Interpelacja nr 5370
Interpelacja w sprawie hejtu wobec dzieci i młodzieży w Polsce
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (40%)
Cyfryzacja i Technologie (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie hejtu wobec dzieci i młodzieży w Polsce
Interpelacja nr 5370
do ministra sprawiedliwości
w sprawie hejtu wobec dzieci i młodzieży w Polsce
Zgłaszający: Maria Joanna Koźlakiewicz
Data wpływu: 09-10-2024
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z prośbą o podjęcie pilnych działań w związku z narastającym problemem hejtu, który w szczególności dotyka dzieci i młodzież. Hejt, rozumiany jako forma przemocy werbalnej i emocjonalnej, nasila się szczególnie w przestrzeni internetowej, gdzie anonimowość sprawców zwiększa poczucie ich bezkarności. Młodzi ludzie są często ofiarami agresywnych, poniżających komentarzy, wyzwisk oraz gróźb, które mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych i psychicznych.
Skala problemu rośnie z roku na rok, co potwierdzają badania oraz liczne doniesienia medialne. Dzieci i młodzież, którzy są ofiarami hejtu, często nie potrafią sobie z nim poradzić, co prowadzi do poważnych zaburzeń psychicznych, takich jak depresja, lęki, zaburzenia samooceny oraz wycofanie społeczne. Według danych z raportów dotyczących zdrowia psychicznego aż 20% młodzieży, która doświadczyła hejtu, zmaga się z objawami depresji, a niepokojąco wysoka liczba młodych osób rozważała próby samobójcze. Niestety, hejt w internecie, w tym na platformach społecznościowych, często pozostaje niezauważony przez dorosłych, a ofiary pozostają same z tym problemem.
Problem hejtu dotyczy nie tylko agresji werbalnej, ale również psychicznego wykluczenia. Dzieci, które są atakowane w sieci, często doświadczają również wykluczenia rówieśniczego, co potęguje poczucie osamotnienia i bezradności. Tego rodzaju przemoc prowadzi do długotrwałych traum, a brak natychmiastowego wsparcia psychologicznego oraz odpowiednich narzędzi prawnych może prowadzić do tragicznych skutków, w tym samookaleczeń oraz prób samobójczych.
Młodzież często nie zgłasza takich przypadków organom ścigania, ponieważ nie ma świadomości, jak poważne są skutki hejtu, a także brakuje łatwych do zastosowania narzędzi prawnych, które mogłyby pomóc ofiarom. Z drugiej strony anonimowość sprawców hejtu w internecie sprawia, że są oni trudni do wykrycia i pociągnięcia do odpowiedzialności.
W związku z powyższym kieruję do Pana Ministra następujące pytania:
1. Jakie kroki podejmuje Ministerstwo Sprawiedliwości w celu skutecznego zwalczania hejtu, szczególnie w internecie, gdzie anonimowość sprawców stanowi dodatkową barierę w ściganiu przestępstw tego typu?
2. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie bardziej rygorystycznych przepisów prawnych w odniesieniu do hejtu i cyberprzemocy, aby zwiększyć odpowiedzialność prawną za takie działania, w szczególności w przypadkach dotyczących dzieci i młodzieży?
3. Czy ministerstwo planuje kampanie informacyjne oraz szkolenia dla prokuratorów i funkcjonariuszy organów ścigania, aby poprawić świadomość w zakresie rozpoznawania i zwalczania hejtu, zwłaszcza tego wymierzonego w młodych ludzi?
4. Czy rozważane są działania mające na celu ułatwienie zgłaszania przestępstw związanych z hejtem przez ofiary, w tym wprowadzenie uproszczonych procedur dla dzieci i młodzieży oraz narzędzi wsparcia psychologicznego w przypadku zgłaszania takich przypadków?
Hejt wśród dzieci i młodzieży, szczególnie w przestrzeni internetowej, wymaga pilnych działań legislacyjnych i systemowych, które zapewnią ofiarom realne wsparcie, a sprawcom – konsekwencje prawne. Niezbędne jest wprowadzenie narzędzi, które ułatwią zgłaszanie przypadków przemocy psychicznej oraz wzmocnią współpracę z platformami internetowymi w celu przeciwdziałania tej formie przemocy.
Z poważaniem
Maria Joanna Koźlakiewicz
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Interpelacja nr 5370
do ministra sprawiedliwości
w sprawie hejtu wobec dzieci i młodzieży w Polsce
Zgłaszający: Maria Joanna Koźlakiewicz
Data wpływu: 09-10-2024
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z prośbą o podjęcie pilnych działań w związku z narastającym problemem hejtu, który w szczególności dotyka dzieci i młodzież. Hejt, rozumiany jako forma przemocy werbalnej i emocjonalnej, nasila się szczególnie w przestrzeni internetowej, gdzie anonimowość sprawców zwiększa poczucie ich bezkarności. Młodzi ludzie są często ofiarami agresywnych, poniżających komentarzy, wyzwisk oraz gróźb, które mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych i psychicznych.
Skala problemu rośnie z roku na rok, co potwierdzają badania oraz liczne doniesienia medialne. Dzieci i młodzież, którzy są ofiarami hejtu, często nie potrafią sobie z nim poradzić, co prowadzi do poważnych zaburzeń psychicznych, takich jak depresja, lęki, zaburzenia samooceny oraz wycofanie społeczne. Według danych z raportów dotyczących zdrowia psychicznego aż 20% młodzieży, która doświadczyła hejtu, zmaga się z objawami depresji, a niepokojąco wysoka liczba młodych osób rozważała próby samobójcze. Niestety, hejt w internecie, w tym na platformach społecznościowych, często pozostaje niezauważony przez dorosłych, a ofiary pozostają same z tym problemem.
Problem hejtu dotyczy nie tylko agresji werbalnej, ale również psychicznego wykluczenia. Dzieci, które są atakowane w sieci, często doświadczają również wykluczenia rówieśniczego, co potęguje poczucie osamotnienia i bezradności. Tego rodzaju przemoc prowadzi do długotrwałych traum, a brak natychmiastowego wsparcia psychologicznego oraz odpowiednich narzędzi prawnych może prowadzić do tragicznych skutków, w tym samookaleczeń oraz prób samobójczych.
Młodzież często nie zgłasza takich przypadków organom ścigania, ponieważ nie ma świadomości, jak poważne są skutki hejtu, a także brakuje łatwych do zastosowania narzędzi prawnych, które mogłyby pomóc ofiarom. Z drugiej strony anonimowość sprawców hejtu w internecie sprawia, że są oni trudni do wykrycia i pociągnięcia do odpowiedzialności.
W związku z powyższym kieruję do Pana Ministra następujące pytania:
1. Jakie kroki podejmuje Ministerstwo Sprawiedliwości w celu skutecznego zwalczania hejtu, szczególnie w internecie, gdzie anonimowość sprawców stanowi dodatkową barierę w ściganiu przestępstw tego typu?
2. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie bardziej rygorystycznych przepisów prawnych w odniesieniu do hejtu i cyberprzemocy, aby zwiększyć odpowiedzialność prawną za takie działania, w szczególności w przypadkach dotyczących dzieci i młodzieży?
3. Czy ministerstwo planuje kampanie informacyjne oraz szkolenia dla prokuratorów i funkcjonariuszy organów ścigania, aby poprawić świadomość w zakresie rozpoznawania i zwalczania hejtu, zwłaszcza tego wymierzonego w młodych ludzi?
4. Czy rozważane są działania mające na celu ułatwienie zgłaszania przestępstw związanych z hejtem przez ofiary, w tym wprowadzenie uproszczonych procedur dla dzieci i młodzieży oraz narzędzi wsparcia psychologicznego w przypadku zgłaszania takich przypadków?
Hejt wśród dzieci i młodzieży, szczególnie w przestrzeni internetowej, wymaga pilnych działań legislacyjnych i systemowych, które zapewnią ofiarom realne wsparcie, a sprawcom – konsekwencje prawne. Niezbędne jest wprowadzenie narzędzi, które ułatwią zgłaszanie przypadków przemocy psychicznej oraz wzmocnią współpracę z platformami internetowymi w celu przeciwdziałania tej formie przemocy.
Z poważaniem
Maria Joanna Koźlakiewicz
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
27%
Konkretność
73%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.4 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5485 znaków
1
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.336.2024
Warszawa, 20 grudnia 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 5370 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez Panią
poseł Marię Joannę Koźlakiewicz w sprawie hejtu wobec dzieci i młodzieży w Polsce,
uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Ministerstwo Sprawiedliwości dostrzega zjawisko polegające na umieszczaniu
w Internecie poniżających komentarzy, wyzwisk, gróźb, które często wpływają na stan
zdrowia psychicznego młodych ludzi.
Znieważanie (art. 216 k.k.) i zniesławianie (art. 212 k.k.), z którym zwykle zjawisko hejtu
się wiąże, należą do kategorii przestępstw ściganych z oskarżenia prywatnego. Natomiast
przestępstwo groźby ścigane jest z oskarżenia publicznego na wniosek pokrzywdzonego
(art. 190 k.k.). Utrudnieniem w ściganiu tego rodzaju przestępstw pozostaje anonimowość
sprawców. Problem ten nasila się w sytuacji, gdy czyn ścigany jest z oskarżenia
prywatnego. W takiej sytuacji, zwłaszcza gdy pokrzywdzony jest osobą małoletnią,
pożądane jest, aby prokurator obejmował ściganiem tego rodzaju czyny.
Zgodnie z art. 60 § 1 i 2 k.p.k., w sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia
prywatnego prokurator wszczyna postępowanie albo jako oskarżyciel publiczny wstępuje
do postępowania już wszczętego, jeżeli wymaga tego ochrona praworządności lub interes
społeczny. Postępowanie toczy się wówczas z urzędu.
W literaturze wskazuje się, że „do oceny czy interes społeczny wymaga aktywności
ze strony prokuratora, istotne są zarówno okoliczności sprzyjające powstaniu zwiększonej
społecznej szkodliwości (np. okoliczność, że czyn bulwersuje opinię publiczną), dotyczące
pokrzywdzonego (np. brak jego aktywności z uwagi na nieporadność), jak i naruszenie
istotnych przepisów w odbywającym się postępowaniu prywatnoskargowym”
(P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek, Kodeks postępowania karnego. Komentarz. Wyd. 3,
Warszawa 2007, Legalis).
Ministerstwo Sprawiedliwości zgłosiło już pierwsze inicjatywy ustawodawcze, dotyczące
tzw. mowy nienawiści, z którą hejt często się wiąże. Dotyczą one nie tylko małoletnich,
ale wszystkich pokrzywdzonych.
-- 1 of 3 --
Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny (UD29) opracowany przez Ministerstwo
Sprawiedliwości został przyjęty przez Radę Ministrów, a następnie 27 listopada 2024 r.
wpłynął do Sejmu (druk nr 876) i został skierowany do I czytania. Projekt rozszerza
ochronę przed mową nienawiści i przestępstwami z nienawiści, które motywowane
są dyskryminacją ze względu na niepełnosprawność, wiek, płeć i orientację seksualną.
Rozszerzenie odpowiedzialności karnej polega m.in. na zastąpieniu znamienia strony
podmiotowej „z powodu jej przynależności” pojęciem „w związku z przynależnością”,
co spowoduje, że odpowiedzialność karna za przestępstwa z art. 119 § 1 k.k. i art. 257 k.k.
będzie możliwa także wówczas, gdy pokrzywdzony nie będzie obdarzony cechą, która
wywołała zachowanie sprawcy:
https://www.sejm.gov.pl/sejm10.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=876
Należy również wskazać, że Prokurator Generalny Adam Bodnar dostrzegając wagę
problematyki związanej z przeciwdziałaniem mowie nienawiści i przestępstwami
motywowanymi uprzedzeniami zarządzeniem z dnia 12 czerwca 2024 r. powołał Zespół
do spraw przeciwdziałania mowie nienawiści i przestępstwom motywowanym
uprzedzeniami. Celem Zespołu jest przygotowanie założeń systemowej, kompleksowej
i szczegółowej strategii przeciwdziałania takim zachowaniom i ich karania.
Zespół opracuje nowe wytyczne i polecenia, które mają zapewnić właściwą reakcję
organów władzy państwowej w związku z przestępstwami tego rodzaju, ze szczególnym
uwzględnieniem problemu mowy nienawiści obecnej w Internecie. Zespół przygotuje
także zbiór dobrych praktyk i rekomendacji co do metod przeciwdziałania takim
zjawiskom.
Dodatkowo z inicjatywy Ministerstwa Cyfryzacji została powołana grupa robocza ds.
ochrony małoletnich w Internecie, której pierwsze spotkanie miało miejsce w kwietniu
2024 r. Grono to zrzesza wiele instytucji i organizacji, w tym przedstawicieli administracji
publicznej, instytucji naukowych oraz organizacji pozarządowych. Zadania tej grupy
obejmują szersze spektrum zagadnień w tym zjawisko tzw. patostreamingu.
W odniesieniu do platform internetowych i mediów społecznościowych należy zwrócić
uwagę na unijne rozporządzenie - Akt o usługach cyfrowych (DSA – Digital Services Act),
którego przepisy weszły w życie 17 lutego 2024 r. Zgodnie z DSA dostawcy platform
internetowych dostępnych dla małoletnich zobowiązani są do wprowadzenia
odpowiednich i proporcjonalnych środków, aby zapewnić wysoki poziom prywatności,
bezpieczeństwa i ochrony małoletnich w ramach świadczonych przez siebie usług. Obok
tego, Komisja Europejska uprawniona jest do wydania odpowiednich wytycznych
dotyczących stosowania tych środków, zapewniających ochronę dzieci, jak
i poszanowanie ochrony prywatności.
Bardzo ważne jest korzystanie z obecnych rozwiązań prawnych, w szczególności
polegających na obejmowaniu takich spraw ściganiem przez prokuratora (art. 60 k.p.k.).
Nawiązując do treści interpelacji należy zauważyć, że procedura zgłaszania przestępstw
nie jest sformalizowana. Zawiadomienie o przestępstwie, skierowane do organów
-- 2 of 3 --
ścigania, złożone zarówno ustnie jak i pisemnie jest skuteczne i powoduje, że sprawa
rozpoczyna swój bieg.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.336.2024
Warszawa, 20 grudnia 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 5370 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez Panią
poseł Marię Joannę Koźlakiewicz w sprawie hejtu wobec dzieci i młodzieży w Polsce,
uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Ministerstwo Sprawiedliwości dostrzega zjawisko polegające na umieszczaniu
w Internecie poniżających komentarzy, wyzwisk, gróźb, które często wpływają na stan
zdrowia psychicznego młodych ludzi.
Znieważanie (art. 216 k.k.) i zniesławianie (art. 212 k.k.), z którym zwykle zjawisko hejtu
się wiąże, należą do kategorii przestępstw ściganych z oskarżenia prywatnego. Natomiast
przestępstwo groźby ścigane jest z oskarżenia publicznego na wniosek pokrzywdzonego
(art. 190 k.k.). Utrudnieniem w ściganiu tego rodzaju przestępstw pozostaje anonimowość
sprawców. Problem ten nasila się w sytuacji, gdy czyn ścigany jest z oskarżenia
prywatnego. W takiej sytuacji, zwłaszcza gdy pokrzywdzony jest osobą małoletnią,
pożądane jest, aby prokurator obejmował ściganiem tego rodzaju czyny.
Zgodnie z art. 60 § 1 i 2 k.p.k., w sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia
prywatnego prokurator wszczyna postępowanie albo jako oskarżyciel publiczny wstępuje
do postępowania już wszczętego, jeżeli wymaga tego ochrona praworządności lub interes
społeczny. Postępowanie toczy się wówczas z urzędu.
W literaturze wskazuje się, że „do oceny czy interes społeczny wymaga aktywności
ze strony prokuratora, istotne są zarówno okoliczności sprzyjające powstaniu zwiększonej
społecznej szkodliwości (np. okoliczność, że czyn bulwersuje opinię publiczną), dotyczące
pokrzywdzonego (np. brak jego aktywności z uwagi na nieporadność), jak i naruszenie
istotnych przepisów w odbywającym się postępowaniu prywatnoskargowym”
(P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek, Kodeks postępowania karnego. Komentarz. Wyd. 3,
Warszawa 2007, Legalis).
Ministerstwo Sprawiedliwości zgłosiło już pierwsze inicjatywy ustawodawcze, dotyczące
tzw. mowy nienawiści, z którą hejt często się wiąże. Dotyczą one nie tylko małoletnich,
ale wszystkich pokrzywdzonych.
-- 1 of 3 --
Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny (UD29) opracowany przez Ministerstwo
Sprawiedliwości został przyjęty przez Radę Ministrów, a następnie 27 listopada 2024 r.
wpłynął do Sejmu (druk nr 876) i został skierowany do I czytania. Projekt rozszerza
ochronę przed mową nienawiści i przestępstwami z nienawiści, które motywowane
są dyskryminacją ze względu na niepełnosprawność, wiek, płeć i orientację seksualną.
Rozszerzenie odpowiedzialności karnej polega m.in. na zastąpieniu znamienia strony
podmiotowej „z powodu jej przynależności” pojęciem „w związku z przynależnością”,
co spowoduje, że odpowiedzialność karna za przestępstwa z art. 119 § 1 k.k. i art. 257 k.k.
będzie możliwa także wówczas, gdy pokrzywdzony nie będzie obdarzony cechą, która
wywołała zachowanie sprawcy:
https://www.sejm.gov.pl/sejm10.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=876
Należy również wskazać, że Prokurator Generalny Adam Bodnar dostrzegając wagę
problematyki związanej z przeciwdziałaniem mowie nienawiści i przestępstwami
motywowanymi uprzedzeniami zarządzeniem z dnia 12 czerwca 2024 r. powołał Zespół
do spraw przeciwdziałania mowie nienawiści i przestępstwom motywowanym
uprzedzeniami. Celem Zespołu jest przygotowanie założeń systemowej, kompleksowej
i szczegółowej strategii przeciwdziałania takim zachowaniom i ich karania.
Zespół opracuje nowe wytyczne i polecenia, które mają zapewnić właściwą reakcję
organów władzy państwowej w związku z przestępstwami tego rodzaju, ze szczególnym
uwzględnieniem problemu mowy nienawiści obecnej w Internecie. Zespół przygotuje
także zbiór dobrych praktyk i rekomendacji co do metod przeciwdziałania takim
zjawiskom.
Dodatkowo z inicjatywy Ministerstwa Cyfryzacji została powołana grupa robocza ds.
ochrony małoletnich w Internecie, której pierwsze spotkanie miało miejsce w kwietniu
2024 r. Grono to zrzesza wiele instytucji i organizacji, w tym przedstawicieli administracji
publicznej, instytucji naukowych oraz organizacji pozarządowych. Zadania tej grupy
obejmują szersze spektrum zagadnień w tym zjawisko tzw. patostreamingu.
W odniesieniu do platform internetowych i mediów społecznościowych należy zwrócić
uwagę na unijne rozporządzenie - Akt o usługach cyfrowych (DSA – Digital Services Act),
którego przepisy weszły w życie 17 lutego 2024 r. Zgodnie z DSA dostawcy platform
internetowych dostępnych dla małoletnich zobowiązani są do wprowadzenia
odpowiednich i proporcjonalnych środków, aby zapewnić wysoki poziom prywatności,
bezpieczeństwa i ochrony małoletnich w ramach świadczonych przez siebie usług. Obok
tego, Komisja Europejska uprawniona jest do wydania odpowiednich wytycznych
dotyczących stosowania tych środków, zapewniających ochronę dzieci, jak
i poszanowanie ochrony prywatności.
Bardzo ważne jest korzystanie z obecnych rozwiązań prawnych, w szczególności
polegających na obejmowaniu takich spraw ściganiem przez prokuratora (art. 60 k.p.k.).
Nawiązując do treści interpelacji należy zauważyć, że procedura zgłaszania przestępstw
nie jest sformalizowana. Zawiadomienie o przestępstwie, skierowane do organów
-- 2 of 3 --
ścigania, złożone zarówno ustnie jak i pisemnie jest skuteczne i powoduje, że sprawa
rozpoczyna swój bieg.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --