+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
$znak pisma
Warszawa, 03 października 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
Odpowiadając na interpelację poselską posłów na Sejm
Rzeczypospolitej Polskiej pana Dariusza Mateckiego, pana Michała Wosia,
pana Dariusza Stefaniuka, pana Grzegorza Adama Płaczka i pana Bronisława
Foltyna nr 5381 w sprawie walki z dyskryminacją mężczyzn, uprzejmie
przedstawiam następujące wyjaśnienia w zakresie właściwości Ministra ds.
Równości oraz kompetentnych resortów, które przekazały wkłady do
odpowiedzi na poszczególne pytania w zakresie właściwości.
Na wstępnie natomiast należy zaznaczyć, że problematyka ochrony
praw chłopców i mężczyzn jest obecna w moich działaniach – w celu
identyfikacji potrzeb tej grupy w 2024 r. spotkałam się z przedstawicielami
Stowarzyszenia na rzecz chłopców i mężczyzn, w czasie którego otrzymałam
raport pt. „Przemilczane nierówności. O problemach mężczyzn w Polsce”.
Ponadto, prawa chłopców i mężczyzn były tematem obrad
nieformalnej Rady Ministrów ds. Równości w dniu 16 kwietnia 2025 r. w
Warszawie, którą organizowałam w ramach Polskiej Prezydencji w Radzie
UE. W czasie Prezydencji rozpoczęły się także prace nad Strategią Równości
Płci na lata 2026-2030, ze względu na upływający okres obowiązywania
obecnej strategii. Po jego przyjęciu, dokument ten uzupełniać będzie zadania
Polski w zakresie równości płci (a więc także praw mężczyzn i chłopców),
które na poziomie krajowym wyznacza obecnie Krajowy Program Działań na
rzecz Równego Traktowania na lata 2022–2030 (M. P. poz. 6402).
Krajowy Program już w obecnym brzmieniu wyznacza zadania dla
różnych resortów w zakresie problematyki praw mężczyzn i chłopców, np. w
działaniu B zadanie 3 „analiza wyroków sądów dotyczących pieczy
rodzicielskiej pod kątem równego traktowania matek i ojców oraz
ewentualne wypracowanie pakietu legislacyjnego” czy w Priorytecie II, praca
i zabezpieczenie społeczne, w działaniu A. „Wspieranie wyrównywania szans
kobiet i mężczyzn na rynku pracy” zadanie 13: „Zwiększenie zaangażowania
ojców w odgrywanie ról opiekuńczych”. Co więcej, planowane i inicjowane są

-- 1 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
także prace nad nowelizacją Krajowego Programu, tak aby w sposób bardziej
konkretny odpowiadał na potrzeby poszczególnych grup narażonych na
dyskryminację. W obecnym brzmieniu Program wyznacza co prawda liczne
zadania w obszarze szeroko rozumianego przeciwdziałania nierównemu
traktowaniu ze względu na wszystkie przesłanki, jednak w mojej ocenie
wymaga konkretyzacji oraz szerszych konsultacji ze społeczeństwem
obywatelskim. Konsultacje te będą oczywiście otwarte dla wszystkich grup.
Ad 1. Równy dostęp do urlopów rodzicielskich
Jak wskazuje Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej,
zgodnie z przepisami działu ósmego ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. -
Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r., poz. 1465, z późn. zm., pracownikom - zarówno
kobietom, jak i mężczyznom - przysługuje szereg uprawnień związanych z
rodzicielstwem. Zawarte w tym akcie prawnym rozwiązania zachęcają
pracujących ojców do korzystania z przysługujących im uprawnień, tak by
mogli oni aktywnie uczestniczyć w wypełnianiu obowiązków związanych
m.in. z opieką nad dziećmi. Rozłożenie uprawnień rodzicielskich pomiędzy
oboje rodziców sprzyja lepszemu godzeniu życia zawodowego i rodzinnego
pracowników, pozwala też zmniejszyć liczbę dni, w których pracujące matki
nie były aktywne zawodowo ze względu na urodzenie i wychowanie dziecka.
Przede wszystkim należy podkreślić, że w przypadku pracowników będących
rodzicami i korzystających z uprawnień związanych z rodzicielstwem, bez
względu na ich płeć, stosunek pracy podlega szczególnej ochronie. Zakazane
jest prowadzenie wszelkich przygotowań do zwolnienia pracowników oraz
wypowiadania i rozwiązywania stosunku pracy w okresie ciąży i okresie
urlopu macierzyńskiego, a także od dnia wystąpienia przez pracownika
z wnioskiem o udzielenie przysługujących mu uprawnień związanych
z urlopami rodzicielskimi. Rodzice mogą skorzystać, zgodnie z zasadami
określonymi w Kodeksie pracy, z urlopu macierzyńskiego, urlopu na
warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego oraz urlopu
wychowawczego. Ponadto, pracownik będący ojcem może skorzystać z
dwóch dni zwolnienia od pracy z tytułu urodzenia się dziecka (urlop
okolicznościowy) oraz ma prawo do urlopu ojcowskiego w wymiarze do 2
tygodni.
Pracownik uprawniony do urlopu wychowawczego może wnioskować
o obniżenie wymiaru czasu pracy do wymiaru nie niższego niż połowa
pełnego wymiaru czasu pracy w okresie, w którym mógłby korzystać
z takiego urlopu.
Dodatkowe uprawnienie związane z ojcostwem stanowi zwolnienie
od pracy w wymiarze 16 godzin albo 2 dni, przysługujące w ciągu roku
kalendarzowego pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko
w wieku do 14 lat.

-- 2 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
Pracownikowi przysługuje także zwolnienie od pracy w wymiarze 2
dni albo 16 godzin z tytułu działania siły wyższej w pilnych sprawach
rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, jeżeli niezbędna jest
natychmiastowa obecność pracownika oraz 5 dni bezpłatnego urlopu
opiekuńczego w celu zapewnienia osobistej opieki lub wsparcia osobie
będącej członkiem rodziny bądź zamieszkującej w tym samym gospodarstwie
domowym, która wymaga opieki lub wsparcia z poważnych względów
medycznych.
Pracodawca jest zobowiązany dopuścić pracownika powracającego
z urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego,
rodzicielskiego, ojcowskiego czy wychowawczego do pracy na
dotychczasowym stanowisku, a jeżeli nie będzie to możliwe, na stanowisku
równorzędnym z zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu lub na innym
stanowisku odpowiadającym jego kwalifikacjom zawodowym, za
wynagrodzeniem nie niższym od wynagrodzenia za pracę, które
przysługiwało pracownikowi w dniu podjęcia pracy na stanowisku
zajmowanym przed tym urlopem.
Pracownik może też skorzystać z elastycznych form organizacji czasu
pracy, do których należą m.in. praca zdalna, system skróconego tygodnia
pracy albo indywidualny rozkład pracy. Pracownika wychowującego dziecko
do ukończenia przez nie 8 roku życia nie wolno bez jego zgody zatrudniać
w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej, w systemie czasu pracy, czy
delegować poza stałe miejsce pracy.
Pracodawca lub osoby działające w jego imieniu naruszający przepisy
o czasie pracy lub przepisy o uprawnieniach pracowników związanych
z rodzicielstwem i zatrudnianiu młodocianych podlegają karze grzywny od
1000 zł do 30 000 zł.
Wychodząc naprzeciw potrzebom rodziców dzieci przedwcześnie
urodzonych oraz długotrwale hospitalizowanych, opracowana została
kolejna zmiana Kodeksu pracy, która ma na celu przyznanie nowego
uprawnienia rodzicielskiego - uzupełniającego urlopu macierzyńskiego.
Urlop będzie mógł być wykorzystany bezpośrednio po zakończeniu urlopu
macierzyńskiego, na wniosek uprawnionych pracowników-rodziców (w tym
również rodziców adopcyjnych oraz rodzin zastępczych).
Warto jednak zauważyć, za raportem „Tata na rodzicielskim”
opracowanym w kwietniu 2024 r. przez Fundację Share the Care i Zakład
Ubezpieczeń Społecznych, a przekazanym przez ww. fundację Ministrze ds.
Równości, liczba ojców korzystających z urlopów rodzicielskich w Polsce jest
niewielka, ale bardzo szybko rośnie. W 2023 r. już 19 tys. ojców skorzystało z
urlopu rodzicielskiego (w 2022 r. było to 3,7 tys. ). To pozytywny trend,
jednak to nadal tylko 7% uprawnionych mężczyzn (w 2022 % - 1 %). Z tego
względu konieczne są działania edukacyjno-informacyjne, na rzecz
promowania wśród mężczyzn dostępnych rozwiązań prawnych
umożliwiających opiekę. Promowanie mechanizmów pozwalających na

-- 3 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
godzenie życia zawodowego i rodzinnego zarówno kobiet jak i mężczyzn jest
jednym z obszarów wskazanych w Krajowym Programie Działań na Rzecz
Równego Traktowania na lata 2022-2030.
Ad 2. Dostęp mężczyzn do opieki zdrowotnej i wsparcia psychologicznego
Zgodnie z dostępnymi na stronie internetowej
https://statystyka.policja.pl/st/wybrane-statystyki/zamachy-
samobojcze/63803,Zamachy-samobojcze-od-2017-roku.html
szczegółowymi statystykami, wyższy wskaźnik zgonów samobójczych wśród
mężczyzn w Polsce utrzymuje się od lat (wg. danych za 2023 r. 829 zamachów
samobójczych zakończonych zgonem kobiet w odniesieniu do 4404
mężczyzn na ogół 5521 prób samobójczych kobiet i 9612 mężczyzn).
Na podstawie wyników badania EZOP II (Kompleksowe badanie stanu
zdrowia psychicznego społeczeństwa i jego uwarunkowań) można zauważyć,
że rozpowszechnienie myśli, planów i prób samobójczych jest podobne dla
obu płci. Wyższy wskaźnik zgonów samobójczych wśród mężczyzn może
wynikać ze stwierdzonego w literaturze kryminalistycznej częstszego
stosowania przez mężczyzn metod zamachów samobójczych o wysokiej
skuteczności, takich jak powieszenie, które prowadzą do większego odsetka
samobójstw zakończonych zgonem niż w przypadku kobiet. Silniejsza
stygmatyzacja samobójstwa kobiet niż mężczyzn może także
powstrzymywać kobiety przed zamachami skutecznymi. Analizy pokazują, że
mężczyźni rzadziej korzystają z pomocy psychologicznej niż kobiety, co może
wynikać ze stygmatyzacji związanej z poszukiwaniem wsparcia i społecznych
oczekiwań dotyczących "męskości". W obliczu kryzysu wielu z nich nie szuka
pomocy, obawiając się oceny lub negatywnych reakcji otoczenia. Zamiast
tego częściej wybierają destrukcyjne formy radzenia sobie z kryzysem, co w
połączeniu z wyższą skutecznością stosowanych metod zwiększa liczbę
przypadków śmiertelnych. Ponadto, utrwalone w społeczeństwie stereotypy
związane z przypisywanymi mężczyznom rolami narażają ich na stres
zawodowy i presję związaną z sytuacją finansową, co może zwiększać ryzyko
kryzysów psychicznych. Badania wskazują, że aż 40% pracujących mężczyzn
w Polsce doświadcza długotrwałego stresu zawodowego, co w połączeniu z
ograniczonym wsparciem społecznym może prowadzić do zwiększenia
ryzyka samobójstw.
Z informacji przekazanych przez Ministerstwo Zdrowia wynika, że
w wyniku prac Zespołu roboczego ds. prewencji samobójstw i depresji przy
Radzie do spraw Zdrowia Publicznego do realizacji wskazanych zostało 10
zadań mających na celu zapobieganie zachowaniom samobójczym, ujętych
w Narodowym Programie Zdrowia na lata 2021-2025:
1. Rozwijanie odpowiedzialnej polityki informacyjnej na temat zachowań
samobójczych oraz czynników ryzyka i czynników chroniących z nimi
związanych, w tym monitorowanie mediów, stosowanie zaleceń

-- 4 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
specjalistów (np. suicydologów, specjalistów zdrowia publicznego)
w opracowywaniu materiałów informacyjnych i innych przekazów o
charakterze medialnym przez instytucje publiczne oraz media publiczne.
2. Ograniczanie dostępu do metod dokonywania samobójstw w celu
zmniejszenia liczby zachowań samobójczych we wszystkich grupach
wiekowych, w tym wspieranie inicjatyw mających na celu poprawę
bezpieczeństwa w różnych obiektach, np. mostach, wiaduktach, w obszarze
infrastruktury kolejowej (m.in. stacje kolejowe, przejazdy, perony) i
budynkach, a także podejmowanie racjonalnych działań w obszarze
dostępności leków (OTC), środków medycznych i innych toksycznych
substancji chemicznych wykorzystywanych w celach samobójczych.
3. Opracowanie, wdrażanie i ewaluacja programów profilaktyki uniwersalnej,
wskazującej i selektywnej ukierunkowanych na zapobieganie
zachowaniom samobójczym, dostosowanych do potrzeb różnych populacji.
4. Zapewnienie dostępu do pomocy w kryzysie psychicznym przez dostęp do
konsultacji za pośrednictwem narzędzi teleinformatycznych (w tym
telefony wsparcia i zaufania, poradnie internetowe, infolinie i linie
wsparcia), dostosowanej do potrzeb osób w różnym wieku.
5. Opracowanie (przy udziale suicydologów i specjalistów zdrowia
publicznego), aktualizacja, upowszechnianie i monitorowanie wdrażania
standardów postępowania w przypadku ryzyka zachowań samobójczych
skierowanych do adekwatnych grup osób i instytucji, m.in. służby zdrowia,
opieki społecznej, kadry pedagogicznej, rodziców, służb mundurowych,
mediów i osób duchownych.
6. Rozwój kompetencji pracowników ochrony zdrowia, pracowników oświaty,
pomocy społecznej, służb mundurowych, osób duchownych i innych grup
zawodowych, w zakresie wczesnego wykrywania symptomów zachowań
samobójczych oraz podejmowania interwencji wobec osób
przejawiających zachowania samobójcze.
7. Rozwój kompetencji przedstawicieli środków masowego przekazu, w
szczególności dziennikarzy, redaktorów, sekretarzy redakcji, wydawców.
8. Monitorowanie sytuacji epidemiologicznej, zachowań samobójczych,
postaw społecznych.
9. Prowadzenie działalności naukowo-badawczej, w tym prowadzenie badań
ukierunkowanych na monitorowanie zachowań samobójczych w różnych
populacjach, z uwzględnieniem metod dokonywania zamachów
samobójczych, a także prowadzenie badań ukierunkowanych na
identyfikację nowych i monitorowanie znanych czynników ryzyka i
czynników chroniących, w tym prowadzenie badań w zakresie wpływu
mediów na zachowania samobójcze.
10. Koordynacja działań na rzecz zapobiegania zachowaniom samobójczym
określonych w Programie, z uwzględnieniem możliwości utworzenia i
prowadzenia Biura do Spraw Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym.

-- 5 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
Dla spójności realizacji ww. zadań wyodrębniony został Koordynator tj.
Instytut Psychiatrii i Neurologii oraz powstało Biuro ds. Zapobiegania
Zachowaniom Samobójczym.
Podkreślenia wymaga, iż w celu udzielania pomocy osobom w kryzysie
zdrowia psychicznego funkcjonują Centra wsparcia dla osób w różnym
wieku. Dla osób dorosłych dostępna jest LiniaWsparcia.pl pod numerem 800
70 22 22, oferująca całodobową pomoc osobom w kryzysie, zarówno przez
rozmowę telefoniczną, jak i chat, w tym dyżury specjalistów tj.: psychiatry,
prawnika, pracownika socjalnego, terapeuty uzależnień, asystenta
zdrowienia, seksuologa. Realizatorem zadania jest Fundacja ITAKA.
W mediach regularnie przekazywane są informacje dotyczące
możliwości korzystania z pomocy psychologicznej, stanowiącej krok w
kierunku siły i zdrowia, a nie oznakę słabości (materiały na temat
zapobiegania samobójstwom, w tym ramka pomocowa dostępne są na
stronie ww. Biura, pod linkiem:
https://zapobiegajmysamobojstwom.pl/biblioteka/ . Działania te mają na
celu zwiększenie wiedzy na temat dostępnych form pomocy.
W ramach przeciwdziałania zjawisku stygmatyzacji, realizowana jest
od 2022 r. przez Fabrykę Komunikacji Społecznej kampania edukacyjno-
informacyjna pt. „Zobacz człowieka”, której celem jest przeciwdziałanie
stygmatyzacji i autostygmatyzacji osób doświadczających zaburzeń i chorób
psychicznych. Kampania skierowana jest do całego społeczeństwa, a przede
wszystkim młodzieży i młodych dorosłych w wieku 16-30 lat, a także
mężczyzn w wieku 30-45 lat, ze szczególnym uwzględnieniem osób
zamieszkujących mniejsze miejscowości, poniżej 5 tys. mieszkańców. Więcej
informacji na jej temat można znaleźć na stronie internetowej:
www.zobaczczlowieka.pl.
Zakres międzysektorowych działań oraz zalecanych rozwiązań
organizacyjnych w systemie ochrony zdrowia psychicznego został wskazany
w ramach Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata
2023-2030, przyjętego rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30
października 2023 r. w sprawie Narodowego Programu Ochrony Zdrowia
Psychicznego na lata 2023-2030 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2480). Priorytetowe
zadania Programu są skupione na zapewnianiu osobom z zaburzeniami
psychicznymi, w tym osobom uzależnionym oraz doświadczającym kryzysu
psychicznego, wszechstronnej i kompleksowej opieki, wsparcia adekwatnych
do ich potrzeb, poprzez rozwój środowiskowej opieki psychiatrycznej dla
osób dorosłych.
Ponadto, zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o
świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
wszyscy świadczeniobiorcy, na zasadach w niej określonych, mają prawo
doświadczeń opieki zdrowotnej, których celem jest zachowanie zdrowia,
zapobieganie chorobom i urazom, wczesne wykrywanie chorób, leczenie,
pielęgnacja oraz zapobieganie niepełnosprawności i jej ograniczanie.

-- 6 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
Dodatkowo odnosząc się do kwestii zapewnienia wsparcia
psychologicznego należy wskazać, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra
Zdrowia z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z
zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień (Dz.U. z 2019r. poz. 1285
z późn. zm.), świadczeniobiorcy z zaburzeniami psychicznymi i zaburzeniami
zachowania, mogą korzystać ze świadczeń psychologicznych - porad
psychologicznych lub sesji psychoterapii.
Należy również zauważyć, iż zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia
2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków
publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 146, z późń. zm.), dalej również jako: „ustawa
o świadczeniach”, zadania władz publicznych w zakresie zapewnienia
równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej obejmują m.in. promocję
zdrowia i profilaktykę, mające na celu tworzenie warunków sprzyjających
zdrowiu. Powinność powyższa jest realizowana w głównej mierze w ramach
podstawowej opieki zdrowotnej (POZ).
Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy oświadczeniach, osoby objęte
ubezpieczeniem zdrowotnym mają prawo doświadczeń opieki zdrowotnej,
które zostały zakwalifikowane jako gwarantowane i znalazły się w wykazach
określonych w rozporządzeniach Ministra Zdrowia (tzw. Rozporządzeniach
koszykowych), wydanych na podstawie art. 31d ustawy oświadczeniach.
Świadczenia gwarantowane finansowane są przez publicznego płatnika
(Narodowy Fundusz Zdrowia)na terenie Polski, co do zasady jedynie w
ramach umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawartych
pomiędzy świadczeniodawcą, a Narodowym Funduszem Zdrowia.
Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o świadczeniach świadczeniobiorcy
(pacjentowi) przysługują świadczenia gwarantowane m.in. z zakresu opieki
psychiatrycznej i leczenia uzależnień, podstawowej opieki zdrowotnej,
programów zdrowotnych.
Odnosząc się do treści interpelacji poselskiej w zakresie zmniejszenia
luki w dostępie mężczyzn do wsparcia psychologicznego i psychiatrycznego
należy wskazać, że przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 19
czerwca 2019 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki
psychiatrycznej i leczenia uzależnień (Dz.U. 2019 poz. 1285, ze zm.)
przewidują równy dostęp do świadczeń niezależnie od płci. Należy wskazać
na brak wcześniejszych sygnałów wskazujących na nierówny dostęp do
świadczeń, wynikający z konstrukcji ww. przepisów. Do Ministerstwa
Zdrowia nie wpływały sygnały od Konsultantów Krajowych czy
Wojewódzkich świadczące o potrzebie wprowadzenia zmian w tym zakresie.
Obecnie, świadczenia opieki zdrowotnej realizowane w ww. zakresie są
świadczeniami dedykowanymi całemu społeczeństwu, bez podziałów na
płeć, a w Ministerstwie Zdrowia nie są prowadzone obecnie prace mające na
celu zmianę zmierzającą w tym kierunku.
Należy jednak zauważyć, iż w przypadku najczęściej występującego u
mężczyzn nowotworu, czyli raka gruczołu krokowego - podstawowym

-- 7 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
badaniem w tym kierunku jest badanie PSA. PSA to antygen gruczołu
krokowego, białko wytwarzane przez komórki stercza, parametr ten jest
kluczowym markerem w diagnostyce raka gruczołu krokowego. Jego
stężenie można oznaczyć w zwykłym badaniu krwi. Badanie PSA zgodnie z
przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 września 2013 r. w
sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki
zdrowotnej (Dz.U. z 2023 r. poz. 1427 z późn. zm.) może być zlecone przez
lekarza POZ, co oznacza, że dostępność do tego badania jest zapewniona na
bardzo wysokim poziomie. Podkreślenia jednak w tym miejscu wymaga, iż
obowiązujące przepisy nie różnicują pacjentów korzystających ze świadczeń
POZ ze względu na płeć. Świadczenia, które są gwarantowane uwzględniają
specyficzne potrzeby zdrowotne zarówno kobiet, jak i mężczyzn.
Należy w tym miejscu również wskazać na aktualnie realizowany
program Profilaktyka 40 PLUS. Zgodnie z programem osoby powyżej 40 roku
życia i starsze mogą wykonać kontrolne badania laboratoryjne. W programie
przewidziano pakiet badań diagnostycznych dla mężczyzn, w którym
znajduje się badanie PSA (antygen swoisty dla stercza całkowity), które
pozwala na wczesne wykrycie zmian na podstawie poziomu antygenu
specyficznego dla prostaty. Badania wykonuje się na podstawie e-
skierowania, które każdy zainteresowany pacjent może wygenerować na
swoim Indywidualnym Koncie Pacjenta po wypełnieniu Ankiety
profilaktycznej. Celem programu jest zwiększenie liczby osób wykonujących
badania, wczesne wykrywanie chorób i zaburzeń oraz zapobieganie ich
rozwojowi.
W ramach z Narodowej Strategii Onkologicznej na lata 2020-2030
(dalej: NSO), w zakresie programów profilaktycznych skierowanych do
mężczyzn planowane i podejmowane działania profilaktyczne, to:
 od 2021 r. prowadzony jest program badań w kierunku wykrywania
raka płuca, a od 2025 r. zostanie wprowadzony program badań
przesiewowych, w grupach wysokiego ryzyka w kierunku wykrywania
nowotworów płuca;
 w 2028 r. planowane jest wprowadzenie programu badań
przesiewowych, w grupach wysokiego ryzyka w kierunku wykrywania
nowotworów gruczołu krokowego.
W ramach kampanii Planuję Długie Życie realizowanej w ramach NSO,
której celem jest zwiększenie świadomości Polaków na temat ryzyka rozwoju
chorób nowotworowych przygotowano i wykonano łącznie pakiety
materiałów filmowo-graficznych dla 14 obszarów tematycznych, w tym
również dla obszaru dotyczącego badań profilaktycznych dla mężczyzn.
Szczegóły kampanii Planuję Długie Życie dostępne są na stronie
https://planujedlugiezycie.pl/ . Bohaterami pozostałych filmów
edukacyjnych dotyczących różnych grup nowotworów (nie tylko męskich) są
zarówno kobiety, jak i mężczyźni, gdyż problemy chorób onkologicznych
dotyczą w większości przypadków obojga płci. Realizacja zadań

-- 8 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
informacyjno-promocyjno- edukacyjnych jest planowana w trybie ciągłym na
lata 2020-2030, czyli w całym okresie obowiązywania Narodowej Strategii
Onkologicznej.
W ramach Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia na lata
2022-2032 działania profilaktyczne nie są różnicowane ze względu na płeć.
Głównym celem Programu jest redukcja umieralności z powodu chorób serca
i naczyń wśród mężczyzn i kobiet, aktualne podejmowane działania w
zakresie profilaktyki, to:
 wprowadzana jest kampania informacyjno-edukacyjna skierowana
jest do mężczyzn i kobiet, w której wyodrębniono 10 obszarów, które
muszą być utrzymywane w jak najlepszym zdrowiu, co pozwoli na
zmniejszenie ryzyka chorób układu krążenia. Obszary obejmują:
1. optymalne ciśnienie tętnicze;
2. optymalne stężenie cholesterolu;
3. optymalne stężenie glukozy;
4. prawidłowa waga;
5. niepalenie tytoniu;
6. zdrowe żywienie;
7. aktywność fizyczna;
8. niepicie alkoholu;
9. zdrowy sen;
10. redukcja stresu.
Wprowadzenie tej 10 dla serca ma na celu nie tylko zwiększenie
świadomości na temat profilaktyki chorób serca, ale przede wszystkim
zachęcenie mężczyzn i kobiety do aktywnego podejmowania
konkretnych działań na rzecz swojego zdrowia.
 opracowany został Kalkulator Stanu Zdrowia w obszarze chorób
układu krążenia (aktualnie aplikacja jest w fazie testów), który będzie
pozwalał na wyodrębnienie obszarów 10 dla serca wymagających
interwencji. Uruchomienie aplikacji planowane jest w Internetowym
Koncie Pacjenta. Narzędzie to będzie służyć do oceny aktualnego i
przyszłego (prognozowanego) stanu zdrowia w odniesieniu do chorób
układu krążenia.
Ad 3. Dyskryminacja mężczyzn w prawie rodzinnym
Art. 18 Konstytucji RP wskazuje na obowiązki państwa w zakresie
ochrony rodziny i rodzicielstwa, a więc także ojcostwa. Szereg przepisów
ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023
r. poz. 2809; zwana dalej „k.r.o.”) dotyczących władzy rodzicielskiej czy
stanowiących o obowiązkach i prawach rodziców względem dziecka, nie
odnosi się bezpośrednio do płci rodzica. Prawo rodzinne w Polsce
niewątpliwie wymaga jednak nowelizacji, w tym w zakresie praw
i obowiązków rodzicielskich, a zadanie to zostało postawione przed Komisją

-- 9 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
Kodyfikacyjną Prawa Rodzinnego, powołaną na wniosek Ministra
Sprawiedliwości. Przykładowo, w sferze regulacji prawnych nie został jeszcze
znowelizowany art. 10 § 1 k.r.o., różnicujący minimalny wiek pozwalający na
zawarcie małżeństwa przez mężczyzn (18 lat) i kobiety (16 lat). Wyrównanie
wieku nupturientów będzie przedmiotem dyskusji ekspertów w ramach
Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Rodzinnego, jako Ministra ds. Równości
skierowałam również wystąpienie w tej sprawie do Ministra Sprawiedliwości.
Jak wskazuje Minister Sprawiedliwości, szereg przepisów prawa
rodzinnego umożliwia sprawowanie władzy rodzicielskiej wspólnie przez
oboje rodziców. Priorytetowe znaczenie ma takie rozstrzygnięcie sądu, w
którym sąd orzekając o rozwodzie (separacji) albo wydając orzeczenie
opiekuńcze, w przypadku rozłączenia rodziców, pozostawi władzę
rodzicielską im obojgu i to nawet wówczas, gdy nie przedłożą oni pisemnego
porozumienia co do sposobu jej wykonywania.
Odnośnie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem MS wskazał na dane
statystyczne sądów rejonowych, z których wynika, że w 2023 r. jedynie 428
ojców złożyło wniosek o powierzenie im wykonywania władzy rodzicielskiej.
W tym samym roku liczba kobiet, które złożyły taki wniosek wyniosła 1684.
Przywołane dane wskazują, że mężczyźni znacznie rzadziej niż kobiety
wnoszą o powierzenie im władzy rodzicielskiej – jest to jeden z powodów
dysproporcji pojawiających się w liczbie orzeczeń dotyczących tej materii.
Z kolei z danych statystycznych, dotyczących ustalenia kontaktów
z dzieckiem wynika, że w Polsce zjawisko izolacji dzieci od jednego z rodziców
nie jest powszechne. W 2023 r. do sądów powszechnych wpłynęło:
- 13.785 spraw o ustalenie kontaktów z dzieckiem, z czego rozpatrzono
13.461 spraw, w tym:
a) w 2.191 sprawach uwzględniono wniosek o ustalenie kontaktów w
całości lub w części,
b) w 585 sprawach oddalono wniosek,
c) w 2.534 sprawach zwrócono wniosek,
d) w 83 sprawach odrzucono wniosek,
e) w 5.419 sprawach umorzono postępowanie (w 2.832 sprawach wobec
zawarcia przez rodziców ugody przed sądem, w 603 sprawach wobec
zwarcia przez rodziców ugody w toku mediacji, w 1.128 sprawach
wobec cofnięcia wniosku).
- 4.645 spraw o zmianę kontaktów, z czego rozpatrzono 4.516 spraw, w
tym:
a) w 1.366 sprawach uwzględniono wniosek w całości lub w części,
b) w 251 sprawach oddalono wniosek,
c) w 427 sprawach zwrócono wniosek,
d) w 31 sprawach odrzucono wniosek,
e) w 1.704 sprawach umorzono postępowanie (w 1.014 sprawach wobec
zawarcia ugody przed sądem, w 209 sprawach wobec zawarcia ugody w
toku mediacji, w 278 sprawach wobec cofnięcia wniosku).

-- 10 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
- 3.728 spraw o wykonywanie kontaktów z małoletnim dzieckiem, z
czego załatwiono 3.727 spraw, w tym:
a) w 234 sprawach uwzględniono wniosek w całości lub w części,
b) w 557 sprawach oddalono wniosek,
c) w 1.299 sprawach zwrócono wniosek,
d) w 28 sprawach odrzucono wniosek,
e) w 1.252 sprawach umorzono postępowanie (w 19 sprawach wobec
zawarcia ugody przed sądem, w 9 sprawach wobec zawarcia ugody w
toku mediacji, w 426 sprawach wobec cofnięcia wniosku).
Równocześnie w 2023 r. sądy wydały:
- 388 orzeczeń, w których osobie, pod której opieką pozostaje dziecko,
niewykonującej (albo niewłaściwie wykonującej) obowiązki wynikające
z orzeczenia albo z ugody zawartej przed sądem lub przed mediatorem
w przedmiocie kontaktów z dzieckiem, zagrożono nakazaniem zapłaty
oznaczonej sumy pieniężnej na rzecz osoby uprawnionej do kontaktu z
dzieckiem,
- 96 orzeczeń, w których osobie uprawnionej do kontaktu z dzieckiem
albo osobie, której tego kontaktu zakazano, naruszającej obowiązki
wynikające z orzeczenia albo ugody zawartej przed sądem lub przed
mediatorem w przedmiocie kontaktów z dzieckiem, zagrożono
nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej na rzecz osoby, pod
której pieczą dziecko pozostaje,
- 143 orzeczeń, w których nakazano zapłatę sumy pieniężnej, osobom
wobec których uprzednio zagrożono jej nakazaniem.
W odniesieniu do pytania o pieczę naprzemienną wyjaśniam za
Ministrem Sprawiedliwości, że konstrukcja art. 58 k.r.o. i art. 107 § 2 k.r.o.
wskazuje, że w pierwszej kolejności to sami rodzice powinni decydować
o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów
z dzieckiem po rozwodzie (separacji) lub na wypadek rozłączenia. W sytuacji,
gdy takiego porozumienia nie da się osiągnąć, mając na względzie prawo
dziecka do wychowania przez oboje rodziców, sąd rozstrzygnie o sposobie
wspólnego wykonywania władzy, a w konsekwencji takiego orzeczenia, co do
zasady, dziecko będzie mogło mieszkać (naprzemiennie) u każdego
z rodziców w okresach wskazanych w orzeczeniu. Dopiero, gdy przemawia za
tym dobro dziecka, sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej
jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do
określonych obowiązków i uprawnień.
Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie tylko nie wykluczają
pieczy naprzemiennej, ale w stosunku do poprzedniego stanu prawnego
znacząco rozszerzają możliwość stosowania jej przez sądy. W okresie
poprzedzającym aktualny stan prawny obowiązywało bowiem rozwiązanie,
w którym chociaż pozostawienie władzy obojgu rodzicom powiązane było
z porozumieniem, jakie zawarli w tym zakresie, to jednak w jego braku, sąd,
co do zasady, powierzał tę władzę jednemu z rodziców ograniczając ją

-- 11 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
drugiemu. Aktualne brzmienie art. 58 i 107 k.r.o. sprzyja pozostawianiu
władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom, albowiem przyznając priorytet
porozumieniu rodzicielskiemu ustawodawca zaakceptował, że również
w jego ramach rodzice mogą przedstawić wariant sprawowania władzy
rodzicielskiej i utrzymywania kontaktów z dziećmi w formie tzw. pieczy
naprzemiennej. W sytuacji ustanowienia pieczy naprzemiennej, orzeczenie
o kontaktach nie jest konieczne.
Zarówno art. 58 § 1 i 1a, jak i art. 107 § 1 i 2 k.r.o., regulujące sposób
wykonywania władzy rodzicielskiej w przypadku rozwodu (separacji) lub
rozłączenia rodziców, nie posługują wprost się pojęciem „piecza
naprzemienna”, lecz rozstrzygnięcie sądu na gruncie każdego z tych
przepisów o wspólnym wykonywaniu władzy rodzicielskiej oznacza, że co do
zasady władza rodzicielska sprawowana będzie poprzez pieczę
naprzemienną.
Na marginesie warto wskazać, że treść art. 26 § 2 ustawy z dnia 23
kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061) również
dowodzi możliwości orzekania o pieczy naprzemiennej. Zgodnie bowiem
z jego brzmieniem, jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu
rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, a dziecko nie przebywa
stale u żadnego z rodziców, o jego miejscu zamieszkania zdecyduje sąd
opiekuńczy.
Rozstrzygnięcie o pieczy naprzemiennej następuje w oparciu o art.
5821 § 4, 59822 oraz 7562 § 1 pkt 3 i § 2 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks
postępowania cywilnego (Dz.U. z 2024 r. poz.1568). Następuje w nich
odwołanie do orzeczenia, „w którym sąd określił, że dziecko będzie mieszkać
z każdym z rodziców w powtarzających się okresach”. Sformułowanie to
stanowi wskazówkę dla sądu wydającego orzeczenie o władzy rodzicielskiej
w sprawie o rozwód (separację) lub w przypadku rozłączenia rodziców,
w zakresie wskazania czasowych ram sprawowania pieczy naprzemiennej.
Jednocześnie ich umiejscowienie rozstrzyga o możliwości podejmowania
czynności przez uczestników postępowania i sąd w sposób jak w przypadku
orzeczeń ustalających kontakty.
Podkreślić należy, że każdorazowo sposób uregulowania
wykonywania władzy rodzicielskiej musi być zgodny z naczelną zasadą prawa
rodzinnego, jaką jest dobro dziecka. W pierwszej kolejności to sami rodzice
powinni decydować o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej
i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie (separacji) lub na
wypadek rozłączenia. Z kolei, nawet przy braku porozumienia, mając na
względzie prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, sąd
rozstrzygnie o sposobie wspólnego wykonywania przez nich tej władzy. Już
w obecnym brzmieniu wymienionych przepisów, prawo to ma pierwszeństwo
w przypadku ewentualnego konfliktu pomiędzy rodzicami. Nawet, gdyby na
skutek konfliktu do porozumienia nie doszło, to jego brak ma mniejsze
znaczenie niż prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców.

-- 12 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
Sąd każdorazowo dokonuje oceny, w odniesieniu do konkretnych
okoliczności, czy rozstrzygnięcie o pieczy naprzemiennej będzie zgodne
z dobrem dziecka. Warunkiem zastosowania wykonywania władzy
rodzicielskiej przez oboje rodziców jest przede wszystkim zdolność rodziców
do komunikacji i współpracy przy podejmowaniu decyzji w sprawach dziecka
i w obecności dziecka, ich wola zastosowania takiego rozwiązania, wysokie
kwalifikacje wychowawcze rodziców, dotychczasowy charakter
i intensywność więzów łączących ich z dzieckiem, możliwość potencjalnego
zdezorganizowania życia szkolnego i społecznego dziecka, a ponadto
odległość pomiędzy miejscami zamieszkania rodziców, charakter i godziny
ich pracy oraz wiek i liczbę dzieci. Istnienie mocnego konfliktu
uniemożliwiającego zgodne komunikowanie się między rodzicami, może
stanowić ważny argument na rzecz innego niż piecza naprzemienna
rozstrzygnięcia przez sąd w przedmiocie wykonywania władzy rodzicielskiej.
Ustalenie czynników, które przemawiają za ustanowieniem, zgodnie
z dobrem dziecka, pieczy naprzemiennej oraz takich, które stwarzają
zagrożenie tego dobra, stanowi zadanie sądu. Powierzenie władzy
rodzicielskiej obojgu rodzicom wymaga od nich stałej współpracy we
wszystkich sprawach dotyczących dziecka, zarówno tych istotnych, jak
i bieżących. Brak porozumienia nie rokuje na właściwe i bezkonfliktowe
wspólne wykonywanie władzy rodzicielskiej. Posiadanie przez obydwoje
rodziców pełni władzy rodzicielskiej i brak współpracy w tym zakresie
między nimi będzie rodzić kolejne konflikty. Dla wskazania wyraźniejszej niż
dotychczas podstawy orzekania tzw. „pieczy naprzemiennej/współdzielonej”
rozważana jest m.in. modyfikacja art. 58 i 107 k.r.o.
Jednocześnie Ministerstwo Sprawiedliwości poinformowało, że
dostrzega problem niewystarczającej skuteczności unormowań regulujących
kwestię wykonywania kontaktów ustalonych orzeczeniem sądu albo na mocy
ugody zawartej przed sądem lub mediatorem. Z tego względu w
Ministerstwie Sprawiedliwości prowadzone są zawansowane prace nad
projektem ustawy o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz
niektórych innych ustaw, którego celem jest zmiana unormowań
regulujących postępowanie o wykonywanie kontaktów, tak by z jednej strony
zapewnić większą efektywność tego postępowania, a z drugiej
zagwarantować respektowanie w tym postępowaniu autonomicznej woli
dziecka.
Specyficzne problemy ojców dostrzegane są zarówno przez
Sekretarza Stanu Katarzynę Kotulę, która spotkała się z przedstawicielami
organizacji działających na rzecz praw mężczyzn, jak i przez Ministerstwo
Sprawiedliwości, którego kierownictwo spotkało się kilkukrotnie z
reprezentacją środowisk ojcowskich. Obecnie trwają prace nad zgłoszonymi
przez to środowisko postulatami.
W kontekście pytania o szkolenia dla sędziów, prokuratorów
i pracowników sądownictwa, wyjaśniam, że szeroką ofertę szkoleniową dla

-- 13 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
tych grup zawodowych zapewnia Krajowa Szkoła Sądownictwa
i Prokuratury. W listopadzie 2024 r. w programie szkoleń ustawicznych
przewidziano m.in. szkolenie „Sposoby ingerencji sądu opiekuńczego
w zakres władzy rodzicielskiej”, „Egzekucja orzeczenia ustalającego kontakty
z małoletnim” i „Dochodzenie roszczeń alimentacyjnych w imieniu i na rzecz
małoletniego”. Szkolenia są adresowane do sędziów orzekających
w wydziałach rodzinnych i nieletnich oraz asystentów sędziów orzekających
w tych wydziałach, a także prokuratorów i asesorów prokuratury zajmujący
się sprawami z zakresu prawa rodzinnego i cywilnego. Z treścią pełnej oferty
Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury można się zapoznać pod tym
adresem: https://www.kssip.gov.pl/szkolenia
Ad 4. Równość w dostępie do szkolnictwa i wsparcie dla chłopców w
edukacji
Rozwiązania prawne dotyczące realizacji obowiązku szkolnego i
obowiązku nauki w szkołach publicznych są emanacją konstytucyjnych praw
i obowiązków obywatelskich (art. 35 i następne ustawy z dnia 14 grudnia
2006 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737) w związku z art. 70
Konstytucji). Przepisy oświatowe w żaden sposób nie różnicują obywateli w
dostępie do edukacji. Zgodnie z przepisami art. 36 ust. 8 i 9 ww. ustawy oba
obowiązki mogą być realizowane w szkole publicznej lub niepublicznej –
decyzja w tym zakresie należy do rodziców uczennicy albo ucznia (obowiązek
nauki – poziom szkoły ponadpodstawowej, w określonych w ustawie
przypadkach może być również realizowany u pracodawcy) albo poza nią,
jeżeli rodzice wyrażą taką wolę i przejmą na siebie zadania szkoły (art. 37
ustawy – Prawo oświatowe).
Szkoły i placówki powinny zapewniać równe traktowanie uczennic i
uczniów bez względu na płeć, w tym obowiązkowo przestrzegać praw
człowieka. Środkiem zabezpieczającym i wzmacniającym równe traktowanie
uczennic i uczniów w edukacji są:
— przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe;
— treści nauczania i wychowania określone w podstawie programowej;
— działania wychowawcze i profilaktyczne prowadzone przez
nauczycieli;
Obowiązkiem szkoły jest zapewnienie każdemu uczniowi — niezależnie od
płci — warunków niezbędnych do jego rozwoju oraz przygotowanie do
wypełniania obowiązków obywatelskich w oparciu o zasady solidarności,
demokracji, tolerancji, sprawiedliwości i wolności. Zakres celów, treści
nauczania i wychowania określony w podstawach programowych dotyczy
praw człowieka, poszanowania godności człowieka, tolerancji,
sprawiedliwości i wolności.
Kwestie dotyczące równości kobiet i mężczyzn zaznaczone są także w
treściach programowych zajęć i kładą nacisk m.in. na kształtowanie

-- 14 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
umiejętności przyjmowania integralnej wizji osoby, wyboru i
urzeczywistniania wartości służących osobowemu rozwojowi,
podejmowania wysiłku samowychowawczego, rozwiązywania problemów
oraz poszanowania innej osoby, profilaktyki i przeciwdziałania zagrożeniom.
Zakres treści nauczania ustalonych w podstawie programowej może być
rozwijany i doprecyzowywany przez nauczyciela w programie nauczania, ze
szczególnych uwzględnieniem indywidualnych potrzeb uczniów. Uczniowie i
uczennice mogą omówić z nauczycielem również interesujące ich problemy,
czy zagadnienia spoza podstawy programowej.
Szkoła podejmuje również działania i zajęcia wyrównujące szanse
edukacyjne uczniów w celu rozwinięcia podstawowych umiejętności,
służących świadomemu uczeniu się. Zajęcia te uwzględniają indywidualne
potrzeby uczniów, wzmacniają własne siły i umożliwiają w przyszłości
osiągnięcie przez nich sukcesów edukacyjnych.
Każda szkoła i placówka ma obowiązek realizacji programu
wychowawczo-profilaktycznego, który środowisko szkolne przygotowuje na
podstawie wyników corocznej diagnozy potrzeb rozwojowych uczniów, w
tym czynników chroniących i czynników ryzyka. Program wychowawczo-
profilaktyczny uchwala rada rodziców w porozumieniu z radą pedagogiczną i
obejmuje treści i działania o charakterze wychowawczym, skierowane do
uczniów oraz o charakterze profilaktycznym, skierowane do uczniów,
nauczycieli i rodziców. Członkostwo w gremiach odpowiadających za
kształtowanie programu wychowawczo-profilaktycznego dostępne jest
zarówno dla kobiet jak i dla mężczyzn.
To środowisko szkolne decyduje o działaniach wychowawczych i
profilaktycznych, które powinny być realizowane w danej szkole.
Przepisy oświatowe umożliwiają szkole organizację działań
zapobiegających niepożądanym zjawiskom i zachowaniom oraz
wspierających, m.in. w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej.
Organizacja pomocy psychologiczno-pedagogicznej należy do kompetencji
dyrektora placówki, ale sama inicjatywa może należeć do wychowawcy,
rówieśników, rodziców.
Zadaniem nauczycieli i pedagogów jest inicjowanie różnych form
pomocy uczniom w środowisku szkolnym i pozaszkolnym. W szkole pomoc
psychologiczno-pedagogiczna udzielana jest w podczas bieżącej pracy z
uczniem oraz przez zintegrowane działania nauczycieli i specjalistów, a także
m.in. w formie zajęć specjalistycznych.
Nadzór pedagogiczny w szkole lub placówce sprawuje dyrektor, zaś
nad szkołami mającymi siedzibę na obszarze danego województwa nadzór
sprawuje właściwy terytorialnie kurator oświaty, który w przypadku
otrzymania niepokojących sygnałów podejmuje stosowne działania, w
zakresie swoich kompetencji. Do zakresu nadzoru pedagogicznego należy,
m.in. przestrzeganie praw dziecka i praw ucznia oraz upowszechnianie
wiedzy o tych prawach.

-- 15 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
Ad 5. Dyskryminacja w obowiązku służby wojskowej
W odniesieniu do kwestii obowiązku służby wojskowej informuję, że
art. 85 ust. 1 Konstytucji RP nakłada na każdego obywatela i obywatelkę
obowiązek obrony Ojczyzny. Zakres tego obowiązku określają przepisy
ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r., poz. 248),
w szczególności jej art. 5, zwalniający od obowiązku pełnienia służby
wojskowej m.in. kobiety w ciąży i okresie 6 miesięcy po porodzie, opiekunów
(niezależnie od płci) dzieci do lat 8 oraz jedynych opiekunów (niezależnie od
płci) dzieci do lat 18, osób obłożnie chorych i z niepełnosprawnościami.
Zgodnie z art. 57 ust. 7 ustawy o obronie Ojczyzny Minister Obrony
Narodowej w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji
publicznej corocznie określa, w drodze rozporządzenia, roczniki i grupy osób,
które podlegają obowiązkowi stawienia się do kwalifikacji wojskowej.
Przepisy te dotyczą również kobiet (w określonym wieku), posiadających
kwalifikacje przydatne do służby wojskowej.
Ponadto, Rada Ministrów - w rozporządzeniu z dnia 13 lipca 2023 r. w
sprawie wskazania grup kobiet poddawanych obowiązkowi stawienia się do
kwalifikacji wojskowej (Dz. U. poz. 1520) – wskazała szczegółowo stanowiska
służbowe lub funkcje, na które kieruje się kobiety do służby wojskowej.
Ad 6. Dyskryminacja w prawie pracy i świadczeniach
Uprzejmie informuję, że z dniem 3 sierpnia 2016 r., kiedy weszła w
życie nowelizacja art. 176 kodeksu pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1053)
zniesiony został ogólny zakaz zatrudniania kobiet przy pracach szczególnie
uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych, m.in. pod ziemią. Obecne
brzmienie przepisu odnosi się do ochrony kobiet w ciąży i karmiących, ze
względu na duże ryzyko niektórych prac dla płodu ludzkiego lub rozwoju
dziecka karmionego w sposób naturalny. Wydane na jego podstawie
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu
prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży
i kobiet karmiących dziecko piersią (Dz.U. z 2017 r. poz. 796) w minimalny
sposób ingeruje w konstytucyjną wolność wyboru zawodu przez obywatelki i
obywateli RP, przy równoczesnym poszanowaniu innych dóbr prawem
chronionych, w szczególności zdrowia kobiety ciężarnej, noworodka i
niemowlęcia – jako grup szczególnie narażonych.
Na podstawie art. 232 Kodeksu pracy, pracodawca jest obowiązany
zapewnić pracownikom zatrudnionym w warunkach szczególnie uciążliwych,
nieodpłatnie, odpowiednie posiłki i napoje, jeżeli jest to niezbędne ze
względów profilaktycznych. Należy więc podkreślić, że przepis ten dotyczy
wszystkich pracowników, niezależnie od płci. Rodzaje posiłków i napojów
oraz wymagania, jakie powinny spełniać, a także przypadki i warunki ich

-- 16 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
wydawania określono w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996
r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów (Dz. U. poz. 279, z późn.
zm.). W § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia zawarte są normy dotyczące
efektywnego wydatku energetycznego organizmu w ciągu zmiany roboczej,
uprawniające do otrzymania posiłku profilaktycznego. Warto zwrócić uwagę,
że chociaż ich wartości są różne w odniesienie do mężczyzn i kobiet, to jest to
uzasadnione fizjologią organizmu każdej z płci.
Odnosząc się do zarzutu preferencji przy zatrudnianiu kobiet na
określonych stanowiskach zwracam uwagę, że mechanizm minimalnych kwot
kobiet i mężczyzn, przewidziany w Kodeksie Wyborczym przy wyborach
proporcjonalnych do kolegialnych organów prawodawczych nie zapewnia
objęcia mandatu przez określony odsetek kobiet i mężczyzn, gdyż wynik
wyborów zależy od tajnej decyzji wyborców, których głosy mogą
doprowadzić do wyłącznie żeńskiej albo wyłącznie męskiej reprezentacji w
Sejmie RP, radach gmin, powiatów i sejmików wojewódzkich lub w
Parlamencie Europejskim. Mechanizm kwotowy stanowi zatem jedynie
przypomnienie dla wyborców i partii, by w procesie demokratycznym
uczestniczyły zarówno kobiety jak i mężczyźni, ale nie wpływa bezpośrednio
na „zatrudnienie” radnych i parlamentarzystów.
Wiążące kwoty osób pełniących określoną funkcję zawarte są w
nieobowiązujących jeszcze:
1. ustawie o zmianie ustawy o sporcie oraz niektórych innych ustaw
(druk Sejmowy nr 742), którą Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej dr Andrzej
Duda skierował do kontroli przez Trybunał Konstytucyjny;
2. rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o ofercie publicznej i
warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego
systemu obrotu oraz o spółkach publicznych oraz ustawy o wdrożeniu
niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania
(numer w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rządu UC63), której
uchwalenie wynika z nałożonego na Polskę obowiązku transpozycji
dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2381 z dnia 23
listopada 2022 r. w sprawie poprawy równowagi płci wśród dyrektorów
spółek giełdowych oraz powiązanych środków (Dz. Urz. UE L 315/44 z
07.12.2022 r.).
Tzw. działania wyrównawcze na rzecz kobiet, należących do płci
niedostatecznie reprezentowanej w ogólnopolskich władzach związków
sportowych, zarządach i radach nadzorczych spółek giełdowych
zatrudniających co najmniej 250 pracowników, wydają się koniecznością
wobec obecnych nierówności w liczbie kobiet i mężczyzn zajmujących te
eksponowane stanowiska. Jako Ministra ds. Równości będę dążyła do
osiągnięcia pełnej równości kobiet i mężczyzn, w tym poprzez kwoty i inne
działania wyrównawcze, które ze względu na cel poprawy sytuacji grupy

-- 17 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
dotychczas dyskryminowanej, nie stanowią naruszenia zasady równego
traktowania, a wręcz tej zasady realizację.
Pozaprawne czynniki skutkujące feminizacją wielu zawodów w
sektorze opiekuńczo-wychowawczym i medycznym oraz nadreprezentacją
kobiet wśród personelu sprzątającego trudno nazwać wspomnianymi w
treści interpelacji „preferencjami zatrudnienia dla kobiet na określonych
stanowiskach”, gdyż są to zwody najgorzej płatne i niosące ze sobą duże
ryzyko chorób zawodowych przy niewielkiej możliwości awansu. Krajowy
Program Działań na rzecz Równego Traktowania na lata 2022–2030 (M. P.
poz. 640) przewiduje liczne działania mają ce na celu eliminację luki płacowej
i emerytalnej, zwiększenie odsetka kobiet kształcących się na kierunkach
ścisłych oraz wyrównanie udziału kobiet i mężczyzn w wykonywaniu
nieodpłatnych obowiązków domowych i opiekuńczo-wychowawczych.
Ad 7. Równość w systemie emerytalnym
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 67 gwarantuje
obywatelom prawo do zabezpieczenia społecznego m.in. „po osiągnięciu
wieku emerytalnego”. Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa
ustawa. Formy zabezpieczenia oraz rodzaje świadczeń i warunki nabywania
do nich prawa, a także sposób ich finansowania, mogą być zróżnicowane.
Głównym aktem prawnym regulującym powszechny wiek emerytalny jest
ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631), utrzymująca przyjęty
w Polsce od 1954 r. wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla kobiet i 65 lat dla
mężczyzn. Rozwiązanie to jest zgodne z Konstytucją RP, co potwierdził
wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 lipca 2010 r. (sygn. akt K 63/07),
z regulacjami Międzynarodowej Organizacji Pracy, dotyczącymi systemów
zabezpieczenia społecznego (Zalecenie nr 67 z 1944 r. dotyczące
zabezpieczenia dochodu, Konwencja nr 102 z 1952 r. dotycząca minimalnych
norm zabezpieczenia społecznego, Konwencja nr 128 z 1967 r. dotycząca
świadczeń w razie inwalidztwa, na starość i w razie śmierci żywiciela rodziny),
jak również aktami wspólnotowymi (Dyrektywa nr 79/7/EWG z dnia 19
grudnia 1978 r. w sprawie stopniowej realizacji zasady równego traktowania
mężczyzn i kobiet w dziedzinie zabezpieczenia społecznego oraz Dyrektywa
nr 2006/54 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie
wprowadzenia w życie zasady równości szans oraz równego traktowania
mężczyzn i kobiet w dziedzinie zatrudnienia i pracy).
W przywołanym wyroku z 15 lipca 2010 r. TK orzekł, że art. 24 ust. 1
ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych w zakresie, w jakim przewiduje, że ubezpieczonym
urodzonym po 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu
wieku emerytalnego wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej
65 lat dla mężczyzn, jest zgodny z art. 32 i art. 33 Konstytucji RP. W prawie

-- 18 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
międzynarodowym przyjęto, że świadczenia emerytalne powinny
przysługiwać osobom, które ukończyły 65 lat, ale w ustalonych przypadkach
wiek emerytalny może zostać podwyższony lub obniżony. Dyrektywa nr
79/7/EWG z dnia 19 grudnia 1978 r. w sprawie stopniowej realizacji zasady
równego traktowania mężczyzn i kobiet w dziedzinie zabezpieczenia
społecznego dopuszcza utrzymanie przez państwa członkowskie
zróżnicowanego wieku emerytalnego dla kobiet i mężczyzn w ustawowych
systemach emerytalnych, jeśli zachodzą ku temu uzasadnione przesłanki
społeczne. Dyrektywa nr 2006/54 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5
lipca 2006 r. w sprawie wprowadzenia w życie zasady równości szans oraz
równego traktowania mężczyzn i kobiet w dziedzinie zatrudnienia i pracy
dotyczy systemów zabezpieczenia społecznego nieobjętych Dyrektywą nr
79/7/EWG, a więc systemów uzupełniających i dodatkowych, nakazuje
wprowadzenie w nich jednakowego wieku emerytalnego. Nie dotyczy to
jednak systemu powszechnego, co potwierdza Orzecznictwo Europejskiego
Trybunału Sprawiedliwości (np. orzeczenie w sprawie C-559/07 – Grecja).
Kwestia zrównania wieku emerytalnego była w Polsce szeroko dyskutowana,
w pierwszym dwudziestoleciu XXI w., a zwłaszcza w latach 2011-2023. Ze
względu na mechanizmy nowego systemu emerytalnego i brak przyzwolenia
społecznego w zakresie postulatu zrównania wieku emerytalnego kobiet i
mężczyzn, w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie są
obecnie prowadzone prace w tym zakresie.
Ad 8. Nierówne traktowanie kobiet i mężczyzn w systemie penitencjarnym
Osoby odbywające karę pozbawienia wolności w polskich zakładach
karnych mają zapewnione równe warunki niezależnie od płci, choć kara
odbywana jest oddzielnie przez więźniarki i więźniów. Podstawowym aktem
prawnym, który reguluje kwestie wykonywania kar jest ustawa z dnia 6
czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2024, poz. 706; dalej:
k.k.w.). Przy dokonywaniu klasyfikacji skazanych kobiet i mężczyzn zgodnie z
art. 82 § 2 k.k.w., stosuje się te same kryteria uwzględniając w szczególności:
płeć, wiek, uprzednie odbywanie kary pozbawienia wolności, umyślność lub
nieumyślność czynu, czas pozostałej do odbycia kary pozbawienia wolności,
stan zdrowia fizycznego i psychicznego, w tym stopień uzależnienia od
substancji psychoaktywnej, stopień demoralizacji i zagrożenia społecznego,
rodzaj popełnionego przestępstwa, stosunek skazanej osoby do
popełnionego przestępstwa. Wymienione wyżej czynniki mają różne
znaczenie przy dokonywaniu klasyfikacji zewnętrznej, tj. przy wyborze
właściwego systemu wykonywania kary, rodzaju i typu zakładu karnego – z
tym że preferowane powinno być zakwalifikowanie do zakładu karnego typu
półotwartego (zob. art. 87 § 2 k.k.w.), jak też wewnętrznej (rozmieszczenie
wewnątrz zakładu karnego w sposób pozwalający dostosować środki i
metody oddziaływania penitencjarnego do potrzeb osób skazanych). Tak

-- 19 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
rozumiana klasyfikacja stwarza warunki sprzyjające indywidualnemu
postępowaniu ze skazanymi, zapobieganiu szkodliwym wpływom skazanych
zdemoralizowanych oraz zapewnieniu skazanym bezpieczeństwa
osobistego.
Podstawowym celem wykonywania kary pozbawienia wolności jest
kształtowanie pożądanych, a więc akceptowalnych społecznie postaw u
skazanego (art. 67 § 1 k.k.w.). Oddziaływania, które zmierzają do realizacji
ww. celu są prowadzone we wszystkich typach i rodzajach zakładów karnych,
zarówno wobec skazanych kobiet jak i mężczyzn. Przyjmują one formę
zindywidualizowanych działań dostosowanych do psychofizycznych
właściwości skazanych, a także działań wobec grupy skazanych. Polegają
m.in. na objęciu tych osób terapią, nauką w szkole lub na kursach oraz udziale
w programach resocjalizacyjnych dedykowanych grupom skazanych o
wyodrębnionych potrzebach i dysfunkcjach. Oferta programów
resocjalizacyjnych, zarówno dla kobiet jak i mężczyzn jest szeroka i
różnorodna. Odpowiadają one problemom i potrzebom osób pozbawionych
wolności, a ich zasadniczym celem jest readaptacja skazanych, umożliwiająca
najlepsze ich przygotowanie do opuszczenia placówki penitencjarnej i
społeczną reintegrację.
Zarówno kobiety jak i mężczyźni odbywający karę pozbawienia
wolności mogą korzystać ze szkoleń i kursów zawodowych. Kryteria
kierowania do nauczania wobec obu wymienionych wyżej płci są takie same.
Ponadto, każda osoba pozbawiona wolności bez względu na płeć ma
możliwość korzystania ze wsparcia psychologicznego. Może się to odbywać z
inicjatywy osadzonego, ale również w wyniku stwierdzenia takiej potrzeby
przez personel więzienny. Osoby skazane w miarę potrzeby, za ich zgodą,
poddaje się także badaniom psychologicznym, psychiatrycznym i
seksuologicznym. Badania takie mogą być wykonywane bezpośrednio po
przyjęciu do aresztu śledczego i w trakcie wykonywania kary pozbawienia
wolności. Zarówno skazane kobiety jak i mężczyźni, z uwagi na
zdiagnozowane zaburzenia, deficyty i uzależnienia, obejmowani są
specjalistyczną terapią w przeznaczonych do tego oddziałach
terapeutycznych. Zarówno kobiety, jak i mężczyźni przebywający w
warunkach izolacji posiadają takie samo prawo do utrzymywania więzi z
rodziną lub innymi bliskimi osobami poprzez korespondencję, rozmowy
telefoniczne czy widzenia. Zarówno skazani mężczyźni, jak i kobiety, których
postawa w czasie odbywania kary pozbawienia wolności uzasadnia
przypuszczenie, że w czasie pobytu poza zakładem karnym będą
przestrzegać porządku prawnego, przy spełnieniu wymogów formalnych,
mogą mieć przyznaną nagrodę w postaci zezwolenia na widzenie bez dozoru,
poza obrębem zakładu karnego, z osobą najbliższą lub osobą godną zaufania,
na okres nieprzekraczający jednorazowo 30 godzin lub nagrodę w postaci
zezwolenia na opuszczenie zakładu karnego bez dozoru, na okres
nieprzekraczający jednorazowo 14 dni. Decyzja o przyznaniu wyżej

-- 20 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
wymienionych nagród ma zawsze charakter uznaniowy, nie zależy ona jednak
od płci osoby skazanej.
W interpelacji nie wskazano źródeł dających podstawę do
twierdzenia, że „w polskich więzieniach mężczyźni i kobiety traktowani są w
różny sposób, często na niekorzyść mężczyzn”. Ta okoliczność znacząco
utrudnia merytoryczne odniesienie się do zarzutu.
Faktem notoryjnie znanym jest to, że populacja kobiet osadzonych w polskich
jednostkach penitencjarnych stanowi zaledwie około 5% wszystkich
osadzonych (wg stanu na dzień 19 grudnia 2024 r. liczba osadzonych kobiet
wynosiła 3 698 spośród 69 339 wszystkich osadzonych w zakładach karnych
i aresztach śledczych), co może wpływać na liczbę więźniów odbywających
karę w poszczególnych zakładach karnych dla mężczyzn i więźniarek w
zakładach karnych dla kobiet oraz liczbę osadzonych w poszczególnych
celach wieloosobowych.
Skazani, kobiety jak i mężczyźni, są obejmowani oddziaływaniami
penitencjarnymi i terapeutycznymi, które przyjmują formę
zindywidualizowanych działań dostosowanych do ich właściwości
psychofizycznych. Jednym z nich jest udział w programach
resocjalizacyjnych. Oferta realizowanych programów jest obszerna,
odpowiada problemom oraz potrzebom osób pozbawionych wolności i ma na
celu przygotowanie skazanych do życia po opuszczeniu jednostki
penitencjarnej.
Tabela 1 Dane liczbowe na dzień 18.12.2024 r. dotyczące udziału skazanych
w poszczególnych kategoriach programów resocjalizacyjnych w roku 2024 .
Kategoria programu
resocjalizacji
Liczba
progra
mów
Ogólna
liczba
uczestnik
ów
Liczba
kobiet
Liczba
mężczyz
n
1 Aktywizacja zawodowa i
promocja zatrudnienia
281 3075 121 2954
2 Integracja rodzin 204 2090 167 1923
3 Kształtowanie
umiejętności
społecznych i
poznawczych
2078 23145 1552 21593
3 Przeciwdziałanie agresji
i przemocy
1489 13624 761 12863

-- 21 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
4 Przeciwdziałanie
prokryminalnym
postawom
451 4933 138 4795
5 Przeciwdziałanie
uzależnieniom oraz
nadużywaniu alkoholu
lub używaniu
narkotyków
2065 21847 769 21078
6 Zapobieganie
negatywnym skutkom
izolacji, zwłaszcza wobec
skazanych
odbywających
długoterminowe kary
pozbawienia wolności
114 1213 27 1186
SUMA 6682 69927 3535 66392
Podkreślić należy, że obie grupy skazanych, zarówno kobiety jak i
mężczyźni odbywający karę pozbawienia wolności mogą korzystać z
nauczania, brać udział w szkoleniach i kursach zawodowych. W 18 Centrach
Kształcenia Ustawicznego przy zakładach karnych i aresztach śledczych,
powołanych jest 15 szkół podstawowych dla dorosłych, które mają
możliwość zapewnienia nauki dla 300 osadzonych, w tym 20 kobiet. Obecnie
tj., w roku szkolnym 2024/2025 nauczanie na poziomie szkoły podstawowej
realizowane jest w 5 oddziałach szkolnych (klasach) w 4 szkołach, w tym
jedna szkoła z przeznaczeniem dla kobiet. W ww. Centrach Kształcenia
Ustawicznego powołanych jest również 18 liceów ogólnokształcących dla
dorosłych, które mają możliwość zapewnia nauki dla minimum 360
osadzonych, w tym 20 kobiet. Obecnie istnieje możliwość zapewnienia nauki
w liceum ogólnokształcącym dla maksymalnie 1440 słuchaczy, w tym dla 80
kobiet. W roku szkolnym 2024/2025 nauczanie na poziomie szkoły średniej
realizowane jest w 18 szkołach i objętych jest 760 słuchaczy w 38 oddziałach
szkolnych (klasach), w tym jedna szkoła (jedna klasa) dla 20 kobiet. W każdym
roku szkolnym na kwalifikacyjnych kursach zawodowych zapewnia się około
3 300 miejsc zgodnie z zapotrzebowaniem. Uruchamiane są następujące
kwalifikacyjne kursy zawodowe:
— dla kobiet: krawiec, kucharz, cukiernik,
— dla mężczyzn: krawiec, kucharz, cukiernik, piekarz, monter zabudowy i
robót wykończeniowych w budownictwie, murarz-tynkarz, betoniarz
zbrojarz, monter sieci i instalacji sanitarnych, ślusarz, introligator, elektryk,
elektromechanik, elektronik, mechanik monter maszyn i urządzeń, fryzjer,

-- 22 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
operator obrabiarek skrawających, operator procesów introligatorskich,
stolarz, blacharz, informatyk, fotograf, górnik eksploatacji podziemnej,
tapicer, technik żywienia i usług gastronomicznych, technik architektury
krajobrazu, technik budownictwa, technik informatyk, technik fotografii i
multimediów, technik elektryk, technik elektronik, technik robót
wykończeniowych w budownictwie, technik grafiki i poligrafii cyfrowej.
Tabela 2 Szkolenie kursowe kobiet i mężczyzn w jednostkach
penitencjarnych w 2023 r.*). Sporządzono w oparciu o dane statystyczne
przekazane przez OISW.
Ogółem Skazani według grup
klasyfikacyjnych
Wyszczególnienie
ZBIORCZO 2023 r. (razem 2+3+4) M P R
0 1 2 3 4
Liczba kursów 281
mężczyźni 2555 53 1077 1425 Liczba skazanych objętych
nauczaniem kursowym
(2682) kobiety 127 0 80 47
mężczyźni 2532 52 1064 1416 Liczba absolwentów
(2655) kobiety 123 0 76 47
Skazani wymagający oddziaływań terapeutycznych (zarówno kobiety,
jak i mężczyźni) kierowani są do oddziałów terapeutycznych, w których
realizowane są programy adresowane do osób pozbawionych wolności:
— uzależnionych od alkoholu (34 oddziały, w tym 3 oddziały dla kobiet),
— uzależnionych od innych niż alkohol substancji psychoaktywnych (20
oddziałów, w tym 2 dla kobiet),
— dla skazanych z niepsychotycznymi zaburzeniami psychicznymi lub
upośledzonych umysłowo ( 24 oddziały, w tym 2 dla kobiet).
Jednym z ważnych środków oddziaływania na osoby pozbawione
wolności jest praca, pozwalająca skazanym w osiągnięciu stabilizacji życiowej
po odbyciu kary a także regulowanie posiadanych zobowiązań.
Tabela 3 . Populacja jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, stan na
dzień 19.12.2024 r. na podstawie danych z Centralnej Bazy Danych Osób
Pozbawionych Wolności:
Populacja
jednostek na
Liczba
osadzonych
w tym o statusie prawnym

-- 23 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
dzień
19.12.2024 r. Ogółem SK i UK* TA** nieustalony
mężczyźni
i kobiety
(razem)
69 339 60 779 8 396 164
mężczyźni 65 641 57 634 7 849 158
kobiety 3 698 3 145 547 6
% mężczyzn w
stosunku do
całej
populacji 95% 95% 93% 96%
% kobiet w
stosunku do
całej
populacji 5% 5% 7% 4%
Tabela 4. Liczba zatrudnionych, stan na dzień 19.12.2024 r. na podstawie
danych z Centralnej Bazy Danych Osób Pozbawionych Wolności:
Liczba
osadzonych
zatrudnionych
w tym o statusie prawnym
zatrudnieni:
Ogółem SK i UK* TA** nieustalony
mężczyźni
i kobiety
(razem)
32 574 32 313 224 37
mężczyźni 30 716 30 507 173 36
kobiety 1 858 1 806 51 1
* skazany i ukarany
** tymczasowo aresztowany
Wprawdzie art. 12a ustawy o z dnia 27 sierpnia 2004 r. o
świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
wyłącza stosowanie przepisów ww. ustawy wobec m.in. osadzonych, to
jednak udzielanie świadczeń osadzonym odbywa się na mocy art. 102 pkt 1 i
art. 115 § 1 k.k.w. Skazany ma prawo do m.in. odpowiedniego ze względu na
zachowanie zdrowia świadczeń zdrowotnych - skazanemu zapewnia się
bezpłatne świadczenia zdrowotne, leki i artykuły sanitarne. Świadczenia
zdrowotne udzielane są skazanemu przede wszystkim przez podmioty
lecznicze dla osób pozbawionych wolności. Świadczenia opieki zdrowotnej,
udzielane osobom pozbawionym wolności, finansowane są w całości z

-- 24 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
budżetu państwa. W trakcie pobytu w Zakładzie Karnym, płatnikiem
udzielanych świadczeń zdrowotnych osadzonym nie jest Narodowy Fundusz
Zdrowia ale Minister Sprawiedliwości. Niedawny wyrok Europejskiego
Trybunału Praw Człowieka z dnia 11 lipca 2024 r. w sprawie ze skargi nr
21842/20 W.W. przeciwko Polsce potwierdza, że w zakres świadczeń
przysługujących na koszt Skarbu Państwa więźniarkom i więźniom
odbywającym karę pozbawienia wolności w zakładach karnych wchodzi
terapia hormonalna w przypadku dysforii płci.
Powyższe dane, biorąc pod uwagę liczbę osadzonych mężczyzn i
kobiet w polskich jednostkach penitencjarnych, nie wskazują na
dyskryminację mężczyzn. Także przywołane obowiązujące przepisy i ich
realizacja przez Służbę Więzienną nie wskazują na dyskryminację mężczyzn.
Służba Więzienna realizując cel wykonywania kary pozbawienia wolności
dba o praworządne traktowanie wszystkich osób pozbawionych wolności bez
względu na właściwości osobiste, czy płeć.
Biorąc powyższe pod uwagę, po konsultacji z Ministrem
Sprawiedliwości, stwierdzam, że omówione rozwiązania prawne nie
wymagają zmian ani wydania dodatkowych wytycznych Służbie Więziennej.
Ad 9. Wsparcie dla mężczyzn w kryzysie bezdomności
Definicja osoby w kryzysie bezdomności zawarta w ustawie z dnia 12
marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283), nie rozróżnia
osób ze względu na płeć ani wiek. Zgodnie z art. 6 pkt 8 ww. ustawy za osobę
bezdomną uważa się osobę „niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w
rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie
gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji
ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i
zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości
zamieszkania”. Zgodnie z Ogólnopolskim Badaniem Liczby Osób
Bezdomnych, przeprowadzonym na zlecenie Ministra Rodziny, Pracy i
Polityki Społecznej w lutym ub.r., w Polsce zdiagnozowano 31 042 osób w
kryzysie bezdomności, z czego 80% stanowili mężczyźni (24 880 osoby). Art.
16 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że gmina i powiat obowiązane
zgodnie z przepisami ustawy do wykonywania zadań pomocy społecznej, nie
mogą odmówić pomocy osobie potrzebującej, mimo istniejącego obowiązku
osób fizycznych lub osób prawnych do zaspokajania jej niezbędnych potrzeb
życiowych. Do zadań własnych gminy należy m. in. przyznawanie i wypłacanie
zasiłków specjalnych celowych, prowadzenie i zapewnienie miejsc w domach
pomocy społecznej i ośrodkach wsparcia o zasięgu gminnym oraz kierowanie
do nich osób wymagających opieki (art. 17). Specyficzne formy wsparcia osób
będących w kryzysie bezdomności określa art. 48a ustawy o pomocy
społecznej, zgodnie z którym udzielenie schronienia następuje przez

-- 25 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
przyznanie tymczasowego miejsca w noclegowni, schronisku dla osób
bezdomnych, schronisku dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi
oraz w ogrzewalni. Przywołany artykuł określa także definicje oraz warunki
udzielania wsparcia w poszczególnych formach, tak aby umożliwić
dostosowanie go do potrzeb beneficjenta. W kontekście schronisk dla osób
bezdomnych, schronisk dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi,
noclegowni i ogrzewalni przeznaczonych wyłącznie dla mężczyzn, we
wszystkich województwach jest ich w sumie 214 i mogą pomieścić 7 634
osoby. Statystyka ta nie obejmuje placówek tymczasowego schronienia
przeznaczonych dla kobiet i mężczyzn. Ponadto, jedną z form świadczenia
niepieniężnej pomocy społecznej, zgodnie z art. 36 pkt 2q ww. ustawy, jest
pomoc w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych, w tym w
mieszkaniu treningowym lub wspomaganym. Mieszkania treningowe i
wspomagane, zgodnie z art. 53 ust 2 ustawy o pomocy społecznej, są formą
przygotowującą, przy wsparciu specjalistów, osoby w nich przebywające do
prowadzenia niezależnego życia lub wspierającą je w codziennym
funkcjonowaniu. Odnośnie programów kierowanych do osób w kryzysie
bezdomności, w tym bezdomnych mężczyzn, zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 7a
ustawy o pomocy społecznej, minister właściwy do spraw zabezpieczenia
społecznego wspiera finansowo programy w określonym przez ministra
obszarze pomocy społecznej, realizowane przez jednostki samorządu
terytorialnego lub podmioty uprawnione, o których mowa w art. 25 ust. 1
ustawy o pomocy społecznej.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki od kilku lat realizowany jest
Program „Pokonać bezdomność. Program pomocy osobom bezdomnym”.
Głównym jego celem jest inspirowanie i wspieranie działań nakierowanych
na przeciwdziałanie i rozwiązywanie problemu bezdomności, inspirowanie
do wdrażania nowych metod pracy z osobami bezdomnymi oraz programów
aktywizacji społecznej i zawodowej tych osób. Inicjatywa ta ma charakter
uzupełniający wobec ustawowych obowiązków samorządów gmin w zakresie
przeciwdziałania bezdomności, wspiera także działalność podmiotów
pozarządowych, funkcjonujących w obszarze pomocy społecznej. Na
realizację Programu przeznaczono w 2024 r. 5 500 000 zł. Środki te
rozdysponowano pomiędzy 44 podmioty wyłonione w otwartym konkursie.
27 grudnia 2024 r. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dr Agnieszka
Dziemianowicz-Bąk podpisała nową wersję Programu. Realizacja
prowadzonych w jego ramach działań będzie finansowana ze środków
budżetowych w kwocie 10 500 000 zł, zaplanowanych na rok 2025 w części
44 - Zabezpieczenie społeczne, w dziale 852, rozdziale 85295.
Odnosząc się do kwestii zdrowia mężczyzn w kryzysie bezdomności
należy podkreślić, że przepisy ustawy o świadczeniach świadczeń opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych gwarantują dostęp do
świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
szerokiej grupie osób; nie są to wyłącznie osoby ubezpieczone (czyli w

-- 26 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
szczególności osiągające stałe dochody), ale również osoby, które nie
dysponują dochodami, a zagwarantowanie im dostępu do świadczeń opieki
zdrowotnej jest motywowane względami społecznymi i humanitarnymi.
Art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach zawiera katalog osób objętych
obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Wśród osób objętych
obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, są także osoby bezdomne
wychodzące z bezdomności niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia
zdrowotnego z innego tytułu (art. 66 ust. 1 pkt 29 ustawy o świadczeniach).
Tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego w tym przypadku powiązany jest z
korzystaniem przez te osoby z instrumentów pomocy społecznej.
Ministerstwo Zdrowia w przekazanym wkładzie do odpowiedzi na
niniejszą interpelację zapewniło ponadto, że dostrzega również problem
osób, które z własnego wyboru nie korzystają z instrumentów pomocy
społecznej, osoby takie mogą korzystać ze świadczeń opieki zdrowotnej na
podstawie decyzji potwierdzającej prawo do tych świadczeń, wydanej w
trybie art. 54 ustawy o świadczeniach. Wydanie przedmiotowej decyzji
poprzedzone jest postępowaniem, którego celem jest ustalenie istnienia
przesłanek uprawniających do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych.
Decyzję potwierdzającą prawo do świadczeń wydaje się po:
1) przedłożeniu przez świadczeniobiorcę, o którym mowa w ust.
1, dokumentów potwierdzających zamieszkiwanie na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej oraz dokumentów potwierdzających:
a. posiadanie obywatelstwa polskiego lub
b. posiadanie statusu uchodźcy, lub
c. objęcie ochroną uzupełniającą, lub
d. posiadanie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w
związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d
ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;
2) przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego;
3) stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego, o którym
mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej;
4) stwierdzeniu braku okoliczności, o której mowa w art. 12
ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w wyniku
przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym
mowa w pkt 2.
Decyzję wydaje się na wniosek świadczeniobiorcy, a w przypadku stanu
nagłego - na wniosek świadczeniodawcy udzielającego świadczenia opieki
zdrowotnej, złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia.
Należy pamiętać, że ww. procedura nie jest skierowana wyłącznie do
osób bezdomnych, ale do szerszej grupy obywateli spełniających kryterium
dochodowe, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy
społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.). Brak zbadania istnienia
przesłanek uprawniających te osoby do otrzymania decyzji w konsekwencji

-- 27 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
oznaczałby ich wydawanie każdej osobie, bez względu na to czy spełniałaby
kryterium dochodowe, czy też nie. Wiązałoby się to ze skutkami finansowymi
dla całego systemu ochrony zdrowia.
Osobom bezdomnym mającym tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego
lub prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przysługują świadczenia
gwarantowane, określone w wykazach świadczeń gwarantowanych
wydanych na podstawie art. 31 d ustawy o świadczeniach. Świadczenia
gwarantowane udzielane ww. osobom są na takich samych zasadach i w takim
samym zakresie jak innym osobom ubezpieczonym.
Ad 10. Bezpieczeństwo w miejscach pracy
Jak wskazano w uwagach do 6 pytania Panów Posłów wnoszących
interpelację nr 5381, Polki i Polacy korzystają obecnie w pełnym zakresie z
wyrażonej w art. 65 Konstytucji RP wolności wyboru i wykonywania zawodu
oraz wyboru miejsca pracy. Maskulinizacja zawodów wymagających dużej
siły fizycznej, związanych z wykonywaniem pracy na wysokościach albo pod
ziemią nie oznacza, że charakterystyczne dla nich czynniki zagrożenia urazów
mechanicznych, upadków czy wystawienia na działanie szkodliwych
czynników chemicznych nie występują np. w sfeminizowanych zawodach
fryzjerki, pielęgniarki i pomocy domowej. Normy dotyczące bezpieczeństwa i
higieny pracy – zarówno ogólne przepisy, pozostające we właściwości
Ministry Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, jak i rozporządzenia
wykonawcze wydane na podstawie pragmatyk zawodowych poszczególnych
służb mundurowych oraz ustaw regulujących działanie budownictwa,
górnictwa i poszczególnych gałęzi przemysłu zapewniają pracownikom
ochronę przed czynnikami ryzyka niezależnie od płci, nakazując np.
zabezpieczanie narażonych na wciągnięcie przez aparaturę włosów pod
czepkiem lub kaskiem ochronnym, noszenie obuwia antypoślizgowego czy
stosowanie odpowiednich do masy ciała uprzęży zabezpieczających. Ze
środków Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021 – 2025 realizowane
są liczne projekty specyficznie ukierunkowane na zapewnienie BHP w
grupach zawodowych, w których przeważają mężczyźni, jak np. projekt pt.
„Podejmowanie inicjatyw na rzecz profilaktyki chorób zawodowych i
związanych z pracą, w tym ze służbą żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy
oraz wzmocnienie zdrowia pracujących. Monitorowanie zagrożeń
fizycznych, chemicznych i biologicznych w miejscu pracy. Prowadzenie
monitoringu oceniającego ekspozycję na związki chemiczne w środowisku
pracy i służby żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy oraz zamieszkania”.
Dzięki zachodzącym w polskiej gospodarce przemianom branżowym,
kampaniom społecznym ostrzegającym przed wypadkami rolniczymi oraz
konsekwentnemu egzekwowania zakazu wstępu na tereny budów od czasu
wstąpienia Polski do Unii Europejskiej udało się pięciokrotnie zmniejszyć

-- 28 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
liczbę śmiertelnych wypadków przy pracy oraz trzykrotnie zmniejszyć liczbę
wypadków ciężkich1.
Ad 11. Zdrowie reprodukcyjne i prawa rodzicielskie
Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Katarzyna
Kotula, odpowiedzialna za rządową politykę przeciwdziałania przemocy
wobec kobiet i przemocy domowej od chwili objęcia teki przypomina o
wiążących Polskę postanowieniach Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu
przemocy wobec kobiet i przemocy domowej, sporządzona w Stambule dnia
11 maja 2011 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 961), definiujących niepożądane
zachowania w sferze seksualności. Staraniem Katarzyny Kotuli Premier
wycofał z Trybunału Konstytucyjnego wniosek poprzedniego Prezesa Rady
Ministrów o zbadanie zgodności Konwencji stambulskiej z Konstytucją RP, a
wskutek zmiany polskiego stanowiska odnośnie do projektu COM(2022)105
przyjęta została Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2024/1385 z
dnia 14 maja 2024 r. w sprawie zwalczania przemocy wobec kobiet i
przemocy domowej (Dz. Urz. UE L z 24.5.2024 r. s. 1-36). Pogląd, że „tylko
tak oznacza tak” był źródłem ustawy z dnia 28 czerwca 2024 r. o zmianie
ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2024 r. poz.
1228), zmieniającej z dniem 13 lutego 2025 r. definicję przestępstwa
zgwałcenia.
Ponadto, sprawując urząd Ministry ds. Równości wielokrotnie
publicznie wypowiadałam się na rzecz świadomego macierzyństwa i
ojcostwa, zabiegając o poszerzenie możliwości legalnego przerywania ciąży
oraz opowiadając się za dostępem do legalnej sterylizacji tak kobiet jak i
mężczyzn.
W negocjowanych przeze mnie dokumentach unijnych i
międzynarodowych zawsze kładłam nacisk na zamieszczanie odniesienia do
praw reprodukcyjnych oraz gwarancji dostępu do usług zdrowotnych z
zakresu zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego.
Odnosząc się do kwestii kształtowania prozdrowotnych postaw mężczyzn w
obszarze reprodukcji wskazać należy, że za niepłodność uważa się
niemożność zajścia w ciążę po roku utrzymywania przez parę regularnych
stosunków płciowych w celu uzyskania potomstwa. Niepłodność dotyczy
około 15% par w wieku reprodukcyjnym a niemal w połowie przypadków
przyczyną jest męski czynnik niepłodności. Przyczyny niepłodności męskiej
można klasycznie podzielić na czynniki: przedjądrowe, jądrowe oraz
pozajądrowe.
1 Por. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/warunki-pracy-wypadki-przy-
pracy/wypadki-przy-pracy-w-2023-r-dane-wstepne,3,54.html oraz
https://www.ciop.pl/CIOPPortalWAR/appmanager/ciop/pl?_nfpb=true&_pageLabel=P32000168
841444824271997&html_tresc_root_id=553&html_tresc_id=300004793&html_klucz=553&html
_klucz_spis=553

-- 29 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
W ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, zgodnie z
przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w
sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki
specjalistycznej (Dz.U. 2016 poz. 357, z późń. zm.), mężczyźni z podejrzeniem
lub rozpoznaniem niepłodności mogą skorzystać z porad specjalistycznych w
zakresie urologii oraz szeregu badań diagnostycznych (badania hormonalne
(LH, FSH, testosteron, prolaktyna) USG, RTG, badania materiału
biologicznego) finansowanych ze środków publicznych, które prowadzą do
potwierdzenia diagnozy i pozwalają na dobranie odpowiednich metod
leczenia.
Ponadto, rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 19 października
2023 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych
z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (Dz.U. 2023 poz. 2294)
wprowadzono do wykazu świadczeń gwarantowanych nowe świadczenie
opieki zdrowotnej „Badanie nasienia (seminogram)”. Badanie nasienia jest
podstawowym badaniem pierwszego rzutu wykorzystywanym
w diagnostyce niepłodności męskiej, która powinna się rozpocząć równolegle
z diagnostyką kobiety. W trakcie badania analizowane są ogólne parametry
nasienia, takie jak objętość i lepkość ejakulatu, czas upłynnienia, pH, wygląd
nasienia, ogólna liczba plemników w nasieniu, liczba plemników w 1 ml
ejakulatu, odsetek żywych i poruszających się plemników, a także
ewentualna aglutynacja (zgrupowanie) plemników i stopień jej
zaawansowania. Badanie nasienia jest jednym z najważniejszych elementów
procesu diagnostycznego w przypadku męskiej niepłodności. Prawidłowy
wynik badania pozwala na wstrzymanie dalszej diagnostyki, natomiast
nieprawidłowy – pozwala zaplanować dalsze działania związane z pogłębioną
diagnostyką.
Ministerstwo Zdrowia podejmuje wieloaspektowe prace w obszarze
zdrowia prokreacyjnego, stanowiące ważny element zdrowia jako całości
dobrostanu fizycznego, psychicznego oraz społecznego. Dotychczasowe
doświadczenia wskazują, że rośnie liczba par, które nie mogą doczekać się
potomstwa. Konieczne jest zatem podjęcie działań mających na celu
ograniczenie negatywnych skutków tego zjawiska, szczególnie w sytuacji
niskiego przyrostu naturalnego. Istnieje także potrzeba rozwiązywania
problemów demograficznych poprzez wzmocnienie prozdrowotnych postaw
wśród młodych Polek i Polaków oraz zapewniające prewencję,
diagnozowanie, leczenie i prowadzenie badań naukowych nad
etiopatogenezą schorzeń przyczyniających się do niepłodności.
Wychodząc naprzeciw potrzebom par borykających się z
niepłodnością, na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o
świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
(Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm.) przyjęto nowy program polityki
zdrowotnej w zakresie diagnostyki i leczenia niepłodności - Rządowy

-- 30 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
program kompleksowej ochrony zdrowia prokreacyjnego w Polsce, trwający
od 1 września 2016 r (obecna edycja na lata 2021-2024).
Celem głównym Programu jest zwiększenie dostępności do wysokiej
jakości kompleksowej opieki w szeroko pojętym obszarze zdrowia
prokreacyjnego, z uwzględnieniem wszystkich jego aspektów, w
szczególności świadczeń z zakresu diagnostyki i leczenia niepłodności.
Do celów szczegółowych Programu należą:
 określenie przyczyn niepłodności wśród uczestników;
 poprawa stanu zdrowia uczestników w zakresie zidentyfikowanych
chorób utrudniających posiadanie potomstwa;
 wzrost jakości udzielanych świadczeń w zakresie zdrowia
prokreacyjnego, z uwzględnieniem wszystkich jego aspektów, w
szczególności kompleksowej diagnostyki i leczenia niepłodności
Do Programu mogą zostać zakwalifikowane pary spełniające łącznie
następujące kryteria:
 pary pozostające w związku małżeńskim lub we wspólnym pożyciu
 pary bez zdiagnozowanej niepłodności
 osoby pełnoletnie w wieku prokreacyjnym
 pary, które co najmniej przez 12 miesięcy bezskutecznie starały się o
ciążę.
Utworzona została sieć 21 ośrodków referencyjnych, które są
wysokospecjalistycznymi podmiotami leczniczymi zajmującymi się
diagnostyką i leczeniem niepłodności, które zostały dobrze przygotowane do
diagnostyki i leczenia par.
Warto podkreślić, że zadaniem uruchomionych 21 ośrodków referencyjnych
jest m.in. działania edukacyjne w regionie, kompleksowa diagnostyka
uczestników, opieka psychologiczna, skierowanie par do dalszego leczenia w
ramach programu lub w ramach systemu opieki zdrowotnej. W ośrodkach
referencyjnych znajdują się oddziały szpitalne, pracownie diagnostyczne
współpracujące z tymi oddziałami oraz zespół poradni specjalistycznych z
wysoko wykwalifikowaną kadrą medyczną, w których oprócz lekarzy
specjalistów położnictwa i ginekologii, pracują również lekarze z innych
specjalizacji.
Kompleksowe podejście zwiększa szansę wyleczenia osób, u których
problem niepłodności jest bardziej złożony oraz przyspieszy proces
leczniczy, co dla prokreacji jest szczególnie istotne. Jednocześnie powstanie
Centrów Zdrowia Prokreacyjnego skupiających w jednym miejscu
kompleksową opiekę zarówno prekoncepcyjną, perinatalną, poporodową
oraz opiekę nad noworodkiem powinno sprzyjać w podjęciu decyzji przez
rodziców objętych tą opieką o staraniu się o kolejne dziecko.
Należy również wspomnieć iż 1 czerwca 2024 r. rozpoczęto realizację
programu polityki zdrowotnej pn.” Leczenie niepłodności obejmujące
procedury medycznie wspomaganej prokreacji, w tym zapłodnienie
pozaustrojowe prowadzone w ośrodku medycznie wspomaganej prokreacji,

-- 31 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
na lata 2024-2028”. Celem głównym Programu jest zapewnienie parom
dotkniętym niepłodnością równego dostępu do procedury zapłodnienia
pozaustrojowego w ośrodku medycznie wspomaganej prokreacji oraz
umożliwienie osobom przed lub w trakcie leczenia onkologicznego o
potencjale upośledzającym płodność zabezpieczenia materiału rozrodczego
(oocytów lub nasienia) na przyszłość.
Realizacji powyższego celu głównego służyć będą następujące cele
szczegółowe:
1) zapewnienie równego dostępu do leczenia niepłodności metodą
zapłodnienia pozaustrojowego;
2) zwiększenie skuteczności leczenia niepłodności;
3) osiągnięcie poprawy trendów demograficznych;
4) zapewnienie możliwości zabezpieczenia płodności na przyszłość u
osób przed lub w trakcie
Leczenia onkologicznego o potencjale upośledzającym płodność.
Program skierowany jest do par pozostających w związku małżeńskim lub
pozostających we wspólnym pożyciu, ze wskazaniami do leczenia
niepłodności metodą zapłodnienia pozaustrojowego w ośrodku medycznie
wspomaganej prokreacji, a także do pacjentów przed lub w trakcie leczenia
onkologicznego o potencjale upośledzającym płodność.
Do leczenia niepłodności metodą zapłodnienia pozaustrojowego w ramach
Programu mogą zostać zakwalifikowane pary spełniające łącznie
następujące kryteria:
1) pozostające w związku małżeńskim lub we wspólnym pożyciu;
2) u których stwierdzono i potwierdzono dokumentacją medyczną,
bezwzględną przyczynę niepłodności1 lub nieskuteczne zgodne z
rekomendacjami i standardami praktyki lekarskiej leczenie niepłodności w
okresie 12 miesięcy poprzedzających zgłoszenie do Programu;
3) w przypadku korzystania z własnych komórek jajowych lub dawstwa
nasienia:
a) wiek (w dniu kwalifikacji):
 kobieta - do 42. roku życia,
 mężczyzna - do 55. roku życia,
b) w przypadku dawstwa nasienia - opinia psychologa potwierdzająca
gotowość obojga partnerów do rodzicielstwa niegenetycznego;
4) w przypadku korzystania z dawstwa oocytów lub dawstwa zarodka:
a) wiek (w dniu kwalifikacji):
 kobieta do 45. roku życia,
 mężczyzna do 55. roku życia,
b) opinia psychologa potwierdzająca gotowość obojga partnerów do
rodzicielstwa niegenetycznego.
Z Programu mogą także skorzystać pary (u których w dniu zgłoszenia kobieta
nie przekroczyła 45. roku życia, a mężczyzna nie przekroczył 55. roku życia),
które przed wejściem w życie Programu miały, w ramach wcześniej

-- 32 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
realizowanych procedur (niezależne od ich źródeł finansowania),
kriokonserwowane i przechowywane zarodki.
Do Programu w zakresie zabezpieczenia płodności na przyszłość mogą
zostać zakwalifikowani pacjenci spełniający następujące kryteria:
1) pacjenci przed lub w trakcie leczenia onkologicznego o potencjale
upośledzającym płodność;
2) wiek (w dniu zgłoszenia – pierwszej wizyty u realizatora):
 kobieta - od okresu dojrzewania do 40. roku życia,
 mężczyzna - od okresu dojrzewania do 45. roku życia.
Przed rozpoczęciem leczenia metodą zapłodnienia pozaustrojowego w
ramach Programu, finansowana jest kwalifikacja obejmująca między innymi
niezbędne badania (zgodnie z ustaloną listą) oraz uzyskanie opinii psychologa
(wizyty oraz wydanie opinii). Na realizację Programu składają się 4 części:
kwalifikacyjna, kliniczna, biotechnologiczna oraz kriotransfer.
Z myślą o rodzicach dzieci z niepełnosprawnościami oraz ciężkimi i
nieodwracalnymi wadami rozwojowymi opracowano także szereg rozwiązań
określonych w ustawie z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i
rodzin „Za życiem” (Dz. U. z 2023 r. poz. 1923), które przysługują zarówno
pracownikom jak i pozostałym ojcom i matkom. Składają się na nie w
szczególności rozpowszechnianie informacji nt. dostępnych świadczeń,
pomoc prawna, poradnictwo psychologiczne, rehabilitacja społeczna i
zawodowa członków rodziny.
Ad 12. System opieki zdrowotnej dla mężczyzn z problemami starczym
Uprzejmie informuję, że jednym z narzędzi wspierających zdrowe i
aktywne starzenie się jest Program wieloletni na rzecz Osób Starszych
,,Aktywni+” na lata 2021–2025. Celem Programu jest zwiększenie
uczestnictwa seniorów we wszystkich dziedzinach życia społecznego
poprzez wspieranie aktywności organizacji pozarządowych działających na
rzecz osób starszych. Projekty realizowane w ramach Programu ,,Aktywni+”
obejmują różnego rodzaju działania dostosowane do potrzeb i możliwości
seniorów. Do zawartych rozwiązań należą działania o charakterze
aktywizacyjnym, edukacyjnym, kulturalnym, informacyjnym czy też
partycypacyjnym.
Ponadto, zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o
świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych,
osoby objęte ubezpieczeniem zdrowotnym mają prawo do świadczeń opieki
zdrowotnej, które zostały zakwalifikowane jako gwarantowane i znalazły się
w wykazach określonych w rozporządzeniach Ministra Zdrowia (tzw.
rozporządzeniach koszykowych), wydanych na podstawie art. 31d ustawy
oświadczeniach, m.in. świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach
opieki długoterminowej oraz opieki paliatywnej i hospicyjnej.

-- 33 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
Należy podkreślić, że przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22
listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu świadczeń
pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach opieki długoterminowej (Dz.U.
2024 poz. 253, z późń. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29
października 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki
paliatywnej i hospicyjnej (Dz.U. 2022 poz. 262, z późń. zm.) przewidują równy
dostęp do świadczeń niezależnie od płci.
W odniesieniu do kwestii możliwości rozbudowania wsparcia
geriatrycznego dedykowanego jedynie mężczyznom, należy wskazać, iż do
Ministerstwa Zdrowia nie wpływały sygnały od Konsultantów Krajowych
bądź Wojewódzkich świadczące o potrzebie wprowadzenia zmian ww.
zakresie. Obecnie, świadczenia opieki zdrowotnej realizowane w ww.
zakresach są świadczeniami dedykowanymi całemu społeczeństwu, bez
podziałów na płeć, a w Ministerstwie Zdrowia nie są prowadzone obecnie
prace mające na celu zmianę zmierzającą w tym kierunku.
Niezależnie od powyższego należy wskazać, że zarówno świadczenia
w ZOL/ZPO, jak i świadczenia w opiece paliatywnej i hospicyjnej udzielane są
na podstawie skierowania lekarza ubezpieczenia zdrowotnego –
odpowiedzialnego za proces diagnostyczno-leczniczy pacjenta, który na
podstawie wskazań medycznych dokonuje oceny, czy pacjent spełnia
kryteria do objęcia jego osoby świadczeniami gwarantowanymi. Sposób i tryb
kierowania osób do ZOL/ZPO określają przepisy rozporządzenia Ministra
Zdrowia z dnia 25 czerwca 2012 r. w sprawie kierowania do zakładów
opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych (Dz.U. z 2022 r. poz.
1755, z późn. zm.). Natomiast obowiązujące kryteria kwalifikacji do zakładów
opiekuńczych i do opieki paliatywnej i hospicyjnej są określone odpowiednio
w rozporządzeniach Ministra Zdrowia: w sprawie świadczeń
gwarantowanych z zakresu świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w
ramach opieki długoterminowej oraz w sprawie świadczeń gwarantowanych
z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami:
1) Świadczeniobiorca występuje do lekarza ubezpieczenia zdrowotnego
z wnioskiem o wydanie skierowania do zakładu opiekuńczego. Do wniosku
załącza się:
 wywiad pielęgniarski (zgodnie ze wzorem wywiadu pielęgniarskiego,
to pielęgniarka przeprowadza rozpoznanie problemów z zakresu pielęgnacji
na podstawie skali Barthel) oraz
 zaświadczenie lekarskie (obejmujące stwierdzenie czy dana osoba
wymaga/nie wymaga skierowania do ZOL/ZPO).
2) Na tej podstawie – w przypadku gdy świadczeniobiorca spełnia
kryteria objęcia świadczeniami gwarantowanymi z przedmiotowego zakresu
– lekarz ubezpieczenia zdrowotnego wydaje skierowanie do ZOL/ZPO;
3) Świadczeniobiorca składa skierowanie bezpośrednio do wybranego
przez siebie ZOL/ZPO. Do skierowania załącza:

-- 34 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
 wywiad pielęgniarski i zaświadczenie lekarskie,
 dokumenty stwierdzające wysokość dochodu świadczeniobiorcy.
Wniosek, skierowanie oraz wywiad pielęgniarski i zaświadczenie lekarskie,
nie są wymagane, w przypadku gdy sąd opiekuńczy wyda orzeczenie o
umieszczeniu świadczeniobiorcy w zakładzie opiekuńczym. W takiej sytuacji
orzeczenie sądu opiekuńczego stanowi podstawę do umieszczenia
świadczeniobiorcy w zakładzie opiekuńczym.
Po złożeniu wymaganych dokumentów, kierownik zakładu
opiekuńczego udziela informacji świadczeniobiorcy oraz odpowiednio
domowi pomocy społecznej albo podmiotowi leczniczemu, w przypadku gdy
świadczeniobiorca przebywa w tym domu albo w przedsiębiorstwie
podmiotu leczniczego, o kolejności przyjęcia świadczeniobiorcy oraz
o przewidywanym terminie przyjęcia do zakładu opiekuńczego.
Jednocześnie należy jeszcze raz podkreślić, że umieszczenie pacjenta w
ZOL/ZPO zawsze jest uzasadnione przede wszystkim stanem zdrowia
pacjenta, kryteriami medycznymi oraz dostępnością do świadczeń, a listy
oczekujących powinny być prowadzone w sposób zapewniający
poszanowanie zasady sprawiedliwego, równego, niedyskryminującego
i przejrzystego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej.
Ponadto należy podkreślić, że świadczenia opieki zdrowotnej
finansowane ze środków publicznych udzielane są w kolejności, zgodnie z
harmonogramem przyjęć prowadzonym przez świadczeniodawcę, który
zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. W świetle
obowiązujących przepisów, listę osób oczekujących na realizację świadczenia
prowadzi się w sposób zapewniający poszanowanie zasady sprawiedliwego,
równego, niedyskryminującego i przejrzystego dostępu do świadczeń opieki
zdrowotnej oraz zgodnie z kryteriami medycznymi określonymi w
rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 26 września 2005 r. w sprawie
kryteriów medycznych, jakimi powinni się kierować świadczeniodawcy,
umieszczając świadczeniobiorców na listach oczekujących na udzielenie
świadczenia opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 200 poz. 1661).
Celem zapewnienia osobom niesamodzielnym właściwej opieki
medycznej po opuszczeniu szpitala, Ministerstwo Zdrowia wprowadziło w
treści rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 sierpnia 2016 r. w sprawie
szczegółowych kryteriów wyboru ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia
umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1372,
z późn. zm.) przepisy, które sprzyjają usprawnieniu przechodzenia pacjentów
z zakończonym procesem leczenia szpitalnego pod opiekę zakładów
opiekuńczych. W przedmiocie postępowania – zakład pielęgnacyjno-
opiekuńczy lub zakład opiekuńczo-leczniczy rozporządzenie (załącznik nr 6)
premiuje oferentów, którzy przyjmują do zakładów opiekuńczych osoby,
które zakończyły hospitalizację i bezpośrednio po niej zostały
przetransportowane do zakładu opiekuńczego. W szczególności dotyczy to

-- 35 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
pacjentów, których stan kliniczny uniemożliwia wypis do miejsca
zamieszkania.
Należy także wskazać, iż zgodnie z zarządzeniem nr 41/2024/DSOZ
Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29 marca 2024 r.
zmieniającym zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i
realizacji umów w rodzaju opieka paliatywna i hospicyjna wprowadzono
zmiany w zarządzeniu nr 196/2021/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu
Zdrowia z dnia 10 grudnia 2021 r. w sprawie określenia warunków
zawierania i realizacji umów w rodzaju opieka paliatywna i hospicyjna
polegające m.in. na wprowadzeniu nielimitowanego finansowania świadczeń
opieki paliatywnej i hospicyjnej. Rozliczanie świadczeń wykonanych ponad
kwotę umowy nastąpi na wniosek świadczeniodawcy składany po upływie
kwartału, w którym nastąpiło to przekroczenie. Zniesienie limitów, pozwoli
na zwiększenie jakości i dostępności do świadczeń, przede wszystkim w
mniejszych ośrodkach, gdzie dostęp do opieki hospicyjnej jest utrudniony.
Fundusz zapłaci za każde świadczenie zrealizowane ponad kwotę umowy.
Zgodnie z raportem pn. „Sytuacja zdrowotna ludności Polski i jej
uwarunkowania”,2 przygotowanego przez Narodowy Instytut Zdrowia
Publicznego - Państwowy Zakład Higieny czynnikiem, który najsilniej
wpływa na stan zdrowia, w tym także mężczyzn, jest struktura wieku oraz
poziom wykształcenia.
Zdrowie mężczyzn różni się pod wieloma względami od zdrowia kobiet:
1. Długość życia:
 mężczyźni żyją w Polsce krócej niż kobiety, według statystyk różnica
wynosi około 7-8 lat,
 aktualnie średnia długość życia mężczyzn w Polsce to około 74 lata,
natomiast kobiet ponad 81 lat3 .
2. Najczęstsze problemy zdrowotne mężczyzn:
 choroby układu krążenia – mężczyźni są bardziej podatni na
nadciśnienie, miażdżycę, choroby wieńcowe, zawały serca i udary,
 choroby nowotworowe – rak prostaty, płuc i jelita grubego, często
wykrywane bardzo późno,
 cukrzyca – powiązana z nadwagą i niezdrową dietą,
 choroby układu pokarmowego – powiązane z niezdrową dietą i
nadmiernym spożyciem alkoholu,
 problemy urologiczne – rozrost prostaty i nietrzymanie moczu,
 nadwaga i otyłość.
3. Zdrowie psychiczne mężczyzn:
2 https://zdrowie.pap.pl/raport/raport-nizp-pzh-nierowni-w-zdrowiu
3 https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/trwanie-zycia/trwanie-zycia-w-2023-
roku,2,18.html

-- 36 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
 mężczyźni rzadziej od kobiet zgłaszają problemy psychiczne, ale
częściej doświadczają zaburzeń związanych z uzależnieniami,
 istotnym problemem jest wzrost około 60 roku życia ryzyka
samobójstwa, mężczyźni pięciokrotnie częściej od kobiet podejmują próby
samobójcze.
4. Styl życia:
 wielu starszych mężczyzn jest mało aktywnych fizycznie, co
przyczynia się do pogorszenia zdrowia,
 dieta mężczyzn jest często bogata w sól i tłuszcz, co sprzyja rozwojowi
chorób sercowo - naczyniowych,
 mężczyźni częściej od kobiet sięgają po papierosy i alkohol.
5. Korzystanie z opieki zdrowotnej:
 starsi mężczyźni rzadziej od kobiet korzystają z badań
profilaktycznych i później zgłaszają się do lekarza.
Zdrowie starszych mężczyzn w Polsce wymaga zatem dużej uwagi w zakresie
profilaktyki. Wczesne rozpoznawanie chorób, zmiana nawyków
żywieniowych i stylu życia mogą znacząco poprawić jakość życia w tej grupie
wiekowej.
Minister Zdrowia, mając na uwadze potrzebę sprostania wyzwaniom
związanym z rosnącą liczbą seniorów w Polsce oraz konieczności
podejmowania działań na rzecz poprawy jakości oraz dostępności opieki
zdrowotnej i profilaktyki dla osób starszych, powołał w dniu 14 czerwca 2024
r. Zespół do spraw organizacji profilaktyki i opieki zdrowotnej dla osób
starszych (Dz. U. z 2024, poz. 41). Dotychczasowe spotkania ww. zespoły
koncentrowały się na następujących zagadnieniach:
1. opracowanie koncepcji opieki zdrowotnej dla osób starszych:
 analiza potrzeb zdrowotnych osób starszych i zaproponowaniem
rozwiązań systemowych, które zwiększą efektywność świadczeń
zdrowotnych,
 stworzenie spójnej koncepcji opieki zdrowotnej uwzględniającej
profilaktykę, leczenie i rehabilitację.
2. opracowanie założeń profilaktyki zdrowotnej dla osób starszych:
 opracowanie kalendarza badań profilaktycznych dla osób starszych,
 opracowanie kalendarza szczepień dla seniorów.
3. ustalenie zasad współpracy POZ i AOS w zakresie opieki zdrowotnej
dla osób starszych:
 zaproponowanie rozwiązań umożliwiających lepszą współpracę
między podstawową opieką zdrowotną a ambulatoryjną opieką
specjalistyczną,
 zaproponowanie rozwiązań zapewniających ciągłość leczenia.
4. Zaproponowanie rozwiązań zwiększających liczbę specjalistów
przygotowanych do opieki nad osobami starszymi w tym przede wszystkim:
 lekarzy, pielęgniarek.

-- 37 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
W ramach kamienia milowego A70G stanowiącego element reformy A4.6:
„Wzrost współczynnika aktywności zawodowej określonych grup poprzez
rozwój opieki długoterminowej” ujętej w Krajowym Planie Odbudowy i
Zwiększania Odporności (KPO) prowadzone są obecnie międzyresortowe
prace nad realizacją reformy opieki długoterminowej w Polsce. Reforma jest
realizowana w oparciu o wyniki „Przeglądu strategicznego systemu opieki
długoterminowej w Polsce” przygotowanego przez Bank Światowy w ramach
kamienia milowego A69G KPO.
Prace w tym zakresie są prowadzone m.in. w ramach Grupy roboczej
ds. opieki długoterminowej utworzonej przy Międzyresortowym Zespole,
której zadaniem jest wsparcie realizacji przedmiotowej reformy. Prace Grupy
roboczej koncentrują się przede wszystkim na wypracowaniu rozwiązań,
które pozwolą w większym stopniu zapewnić osobom starszym, w tym
również mężczyznom pozbawionym odpowiedniej opieki rodzinnej,
właściwą opiekę długoterminową, w szczególności w odniesieniu do usług i
świadczeń udzielanych w warunkach domowych i w środowisku lokalnym.
Działania w tym zakresie przewidziane w ramach realizacji
przedmiotowej reformy dotyczą m.in. usprawnienia koordynacji opieki
długoterminowej pomiędzy systemami ochrony zdrowia i pomocy społecznej
oraz poprawy dostępności informacji o istniejących formach wsparcia w
ramach tej opieki.
Ponadto planuje się również wprowadzenie nowych instrumentów
wspierających realizację opieki domowej i środowiskowej, takich jak
projektowane rozwiązania w zakresie bonu senioralnego.
Ad 13. Świadczenia i programy wspierające samotnych ojców
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024, r.
poz. 1283) nie wyodrębnia grup korzystających lub ubiegających się o pomoc
społeczną ze względu na płeć. Każda osoba znajdująca się w trudnej sytuacji
życiowej może korzystać zależnie od potrzeb ze świadczeń z pomocy
społecznej, przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej, na zasadach
wynikających z przepisów ustawy i aktów wykonawczych. Wsparcie
oferowane rodzicom z dziećmi w ramach systemu pomocy społecznej
obejmuje domy dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, prowadzone
w ramach zadań własnych samorządów powiatowych. Placówki te udzielają
wsparcia matkom z małoletnimi dziećmi oraz kobietom w ciąży doznającym
przemocy domowej lub znajdujące się w innej sytuacji kryzysowej. Art. 47 ust.
4 ustawy o pomocy społecznej wskazuje, że pomoc w tych domach uzyskają
również ojcowie z małoletnimi dziećmi oraz inne osoby sprawujące opiekę
prawną nad dziećmi. Ojcowie z małoletnimi dziećmi mogą uzyskać w
placówkach pomoc świadczoną w takich samych formach i zakresie, jak inne
osoby korzystające z ich usług (schronienie do 12 miesięcy z możliwością
przedłużenia oraz specjalistyczne wsparcie). Standard podstawowych usług

-- 38 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
świadczonych przez domy - zarówno w zakresie interwencyjnym,
terapeutyczno-wspomagającym, jak i odnoszącym się do potrzeb bytowych -
określa rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7
lutego 2024 r. w sprawie domów dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w
ciąży (Dz. U. poz. 169). Udzielanie pomocy pensjonariuszom odbywa się w
oparciu o indywidualny plan wsparcia, opracowany w uzgodnieniu z
mieszkańcami, tak aby w jak największym stopniu odpowiadało ono ich
indywidualnym potrzebom. Do rodziców z dziećmi na utrzymaniu kierowane
są następujące formy pomocy państwa:
1) Świadczenie wychowawcze z programu „Rodzina 800+”,
przysługującego na dziecko do ukończenia przez nie 18. roku życia, w
wysokości 800 zł miesięcznie, bez względu na liczbę dzieci i dochód w
rodzinie.
2) Świadczenie dobry start z programu „Dobry Start”, przysługujące
dziecku uczęszczającemu do szkoły, wypłacane raz w roku w wysokości
300 zł – tzw. wyprawka szkolna – również niezależna od liczby dzieci i
dochodu w rodzinie.
3) Trzy świadczenia z programu „Aktywny rodzic”, do których zaliczają
się:  świadczenie aktywni rodzice w pracy , przysługujące aktywnym
zawodowo rodzicom dzieci w wieku od 12. do 35. miesiąca życia, które
nie uczęszczają do żłobka, klubu dziecięcego oraz nie korzystają z usług
opiekuna dziennego. Świadczenie przysługuje w wysokości 1500 zł
miesięcznie na dziecko, a w przypadku dzieci z niepełnosprawnościami
w wysokości 1900 zł miesięcznie na dziecko. Co ważne, ww.
świadczenie, po spełnieniu konkretnych warunków, może przysługiwać
również rodzicom samotnie wychowującym dzieci, gdyż nie jest
wymagana aktywność zawodowa obojga rodziców;  świadczenie
aktywnie w żłobku (przysługuje jako dofinansowanie do pokrycia
kosztów pobytu dziecka w żłobku, klubie dziecięcym czy usług
opiekuna dziennego. Przyznawane jest, co do zasady, do końca roku
szkolnego, w którym dziecko skończy 3 lata. Świadczenie przysługuje w
wysokości do 1500 zł miesięcznie na dziecko, a w przypadku dzieci z
niepełnosprawnościami w kwocie do 1900 zł miesięcznie na dziecko; 
świadczenie aktywnie w domu - przysługuje każdemu dziecku w
rodzinie w wieku od 12. do 35. miesiąca życia, w wysokości 500 zł
miesięcznie. Jest to wsparcie kierowane do tych rodziców małych
dzieci, którzy nie są uprawnieni lub z własnej woli nie decydują się na
skorzystanie ze świadczenia aktywni rodzice w pracy lub aktywnie w
żłobku, gdyż w szczególności pozostają nieaktywni zawodowo lub ich
dziecko nie uczęszcza do instytucji opieki. W ramach programu
„Aktywny rodzic”, rodzice/opiekunowie miesięcznie, na dane dziecko,
mogą otrzymywać tylko jedno świadczenie, jednak dopuszczalna jest, za
złożeniem wniosku, nawet wielokrotna zmiana rodzaju pobieranego
świadczenia.

-- 39 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
4) Świadczenia rodzinne, realizowane na podstawie ustawy o
świadczeniach rodzinnych. Wśród nich:
a) zasiłek rodzinny na dziecko. W zależności od wieku dziecka,
świadczenie przysługuje w kwocie od 95 zł do 135 zł miesięcznie na
każde dziecko, po spełnieniu określonych w ustawie o świadczeniach
rodzinnych warunków - przede wszystkim kryterium dochodowego,
które wynosi 674 zł miesięcznie w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub
764 zł miesięcznie w przypadku rodziny z dzieckiem z
niepełnosprawnościami. Osoby, którym przyznano prawo do
pobierania zasiłku rodzinnego, mogą ubiegać się także o dodatki do
zasiłku rodzinnego, tj.:
 dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka (193 zł
miesięcznie na dziecko, nie więcej niż 386 zł na wszystkie dzieci. W
przypadku dzieci niepełnosprawnych kwotę dodatku zwiększa się o 80
zł, nie więcej niż o 160 zł na wszystkie dzieci),
 dodatek z tytułu urodzenia dziecka (1000 zł jednorazowo),  dodatek
z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej (95 zł
miesięcznie),
 dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu
wychowawczego (400 zł miesięcznie),  dodatek z tytułu kształcenia i
rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego (90 zł miesięcznie na dziecko
do ukończenia przez nie 5 roku życia lub 110 zł miesięcznie na dziecko
pomiędzy 5 a 24 rokiem życia),
 dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego (100 zł na dziecko, raz w
danym roku szkolnym),
 dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki poza miejscem
zamieszkania (113 zł miesięcznie w związku z zamieszkiwaniem dziecka
w miejscowości, w której znajduje się szkoła lub 69 zł miesięcznie w
związku z dojazdem dziecka do szkoły).
b) świadczenia niezależne od prawa do pobierania zasiłku rodzinnego,
którymi są:  jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka w
wysokości 1000 zł na dziecko nowonarodzone. Uprawnienie do
świadczenia zależne jest od spełnienia kryterium dochodowego, które
wynosi 1922 zł na osobę w rodzinie,
 świadczenie rodzicielskie, przysługujące osobom, które nie otrzymują
zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia macierzyńskiego, w wysokości
1000 zł miesięcznie przez rok (52 tygodnie) po urodzeniu dziecka (w
przypadku wieloraczków okres ten może zostać wydłużony nawet do
71 tygodni).
 zasiłek pielęgnacyjny, adresowany do osób z niepełnosprawnościami,
w tym niepełnosprawnych dzieci, w wysokości 215,84 zł miesięcznie,
 świadczenie pielęgnacyjne, przyznawane rodzicowi/opiekunowi w
związku z opieką nad dzieckiem z niepełnosprawnościami, do

-- 40 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
ukończenia przez nie 18. roku życia, w wysokości 2988 zł miesięcznie, a
od 1 stycznia 2025 r. w wysokości 3287 zł miesięcznie;
 świadczenia z funduszu alimentacyjnego, realizowane na podstawie
ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, przysługujące
osobie uprawnionej do alimentów od rodzica w przypadku
bezskuteczności ich egzekucji. Jednym z podstawowych warunków
przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest
spełnienie kryterium dochodowego, które wynosi 1209 zł na osobę w
rodzinie. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w
wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednak nie wyższej niż 500 zł
miesięcznie. Osobie uprawnionej świadczenie przysługuje do
ukończenia przez nią 18 roku życia albo, w przypadku gdy uczy się ona
w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 25 roku życia bądź - w
przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu
niepełnosprawności – bezterminowo). Projekt ustawy o zmianie ustawy
o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (UD 42) został przyjęty
przez Radę Ministrów 5 listopada 2024r. i skierowany do Sejmu RP.
Projekt zakłada podwyższenie maksymalnej wysokości świadczeń z
funduszu alimentacyjnego z 500 zł do 1000 zł miesięcznie. Nowe
przepisy mają mieć zastosowanie do świadczeń z funduszu
alimentacyjnego począwszy od 1 października 2024 r., tj. od początku
okresu świadczeniowego 2024/2025. Realizacją świadczeń rodzinnych
oraz świadczeń z funduszu alimentacyjnego zajmuje się gminny organ
właściwy (w praktyce jest to ośrodek pomocy społecznej, urząd
miasta/gminy lub inna jednostka organizacyjna wyznaczona w danej
gminie), zaś realizacją świadczenia wychowawczego, świadczenia dobry
start oraz świadczeń z programu „Aktywny rodzic”, Zakład Ubezpieczeń
Społecznych. Przepisy dotyczące powyższych świadczeń nie zawierają
regulacji dających matkom pierwszeństwo w dostępie do nich
względem ojców. O wsparcie mogą ubiegać się zarówno matka jak i
ojciec dziecka. Wyjątek stanowi świadczenie rodzicielskie, będące
odpowiednikiem zasiłku macierzyńskiego, kierowane do rodziców
niepobierających zasiłku macierzyńskiego. Zawiera ono analogiczne
względem zasiłku macierzyńskiego regulacje w zakresie pierwszeństwa
matki dziecka w dostępie do świadczeń.
Ad 14. Programy wsparcia dla mężczyzn przechodzących przez kryzys
związany z utratą pracy lub rolą żywiciela rodziny
Polityka rynku pracy obejmuje mechanizmy wspierające aktywizację
zawodową wszystkich osób, niezależnie od płci, w szczególności w zakresie
promowania równości w dostępie do zatrudnienia, równości wynagrodzeń,
awansów oraz szkoleń, a także wspierania elastyczności w łączeniu pracy z

-- 41 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
obowiązkami rodzinnymi. Powiatowe urzędy pracy oferują kompleksową
pomoc zarówno kobietom, jak i mężczyznom zarejestrowanym jako
bezrobotni lub poszukujący pracy. Osoby te mogą korzystać z szerokiego
wsparcia w zakresie aktywizacji zawodowej, przewidzianego w ustawie z dnia
20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U.
2024 poz. 475 z późn. zm.). Świadczone wsparcie obejmuje m.in.
 pomoc w znalezieniu pracy, przede wszystkim przez pośrednictwo pracy
oraz poradnictwo zawodowe;
 pomoc w rozwoju zawodowym przez oferowane szkolenia, sfinansowanie
studiów podyplomowych;
 pomoc w zdobyciu doświadczenia zawodowego poprzez oferowane staże,
przygotowanie zawodowe dorosłych;
 pomoc w podjęciu zatrudnienia subsydiowanego u pracodawcy przez
skierowanie do pracy na refundowane stanowiska pracy;
 skierowanie do udziału w programie specjalnym w przypadku, gdy istnieje
konieczność zastosowania niestandardowych form wsparcia;
 pomoc finansową w podjęciu działalności gospodarczej, pozwalającą
również na pokrycie kosztów pomocy prawnej, konsultacji i doradztwa
niezbędnego dla osoby zakładającej własną firmę. Dodatkowo, zarówno
mężczyźni, jak i kobiety rejestrujący się w powiatowych urzędach pracy,
mogą korzystać ze szczególnych form wsparcia umożliwiających godzenie
życia zawodowego z rodzinnym, wśród których wymienić należy m.in.:
 dłuższy okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych, którzy mają na
utrzymaniu co najmniej jedno dziecko w wieku do 15 lat, a małżonek
bezrobotnego jest także bezrobotny i utracił prawo do zasiłku z powodu
upływu okresu jego pobierania po dniu nabycia prawa do zasiłku przez tego
bezrobotnego oraz dla bezrobotnych samotnie wychowującym co najmniej
jedno dziecko w wieku do 15 lat, okres pobierania zasiłku wynosi 365 dni;
 grant na pracę zdalną, którego celem jest pomoc pracodawcy w utworzeniu
miejsca pracy dla bezrobotnych powracających na rynek pracy po przerwie
związanej z wychowaniem dziecka lub sprawowaniem opieki nad osobą
zależną oraz bezrobotnych opiekunów osoby niepełnosprawnej;
 świadczenie aktywizacyjne, którego celem jest pomoc pracodawcy w
zatrudnieniu bezrobotnych powracających na rynek pracy po przerwie
związanej z wychowaniem dziecka lub sprawowaniem opieki nad osobą
zależną;
 refundację kosztów opieki nad dzieckiem lub osobą zależną, której celem
jest możliwość zrefundowania bezrobotnym części kosztów poniesionych w
związku z opieką nad dzieckiem lub dziećmi do lat 7 lub osobą zależną.
Od 1 stycznia 2024 r. realizowany jest wieloletni rządowy program „Posiłek
w szkole i w domu” na lata 2024-2028, który zapewnia pomoc zarówno
dzieciom, które wychowują się w rodzinach znajdujących się w trudnej
sytuacji, jak i osobom starszym, niepełnosprawnym, o niskich dochodach. Ze
środków przekazywanych w ramach programu „Posiłek w szkole i w domu”

-- 42 of 43 --

+48226947545 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
sekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy
wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz
spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 200% kryterium, o którym
mowa w art. 8 ww. ustawy. Do grupy tej zaliczają się: dzieci do czasu podjęcia
nauki w szkole podstawowej, uczniowie do czasu ukończenia szkoły
ponadpodstawowej, osoby i rodziny znajdujące się w sytuacjach
wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej. Wsparcie ma formę
posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo
świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Kryteria
dochodowe w ramach Programu wynoszą 1552 zł dla osoby samotnie
gospodarującej oraz 1200 zł dla osoby w rodzinie. Osoby spełniające kryteria
określone w Programie, także samotni ojcowie mogą zgłosić się do
właściwego miejscowo ośrodka pomocy społecznej w danej gminie. O formie,
rodzaju i rozmiarze świadczenia decyduje kierownik ośrodka pomocy w
drodze decyzji.
Ad 15. Wsparcie dla organizacji pozarządowych działających na rzecz
mężczyzn
Uprzejmie informujemy, że obecnie Sekretarz Stanu w Kancelarii
Prezesa Rady Ministrów nie finansuje programów ani organizacji
pozarządowych działających specyficznie na rzecz mężczyzn oraz ich
problemów, takich jak zdrowie psychiczne, dostęp do opieki rodzicielskiej czy
przeciwdziałanie bezdomności wśród mężczyzn.
Poruszony przez Panów posłów problem zostanie wzięty pod uwagę
przy okazji bliskiej aktualizacji Uchwały nr 113 Rady Ministrów z dnia 24
maja 2022 r. w sprawie ustanowienia Krajowego Programu Działań na rzecz
Równego Traktowania na lata 2022–2030 (M.P. z 2022 r. poz. 640) oraz
planowaniu pozycji budżetu znajdujących się w dyspozycji Sekretarza Stanu.
Z wyrazami szacunku
Katarzyna Kotula
Sekretarz stanu
/dokument podpisany elektronicznie/

-- 43 of 43 --