Interpelacja w sprawie realizacji programów opieki wytchnieniowej w woj. lubuskim
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 5405
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie realizacji programów opieki wytchnieniowej w woj. lubuskim
Zgłaszający: Krzysztof Piątkowski
Data wpływu: 11-10-2024
Szanowna Pani Minister,
opieka wytchnieniowa to niezwykle istotna forma wsparcia osób sprawujących opiekę nad osobami niesamodzielnymi. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzi dwa programy w tym zakresie: jeden dedykowany jednostkom samorządu terytorialnego, drugi - organizacjom pozarządowym. W związku z rosnącym zapotrzebowaniem na tego typu usługi ważne jest przeanalizowanie, jak środki publiczne są alokowane oraz jakie są rezultaty wdrażania tych programów w województwie lubuskim.
W przypadku programu „Opieka wytchnieniowa” realizowanego przez jednostki samorządu terytorialnego konieczne jest uzyskanie pełnej informacji dotyczącej przekazanych środków, skali wsparcia w poszczególnych gminach województwa, a także weryfikacja, które gminy nie otrzymały żadnych środków.
Z kolei w odniesieniu do programu realizowanego przez organizacje pozarządowe kluczowe jest zrozumienie, w jaki sposób te fundusze wspierają organizacje działające na rzecz mieszkańców gmin województwa lubuskiego, a także czy są gminy, do których środki w ogóle nie trafiły.
W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:
Które gminy w województwie lubuskim otrzymały środki w ramach tego programu w każdym roku od początku jego realizacji?
Jakie były kwoty przekazane każdej z tych gmin?
Które gminy nie otrzymały żadnych środków w ramach tego programu?
Jakie organizacje pozarządowe z województwa lubuskiego otrzymały środki z tego programu w każdym roku jego realizacji?
Jakie kwoty trafiły do każdej z tych organizacji, z podziałem na gminy?
Czy są gminy w województwie lubuskim, do których środki z tego programu w ogóle nie trafiły? Jeśli tak, to które to gminy?
Ile osób skorzystało z opieki wytchnieniowej w ramach obu programów na terenie województwa lubuskiego, z podziałem na każdą gminę?
Jaki procent spośród tych osób stanowią osoby powyżej 60. roku życia, z podziałem na każdą gminę?
Uzyskanie tych danych umożliwi ocenę skuteczności programów i wskazanie ewentualnych obszarów wymagających dodatkowego wsparcia.
Z poważaniem
Krzysztof Piątkowski
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Łukasz Krasoń
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (5)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11813 znakówinfo@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.568.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 5405 Pana Posła Krzysztofa Piątkowskiego w sprawie
realizacji programów opieki wytchnieniowej w województwie lubuskim, proszę przyjąć
poniższe wyjaśnienia.
Celem ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Funduszu Solidarnościowym (Dz.U. z 2024 r.
poz. 1848, z późn. zm.) było utworzenie funduszu celowego ukierunkowanego na wsparcie
społeczne, zawodowe, zdrowotne lub finansowe osób niepełnosprawnych. Zadaniem
funduszu celowego jest finansowanie nowych zadań oraz form wsparcia osób
niepełnosprawnych. Zgodnie z art. 6 ustawy o Funduszu Solidarnościowym, środki Funduszu
przeznacza się na realizację programów rządowych i resortowych, o których mowa w art. 7
ust. 1 i 5, w tym obejmujących realizację zadań własnych jednostek samorządu
terytorialnego w zakresie wsparcia osób niepełnosprawnych1. Na tej podstawie w 2019 r.
powstał Program Opieka wytchnieniowa, skierowany do dzieci i osób niepełnosprawnych,
których członkowie rodzin lub opiekunowie wymagają wsparcia w postaci doraźnej,
czasowej przerwy w sprawowaniu opieki oraz podniesienia swojej wiedzy i umiejętności w jej
sprawowaniu.
Podstawą prawną resortowych programów Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
pn. „Opieka wytchnieniowa” dla Jednostek Samorządu Terytorialnego oraz „Opieka
wytchnieniowa” dla Organizacji Pozarządowych jest art. 7 ust. 5 ustawy o Funduszu
Solidarnościowym, zaś źródłem ich finansowania są środki ujęte w projekcie planu
finansowego Funduszu, którego dysponentem jest minister właściwy do spraw
zabezpieczenia społecznego.
Głównym celem usługi opieki wytchnieniowej świadczonej w ramach ww. programów jest
odciążenie członków rodzin lub opiekunów osób z niepełnosprawnościami zaangażowanych
na co dzień w sprawowanie opieki nad osobami niepełnosprawnymi, poprzez udzielenie im
wsparcia w wykonywaniu codziennych obowiązków opiekuńczych i zapewnienie im w tym
zakresie czasowego zastępstwa. Dzięki temu wsparciu zyskują oni czas, który mogą
wykorzystać zarówno na odpoczynek czy regenerację, jak i załatwienie niezbędnych
życiowych spraw. Usługa opieki wytchnieniowej może służyć również zabezpieczeniu
1 Fundusz Solidarnościowy jest państwowym funduszem celowym, którego dysponentem jest minister właściwy do
spraw zabezpieczenia społecznego. Fundusz Solidarnościowy ma na celu m.in. wsparcie społeczne, zawodowe,
zdrowotne oraz finansowe osób z niepełnosprawnościami. Fundusz Solidarnościowy wspiera również działania
w zakresie zapewnienia dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, o których mowa w ustawie z dnia 19 lipca
2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. Zasady funkcjonowania Funduszu
Solidarnościowego określa ustawa o Funduszu Solidarnościowym, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2019 roku,
a zasadniczym źródłem jego finansowania jest danina solidarnościowa. Zapłaty daniny solidarnościowej dokonują
co roku osoby fizyczne, których dochody w danym roku podatkowym przekraczają 1 mln zł. Wysokość daniny
solidarnościowej wynosi 4% nadwyżki tej kwoty. Przychodami Funduszu Solidarnościowego są również m.in.
obowiązkowe składki na Fundusz, do których stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące obowiązkowych składek
na Fundusz Pracy.
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
potrzeb osób z niepełnosprawnościami w sytuacji, gdy opiekunowie z różnych powodów nie
mogą wykonywać swoich obowiązków.
Programy Funduszu Solidarnościowego w zakresie opieki wytchnieniowej realizowane są od
2019 r. w ramach rocznych edycji. Wysokość środków Funduszu, liczba podmiotów
realizujących programy oraz liczba ich beneficjentów corocznie wzrasta. Zrealizowane
w latach 2019 - 2024 edycje Programu „Opieka wytchnieniowa” dla Jednostek Samorządu
Terytorialnego, a także Programu „Opieka wytchnieniowa” - edycje 2021 - 2024 dla
Organizacji Pozarządowych, tj. dla podmiotów, o których mowa w art. 3 ust. 2 oraz ust. 3
pkt 1 i 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego
i o wolontariacie (Dz.U. z 2024 r. poz. 1491, z późn. zm.), pozwoliły na zwiększenie zakresu
i zasięgu realizacji usług opieki wytchnieniowej. Do czasu uruchomienia ww. programów
tylko nieliczne organizacje pozarządowe oraz jednostki samorządu terytorialnego oferowały
członkom rodzin i opiekunom osób z niepełnosprawnościami pomoc w formie opieki
wytchnieniowej.
Od rozpoczęcia realizacji programu wzrosła zarówno liczba osób objętych wsparciem
organizowanym przez samorządy – z 2 079 (pobyt dzienny: 1 867; pobyt całodobowy: 212)
w 2019 r. do 18 471 (pobyt dzienny: 14 785; pobyt całodobowy: 3 686) w 2023 r. (oznacza
to blisko 9-krotny wzrost osób korzystających z programu), jak i jego zasięg terytorialny:
w 2019 r. roku uczestniczyły w nim 324 gminy i powiaty, a w 2023 r. już 1071 jednostek
samorządowych (ponad 3-krotny wzrost). Od 2021 r. Program realizowany jest również
przez organizacje pozarządowe, które w 2021 r. wsparciem objęły 3 565 osób (pobyt
dzienny: 2 578; pobyt całodobowy: 987), a w 2023 r. już 6 195 osób (pobyt dzienny: 4 073;
pobyt całodobowy: 2 122). W przeciągu dwóch lat liczba beneficjentów programu wzrosła
zatem 1,7-krotnie.
Na wzrost popularności programów wpływ miało przede wszystkim zwiększanie nakładów
finansowych z funduszu, przeznaczonych na ich realizację z 23 654 tys. zł w 2019 r. (na
program realizowany przez samorząd lokalny), do 205 000 tys. zł w 2023 r. (na program
realizowany przez samorząd lokalny: 150 000 tys. zł, a na program realizowany przez
organizacje pozarządowe: 55 000 tys. zł), a co za tym idzie zwiększenie liczby podmiotów
biorących w nich udział.
Łącznie w 2023 r. pobyt dzienny zorganizowały 1 034 gminy/powiaty, oferując usługi
wytchnieniowe dla 3 330 dzieci oraz 11 455 dorosłych, w tym dla 7 423 osób w wieku 60 lat
i starszych (osoby te stanowią ponad 50% osób korzystających z usług opieki wytchnieniowej
w ramach pobytu dziennego), realizując wsparcie w wymiarze 617 478,08 godzin dla dzieci
oraz 2 094 681,2 godzin dla dorosłych.
Pobyt całodobowy zorganizowało 255 gmin/powiatów , oferując usługi wytchnieniowe dla
276 dzieci i 3 410 dorosłych, w tym dla 2 472 osób w wieku 60 lat i starszych (członkowie tej
grupy stanowią ponad 67% osób korzystających z usług opieki wytchnieniowej w ramach
pobytu całodobowego), realizując 3 467 dni (w dobach) wsparcia dla dzieci oraz 44 406 dni
wsparcia dla dorosłych.
Wysokość środków przekazanych na Program „Opieka wytchnieniowa” dla Jednostek
Samorządu Terytorialnego – edycja 2023, zgodnie z zawartymi umowami wyniosła
152 682,6 tys. zł ( koszty zadania: 149 246,7 tys. zł + koszty obsługi: 3 435,9 tys. zł).
W związku z prośbą o przedstawienie informacji o zasięgu programu realizowanego przez
Jednostki Samorządu Terytorialnego, w załączeniu przekazuję tabele obrazujące, które
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
gminy/powiaty w województwie lubuskim otrzymały środki w ramach programu w roku
2023 i 2024 r. - wraz z informacją o przekazanych środkach Funduszu Solidarnościowego
oraz liczbie osób z niepełnosprawnościami, które zostały objęte usługami opieki
wytchnieniowej.
W załączeniu przekazuję też tabelę pn. OW-2023-JST obejmującą dane ze sprawozdań
z usług wytchnieniowych, świadczonych przez gminy lub powiaty w 2023 r. Tabelę
sporządzono na podstawie sprawozdań przekazanych przez wojewodów do Ministra
w 2024 r. Uwzględniono w niej środki przekazane wojewodzie oraz wykorzystane,
pomniejszone o zwroty z Funduszu Solidarnościowego, dokonane po zakończeniu realizacji
programu.
Program „Opieka wytchnieniowa” dla Jednostek Samorządu Terytorialnego – edycja 2024
realizowany był przez 1448 gmin/powiatów, a wysokość dotacji z Funduszu
Solidarnościowego przeznaczona na ten cel wyniosła 190 000 tys. zł. W przypadku danych
dotyczących usług wytchnieniowych zrealizowanych w 2024 r., informuję, że wojewodowie
składają Ministrowi sprawozdania końcowe z realizacji programu do 10 lutego 2025 r. Tym
samym, w załączonej tabeli pn. OW-2024-JST zebrano informacje nt. planowanych
wskaźników oraz środków przekazanych wojewodom na realizację usług wytchnieniowych
przez jednostki samorządu terytorialnego w 2024 r.
Informuję, że Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie dysponuje danymi
dotyczącymi liczby uczestników programu powyżej 60. roku życia, z podziałem na każdą
gminę, a jedynie w ujęciu całego województwa. W 2023 r., w przypadku województwa
lubuskiego, były to 202 osoby powyżej 60. roku życia z 396 osób. Osoby w wieku 60 lat
i starsze stanowiły więc 51,01 % wszystkich uczestników w ramach pobytu dziennego
i 63,92% wszystkich uczestników w ramach pobytu całodobowego (124 osoby powyżej 60.
roku życia z ogółu 194 osób).
Decyzja o przystąpieniu do programu leży po stronie danej Jednostki Samorządu
Terytorialnego.
W związku z prośbą o przedstawienie informacji o zasięgu programu realizowanego przez
organizacje pozarządowe, w załączeniu przekazuję tabele pn. OW-2023-NGO oraz OW-
2024-NGO, zawierające szczegółowe dane dotyczące podmiotów działających na obszarze
województwa lubuskiego, które otrzymały środki w ramach programu w 2023 oraz 2024 r.
wraz z informacją o przekazanych środkach Funduszu Solidarnościowego oraz liczbie osób
z niepełnosprawnościami objętych usługą opieki wytchnieniowej. Jednocześnie informuję,
że Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie dysponuje szczegółowymi danymi
dotyczącymi liczby uczestników powyżej 60. roku życia w odniesieniu do programu
realizowanego przez organizacje pozarządowe
W Programie „Opieka wytchnieniowa” dla Organizacji Pozarządowych – edycja 2023 udział
wzięło 76 organizacji pozarządowych, obejmując usługami opieki wytchnieniowej 4 292
osób niepełnosprawnych w ramach pobytu dziennego (w tym: 3 269 osób z orzeczeniem
o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem równoważnym i 1 023 dzieci
z orzeczeniem o niepełnosprawności) oraz 2 207 osoby niepełnosprawne w ramach pobytu
całodobowego (1 816 osób z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo
orzeczeniem równoważnym i 391 dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności).
Kwota dofinansowania środków Funduszu Solidarnościowego przekazana 76 organizacjom
pozarządowym wyniosła, zgodnie z ofertą, 54 280,9 tys. zł. Z kolei Program „Opieka
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wytchnieniowa” dla Organizacji Pozarządowych – edycja 2024 realizowany był przez 137
organizacji pozarządowych, które otrzymały dofinansowanie z Funduszu Solidarnościowego
w łącznej kwocie 73 958 tys. zł.
19 grudnia 2024 r. ogłoszono listę rekomendowanych wniosków w ramach programu
resortowego „Opieka wytchnieniowa” dla Jednostek Samorządu Terytorialnego - edycja
2025. Zaakceptowano wnioski 1620 gmin lub powiatów na łączną kwotę 204 982 tys. zł
(wraz z kosztami obsługi). Z kolei 17 stycznia 2025 r. ogłoszono listę zatwierdzonych ofert
wraz z kwotą przyznanych środków Funduszu Solidarnościowego w ramach Programu
„Opieka wytchnieniowa” dla Organizacji Pozarządowych - edycja 2025. W ramach programu
dofinansowano 180 podmiotów na łączną kwotę: 79 705 tys. zł.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
Lista załączników:
1. Excel – Tabela OW-2023-JST
2. Excel – Tabela OW-2024-JST
3. Excel – Tabela OW-2023-NGO
4. Excel – Tabela OW-2024-NGO
-- 4 of 4 --