Interpelacja w sprawie usuwania azbestu w Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 5440
do ministra rozwoju i technologii
w sprawie usuwania azbestu w Polsce
Zgłaszający: Anna Pieczarka
Data wpływu: 14-10-2024
Azbest jest substancją o tzw. udowodnionym działaniu rakotwórczym, powoduje też pylicę azbestową czy choroby opłucnej. Występuje on w powietrzu w niebezpiecznej formie mikroskopijnych włókien, przyczynia się do długotrwałego i utajonego rozwoju chorób, a jego szkodliwość jest często bagatelizowana. Był używany w budownictwie przede wszystkim do produkcji dachów (w latach 70. był tzw. boom na dachy z eternitu, które zawierały azbest), a także rur, elementów elewacji i innych. Produkcja wyrobów azbestowych została zakazana w Polsce ustawą o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest.
W 2002 r. Rada Ministrów przyjęła krajowy „Program usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest stosowanych na terytorium Polski”. Jego realizacja zaplanowana została na lata 2003–2032. W 2008 r. Rada Ministrów przyjęła „Raport z realizacji w latach 2003–2007 programu z 2002 roku”, a wnioski zawarte w tym dokumencie stanowiły wytyczne do opracowania „Programu oczyszczania kraju z azbestu na lata 2009–2032”, który jest kontynuacją i aktualizacją programu z 2002 roku. Program zakłada usunięcie i unieszkodliwienie wyrobów zawierających azbest do końca 2032 r. Jednocześnie program ma na celu minimalizowanie negatywnych skutków zdrowotnych powodowanych kontaktem z włóknami azbestowymi oraz zlikwidowanie szkodliwego oddziaływania na środowisko wyrobów zawierających azbest.
Według najnowszych danych do unieszkodliwienia pozostało aż 7 mln ton azbestu. Biorąc pod uwagę tak wolne tempo unieszkodliwiania azbestu, Polska nie ma szans na dotrzymanie terminu oczyszczenia kraju z azbestu, wyznaczonego na koniec 2032 roku. Dla przykładu w samym tylko powiecie dąbrowskim, który znajduje się w moim okręgu wyborczym, do unieszkodliwienia wciąż pozostaje blisko 12 tys. ton azbestu, a w znajdującej się w nim gminie Szczucin, gdzie przed laty funkcjonowały zakłady jego produkcji, aż ok. 3 tys. ton! Oznacza to konieczność pilnego zwiększenia finansowania programów edukacyjnych i utylizacyjnych w celu realnej walki z tym problemem.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
Jakie kroki planuje podjąć rząd w celu wzmocnienia finansowania tych działań z budżetu w 2025 roku, aby przyspieszyć proces oczyszczania kraju z azbestu i ochrony zdrowia obywateli?
Czy ewentualne dofinansowanie z budżetu państwa ma szansę objąć nie tylko demontaż i unieszkodliwianie wyrobów azbestowych, jak w przeszłości, ale i wykonanie nowego dachu?
Minister Krzysztof Paszyk
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 8 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (13)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12134 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Krzysztof Paszyk
Znak pisma: DGN-I.054.4.2024
Warszawa, 07 listopada 2024 r.
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację poselską nr 5440 Pani Poseł Anny Pieczarki
w sprawie finansowania usuwania wyrobów zawierających azbest
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 5440 w sprawie finansowania z budżetu
państwa w 2025 r. usuwania wyrobów zawierających azbest oraz ewentualnego objęcia
tym dofinansowaniem wykonania nowych pokryć dachowych, przedstawiam następujące
informacje.
Na wstępie należy wskazać, że zasadnicze źródła finansowania usuwania wyrobów
zawierających azbest obejmują środki funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej,
środki unijne, środki jednostek samorządów terytorialnych oraz środki własne
użytkujących wyroby zawierające azbest.
Program Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009-2032 został przyjęty przez Radę
Ministrów uchwałą z dnia 14 lipca 2009 r. Za koordynację realizacji Programu odpowiada
Minister Rozwoju i Technologii. W ramach realizacji zadań legislacyjnych w Ministerstwie
Rozwoju i Technologii trwają prace nad projektem ustawy o wyrobach zawierających
azbest. Celem projektu ustawy o wyrobach zawierających azbest jest wdrożenie
Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2668 z dnia 22 listopada 2023 r.
w sprawie zmiany dyrektywy 2009/148/WE w sprawie ochrony pracowników przed
ryzykiem związanym z narażeniem na działanie azbestu w miejscu pracy. Jednocześnie,
mając na względzie potrzebę znalezienia dodatkowych sposobów na wsparcie finansowe
związane z usuwaniem azbestu, projekt wprowadza propozycje zmian w obecnie
obowiązujących przepisach.
Już od 2010 r. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej,
nadzorowany przez Ministra Klimatu i Środowiska, realizuje program priorytetowy pn.:
„Ogólnopolski program finansowania usuwania wyrobów zawierających azbest” (dalej:
„Program”) dedykowany wsparciu działań w zakresie demontażu, zbierania, transportu
oraz unieszkodliwienia odpadów zawierających azbest. W latach 2010-2023 NFOŚiGW
przeznaczył łącznie na usuwanie wyrobów zawierających azbest kwotę 266 mln zł, co
przyniosło efekt w postaci trwałego usunięcia 515 tys. ton azbestu. Konstrukcja Programu
zakłada, że wkład NFOŚiGW pokrywa 50% kosztów zadania, a druga połowa jest
finansowana ze środków wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki
wodnej, czasami przy wsparciu beneficjentów końcowych.
-- 1 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Po zakończeniu realizacji obecnego naboru NFOŚiGW dokona przeglądu wdrażania
Programu, celem określenia propozycji zmian w ofercie Programu w ramach nowego
naboru. Uruchomienie kolejnego naboru wniosków uwarunkowane będzie również
dostępnością środków w budżecie na realizację tego Programu oraz określeniem
wpływów do NFOŚiGW, które będą mogły być redystrybuowane na ten cel.
Warto podkreślić, że corocznie ze środków NFOŚiGW, przy współpracy z WFOŚiGW,
wydatkowanych jest na działania związane z usuwaniem azbestu ponad 20 mln zł.
W 2023 r. (dane z 11 województw) kwota ta wyniosła ok. 23,9 mln zł. Wsparcia ze
środków własnych udzielają również WFOŚiGW (łącznie wydatkowano ok. 19,5 mln zł
w 2023 r.) oraz jednostki samorządu terytorialnego (łącznie ok. 3,3 mln zł).
Z dofinansowania udzielanego przez gminy korzystają zarówno osoby fizyczne, jak i osoby
prawne.
Obok środków krajowych, od lat, usuwanie wyrobów zawierający azbest jest finansowane
ze środków unijnych. Przykładowo, w 2021 r. wydatkowano ze środków unijnych ponad
52 mln zł, w 2022 r. – ponad 5 mln zł. W nowej perspektywie polityki spójności na lata
2021-2027 istnieje możliwość ujmowania usuwania wyrobów zawierających azbest, jako
kosztów kwalifikowanych w regionalnych programach operacyjnych, także w projektach
dotyczących m.in. efektywności energetycznej, OZE, wodno-kanalizacyjnych. We
wrześniu 2023 r. uzyskano pozytywną opinię Komisji Europejskiej w zakresie interpretacji
art. 7.1 (f) Rozporządzenia w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
i Funduszu Spójności 2021/1058 w zakresie kwalifikowalności wydatków na transport
i składowanie odpadów zawierających azbest. Wydatki związane z transportem odpadów
zawierających azbest na składowisko i kosztem ich składowania można ujmować w
programach regionalnych w perspektywie finansowej 2021-2027. Działania w zakresie
opracowywania regionalnych programów operacyjnych podejmują poszczególne Urzędy
Marszałkowskie.
Ponadto, w połowie 2022 r., w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania
Odporności (KPO) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uruchomił program dofinansowania
do wymiany w gospodarstwach rolnych pokryć dachu wykonanych z materiałów
zawierających azbest na budynkach służących do produkcji rolniczej.
Należy zaznaczyć, że to właśnie na terenach wiejskich występuje najwięcej wyrobów
zawierających azbest pozostających w dyspozycji osób fizycznych. Z informacji
uzyskanych od MRiRW wynika, że w okresie prowadzonych naborów (I nabór: od 17
października 2022 r. do 15 listopada 2022 r., II nabór: od 15 grudnia 2023 r. do 12
stycznia 2024 r.) wnioski na wymianę dachów złożyło 92,5 tys. rolników. Trwa ich
rozpatrywanie. Łącznie podpisano już ponad 50 tys. umów na kwotę 630 mln zł, co
przyczyni się (według szacunków) do zdemontowania 358 tys. ton wyrobów azbestowych
z terenu kraju. W 2023 r. NFOŚiGW wprowadził zmianę w Programie poprzez dodanie
części 2) umożliwiającej zminimalizowanie negatywnego oddziaływania odpadów
zawierających azbest na mieszkańców obszarów wiejskich. Celem tej części Programu jest
unieszkodliwienie odpadów zawierających azbest w gospodarstwach rolnych należących
do beneficjentów KPO. Okres realizacji wsparcia przewidziano na lata 2023-2027.
Warto zauważyć, że potrzeba usuwania wyrobów zawierających azbest jest sygnalizowana
także w dokumentach, które nie są bezpośrednio związane z problematyką azbestową.
Usuwanie wyrobów zawierających azbest i zastępowanie ich wyrobami bezazbestowymi
zostało uwzględnione w Krajowej Polityce Miejskiej 2030 w ramach Wyzwania V –
Poprawa jakości środowiska przyrodniczego w miastach, jako element działań
poprawiających efektywność energetyczną budynków.
-- 2 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Także Długoterminowa strategia renowacji budynków wskazuje na potrzebę ujmowania
usuwania wyrobów zawierających azbest i zastępowania ich wyrobami bezazbestowymi
w publicznych programach wsparcia renowacji budynków w zakresie poprawy
efektywności energetycznej i transformacji do gospodarki neutralnej klimatycznie.
Podkreślam, że Ministerstwo pracuje również nad opracowaniem Krajowego planu
renowacji budynków, który zastąpi Długoterminową strategię renowacji budynków. Plan
będzie dokumentem strategicznym, który przedstawi założenia kompleksowej polityki
integrującej szerokie spektrum działań mających na celu zapewnienie renowacji krajowych
zasobów budynków mieszkalnych i niemieszkalnych, zarówno publicznych, jak
i prywatnych, w wysoce energooszczędne, bezemisyjne i zdekarbonizowane zasoby
budowlane do 2050 r. Plan będzie kompasem wyznaczającym najoptymalniejsze kierunki
działań. Będzie obejmował również zarys potrzeb inwestycyjnych w zakresie renowacji
budynków, źródła i środki finansowania oraz niezbędne zasoby. Plan będzie uwzględniał
działania współtowarzyszące remontom i termomodernizacjom w postaci usunięcia
wyrobów zawierających azbest z budynków. W dokumencie ocenione zostaną
obowiązujące systemy mechanizmów finansowania renowacji budynków i zaproponowane
zostaną ew. propozycje ich ulepszenia lub wypracowanie nowych inteligentnych
mechanizmów finansowania oraz zachęt finansowych zapewniających równy
i sprawiedliwy dostęp dla wszystkich grup konsumentów i zachęcający podmioty do
renowacji budynków publicznych i prywatnych.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Paszyk
Minister Rozwoju i
Technologii
/ kwalifikowany podpis
elektroniczny /
Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z
przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych
oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. U. L 119 z 4 maja 2016 r., z późn. zm.), zwanego
dalej „RODO”, informuję, że:
1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Minister Rozwoju i
Technologii z siedzibą w Warszawie, przy Placu Trzech Krzyży 3/5, 00-507
Warszawa, e-mail: kancelaria@mrit.gov.pl, tel. +48 222 500 123, adres skrytki na
ePUAP: /MRPiT/SkrytkaESP. Wykonującym obowiązki administratora jest
dyrektor Departamentu Gospodarki Niskoemisyjnej.
2. Jeśli ma Pani/Pan pytania dotyczące przetwarzania Pani/Pana danych osobowych,
a także przysługujących Pani/Panu praw, może się Pani/Pan kontaktować
z Inspektorem Ochrony Danych w MRiT wysyłając informację na skrzynkę:
iod@mrit.gov.pl.
3. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w oparciu o art. 6 ust. 1 lit. c) RODO
tj. w celu wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, na
-- 3 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
podstawie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o
wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2024 r. poz. 907), oraz w
związku z § 162 uchwały Nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. -
Regulamin pracy Rady Ministrów (M. P. z 2022 r., poz. 348) oraz art. 193 uchwały
Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. – Regulamin Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej (M. P. z 2022 r. poz. 990).
4. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu rozpatrzenia i udzielenia
odpowiedzi na interwencję poselską lub senatorską lub interpelację/zapytanie
poselskie.
5. Odbiorcami Pani/Pana danych osobowych mogą być:
o organy władzy publicznej oraz podmioty wykonujące zadania publiczne
lub działające na zlecenie organów władzy publicznej, w zakresie i w
celach, które wynikają z przepisów powszechnie obowiązującego prawa
(np. na żądanie sądów, urzędów skarbowych, Prokuratury lub Policji);
o inne podmioty, które na podstawie stosownych umów podpisanych z
MRiT przetwarzają dane osobowe, dla których Administratorem jest
Minister Rozwoju i Technologii (np. podmioty świadczące usługi prawne,
dostawcy systemów informatycznych i usług IT oraz
telekomunikacyjnych, operatorzy pocztowi i kurierzy).
6. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres niezbędny do
realizacji celu ich przetwarzania tj. do chwili załatwienia sprawy, w której zostały
one zebrane, a następnie – w przypadkach, w których wymagają tego przepisy
ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz.
U. z 2020 r. poz. 164 ze zm.) – przez czas określony w tych przepisach.
7. Pani/Pana dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu podejmowaniu
decyzji lub profilowaniu.
8. Pani/Pana dane osobowe nie będą przekazywane do państwa trzeciego ani do
organizacji międzynarodowych.
9. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do rozpatrzenia i udzielenia
odpowiedzi na interpelację/zapytanie/interwencję.
10. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przysługują
Pani/Panu następujące prawa:
o prawo dostępu do swoich danych oraz otrzymania ich kopii zgodnie z art.
15 RODO;
o prawo do sprostowania (poprawiania) swoich danych, jeśli są błędne lub
nieaktualne, zgodnie z art. 16 RODO;
o prawo do ograniczenia przetwarzania danych zgodnie z art. 18 RODO.
11. W przypadku powzięcia informacji o niezgodnym z prawem przetwarzaniu
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii Pani/Pana danych osobowych, przysługuje
Pani/Panu prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego właściwego w
sprawach ochrony danych osobowych, tj. Prezesa Urzędu Ochrony Danych
Osobowych, ul. Stawki 2, 00-193 Warszawa.
-- 4 of 4 --