Interpelacja nr 5374
Interpelacja w sprawie przekroczenia norm hałasu oraz jego wpływu na środowisko naturalne, w szczególności na obszary prawnie chronione
Zgłaszający:
•
Adresat:
Obrona i Bezpieczeństwo (94%)
Infrastruktura i Transport (76%)
Klimat, Energia i Środowisko (55%)
Sprawiedliwość i Sądy (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie przekroczenia norm hałasu oraz jego wpływu na środowisko naturalne, w szczególności na obszary prawnie chronione
Interpelacja nr 5374
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie przekroczenia norm hałasu oraz jego wpływu na środowisko naturalne, w szczególności na obszary prawnie chronione
Zgłaszający: Klaudia Jachira
Data wpływu: 09-10-2024
Szanowna Pani Ministro,
zwracam się z uprzejmą prośbą o przedstawienie informacji dotyczących działań Ministerstwa Klimatu i Środowiska w zakresie monitorowania i przeciwdziałania przekroczeniom norm hałasu w Polsce. Szczególny niepokój budzą obszary prawnie chronione, w tym obszary Natura 2000 oraz otuliny parków narodowych, gdzie takie zjawiska mogą mieć szczególnie negatywny wpływ na lokalne ekosystemy.
Do mojego biura poselskiego zgłaszają się zaniepokojeni wyborcy, którzy informują o licznych przekroczeniach norm hałasu w przestrzeni publicznej i jego niekorzystnym wpływie na środowisko naturalne.
Coraz częściej w mediach pojawiają się doniesienia o nagminnym przekraczaniu norm hałasu zarówno w miastach, gdzie nadmierny hałas jest uciążliwy i ma bardzo negatywne skutki dla zdrowia mieszkanek i mieszkańców, jak i na obszarach cennych przyrodniczo, często objętych formą ochrony (np. Natura 2000). Jednocześnie osoby, firmy lub instytucje, które są odpowiedzialne za generowanie nadmiernego hałasu, trudno obecnie pociągnąć do odpowiedzialności i należycie ukarać. Pragnę zwrócić uwagę na przypadki, w których ściganie przekroczeń norm hałasu w Polsce było nieefektywne i prowadziło do dalszej degradacji środowiska naturalnego. Przykładem może być nieprawidłowe monitorowanie hałasu na obszarach Natura 2000, takich jak rejon Biebrzańskiego Parku Narodowego, gdzie doniesienia o przekraczaniu dopuszczalnych poziomów hałasu nie były odpowiednio ścigane. Podobnie w przypadku terenów przylegających do wielkich miast, gdzie działania kontrolne często nie przynoszą trwałych efektów.
Co więcej, 6 – 8 września 2024 roku na terenie rezerwatu przyrody Karsiborskie Paprocie i społecznego rezerwatu Karsiborska Kępa, które należą do obszaru Natura 2000, odbył się festiwal muzyki techno. Zapowiedzi organizatorów o małej, rodzinnej imprezie rażąco mijały się z prawdą. Wedle doniesień medialnych Komenda Miejska w Świnoujściu bada sprawę ww. festiwalu i prowadzi czynności w związku z art. 181 § 2 Kk mówiącego o powodowaniu zniszczeń w przyrodzie i w zw. z art. 58 ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych. W trakcie trwania festiwalu policjanci interweniowali 10 razy w związku z zakłócaniem ciszy nocnej.
Warto także podkreślić, że aktualna dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1203 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne i zastępująca dyrektywy 2008/99/WE i 2009/123/WE, która weszła w życie 20 maja 2024 roku, zdecydowanie podwyższa obowiązki po stronie prawodawstwa państw członkowskich dotyczące powzięcia środków ochrony i sankcji przestępstw skierowanych przeciwko ekosystemowi. Zgodnie z motywami ww. dyrektywy art. 191 ust. 2 TFUE celem polityki Unii w dziedzinie środowiska jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony, z uwzględnieniem różnorodności sytuacji w różnych regionach Unii. Polityka ta ma opierać się na zasadzie ostrożności oraz na zasadach działania zapobiegawczego, usuwania szkody w pierwszej kolejności u źródła oraz na zasadzie „zanieczyszczający płaci“. Biorąc pod uwagę, że przestępstwa przeciwko środowisku mają również wpływ na prawa podstawowe, przeciwdziałanie przestępstwom przeciwko środowisku na szczeblu Unii ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia ochrony tych praw.
W art. 182 Kodeksu karnego kryminalizacji podlega zanieczyszczanie powietrza, wody lub powierzchni ziemi, w typie podstawowym (§ 1–2) i kwalifikowanym (§ 3–4). Dokonanie przestępstwa z art. 182 Kodeksu karnego następuje niezależnie od tego, czy w wyniku zanieczyszczenia wody, powietrza lub powierzchni ziemi sprawca spowodował wymienione w tym przepisie zagrożenie dla życia lub zdrowia człowieka, istotne obniżenie jakości wody, powietrza lub powierzchni ziemi lub zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach. Ilość lub postać emisji musi natomiast osiągnąć taki poziom, że zachodzi możliwość wystąpienia wymienionych konsekwencji. Znamiona określające tę możliwość charakteryzują więc nie skutek, a zdatność zanieczyszczenia do wywołania niebezpieczeństwa.
Interpretacja znacznych rozmiarów zniszczenia nasuwa podobne problemy, jak wielkie rozmiary mienia w art. 163 i 173 Kodeksu karnego. W nawiązaniu do wykładni tych przepisów należy uwzględniać nie tyle wartość szkody, ile raczej rozległość spowodowanego uszczerbku, w szczególności ilość i przestrzenne rozmiary zniszczonej roślinności lub liczbę uśmierconych zwierząt, zwłaszcza że szkoda przyrodnicza jest w zasadzie niewymierna majątkowo.
Artykuł 182 Kodeksu karnego o charakterze blankietowym, odwołujący do innych ustaw szczególnych oraz posługujący się klauzulami generalnymi nastręcza w praktyce jego stosowania znacznych trudności, co często przybiera formę postanowień o umorzeniu śledztwa. Potrzebne jest podjęcie starań i wyzwań o charakterze faktycznym i prawnym, pozwalających na skuteczną ochronę środowiska naturalnego – także przez aktualizację i dostosowanie przepisów prawa, w tym prawa karnego do wyzwań stawianych przez rzeczywistość.
Biorąc pod uwagę powyższe, zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: 1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska we współpracy z Ministerstwem Sprawiedliwości prowadzi prace analityczne umożliwiające implementację dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1203 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne i zastępującej dyrektywy 2008/99/WE i 2009/123/WE i ewentualnie kiedy mogłyby powstać, a następnie zostać poddane pod głosowanie stosowne projekty aktów prawnych?
2. Jakie prace podejmuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska w związku z potrzebą skutecznej ochrony środowiska naturalnego, także przed przekraczaniem norm hałasu, w sferze dotychczasowych regulacji prawnych?
3. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje podjęcie lub podjęło (a jeśli tak, to jakie?) działania związane bezpośrednio z konsekwencjami wydarzeń, które rażąco przekraczają normy hałasu na terenach prawnie chronionych, w tym także na terenach obszaru Natura 2000?
Z poważaniem
Klaudia Jachira
Interpelacja nr 5374
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie przekroczenia norm hałasu oraz jego wpływu na środowisko naturalne, w szczególności na obszary prawnie chronione
Zgłaszający: Klaudia Jachira
Data wpływu: 09-10-2024
Szanowna Pani Ministro,
zwracam się z uprzejmą prośbą o przedstawienie informacji dotyczących działań Ministerstwa Klimatu i Środowiska w zakresie monitorowania i przeciwdziałania przekroczeniom norm hałasu w Polsce. Szczególny niepokój budzą obszary prawnie chronione, w tym obszary Natura 2000 oraz otuliny parków narodowych, gdzie takie zjawiska mogą mieć szczególnie negatywny wpływ na lokalne ekosystemy.
Do mojego biura poselskiego zgłaszają się zaniepokojeni wyborcy, którzy informują o licznych przekroczeniach norm hałasu w przestrzeni publicznej i jego niekorzystnym wpływie na środowisko naturalne.
Coraz częściej w mediach pojawiają się doniesienia o nagminnym przekraczaniu norm hałasu zarówno w miastach, gdzie nadmierny hałas jest uciążliwy i ma bardzo negatywne skutki dla zdrowia mieszkanek i mieszkańców, jak i na obszarach cennych przyrodniczo, często objętych formą ochrony (np. Natura 2000). Jednocześnie osoby, firmy lub instytucje, które są odpowiedzialne za generowanie nadmiernego hałasu, trudno obecnie pociągnąć do odpowiedzialności i należycie ukarać. Pragnę zwrócić uwagę na przypadki, w których ściganie przekroczeń norm hałasu w Polsce było nieefektywne i prowadziło do dalszej degradacji środowiska naturalnego. Przykładem może być nieprawidłowe monitorowanie hałasu na obszarach Natura 2000, takich jak rejon Biebrzańskiego Parku Narodowego, gdzie doniesienia o przekraczaniu dopuszczalnych poziomów hałasu nie były odpowiednio ścigane. Podobnie w przypadku terenów przylegających do wielkich miast, gdzie działania kontrolne często nie przynoszą trwałych efektów.
Co więcej, 6 – 8 września 2024 roku na terenie rezerwatu przyrody Karsiborskie Paprocie i społecznego rezerwatu Karsiborska Kępa, które należą do obszaru Natura 2000, odbył się festiwal muzyki techno. Zapowiedzi organizatorów o małej, rodzinnej imprezie rażąco mijały się z prawdą. Wedle doniesień medialnych Komenda Miejska w Świnoujściu bada sprawę ww. festiwalu i prowadzi czynności w związku z art. 181 § 2 Kk mówiącego o powodowaniu zniszczeń w przyrodzie i w zw. z art. 58 ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych. W trakcie trwania festiwalu policjanci interweniowali 10 razy w związku z zakłócaniem ciszy nocnej.
Warto także podkreślić, że aktualna dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1203 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne i zastępująca dyrektywy 2008/99/WE i 2009/123/WE, która weszła w życie 20 maja 2024 roku, zdecydowanie podwyższa obowiązki po stronie prawodawstwa państw członkowskich dotyczące powzięcia środków ochrony i sankcji przestępstw skierowanych przeciwko ekosystemowi. Zgodnie z motywami ww. dyrektywy art. 191 ust. 2 TFUE celem polityki Unii w dziedzinie środowiska jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony, z uwzględnieniem różnorodności sytuacji w różnych regionach Unii. Polityka ta ma opierać się na zasadzie ostrożności oraz na zasadach działania zapobiegawczego, usuwania szkody w pierwszej kolejności u źródła oraz na zasadzie „zanieczyszczający płaci“. Biorąc pod uwagę, że przestępstwa przeciwko środowisku mają również wpływ na prawa podstawowe, przeciwdziałanie przestępstwom przeciwko środowisku na szczeblu Unii ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia ochrony tych praw.
W art. 182 Kodeksu karnego kryminalizacji podlega zanieczyszczanie powietrza, wody lub powierzchni ziemi, w typie podstawowym (§ 1–2) i kwalifikowanym (§ 3–4). Dokonanie przestępstwa z art. 182 Kodeksu karnego następuje niezależnie od tego, czy w wyniku zanieczyszczenia wody, powietrza lub powierzchni ziemi sprawca spowodował wymienione w tym przepisie zagrożenie dla życia lub zdrowia człowieka, istotne obniżenie jakości wody, powietrza lub powierzchni ziemi lub zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach. Ilość lub postać emisji musi natomiast osiągnąć taki poziom, że zachodzi możliwość wystąpienia wymienionych konsekwencji. Znamiona określające tę możliwość charakteryzują więc nie skutek, a zdatność zanieczyszczenia do wywołania niebezpieczeństwa.
Interpretacja znacznych rozmiarów zniszczenia nasuwa podobne problemy, jak wielkie rozmiary mienia w art. 163 i 173 Kodeksu karnego. W nawiązaniu do wykładni tych przepisów należy uwzględniać nie tyle wartość szkody, ile raczej rozległość spowodowanego uszczerbku, w szczególności ilość i przestrzenne rozmiary zniszczonej roślinności lub liczbę uśmierconych zwierząt, zwłaszcza że szkoda przyrodnicza jest w zasadzie niewymierna majątkowo.
Artykuł 182 Kodeksu karnego o charakterze blankietowym, odwołujący do innych ustaw szczególnych oraz posługujący się klauzulami generalnymi nastręcza w praktyce jego stosowania znacznych trudności, co często przybiera formę postanowień o umorzeniu śledztwa. Potrzebne jest podjęcie starań i wyzwań o charakterze faktycznym i prawnym, pozwalających na skuteczną ochronę środowiska naturalnego – także przez aktualizację i dostosowanie przepisów prawa, w tym prawa karnego do wyzwań stawianych przez rzeczywistość.
Biorąc pod uwagę powyższe, zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: 1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska we współpracy z Ministerstwem Sprawiedliwości prowadzi prace analityczne umożliwiające implementację dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1203 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne i zastępującej dyrektywy 2008/99/WE i 2009/123/WE i ewentualnie kiedy mogłyby powstać, a następnie zostać poddane pod głosowanie stosowne projekty aktów prawnych?
2. Jakie prace podejmuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska w związku z potrzebą skutecznej ochrony środowiska naturalnego, także przed przekraczaniem norm hałasu, w sferze dotychczasowych regulacji prawnych?
3. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje podjęcie lub podjęło (a jeśli tak, to jakie?) działania związane bezpośrednio z konsekwencjami wydarzeń, które rażąco przekraczają normy hałasu na terenach prawnie chronionych, w tym także na terenach obszaru Natura 2000?
Z poważaniem
Klaudia Jachira
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
14
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.3 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (14)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12171 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DIŚ-V.050.10.2024.MO
3438804.13632964.10977043
Warszawa, 29-10-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku
odpowiadając na interpelację Pani Posłanki Klaudii Jachiry, w sprawie przekroczenia norm
hałasu oraz jego wpływu na środowisko naturalne, w szczególności na obszary prawnie
chronione (K10INT5374), uprzejmie przekazuję poniższe wyjaśnienia.
Na wstępnie należy wskazać, że w zakresie negatywnego oddziaływania hałasu na zdrowie
ludności obowiązujące przepisy prawa pozwalają na skuteczne przeciwdziałanie naruszaniu
dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku.
W odniesieniu do uciążliwości akustycznych spowodowanych eksploatacją dróg, linii
kolejowych, linii tramwajowych, lotnisk oraz portów, zastosowanie ma art. 362 ustawy
Prawo ochrony środowiska1, zwanej dalej ustawą Poś. Zgodnie z tym przepisem organ
ochrony środowiska może w drodze decyzji nałożyć na podmiot negatywnie oddziałujący
na środowisko, obowiązek ograniczenia oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia.
Natomiast w razie stwierdzenia okoliczności wskazujących na możliwość negatywnego
oddziaływania instalacji na środowisko, na podstawie art. 237 ustawy Poś, organy ochrony
środowiska mogą w drodze decyzji zobowiązać prowadzący instalację podmiot do
sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego.
Negatywne oddziaływanie akustyczne zakładów zostało natomiast ujęte art. 115a ustawy
Poś. Zgodnie z tym przepisem w przypadku stwierdzenia przez organ ochrony środowiska,
na podstawie pomiarów własnych lub pomiarów podmiotu obowiązanego do ich
prowadzenia, że poza zakładem, w wyniku jego działalności, są przekroczone dopuszczalne
poziomy hałasu, organ ten wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu.
Za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu uważa się przekroczenie wskaźnika
hałasu LAeq D lub LAeq N. Dopuszczalne poziomy hałasu zostały ustalone w porozumieniu
z Ministrem Zdrowia i określone w rozporządzeniu w sprawie dopuszczalnych poziomów
hałasu w środowisku2.
Jednocześnie należy wskazać, że przestrzeganie decyzji ustalających warunki korzystania ze
środowiska oraz przestrzegania zakresu, częstotliwości i sposobu prowadzenia pomiarów
1 Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 54,
z późn. zm.)
2 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych
poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. z 2014 r. poz. 112)
-- 1 of 5 --
wielkości emisji i jej wpływu na stan środowiska, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o
Inspekcji Ochrony Środowiska3, należą do zadań tej Inspekcji.
W przypadku hałasu generowanego przez osoby fizyczne, działaniami niezwiązanymi
z prowadzeniem działalności gospodarczej, zastosowanie mają przepisy art. 363 ustawy
Poś. Zgodnie z tą regulacją wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji,
nakazać osobie fizycznej, której działanie negatywnie oddziałuje na środowisko, wykonanie
w określonym czasie czynności zmierzających do:
- ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia;
- przywrócenia środowiska do stanu właściwego.
W odniesieniu do uciążliwości akustycznej powodowanej imprezami masowymi, należy
wskazać, że zgodnie z przepisami art. 24 ustawy z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie
imprez masowych organem wydającym zezwolenie na przeprowadzenie imprezy masowej,
jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta, właściwy ze względu na miejsce przeprowadzenia
imprezy masowej.
Odnosząc się do zapytania (nr 1) o transpozycję przepisów dyrektywy Parlamentu
Europejskiego i Rady UE 2024/1203 z dnia 11 kwietnia 2024 r w sprawie ochrony
środowiska poprzez prawo karne, zwanej dalej dyrektywą, do polskiego porządku
prawnego, została ona formalnie przyjęta przez Radę Unii Europejskiej w dniu 26 marca br.
Dyrektywa ta stanowi rewizję dwóch do tej pory obowiązujących aktów prawnych –
dyrektywy z 19 listopada 2008 r. w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne oraz
dyrektywy z 21 października 2009 r. w sprawie zanieczyszczenia pochodzącego ze statków
oraz wprowadzenia sankcji w przypadku naruszenia prawa i zastępuje ww. akt z 2008 r.
Inicjatywa nowelizacji legislacji, wprowadzającej szerszą definicję przestępczości
środowiskowej i surowsze kary, wyszła od Komisji Europejskiej w grudniu 2021 r. Na etapie
negocjacji projektu Dyrektywy, prace w ramach grupy roboczej COPEN w imieniu Rządu RP
prowadziło Ministerstwo Sprawiedliwości. Ministerstwo Klimatu i Środowiska
uczestniczyło zaś w konsultacjach krajowych projektowanej Dyrektywy.
Proces włączania dyrektywy Unii Europejskiej do systemu prawnego państw członkowskich
UE może być odmienny w różnych krajach ze względu na specyficzne uwarunkowania
danego państwa członkowskiego. Pierwszym etapem procesu transpozycji jest włączenie
przepisów do krajowego prawodawstwa w terminie wskazanym w implementowanej
dyrektywie. Każde państwo członkowskie jest zobowiązane do powiadomienia Komisji
Europejskiej o podjętych przez nią środkach transpozycji. Następnym etapem jest analiza
przeprowadzona przez Komisję Europejską w zakresie powziętych przez państwo
członkowskie środków transpozycji w zakresie zgodności z celami implementowanej
dyrektywy. Po pozytywnej merytorycznej weryfikacji KE zajmuje się terminowym
wdrożeniem dyrektywy do danego systemu prawnego państwa członkowskiego.
W przypadku przedmiotowej Dyrektywy, Państwa członkowskie mają dwa lata od wejścia
w życie dyrektywy na dostosowanie do niej przepisów krajowych. Jak wskazywano na
wcześniejszych etapach dyskusji nad projektem Dyrektywy, jej wejście w życie, w zależności
od jej ostatecznego kształtu, może wiązać się z koniecznością dokonania nowelizacji ustawy
z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny oraz innych ustaw pozakodeksowych, w tym ustawy
3 Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 425)
-- 2 of 5 --
z dnia 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny
zabronione pod groźbą kary, tj. przepisów pozostających poza zakresem materialnym
przepisów, za które odpowiada Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
W ocenie skutków wdrożenia dyrektywy Ministerstwo Infrastruktury wskazywało ponadto
na konieczność dostosowania przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne do
wymogów przewidzianych projektem (zwiększenie kadrowe w komórkach organizacyjnych
wykonujących kontrole gospodarowania wodami, doposażenie ich w odpowiednie
narzędzia pomiarowe i informatyczne, a przede wszystkim stworzenie dedykowanej bazy
danych do gromadzenia informacji statystycznych). Nie jest wykluczone, że w procesie
transpozycji przepisów Dyrektywy zidentyfikowana zostanie potrzeba rewizji
i znowelizowania przepisów pozostających w zakresie kompetencji Ministerstwa Klimatu
i Środowiska.
Odnosząc się do podniesionego przez Panią Posłankę w pytaniu drugim problemu
ograniczenia uciążliwości hałasu i skutecznego egzekwowania obowiązujących przepisów
na terenach cennych przyrodniczo objętych ochroną, warto nadmienić, że w obecnym
porządku prawnym naruszenie zakazów obowiązujących na tych obszarach, podobnie jak
naruszenie zakazów (bez zezwolenia lub wbrew jego warunkom) w stosunku do zwierząt
objętych ochroną gatunkową traktowane jest jako wykroczenie, za które w myśl przepisów
ustawy o ochronie przyrody4 grozi kara aresztu albo grzywny. Orzekanie w ww. sprawach
następuje zaś na podstawie przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia5.
Istniejące obecnie służby ochrony przyrody (Państwowa Straż Wędkarska, Państwowa Straż
Łowiecka, Straż Parku funkcjonująca w ramach Służb Parku Narodowego, Służby Parku
Krajobrazowego, jak również dedykowane jednostki policji) dokładają starań mających na
celu ograniczenie przestępstw i wykroczeń przeciwko środowisku. Funkcjonariusze Straży
Parku wykonujący na terenie parków narodowych zadania związane z ochroną mienia oraz
zwalczaniem przestępstw i wykroczeń w zakresie ochrony przyrody uprawnieni są m.in. do:
legitymowania osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa lub wykroczenia oraz
świadków przestępstwa lub wykroczenia, w celu ustalenia ich tożsamości oraz
zatrzymywania i przekazywania Policji lub innym właściwym organom osób w przypadku
uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa lub wykroczenia. W tym miejscu
należy podkreślić, że Minister Klimatu i Środowiska nie wykonuje ustawowych zadań
z zakresu nadzoru nad organami ścigania.
W kontekście pytania nr 2, w opinii Ministerstwa Klimatu i Środowiska, mając na uwadze
istniejące przepisy, celowym wydaje się, dokonanie oceny i podjęcie ewentualnych działań
mających na celu zwiększenie skuteczności egzekucji należytej ochrony z wykorzystaniem
istniejących instrumentów prawnych przewidzianych przez szeroko rozumiane prawo
ochrony środowiska, a także przez prawo karne, aniżeli podejmowanie nowych inicjatyw
legislacyjnych.
4 Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2024 r. poz. 1478)
5 Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
(Dz.U. z 2024 r. poz. 977)
-- 3 of 5 --
Odnosząc się do pytania nr 3 wskazać należy na przepisy ustawy o zapobieganiu szkodom
w środowisku i ich naprawie6, która reguluje także zasady odpowiedzialności za
zapobieganie szkodom w środowisku i naprawę szkód w środowisku.
Zgodnie z przedmiotową ustawą, jeśli wystąpi bezpośrednie zagrożenie szkodą
w środowisku, istnieje obowiązek niezwłocznego podjęcia działań zapobiegawczych.
Z kolei w przypadku wystąpienia szkody w środowisku, podmiot korzystający ze środowiska
jest obowiązany do podjęcia działań zmierzających do ograniczenia szkody, zapobieżenia
kolejnym szkodom i negatywnym dla zdrowia ludzi skutkom. Dotyczy to natychmiastowej
kontroli, powstrzymania, usunięcia lub ograniczenia zanieczyszczeń albo innych
szkodliwych czynników, a także podjęcia działań naprawczych.
Jeżeli pomimo działań zapobiegawczych nie wyeliminowano zagrożenia lub szkoda
nastąpiła, istnieje obowiązek zgłoszenia tego faktu regionalnemu dyrektorowi ochrony
środowiska i wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska.
W przypadku zagrożenia szkodą lub spowodowania szkody przez więcej niż jeden podmiot
korzystający ze środowiska, ich odpowiedzialność jest solidarna. Jeżeli szkody zostały
spowodowane za zgodą lub wiedzą władającego ziemią, jest on obowiązany do podjęcia
działań zapobiegawczych i naprawczych razem z podmiotem korzystającym ze środowiska.
W tym ostatnim przypadku decyzja dotycząca obowiązku przeprowadzenia działań
zapobiegawczych lub naprawczych jest kierowana również do władającego powierzchnią
ziemi.
Organ ochrony środowiska podejmuje działania zapobiegawcze lub naprawcze w sytuacji
gdy:
- nie można zidentyfikować podmiotu korzystającego ze środowiska lub nie można wszcząć
wobec niego postępowania egzekucyjnego albo egzekucja okazała się bezskuteczna;
- konieczne jest natychmiastowe podjęcie działań z uwagi na zagrożenie zdrowia ludzi lub
możliwość zaistnienia nieodwracalnych szkód w środowisku.
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, na podstawie art. 26a ust. 1 ustawy
o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, prowadzi rejestr bezpośrednich
zagrożeń szkodą w środowisku i szkód w środowisku. Rejestr jest prowadzony przy użyciu
systemu teleinformatycznego. Regionalny dyrektor ochrony środowiska dokonuje wpisów
do rejestru oraz aktualizuje i uzupełnia rejestr, na każdym etapie postępowania
administracyjnego. W rejestrze tym są gromadzone między innymi informacje
o zgłoszonych bezpośrednich zagrożeniach szkodą w środowisku oraz szkodach
w środowisku, miejscu i czasie ich wystąpienia, o podejmowanych działaniach
zapobiegawczych i naprawczych oraz o osiągniętych w ich wyniku efektach ekologicznych.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
6 Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie
(Dz.U. z 2020 r. poz. 2187)
-- 4 of 5 --
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 5 of 5 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DIŚ-V.050.10.2024.MO
3438804.13632964.10977043
Warszawa, 29-10-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku
odpowiadając na interpelację Pani Posłanki Klaudii Jachiry, w sprawie przekroczenia norm
hałasu oraz jego wpływu na środowisko naturalne, w szczególności na obszary prawnie
chronione (K10INT5374), uprzejmie przekazuję poniższe wyjaśnienia.
Na wstępnie należy wskazać, że w zakresie negatywnego oddziaływania hałasu na zdrowie
ludności obowiązujące przepisy prawa pozwalają na skuteczne przeciwdziałanie naruszaniu
dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku.
W odniesieniu do uciążliwości akustycznych spowodowanych eksploatacją dróg, linii
kolejowych, linii tramwajowych, lotnisk oraz portów, zastosowanie ma art. 362 ustawy
Prawo ochrony środowiska1, zwanej dalej ustawą Poś. Zgodnie z tym przepisem organ
ochrony środowiska może w drodze decyzji nałożyć na podmiot negatywnie oddziałujący
na środowisko, obowiązek ograniczenia oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia.
Natomiast w razie stwierdzenia okoliczności wskazujących na możliwość negatywnego
oddziaływania instalacji na środowisko, na podstawie art. 237 ustawy Poś, organy ochrony
środowiska mogą w drodze decyzji zobowiązać prowadzący instalację podmiot do
sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego.
Negatywne oddziaływanie akustyczne zakładów zostało natomiast ujęte art. 115a ustawy
Poś. Zgodnie z tym przepisem w przypadku stwierdzenia przez organ ochrony środowiska,
na podstawie pomiarów własnych lub pomiarów podmiotu obowiązanego do ich
prowadzenia, że poza zakładem, w wyniku jego działalności, są przekroczone dopuszczalne
poziomy hałasu, organ ten wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu.
Za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu uważa się przekroczenie wskaźnika
hałasu LAeq D lub LAeq N. Dopuszczalne poziomy hałasu zostały ustalone w porozumieniu
z Ministrem Zdrowia i określone w rozporządzeniu w sprawie dopuszczalnych poziomów
hałasu w środowisku2.
Jednocześnie należy wskazać, że przestrzeganie decyzji ustalających warunki korzystania ze
środowiska oraz przestrzegania zakresu, częstotliwości i sposobu prowadzenia pomiarów
1 Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 54,
z późn. zm.)
2 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych
poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. z 2014 r. poz. 112)
-- 1 of 5 --
wielkości emisji i jej wpływu na stan środowiska, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o
Inspekcji Ochrony Środowiska3, należą do zadań tej Inspekcji.
W przypadku hałasu generowanego przez osoby fizyczne, działaniami niezwiązanymi
z prowadzeniem działalności gospodarczej, zastosowanie mają przepisy art. 363 ustawy
Poś. Zgodnie z tą regulacją wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji,
nakazać osobie fizycznej, której działanie negatywnie oddziałuje na środowisko, wykonanie
w określonym czasie czynności zmierzających do:
- ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia;
- przywrócenia środowiska do stanu właściwego.
W odniesieniu do uciążliwości akustycznej powodowanej imprezami masowymi, należy
wskazać, że zgodnie z przepisami art. 24 ustawy z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie
imprez masowych organem wydającym zezwolenie na przeprowadzenie imprezy masowej,
jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta, właściwy ze względu na miejsce przeprowadzenia
imprezy masowej.
Odnosząc się do zapytania (nr 1) o transpozycję przepisów dyrektywy Parlamentu
Europejskiego i Rady UE 2024/1203 z dnia 11 kwietnia 2024 r w sprawie ochrony
środowiska poprzez prawo karne, zwanej dalej dyrektywą, do polskiego porządku
prawnego, została ona formalnie przyjęta przez Radę Unii Europejskiej w dniu 26 marca br.
Dyrektywa ta stanowi rewizję dwóch do tej pory obowiązujących aktów prawnych –
dyrektywy z 19 listopada 2008 r. w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne oraz
dyrektywy z 21 października 2009 r. w sprawie zanieczyszczenia pochodzącego ze statków
oraz wprowadzenia sankcji w przypadku naruszenia prawa i zastępuje ww. akt z 2008 r.
Inicjatywa nowelizacji legislacji, wprowadzającej szerszą definicję przestępczości
środowiskowej i surowsze kary, wyszła od Komisji Europejskiej w grudniu 2021 r. Na etapie
negocjacji projektu Dyrektywy, prace w ramach grupy roboczej COPEN w imieniu Rządu RP
prowadziło Ministerstwo Sprawiedliwości. Ministerstwo Klimatu i Środowiska
uczestniczyło zaś w konsultacjach krajowych projektowanej Dyrektywy.
Proces włączania dyrektywy Unii Europejskiej do systemu prawnego państw członkowskich
UE może być odmienny w różnych krajach ze względu na specyficzne uwarunkowania
danego państwa członkowskiego. Pierwszym etapem procesu transpozycji jest włączenie
przepisów do krajowego prawodawstwa w terminie wskazanym w implementowanej
dyrektywie. Każde państwo członkowskie jest zobowiązane do powiadomienia Komisji
Europejskiej o podjętych przez nią środkach transpozycji. Następnym etapem jest analiza
przeprowadzona przez Komisję Europejską w zakresie powziętych przez państwo
członkowskie środków transpozycji w zakresie zgodności z celami implementowanej
dyrektywy. Po pozytywnej merytorycznej weryfikacji KE zajmuje się terminowym
wdrożeniem dyrektywy do danego systemu prawnego państwa członkowskiego.
W przypadku przedmiotowej Dyrektywy, Państwa członkowskie mają dwa lata od wejścia
w życie dyrektywy na dostosowanie do niej przepisów krajowych. Jak wskazywano na
wcześniejszych etapach dyskusji nad projektem Dyrektywy, jej wejście w życie, w zależności
od jej ostatecznego kształtu, może wiązać się z koniecznością dokonania nowelizacji ustawy
z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny oraz innych ustaw pozakodeksowych, w tym ustawy
3 Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 425)
-- 2 of 5 --
z dnia 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny
zabronione pod groźbą kary, tj. przepisów pozostających poza zakresem materialnym
przepisów, za które odpowiada Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
W ocenie skutków wdrożenia dyrektywy Ministerstwo Infrastruktury wskazywało ponadto
na konieczność dostosowania przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne do
wymogów przewidzianych projektem (zwiększenie kadrowe w komórkach organizacyjnych
wykonujących kontrole gospodarowania wodami, doposażenie ich w odpowiednie
narzędzia pomiarowe i informatyczne, a przede wszystkim stworzenie dedykowanej bazy
danych do gromadzenia informacji statystycznych). Nie jest wykluczone, że w procesie
transpozycji przepisów Dyrektywy zidentyfikowana zostanie potrzeba rewizji
i znowelizowania przepisów pozostających w zakresie kompetencji Ministerstwa Klimatu
i Środowiska.
Odnosząc się do podniesionego przez Panią Posłankę w pytaniu drugim problemu
ograniczenia uciążliwości hałasu i skutecznego egzekwowania obowiązujących przepisów
na terenach cennych przyrodniczo objętych ochroną, warto nadmienić, że w obecnym
porządku prawnym naruszenie zakazów obowiązujących na tych obszarach, podobnie jak
naruszenie zakazów (bez zezwolenia lub wbrew jego warunkom) w stosunku do zwierząt
objętych ochroną gatunkową traktowane jest jako wykroczenie, za które w myśl przepisów
ustawy o ochronie przyrody4 grozi kara aresztu albo grzywny. Orzekanie w ww. sprawach
następuje zaś na podstawie przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia5.
Istniejące obecnie służby ochrony przyrody (Państwowa Straż Wędkarska, Państwowa Straż
Łowiecka, Straż Parku funkcjonująca w ramach Służb Parku Narodowego, Służby Parku
Krajobrazowego, jak również dedykowane jednostki policji) dokładają starań mających na
celu ograniczenie przestępstw i wykroczeń przeciwko środowisku. Funkcjonariusze Straży
Parku wykonujący na terenie parków narodowych zadania związane z ochroną mienia oraz
zwalczaniem przestępstw i wykroczeń w zakresie ochrony przyrody uprawnieni są m.in. do:
legitymowania osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa lub wykroczenia oraz
świadków przestępstwa lub wykroczenia, w celu ustalenia ich tożsamości oraz
zatrzymywania i przekazywania Policji lub innym właściwym organom osób w przypadku
uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa lub wykroczenia. W tym miejscu
należy podkreślić, że Minister Klimatu i Środowiska nie wykonuje ustawowych zadań
z zakresu nadzoru nad organami ścigania.
W kontekście pytania nr 2, w opinii Ministerstwa Klimatu i Środowiska, mając na uwadze
istniejące przepisy, celowym wydaje się, dokonanie oceny i podjęcie ewentualnych działań
mających na celu zwiększenie skuteczności egzekucji należytej ochrony z wykorzystaniem
istniejących instrumentów prawnych przewidzianych przez szeroko rozumiane prawo
ochrony środowiska, a także przez prawo karne, aniżeli podejmowanie nowych inicjatyw
legislacyjnych.
4 Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2024 r. poz. 1478)
5 Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
(Dz.U. z 2024 r. poz. 977)
-- 3 of 5 --
Odnosząc się do pytania nr 3 wskazać należy na przepisy ustawy o zapobieganiu szkodom
w środowisku i ich naprawie6, która reguluje także zasady odpowiedzialności za
zapobieganie szkodom w środowisku i naprawę szkód w środowisku.
Zgodnie z przedmiotową ustawą, jeśli wystąpi bezpośrednie zagrożenie szkodą
w środowisku, istnieje obowiązek niezwłocznego podjęcia działań zapobiegawczych.
Z kolei w przypadku wystąpienia szkody w środowisku, podmiot korzystający ze środowiska
jest obowiązany do podjęcia działań zmierzających do ograniczenia szkody, zapobieżenia
kolejnym szkodom i negatywnym dla zdrowia ludzi skutkom. Dotyczy to natychmiastowej
kontroli, powstrzymania, usunięcia lub ograniczenia zanieczyszczeń albo innych
szkodliwych czynników, a także podjęcia działań naprawczych.
Jeżeli pomimo działań zapobiegawczych nie wyeliminowano zagrożenia lub szkoda
nastąpiła, istnieje obowiązek zgłoszenia tego faktu regionalnemu dyrektorowi ochrony
środowiska i wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska.
W przypadku zagrożenia szkodą lub spowodowania szkody przez więcej niż jeden podmiot
korzystający ze środowiska, ich odpowiedzialność jest solidarna. Jeżeli szkody zostały
spowodowane za zgodą lub wiedzą władającego ziemią, jest on obowiązany do podjęcia
działań zapobiegawczych i naprawczych razem z podmiotem korzystającym ze środowiska.
W tym ostatnim przypadku decyzja dotycząca obowiązku przeprowadzenia działań
zapobiegawczych lub naprawczych jest kierowana również do władającego powierzchnią
ziemi.
Organ ochrony środowiska podejmuje działania zapobiegawcze lub naprawcze w sytuacji
gdy:
- nie można zidentyfikować podmiotu korzystającego ze środowiska lub nie można wszcząć
wobec niego postępowania egzekucyjnego albo egzekucja okazała się bezskuteczna;
- konieczne jest natychmiastowe podjęcie działań z uwagi na zagrożenie zdrowia ludzi lub
możliwość zaistnienia nieodwracalnych szkód w środowisku.
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, na podstawie art. 26a ust. 1 ustawy
o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, prowadzi rejestr bezpośrednich
zagrożeń szkodą w środowisku i szkód w środowisku. Rejestr jest prowadzony przy użyciu
systemu teleinformatycznego. Regionalny dyrektor ochrony środowiska dokonuje wpisów
do rejestru oraz aktualizuje i uzupełnia rejestr, na każdym etapie postępowania
administracyjnego. W rejestrze tym są gromadzone między innymi informacje
o zgłoszonych bezpośrednich zagrożeniach szkodą w środowisku oraz szkodach
w środowisku, miejscu i czasie ich wystąpienia, o podejmowanych działaniach
zapobiegawczych i naprawczych oraz o osiągniętych w ich wyniku efektach ekologicznych.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
6 Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie
(Dz.U. z 2020 r. poz. 2187)
-- 4 of 5 --
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 5 of 5 --