Interpelacja w sprawie problemu liczebności klas w polskich szkołach
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 5429
do ministra edukacji
w sprawie problemu liczebności klas w polskich szkołach
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 11-10-2024
Szanowna Pani Minister,
zwracam się do Pani z prośbą o pilne zajęcie się problemem liczebności klas w polskich szkołach. Obecna sytuacja, w której klasy są przepełnione, prowadzi do wielu problemów i ma negatywny wpływ na jakość edukacji oraz rozwój uczniów.
Przepełnione klasy uniemożliwiają nauczycielom dostosowanie metod i form pracy do indywidualnych potrzeb i możliwości uczniów. Hałas wynikający z nadmiernej liczebności klasy uniemożliwia poprawną komunikację oraz właściwą koncentrację na materiale, ograniczając efektywność procesu nauczania. Ponadto, przebodźcowanie – rozumiane zarówno jako nadmierny hałas, ale też jako szum informacyjny generowany przez rówieśników – powoduje wzrost poziomu stresu odczuwanego przez uczniów, wpływając w istotny sposób na możliwość opanowania przez nich materiału edukacyjnego.
W obecnym systemie nauczyciele są przeciążeni licznymi wymaganiami płynącymi z przerośniętej podstawy programowej. Przyjęty stosunek liczby uczniów na nauczyciela (1:29) nie sprzyja realizacji owej podstawy. Tym bardziej niemożliwe jest, aby nauczyciel mógł poza tę podstawę wyjść i poszerzać horyzonty swoich uczniów. Prowadzi to do wypalenia zawodowego, a wielu przypadkach kończy się porzuceniem zawodu nauczyciela.
Przepisy dotyczące dodatku wiejskiego, przyznawanego nauczycielom pracującym w małych wiejskich szkołach, gdzie liczba uczniów w jednej klasie to np. 8 uczniów, są nielogiczne. Dodatek ten powinien być zamieniony na dodatek powiązany z liczebnością klasy dla wszystkich nauczycieli pracujących z klasami powyżej określonego progu. Proponujemy, aby ten próg zaczynał się od 15 uczniów. Praca w przepełnionych klasach jest znacznie bardziej wymagająca i powinna być proporcjonalnie do tego wysiłku wynagradzana.
Nadmierne zagęszczenie uczniów w szkole wpływa na nich negatywnie w dwojaki sposób – więcej dzieci w jednym miejscu wiąże się z większym hałasem oraz bezpośrednio sam aspekt przebywania w zatłoczonej placówce wywołuje duży dyskomfort. Hałas jest źródłem stresu, który w szczególności doświadczany będzie przez uczniów neuroatypowych, obniżając ich możliwości absorbowania oraz przetwarzania informacji. Dodatkowo może przyczyniać się do pojawiania się problemów natury psychicznej, sprawiając, że uczniowie odczuwają niepokój lub wręcz lęk w trakcie przebywania w szkole.
Dla kontrastu należy stwierdzić rzecz oczywistą, której nauczyciele oraz pedagodzy są świadomi od dekad – w mniejszych klasach są większe możliwości indywidualnego podejścia do każdego ucznia, co sprzyja lepszemu zrozumieniu ich potrzeb i problemów.
Badania pokazują, że uczniowie w mniejszych klasach osiągają lepsze wyniki w nauce, ponieważ nauczyciele mogą poświęcić więcej czasu na wyjaśnianie trudnych zagadnień i udzielanie wsparcia. W mniejszych klasach łatwiej jest również utrzymać dyscyplinę i porządek, co sprzyja efektywniejszemu nauczaniu.
Przeludnienie klas negatywnie wpływa również na relację nauczyciel–rodzic. W większych klasach komunikacja z rodzicami staje się rzadsza i bardziej powierzchowna, co utrudnia regularne monitorowanie postępów ucznia, identyfikowanie problemów z nauką czy zachowaniem oraz ich skuteczne rozwiązywanie.
Wychodzę ze stanowiska, że w przypadku edukacji nie należy się kierować wyłącznie względami ekonomicznymi i szukać oszczędności tam, gdzie ich wdrożenie odbywa się bezpośrednio kosztem pogorszenia warunków nauczania.
Model wiejskiej szkoły z mało licznymi klasami jest optymalny i powinien stać się standardem we wszystkich szkołach.
Jednym ze sposobów, który może szybko i skutecznie wpłynąć na rozpoczęcie realizacji tej propozycji, jest zmienienie dodatku wiejskiego na dodatek za liczebność klasy (od 15 uczniów) dla wszystkich nauczycieli niezależnie od lokalizacji szkoły.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej planuje podjąć kroki w celu zmniejszenia liczebności klas w polskich szkołach? Jeśli tak, to jakie działania są przewidziane w tym zakresie?
Czy istnieje możliwość likwidacji dodatku wiejskiego, a na jego miejsce wprowadzenia nowego dodatku dla nauczycieli pracujących w klasach o liczebności powyżej 15 uczniów?
Czy ministerstwo przeprowadza regularne pomiary natężenia hałasu w szkołach? Jeśli nie, czy planowane są takie działania w przyszłości?
Jakie konkretne kroki podejmuje ministerstwo, aby poprawić warunki pracy nauczycieli i zapewnić im wsparcie w obliczu rosnących wyzwań edukacyjnych?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie programów wsparcia psychologicznego dla uczniów uczęszczających do przepełnionych klas?
Jakie działania podejmuje ministerstwo, aby zapewnić równy dostęp do wysokiej jakości edukacji dla uczniów z różnych regionów kraju?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie dodatkowych szkoleń dla nauczycieli, aby lepiej radzili sobie z wyzwaniami związanymi z pracą w przepełnionych klasach?
Z poważaniem
Marta Stożek
Posłanka na Sejm RP
Sekretarz stanu Katarzyna Lubnauer
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
15673 znakówsekretariat.b.nowacka@men.gov.pl 00‐918 Warszawa
www.men.gov.pl
DKO‐WOKO.055.2.2024.JG
Warszawa, 13 listopada 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 5429
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Poseł Marty Stożek w sprawie problemu
liczebności klas w polskich szkołach.
Szanowna Pani Poseł,
uprzejmie wyjaśniam, że poprawa warunków pracy i płacy nauczycieli jest jednym
z priorytetowych zadań obecnej polityki oświatowej Rządu RP. Rola społeczna, wymagane
kwalifikacje i ustawowy obowiązek cyklicznego potwierdzania rozwoju zawodowego,
a także wyzwania stawiane przed nauczycielami ‐ muszą być odzwierciedlone w regulacjach
systemowych kształtujących warunki pracy w tym zawodzie.
Dlatego też spełnieniem jednego z najważniejszych konkretów proponowanych przez Rząd w
zakresie edukacji było podniesienie wynagrodzeń nauczycieli od 1 stycznia 2024 r. – o 30% dla
nauczycieli mianowanych i dyplomowanych i o 33% dla nauczycieli początkujących.
Niezależnie od rekordowych podwyżek płac nauczycieli, wiele systemowych rozwiązań
dotyczących m.in. warunków pracy, wynagrodzenia nauczycieli i świadczeń przysługujących
nauczycielom wymaga dokładnej analizy i ewentualnych nowych rozwiązań.
Zgodnie z art. 54 ust. 5 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024r. poz.
986), nauczycielowi posiadającemu kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela,
zatrudnionemu na terenie wsi lub w mieście liczącym do 5 tys. mieszkańców, przysługuje odrębny
dodatek w wysokości 10 % wynagrodzenia zasadniczego. Organ prowadzący szkołę może
podwyższyć dodatek nauczycielowi zatrudnionemu na terenie wiejskim, na którym występuje
deficyt kadr.
Przesłanką leżącą u podstaw wprowadzenia dodatku wiejskiego była potrzeba wyrównania statusu
nauczyciela zamieszkującego w miejscowości poniżej 5 tys. mieszkańców oraz nauczyciela szkoły
miejskiej. Celem świadczenia było m.in. wprowadzenie dodatkowych narzędzi umożliwiających
pozyskiwanie wyspecjalizowanej kadry nauczycielskiej.
-- 1 of 5 --
tel. (22) 34 74 204, (22) 34 74 594 al. J. Ch. Szucha 25
sekretariat.b.nowacka@men.gov.pl 00‐918 Warszawa
www.men.gov.pl
Obecnie, wobec zgłaszanych postulatów dotyczących dodatku wiejskiego, kwestia jego
ewentualnych zmian, jak również zmian innych uregulowań dotyczących warunków pracy i płacy
nauczycieli, może być przedmiotem analizy w ramach powołanego z dniem 30 kwietnia 2024 r.
Zespołu do spraw pragmatyki zawodowej nauczycieli. Wypracowanie propozycji
satysfakcjonujących rozwiązań w powyższym zakresie wymaga bowiem wspólnego namysłu
zainteresowanych środowisk – przedstawicieli związków zawodowych, jednostek samorządu
terytorialnego oraz strony rządowej.
Zadaniem Zespołu jest przygotowanie propozycji rozwiązań w zakresie pragmatyki zawodowej
nauczycieli, w szczególności w zakresie wynagradzania nauczycieli, awansu zawodowego i oceny
pracy nauczycieli, odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli, emerytur nauczycieli oraz
nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych, a także kwalifikacji, kształcenia i doskonalenia
zawodowego nauczycieli.
Podczas prac grupy roboczej zajmującej się wynagrodzeniami nauczycieli ocenie będzie mogła być
poddana również kwestia zmian w zakresie dodatków do wynagrodzeń
i dodatkowych świadczeń wynikających ze stosunku pracy.
Wypracowany projekt zmian zostanie poddany szerokim konsultacjom społecznym zgodnie z
obowiązującymi przepisami prawa.
Odnosząc się do kwestii podejmowanych działań przez MEN w celu zapewnienia równego dostępu
do wysokiej jakości edukacji dla uczniów z różnych regionów kraju, wyjaśniam.
I. Działania na rzecz zwiększenia dostępności nauczycieli specjalistów. 1 września 2024 r.
wszedł w życie II etap1 standaryzacji zatrudnienia nauczycieli specjalistów
w przedszkolach i szkołach. Standardy określają minimalny wymiar zatrudniania
nauczycieli specjalistów w ogólnodostępnych i integracyjnych przedszkolach, szkołach
oraz zespołach tych przedszkoli i szkół. Przepisy określiły również sposób wyliczania
etatów, w zależności od liczby dzieci lub uczniów w przedszkolach
i szkołach.
II. Bezpłatne studia podyplomowe finansowe przez Ministerstwo Edukacji Narodowej.
Celem studiów jest wspieranie podnoszenia kompetencji i kwalifikacji nauczycieli, w tym
nauczycieli specjalistów, w obszarze edukacji włączającej.
Trwa II edycja studiów podyplomowych bezpłatnych dla uczestników na kierunkach:
1) wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i wsparcie rodziny (studia umożliwiające zdobycie
kwalifikacji do prowadzenia zajęć wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz
zajmowania stanowiska nauczyciela pedagoga specjalnego
w przedszkolu).
2) kwalifikacyjne pn. „Pedagog specjalny w edukacji włączającej”
3) kwalifikacyjne pn. „ Psychologia edukacyjna z przygotowaniem pedagogicznym”2 .
W 2024 r., w ramach III edycji studiów podyplomowych, uruchomione zostały czterosemestralne
studia podyplomowe doskonalące na kierunku „Polski język migowy dla nauczycieli”, skierowane
do nauczycieli szkół i placówek specjalnych, którzy na co dzień pracują z uczniami niesłyszącymi.
Finalizowane są prace nad uruchomieniem 3 kierunków studiów podyplomowych kwalifikacyjnych
na kierunkach wymienionych powyżej. Studia będzie realizować 19 uczelni z różnych regionów
kraju.
1 Art. 42d ‐ ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986)
2 Studia adresowane do osób z tytułem magistra psychologii, które nie posiadają przygotowania pedagogicznego i chcą
uzyskać takie przygotowanie.
-- 2 of 5 --
tel. (22) 34 74 204, (22) 34 74 594 al. J. Ch. Szucha 25
sekretariat.b.nowacka@men.gov.pl 00‐918 Warszawa
www.men.gov.pl
III. Szkolenia dla nauczycieli, w tym nauczycieli specjalistów
Nauczyciele mogą korzystać z licznych szkoleń i działań, których celem jest podnoszenie ich
kompetencji zawodowych oferowanych przez placówki doskonalenia nauczycieli, w tym ORE,
centralną placówkę doskonalenia nauczycieli. Oferta doskonalenia obejmuje m. in. rozpoznawanie
uczniów z problemami psychologicznymi, wsparcie psychologiczno‐pedagogiczne oraz
prowadzenie skutecznych interwencji kryzysowych, szczególnie
w sytuacji stygmatyzacji dzieci i uczniów z zaburzeniami psychicznymi.
IV. Powołanie wizytatorów do spraw edukacji włączającej
W 2017 roku w każdym kuratorium oświaty zostali powołani wizytatorzy do spraw edukacji
włączającej (wcześniej ds. specjalnych potrzeb edukacyjnych). Spotkania z wizytatorami odbywają
się cyklicznie, raz na kwartał. Spotkania mają na celu prezentację działań i dobrych praktyk w
poszczególnych województwach w zakresie edukacji włączającej, wymianę doświadczeń; stwarzają
przestrzeń na zadawanie pytań i wyjaśnianie wątpliwości. Przedstawiciele MEN na spotkaniach
prezentują aktualne i planowane działania w zakresie edukacji włączającej, w tym projektowane
zmiany prawa oświatowego.
V. Działania w ramach projektów dofinansowanych z Funduszy Europejskich dla Rozwoju
Społecznego (FERS), których celem jest wspieranie realizacji potrzeb rozwojowych i
edukacyjnych dzieci i młodzieży:
Projekt pn. „Wspieranie dostępności edukacji dla dzieci i młodzieży”3 , realizowany przez Instytut
Badań Edukacyjnych (IBE); wartość projektu: 90 mln zł.
Głównym celem projektu jest wypracowanie i zwalidowanie rozwiązań metodycznych
i organizacyjnych wspierających dostępność edukacji dla dzieci i młodzieży, a także rozwijanie
kompetencji kadr systemu oświaty w obszarze pracy z dziećmi/uczniami
z uwzględnieniem zróżnicowania ich potrzeb edukacyjnych i rozwojowych. W ramach projektu
opracowane zostaną m. in. materiały metodyczne dotyczące projektowania uniwersalnego w
edukacji, ze szczególnym uwzględnieniem działań ukierunkowanych na podtrzymywanie
uważności i motywacji uczniów. Z realizowanych i planowanych do realizacji w projekcie działań
skorzysta również młodzież szkół ponadpodstawowych.
Projekt pn. „Przygotowanie kompleksowego wsparcia poradni psychologiczno‐pedagogicznych”4 .
Głównym celem projektu, który realizowany jest przez MEN we współpracy ze Szkołą Główną
Handlową (SGH), jest wypracowanie, wspólnie z poradniami oraz ich organami prowadzącymi,
koncepcji rozwoju poradnictwa psychologiczno‐pedagogicznego w celu poprawy jakości i
dostępności świadczonego przez te instytucje wsparcia. Wypracowane kierunki rozwoju będą
następnie wdrażane w ramach projektów towarzyszących, w których planowane jest wsparcie –
finansowe i merytoryczne – poradni psychologiczno‐pedagogicznych.
Projekt pn. „Przygotowanie systemu informatycznego wspierającego poradnictwo psychologiczno‐
pedagogiczne”5 .
Celem projektu jest stworzenie sytemu informatycznego, wspierającego realizację zadań
z zakresu pomocy psychologiczno‐pedagogicznej, w szczególności w poradniach psychologiczno‐
pedagogicznych. System będzie opracowywany we współpracy
z wybranymi poradniami. Planuje się, że będzie on obejmować m. in. dostęp do narzędzi
diagnostycznych oraz funkcjonalności wspierające pracę poradni, w tym kontakt
3 https://www.ibe.edu.pl/pl/opis‐wspieranie‐dostepnosci‐edukacji‐dla‐dzieci‐i‐mlodziezy
4 https://fersdlaporadni.sgh.waw.pl/
5 https://cie.gov.pl/projekty/przygotowanie‐systemu‐informatycznego‐wspierajacego‐poradnictwo‐psychologiczno‐
pedagogiczne/
-- 3 of 5 --
tel. (22) 34 74 204, (22) 34 74 594 al. J. Ch. Szucha 25
sekretariat.b.nowacka@men.gov.pl 00‐918 Warszawa
www.men.gov.pl
z osobami będącymi klientami poradni. Projekt realizowany jest od czerwca br. przez Centrum
Informatyczne Edukacji w partnerstwie z MEN.
Projekt pn. „Budowa skoordynowanego systemu pomocy specjalistycznej opartego
na Specjalistycznych Centrach Wspierających Edukację Włączającą”6 .
Celem projektu jest budowanie skoordynowanego systemu pomocy specjalistycznej realizowanej
przez przedszkola, szkoły, placówki specjalne dla przedszkoli i szkół ogólnodostępnych w zakresie
pracy z grupami dzieci, uczniów ze zróżnicowanymi potrzebami edukacyjnymi i rozwojowymi.
Projekt podejmuje działania na rzecz rozwijania edukacji włączającej i jest odpowiedzią na
zdiagnozowane potrzeby wsparcia nauczycieli przedszkoli i szkół7 . Realizatorem projektu o
wartości 220 mln zł jest Ośrodek Rozwoju Edukacji.
Projekt pn. „Szkoła dostępna dla wszystkich” 8 .
Jego głównym celem jest podniesienie kompetencji nauczycieli specjalistów (pedagogów,
psychologów, pedagogów specjalnych, logopedów) w zakresie udzielania adekwatnego
do potrzeb wsparcia dla wszystkich grup odbiorców (dzieci/uczniów, rodziców, nauczycieli). Projekt
dostarcza narzędzi pomocnych w prowadzeniu zajęć z uczniami, w tym uczęszczającymi do szkół
ponadpodstawowych, w sposób zapewniający poczucie akceptacji i włączania wszystkich uczniów.
Projekt ten realizowany jest przez Instytut Badań Edukacyjnych, we współpracy z UNICEF i MEN.
W odniesieniu do szkoleń dla nauczycieli, ukierunkowanych na radzenie sobie z wyzwaniami
związanymi z pracą w licznych klasach, wyjaśniam, że to przepisy oświatowe stanowią o
mechanizmach organizacyjnych i finansowych gwarantujących nauczycielom uczestnictwo w
doskonaleniu zawodowym, zgodnie z potrzebami nauczycieli oraz szkół i placówek, w których są
zatrudnieni.
Szkoły i placówki mają możliwość zgłaszania placówkom doskonalenia nauczycieli, zarówno
publicznym, jak i niepublicznym, swoich potrzeb w zakresie doskonalenia zawodowego nauczycieli
i oczekiwań dotyczących odpowiedniej oferty. Określenie potrzeb nauczycieli w zakresie
doskonalenia zawodowego jest obowiązkiem dyrektorów szkół oraz akredytowanych placówek
doskonalenia nauczycieli.
Przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 sierpnia 2019 r. w sprawie
dofinansowania doskonalenia zawodowego nauczycieli, szczegółowych celów szkolenia
branżowego oraz trybu i warunków kierowania nauczycieli na szkolenia branżowe (Dz. U. z 2023 r.
poz. 2628 j.t.) zobowiązują dyrektorów szkół do określania w każdym roku potrzeb nauczycieli w
zakresie doskonalenia zawodowego nauczycieli oraz składnia do organu prowadzącego wniosków
o dofinansowanie w części lub w całości form doskonalenia nauczycieli.
Zgodnie z ww. przepisami, organ prowadzący ma obowiązek opracować na każdy rok ‐
uwzględniając wnioski dyrektorów szkół ‐ plan dofinansowania doskonalenia zawodowego
nauczycieli ze środków wyodrębnionych zgodnie z art. 70a ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r.
Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz.986 j.t.).
Do organizowania i prowadzenia form doskonalenia zawodowego nauczycieli zaspokajających
potrzeby nauczycieli, szkół i placówek korzystających z oferty placówki doskonalenia i sprzyjających
rozwojowi zawodowemu nauczycieli, szkół i placówek, korzystających z oferty placówki
doskonalenia, zobowiązane są akredytowane placówki doskonalenia nauczycieli. Przepisami art.
184 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737, 854 i 1562)
6 https://ore.edu.pl/2024/04/budowa‐skoordynowanego‐systemu‐pomocy‐specjalistycznej‐opartego‐na‐
specjalistycznych‐centrach‐wspierajacych‐edukacje‐wlaczajaca‐o‐projekcie/
7 Więcej informacji na: https://www.ore.edu.pl/2024/04/budowa‐skoordynowanego‐systemu‐pomocy‐specjalistycznej‐
opartego‐na‐specjalistycznych‐centrach‐wspierajacych‐edukacje‐wlaczajaca‐o‐projekcie/
8 https://ibe.edu.pl/pl/szkola‐dostepna‐dla‐wszystkich‐opis‐projektu
-- 4 of 5 --
tel. (22) 34 74 204, (22) 34 74 594 al. J. Ch. Szucha 25
sekretariat.b.nowacka@men.gov.pl 00‐918 Warszawa
www.men.gov.pl
oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 października 2018 r. w sprawie
akredytacji placówek doskonalenia nauczycieli (Dz. U. poz. 2029) zostały one zobowiązane do
uzyskania akredytacji, stanowiącej potwierdzenie, że dana placówka doskonalenia zapewnia
wysoką jakość prowadzonych form doskonalenia nauczycieli.
Organizowanie i prowadzenie wspomagania szkół w realizacji zadań dydaktycznych,
wychowawczych i opiekuńczych, zgodnie z ich potrzebami, jest także zadaniem obowiązkowym
publicznych poradni psychologiczno‐pedagogicznych, zgodnie z przepisami rozporządzenia
Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 lutego 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad działania
publicznych poradni psychologiczno‐pedagogicznych, w tym publicznych poradni specjalistycznych
(Dz. U. poz. 199).
Przedstawiając powyższe, pragnę zwrócić uwagę, że prowadzenie szkół i przedszkoli jest zadaniem
własnym jednostek samorządu terytorialnego realizowanym na rzecz lokalnej społeczności.
Władze gminy decydują o organizacji sieci szkół podstawowych kierując się obowiązkiem, o którym
mowa w art. 39 ust. 1 i 5 ustawy Prawo oświatowe, tj. zorganizowania przez gminę sieci szkół
podstawowych w sposób umożliwiający wszystkim dzieciom spełnianie obowiązku szkolnego z
zapewnieniem jak najlepszych warunków do nauki. Ideą przeniesienia zadań edukacyjnych na
poziom jednostek samorządu terytorialnego było głębokie przekonanie, że będą one sprawniej niż
z poziomu centralnego realizowały powierzone zadania, kierując się potrzebami lokalnej
społeczności oraz takimi uwarunkowaniami, jak dostosowywanie oferty edukacyjnej szkół i
przedszkoli do dynamicznie zmieniającej się sytuacji społeczno‐ekonomicznej lokalnej społeczności
związanej m.in.: z wyludnieniem małych miejscowości, tworzeniem się dużych osiedli mieszkalnych
w określonych częściach aglomeracjach miejskich czy zatrudnieniem
w aglomeracjach miejskich osób mieszkających w gminach podmiejskich.
Z poważaniem
Z upoważnienia
Ministra Edukacji
Katarzyna Lubnauer
Sekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
-- 5 of 5 --