+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Maria Ejchart
BK-VII.0520.343.2024
Warszawa, 06 listopada 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przedstawiam odpowiedź na interpelację nr 5460 złożoną do Ministra Sprawiedliwości
przez Panią posłankę Dorotę Marek i grupę posłów na Sejm RP w sprawie postępowania
komorniczego w przypadku egzekwowania długu niskiej wartości.
Ad 1 i 4
Zgodnie z art. 165 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz. U.
z 2024 r. poz. 1458; w dalszej treści: u.k.s.), nadzór nad komornikami obejmuje nadzór
judykacyjny, nadzór administracyjny oraz nadzór wewnętrzny samorządu komorniczego.
Nadzór judykacyjny należy do sądu. Sąd wydaje z urzędu komornikowi zarządzenia
zmierzające do zapewnienia należytego wykonania egzekucji oraz usuwa spostrzeżone
uchybienia. Ocena prawna sądu jest dla komornika wiążąca (art. 759 § 2 ustawy z dnia
17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568;
w dalszej treści: k.p.c.).
Ważnym środkiem prawnym służącym wyeliminowaniu nieprawidłowości
w postępowaniu egzekucyjnym jest także skarga na czynności komornika, którą do sądu
może wnieść strona postępowania (np. dłużnik) lub inna osoba, której prawa zostały przez
czynności lub zaniechanie komornika naruszone bądź zagrożone (art. 767 k.p.c.).

-- 1 of 6 --

2
Z kolei nadzór administracyjny nad komornikami sądowymi w pierwszej kolejności
sprawują prezesi sądów rejonowych. Jest to tzw. nadzór odpowiedzialny, który polega
m.in. na badaniu, czy pobierane przez komornika należności są zgodne z obowiązującymi
przepisami prawa, a także na ocenie szybkości, sprawności i rzetelności postępowania
przez badanie, czy w konkretnych sprawach nie zachodzi nieuzasadniona przewlekłość
w podejmowaniu czynności (art. 175 ust. 1 u.k.s.).
W tym zakresie uprawnienia nadzorcze prezesa właściwego sądu rejonowego obejmują,
w szczególności:
1) zawiadamianie sądu o potrzebie wydania komornikowi zarządzeń zmierzających
do zapewnienia należytego wykonania egzekucji (art. 759 § 2 k.p.c.),
2) występowanie do Ministra Sprawiedliwości z wnioskiem o odwołanie komornika
z zajmowanego stanowiska,
3) wszczynanie postępowań dyscyplinarnych,
4) odsuwanie komorników od czynności,
5) rozpoznawanie skarg dotyczących działalności komorników (art. 175 ust. 2 u.k.s.).
Innymi organami, które sprawują nadzór administracyjny nad komornikami sądowymi są
Minister Sprawiedliwości oraz prezesi sądów apelacyjnych i okręgowych, właściwi
ze względu na lokalizację kancelarii komorniczych (art. 167 ust. 1 u.k.s.).
Minister Sprawiedliwości sprawuje nadzór we własnym zakresie oraz za pośrednictwem
prezesów właściwych sądów, sędziów wizytatorów oraz delegowanych do Ministerstwa
Sprawiedliwości sędziów, referendarzy sądowych i prokuratorów (art. 172 ust. 1 u.k.s.).
Uprawnienia nadzorcze Ministra Sprawiedliwości nad działalnością komorników obejmują
m.in.:
1) zawieszenie komornika w czynnościach,
2) odwołanie komornika z zajmowanego stanowiska,
3) wszczynanie postępowań dyscyplinarnych,
4) zawieszenie asesora lub aplikanta w czynnościach (art. 172 ust. 2 u.k.s.).

-- 2 of 6 --

3
Mając na uwadze kompetencje Ministra Sprawiedliwości, przyznane na mocy
przedstawionych przepisów, wszystkie wpływające do Ministerstwa Sprawiedliwości
skargi na działalność komorników oraz inne wystąpienia obywateli badane są pod kątem
wszelkich możliwych naruszeń prawa oraz zasad etyki zawodowej komornika. Dotyczy
to także nieprawidłowości związanych z nadmierną egzekucją i podejmowaniem działań
zmierzających do szykanowania dłużników. W takich przypadkach odpowiednie działania
nadzorcze podejmowane są również z urzędu, na przykład w związku z publikacjami
prasowymi, internetowymi czy też programami telewizyjnymi poruszającymi tematykę
egzekucji sądowej.
Ad 2 i 3
Zasady prowadzenia postępowania egzekucyjnego zostały określone w Kodeksie
postępowania cywilnego.
Stosownie do art. 803 k.p.c., tytuł wykonawczy (np. prawomocny wyrok opatrzony
klauzulą wykonalności) stanowi podstawę do prowadzenia egzekucji o całe objęte nim
roszczenie i ze wszystkich części majątku dłużnika, chyba że z treści tytułu wynika
co innego.
Natomiast zgodnie z art. 804 § 1 k.p.c. komornik (organ egzekucyjny) nie jest uprawniony
do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
Wszczęcie egzekucji nie jest zatem pozostawione swobodnemu uznaniu komornika.
Jeżeli zachodzą wątpliwości, czy wniosek o podjęcie określonych czynności egzekucyjnych
jest niezbędny do zapewnienia prawidłowego toku egzekucji lub zachodzą uzasadnione
podstawy do przyjęcia, że został złożony wyłącznie w celu szykanowania dłużnika,
komornik może zobowiązać wierzyciela do uzasadnienia wniosku pod rygorem obciążenia
wierzyciela kosztem bezskutecznych czynności podjętych na jego skutek niezależnie
od wyniku sprawy (art. 801 § 2 k.p.c.).

-- 3 of 6 --

4
W myśl art. 799 § 1 k.p.c., komornik (organ egzekucyjny) stosuje sposób egzekucji
najmniej uciążliwy dla dłużnika. Wszczęcie egzekucji z nieruchomości, która w większości
przypadków jest dla dłużników najbardziej uciążliwym sposobem egzekucji, może nastąpić
jedynie na wniosek wierzyciela (art. 799 § 2 k.p.c.). Komornik z własnej inicjatywy
nie może wszcząć takiej egzekucji.
Za prowadzenie egzekucji w sposób niewspółmiernie uciążliwy, w razie spełnienia
odpowiednich przesłanek, komornik może ponosić odpowiedzialność odszkodowawczą
na podstawie art. 36 ust. 1 u.k.s.
W przypadku lokalu mieszkalnego lub nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem
mieszkalnym, które służą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych dłużnika, termin licytacji
wyznacza się na wniosek wierzyciela, który może być złożony tylko wtedy, gdy wysokość
egzekwowanej należności głównej stanowi co najmniej równowartość jednej dwudziestej
części sumy oszacowania wartości nieruchomości (art. 9521 k.p.c.).
Jeżeli zaś chodzi o ruchomości, to zgodnie z prawem nie należy zajmować więcej
ruchomości ponad te, które są potrzebne do zaspokojenia należności i kosztów
egzekucyjnych (art. 845 § 3 k.p.c.).
Należy również zwrócić uwagę na liczne, przewidziane w Kodeksie postępowania
cywilnego, ograniczenia i zwolnienia z egzekucji dotyczące np. wynagrodzenia za pracę,
świadczeń emerytalno-rentowych, wierzytelności z rachunku bankowego, przedmiotów
urządzenia domowego, narzędzi i innych przedmiotów niezbędnych do osobistej pracy
zarobkowej dłużnika, przedmiotów niezbędnych do nauki, świadczeń z pomocy
społecznej, świadczeń rodzinnych, dodatków rodzinnych, pielęgnacyjnych, porodowych
i dla sierot zupełnych, zasiłków dla opiekunów, świadczeń z pomocy społecznej,
świadczenia integracyjnego, świadczenia wychowawczego. Te ograniczenia i zwolnienia
ustawowe oprócz zapewnienia dłużnikowi odpowiedniego poziomu egzystencji, mogą
przeciwdziałać wszczynaniu niecelowych egzekucji.

-- 4 of 6 --

5
W kontekście pytania o potrzebę wprowadzenia dodatkowych regulacji w celu
ograniczenia kosztów związanych z egzekucją drobnych długów, warto podkreślić, że już
w aktualnym stanie prawnym postępowanie egzekucyjne podlega z urzędu umorzeniu
w całości lub w części jeżeli jest oczywiste, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej
od kosztów egzekucyjnych (art. 824 § 1 pkt 4 k.p.c.). Wówczas opłata egzekucyjna obciąża
wierzyciela (art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych Dz. U.
z 2024 r. poz. 377).
Jeżeli nawet egzekucja okazała się skuteczna, to dłużnik zobowiązany jest zwrócić
wierzycielowi jedynie koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji (art.
770 § 1 k.p.c.).
W związku z prowadzeniem egzekucji komornikowi przysługuje zwrot niezbędnych
wydatków poniesionych w toku postępowania wyłącznie w zakresie określonym ustawą
(art. 5 u.k.k.). Takimi niezbędnymi wydatkami są przykładowo koszty ogłoszeń, koszty
przejazdu poza miejscowość, która jest siedzibą kancelarii komorniczej, zryczałtowane
koszty utrwalania czynności odbywających się poza kancelarią oraz przechowywania
zapisu obrazu i dźwięku koszty doręczenia korespondencji, koszty przekazania środków
pieniężnych przekazem pocztowym lub przelewem bankowym.
Wydaje się, że pozbawienie komornika prawa do pokrycia niezbędnych do prowadzenia
egzekucji wydatków, które są przez niego ponoszone niezależnie od wysokości
dochodzonych należności, byłoby nieusprawiedliwione.
Podsumowując warto mieć na uwadze, że podstawowym celem postępowania
egzekucyjnego pozostaje zapewnienie ochrony wierzycielowi. Wierzyciel posiada prawo
do domagania się zaspokojenia przysługujących mu od dłużnika należności, niezależnie
od ich wysokości (nawet niewielkiej) i ze wszystkich części składowych majątku dłużnika.
Z drugiej strony postępowanie egzekucyjne pełni funkcję wychowawczą. Możliwość
wszczęcia egzekucji, w przypadku gdy świadczenie nie zostanie spełnione dobrowolnie,

-- 5 of 6 --

6
przyczynia się do kształtowania prawidłowych postaw u dłużników co do przestrzegania
przepisów prawa oraz wypełniania przez nich obowiązków wobec wierzycieli.
Skuteczność egzekucji powinna skłaniać dłużników do dobrowolnej realizacji świadczeń
w przyszłości w celu uniknięcia dodatkowych obciążeń związanych m.in. z koniecznością
ponoszenia kosztów egzekucyjnych.
W konsekwencji prowadzenie postępowania egzekucyjnego, zgodnie z obowiązującymi
przepisami i zasadami etyki komornika sądowego, nie powinno być rozpatrywane
w kategoriach „nadgorliwości” działań komornika, nawet jeżeli dotyczy niskich kwot
zadłużenia. Tym samym dokonywanie zmian legislacyjnych w kierunku postulowanym
w interpelacji nie wydaje się obecnie uzasadnione.
Z wyrazami szacunku
Maria Ejchart
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 6 of 6 --