występuje również model kredytowy ofert. W przypadku tego
wariantu mamy do czynienia z odwróconym kredytem hipotecznym uregulowanym
w ustawie o odwróconym kredycie hipotecznym2.
W tym przypadku świadczeniodawcą jest bank, instytucja kredytowa, oddział
banku zagranicznego lub instytucja kredytowa prowadząca działalność
transgraniczną w Polsce, a także oddziały instytucji kredytowych. Wymienione
podmioty podlegają, co do zasady, nadzorowi sprawowanemu przez Komisję
Nadzoru Finansowego lub przez organy nadzoru w kraju macierzystym. Należy
również podkreślić, że udzielanie odwróconego kredytu hipotecznego podlega

-- 1 of 2 --

2/2
restrykcyjnym regulacjom i wymogom kalkulacji ryzyka kredytowego, do czego
banki są zobowiązane w prowadzonej działalności bankowej.
Specyfika odwróconego kredytu hipotecznego polega na tym, że kredytobiorca
będący właścicielem nieruchomości zawiera z bankiem umowę, na mocy której
uzyskuje comiesięczną wypłatę środków lub jednorazową kwotę pieniędzy, w
zamian za ustanowienie hipoteki na nieruchomości na rzecz banku. Spłata kredytu
następuje po śmierci kredytobiorcy, aczkolwiek spadkobiercy nie tracą prawa do
nieruchomości stanowiącej zabezpieczenie kredytu, bowiem mają możliwość
dokonania spłaty zadłużenia. W przypadku gdy nie wyrażą takiej woli, będą
zobowiązani do przeniesienia własności nieruchomości na bank, który zaspokoi
swoje roszczenie z kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości. Należy
podkreślić, że taka konstrukcja umowy odwróconego kredytu hipotecznego
zapewnia odpowiednie zabezpieczenie zarówno dla kredytobiorcy, jak również
jego spadkobierców, którzy nie zostają pozbawieni prawa decydowania o losach
nieruchomości oraz uczestniczą w rozliczeniu zobowiązania. Jednocześnie należy
podkreślić, że osoba korzystająca z takiego kredytu pozostaje do końca swojego
życia właścicielem nieruchomości, co wypełnia podstawowe założenie regulacji,
którym jest jak najpełniejsze zabezpieczenie interesów osób starszych będących z
założenia adresatami tego produktu.
W przypadku odwróconego kredytu hipotecznego wypłata kredytu nie wymaga
dokonywania przez kredytobiorcę spłaty odsetek i kapitału, w odróżnieniu od
klasycznej umowy kredytowej, w której w miarę spłat rat kapitałowo-odsetkowych
zmniejsza się zadłużenie kredytobiorcy. Ponadto, w ramach rozwiązań
regulacyjnych ustawy2 wprowadzonych zostało szereg obowiązków
informacyjnych dla banków, które mają przyczynić się do tego, aby kredytobiorcy,
w szczególności osoby starsze, były świadome zasad działania tego produktu oraz
miały zagwarantowaną możliwość zrezygnowania z niego, tj. aby przysługiwało im
prawo do odstąpienia od umowy o odwrócony kredyt hipoteczny.
Przedstawiając powyższe pragnę poinformować, że na chwilę obecną resort
finansów nie planuje zmian regulacji we wskazanym zakresie.
Podstawa Prawna
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 i
1237) .
2. Ustawa z dnia 23 października 2014 r. o odwróconym kredycie hipotecznym
(Dz. U. z 2023 r. poz. 152).
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jurand Drop
podsekretarz stanu

-- 2 of 2 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.566.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku ze skierowaniem do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej interpelacji
nr 5469 Pani Posłanki Bożeny Lisowskiej w sprawie prywatnych „funduszy emerytalnych”,
uprzejmie informuję, że kwestie poruszone w piśmie pozostają we właściwości Ministra
Sprawiedliwości oraz Ministra do spraw Polityki Senioralnej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 1 of 1 --

+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.346.2024
Warszawa, 28 listopada 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 5469 złożoną do Ministra Finansów, Ministra Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej oraz do Ministra Sprawiedliwości przez Panią posłankę Bożenę
Lisowską w sprawie prywatnych "funduszy emerytalnych", przedstawiam stanowisko
w zakresie właściwości Ministra Sprawiedliwości.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że każdy może zawiadomić Urząd
Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) o podejrzeniu stosowania praktyki
naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, które w szczególności polegają na:
- naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej
informacji,
- nieuczciwej praktyce rynkowej wprowadzającej w błąd,
- proponowaniu konsumentom nabycia usług finansowych, które nie odpowiadają
potrzebom tych konsumentów ustalonym z uwzględnieniem dostępnych przedsiębiorcy
informacji w zakresie cech tych konsumentów lub proponowanie nabycia tych usług
w sposób nieadekwatny do ich charakteru.
Podejrzenie stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów
może stanowić podstawę do wszczęcia przez Prezesa UOKiK postępowania
administracyjnego w tych sprawach, które może się zakończyć nakazem zaniechania
kwestionowanych działań oraz nałożeniem kary pieniężnej albo dobrowolnym
zobowiązaniem przedsiębiorcy do zmiany zachowania w celu wyeliminowania naruszeń.
Decyzje Prezesa Urzędu mogą również przewidywać zastosowanie rekompensaty
publicznej jako środka usunięcia skutków naruszenia. UOKiK identyfikuje te praktyki
w szczególności poprzez analizę sygnałów z rynku, w tym od konsumentów. Głównym
aktem prawny regulującym ochronę konsumentów w Polsce jest ustawa z dnia 16 lutego
2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2024 poz. 594 t.j. z późn.zm.).
Kodeks cywilny w szczególny sposób traktuje konsumentów, przyznając im
większą ochronę niż innym uczestnikom obrotu prawnego, w szczególności przy
zawieraniu umów. Konsument w świetle przepisów prawa, to „osoba fizyczna dokonująca
z przedsiębiorcą czynności prawnej (np. zawarcia umowy) niezwiązanej bezpośrednio z jej
działalnością gospodarczą lub zawodową”. Prawa konsumenta dotyczą więc wyłącznie
umów niezwiązanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. W myśl Kodeksu

-- 1 of 3 --

cywilnego ustalony przez jedną ze stron wzorzec umowy, w szczególności ogólne warunki
umów, wzór umowy, regulamin, wiążą drugą stronę, jeżeli zostały jej doręczone przed
zawarciem umowy. Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione
indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny
z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia
umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym
cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument
nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy
przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.
Ponadto art. 3871 Kodeksu cywilnego przewiduje ochronę konsumenta przed
skutkami przewłaszczenia na zabezpieczenie, gdy przedmiotem jest nieruchomość,
w której konsument zamieszkuje. W szczególności nieważna jest umowa, w której osoba
fizyczna zobowiązuje się do przeniesienia własności nieruchomości służącej zaspokojeniu
jej potrzeb mieszkaniowych w celu zabezpieczenia roszczeń wynikających z tej lub innej
umowy niezwiązanej bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową tej osoby,
w przypadku gdy:
a) wartość nieruchomości jest wyższa niż wartość zabezpieczanych tą
nieruchomością roszczeń pieniężnych powiększonych o wysokość odsetek
maksymalnych za opóźnienie od tej wartości za okres 24 miesięcy, lub
b) wartość zabezpieczanych tą nieruchomością roszczeń pieniężnych nie jest
oznaczona, lub
c) zawarcie tej umowy nie zostało poprzedzone dokonaniem wyceny wartości
rynkowej nieruchomości przez biegłego rzeczoznawcę.
Należy dodatkowo wskazać, że w ramach działającej przy Ministrze
Sprawiedliwości Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego został utworzony zespół
problemowy do spraw prawa konsumenckiego oraz ochrony słabszej strony umowy, który
ma rozważyć potrzebę ewentualnych zmian w prawie konsumenckim.
W kontekście wskazanych w interpelacji prywatnych „funduszy emerytalnych”
warto zauważyć, że zasady tworzenia i działania funduszy emerytalnych uregulowane są w
ustawie z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych
(Dz.U. z 2024 poz. 1113 ze zm.).
Z kontekstu wniesionej interpelacji wynika jednak, że nie dotyczy ona funduszy
emerytalnych w rozumieniu ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy
emerytalnych, ale innych podmiotów, które w ramach prowadzonej działalności odwołują
się do działających funduszy emerytalnych i posługują się – np. w firmie (nazwie) swojej
spółki - określeniem „fundusz hipoteczny”. Należy wskazać, że obecnie taka nazwa ma
bardziej charakter marketingowy, wizerunkowy niż prawny, gdyż nie istnieje prawna
definicja funduszu hipotecznego, która pozwalałaby na posługiwanie się takim dodatkiem
w firmie tylko przez określoną kategorię podmiotów, tak jak ma to miejsce w przypadku
funduszu inwestycyjnego [art. 14 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach
inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (Dz. U.
z 2024 r. poz. 1034)]. Tym samym każdy podmiot może posługiwać się takim dodatkiem
z uwagi na brak prawnych ograniczeń w tym zakresie.

-- 2 of 3 --

Odnosząc się do interpelacji należy wskazać, że do pozyskania dodatkowych
środków finansowych przez seniorów w zamian za przeniesienie prawa własności
nieruchomości na określony podmiot wykorzystywane są dwie instytucje prawne
a mianowicie odwrócona hipoteka i renta dożywotnia.
Odwrócona hipoteka jest regulowana ustawą z dnia 23 października 2014 r.
o odwróconym kredycie hipotecznym (Dz. U. z 2023 r., poz. 152 ze zm.). Jest to specyficzny
rodzaj kredytu hipotecznego, gdzie bank wypłaca kredytobiorcy (np. seniorowi -
właścicielowi nieruchomości) określoną sumę pieniędzy w zamian za ustanowienie
hipoteki na należącej do niego nieruchomości. Spłata zobowiązania następuje natomiast
po śmierci kredytobiorcy. Nieruchomość jest przejmowania przez bank po śmierci
kredytobiorcy, a następnie sprzedawana. W ustawie przewidziano także, że za spłatę
odwróconego kredytu hipotecznego mogą odpowiadać również spadkobiercy zmarłego
kredytobiorcy. Rozwiązanie to jest skierowanie do seniorów, którzy mają własną
nieruchomość i potrzebują dodatkowych środków. Taki kredyt może być udzielony tylko
przez bank, którego działalność podlega nadzorowi bankowemu sprawowanemu przez
Komisję Nadzoru Finansowego w zakresie i na zasadach określonych w niniejszej ustawie
i w ustawie z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. z 2024 r.
poz. 135).
Umowa renty dożywotniej może być natomiast zawarta pomiędzy: właścicielem
nieruchomości (np. seniorem), a podmiotem działającym w prawnie dopuszczalnej formie
np. spółki kapitałowej i często posługującym się dodatkową nazwą/określeniem „fundusz
hipoteczny”. Stronami umowy renty dożywotniej mogą być też co najmniej dwie osoby
fizyczne. W przypadku renty dożywotniej nieruchomość zostaje przejęta przez
świadczeniodawcę od razu, a jej dotychczasowy właściciel zyskuje zwykle służebność
mieszkania (możliwości dożywotniego zamieszkiwania w nim) oraz rentę we wskazanej
wysokości. Renta dożywotnia jest regulowana przez przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia
1964 r. kodeks cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.) – przepisy o umowie
dożywocia (art. 908-916) lub umowie renty (art. 903-907). Zawarcie zarówno umowy
dożywocia jak i umowy renty gdzie wynagrodzeniem będzie przeniesienie własności
nieruchomości - wymaga zawsze formy aktu notarialnego, której niezachowanie skutkuje
nieważnością takiej czynności prawnej. Takie umowy musi zatem sporządzić notariusz,
który działa jako osoba zaufania publicznego. Notariusz jest zobowiązany do wypełniania
powierzonych mu obowiązków zgodnie z prawem. Notariusz odmawia dokonania
czynności notarialnej sprzecznej z prawem, a w swoim postępowaniu zobowiązany jest
kierować się zasadami godności, honoru i uczciwości. Ponadto nad notariuszami jest
sprawowany nadzór przez organ samorządu notariuszy (Radę Izby Notarialnej) m.in. nad
wykonywaniem obowiązków przez notariuszy, zastępców notarialnych i aplikantów
notarialnych oraz nad przestrzeganiem przez nich powagi i godności właściwej dla
notariusza. Dodatkowo Minister Sprawiedliwości osobiście, za pośrednictwem prezesów
sądów apelacyjnych lub prezesów sądów okręgowych albo przez wyznaczone osoby -
sprawuje nadzór nad działalnością notariuszy i organami samorządu notarialnego.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu/podpisano elektronicznie/

-- 3 of 3 --