+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Dariusz Mazur
BK-VII.0520.334.2024
Warszawa, 05 listopada 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 5362 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez Pana
posła Macieja Tomczykiewicza w sprawie funkcjonowania Systemu Losowego Przydziału
Spraw w wydziałach ksiąg wieczystych, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Ad 1.
Zasada ustrojowa losowego przydziału spraw sędziom została wprowadzona ustawą
z dnia 12 lipca 2017 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz
niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1452).
Z uzasadnienia ww. ustawy1 wynika, że miała ona zapewnić losowy przydział spraw
sędziom oraz zasadę równego obciążenia w sądzie sędziów sprawami, dla zapewnienia
równego i sprawiedliwego obciążenia pracą kadry orzeczniczej sądów oraz
zagwarantowania bezstronności stronom postępowań.
Na mocy tej ustawy, do przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów
powszechnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 334), zwanej dalej u.s.p., dodany został art. 47 a § 1
w myśl którego, sprawy są przydzielane sędziom i asesorom sądowym losowo, w ramach
poszczególnych kategorii spraw, chyba że sprawa podlega przydziałowi sędziemu
pełniącemu dyżur. Stosownie do art. 47 a § 3 u.s.p., przepisy § 1 stosuje się odpowiednio
do przydziału spraw referendarzom sądowym.
Posłużenie się dookreśleniem „odpowiednio” oznacza, że zasada ta powinna mieć
zastosowanie do referendarzy sądowych z uwzględnieniem przepisów regulujących dane
postępowanie, w którym referendarze sądowi orzekają.
W odniesieniu do postępowania wieczystoksięgowego ustawodawca wprost w art. 47 a §
4 u.s.p. (zdanie drugie) wskazał, że szczególne zasady przydziału mogą zostać ustanowione
także w sprawach rejestrowych, wieczystoksięgowych oraz związanych z wykonaniem
orzeczeń. Z uzasadnienia ustawy z dnia 12 lipca 2017 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju
sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw wynika natomiast, że rozwiązanie to
podyktowane jest tym, że sprawy rejestrowe nie stanowią wymiaru sprawiedliwości sensu
stricto, ale są sprawami z zakresu ochrony prawnej.
1 Druk nr 1491 Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych
oraz niektórych innych ustaw.

-- 1 of 3 --

Konkludując powyższy wątek, sam fakt podjęcia decyzji o zaniechaniu korzystania
w wydziałach ksiąg wieczystych z elektronicznego systemu przydziału spraw, nie oznacza
dowolności w tym wymiarze. Reguły przydziału spraw wieczystoksięgowych zostały
bowiem uregulowane w przepisach prawa i każdy przewodniczący wydziału ksiąg
wieczystych odpowiedzialny za przydział tego typu spraw, jest zobowiązany do
stosowania tych reguł.
Zgodnie z § 59 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r.
Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 867), w wydziałach
ksiąg wieczystych sprawy są przydzielane zgodnie z podziałem czynności, z wyłączeniem
SLPS. W szczególności, przydział spraw może nastąpić według konkretnej pozycji
repertorium KW, według oznaczeń księgi hipotecznej (gruntowej, wieczystej) lub
z uwzględnieniem zasady przydziału jednemu orzecznikowi wszystkich spraw
zarejestrowanych kolejno z jednego aktu notarialnego, zapewniających równy przydział
spraw.
Powyższy przepis - po pierwsze - realizuje dyspozycję art. 47 a § 4 u.s.p., poprzez
wyłączenie zasad SLPS w postępowaniu wieczystoksięgowym. Po drugie - i co
najważniejsze - nie podważa reguły losowego przydziału spraw referendarzom sądowym
wyrażonej w art. 47 a § 1 w zw. z art. 47 a § 3 u.s.p. Inaczej tylko kształtuje tę regułę
wprowadzając dodatkowe kryteria, którymi można posługiwać się przy przydzielaniu
spraw. Innymi słowy, przepis § 59 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
Regulamin urzędowania sądów powszechnych w żadnym wypadku nie pozwala na
„dowolne” przydzielanie spraw referendarzom sądowym przez przewodniczących
wydziałów ksiąg wieczystych. Nie przyzwala także na możliwość „wybierania” spraw
wieczystoksięgowych przez samych referendarzy sądowych.
W myśl tego przepisu, sprawy wieczystoksięgowe przydzielane są zgodnie z podziałem
czynności danego referendarza. To w podziale czynności referendarza sądowego może już
zostać określony sposób przydziału spraw do jego referatu. Rozwiązanie to ma swoje
uzasadnienie, należy bowiem pamiętać, że w sądach w Polsce funkcjonują 344 wydziały
ksiąg wieczystych, w których struktura etatowa referendarzy sądowych jest
zróżnicowana. Inaczej bowiem wygląda podział czynności referendarza sądowego
w wydziale ksiąg wieczystych z trzema etatami referendarskimi, inaczej z dziesięcioma,
a jeszcze inaczej z dwudziestoma etatami referendarskimi.
Należy także pamiętać, że przy podziale spraw wieczystoksięgowych wg zasad określonych
w § 59 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości Regulamin urzędowania sądów
powszechnych, należy kierować się również niezmiernie ważną dyrektywą tj. zasadą
równego i sprawiedliwego obciążenia pracą referendarzy sądowych.
W omawianym przepisie § 59 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości Regulamin
urzędowania sądów powszechnych wprowadzono także kryteria, jakie mogą być
stosowane przy podziale wpływu spraw wieczystoksięgowych do sądu. Przy czym należy
w tym miejscu wyraźnie podkreślić, że posłużenie się przez prawodawcę
sformułowaniem: „w szczególności” wskazuje, że opisane w § 59 pkt 2 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości kryteria przydziału spraw nie są jedynymi, jakie można stosować
przy podziale spraw wieczystoksięgowych, o ile oczywiście zostały one sprecyzowane
w podziale czynności referendarza sądowego (np. podział spraw wg kolejnych
zarejestrowanych numerów spraw Dziennika „Kw”).
Przepis § 59 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości przewiduje natomiast dwa
zasadnicze kryteria podziału spraw. Po pierwsze, przydział spraw wieczystoksięgowych
może nastąpić według konkretnej pozycji repertorium KW, według oznaczeń księgi
hipotecznej (gruntowej, wieczystej). Po drugie, z uwzględnieniem zasady przydziału

-- 2 of 3 --

jednemu orzecznikowi wszystkich spraw zarejestrowanych kolejno z jednego aktu
notarialnego, zapewniających równy przydział spraw.
Wprowadzenie zasad SLPS w sprawach wieczystoksięgowych mogłoby destabilizować
pracę referendarzy sądowych, pracę sekretarzy sądowych, jak i negatywnie wpływać na
szybkość procedowania przez sąd wniosków o wpis do księgi wieczystej, a zatem - na
sprawność postępowania wieczystoksięgowego. W konsekwencji objęcie systemem SLPS
spraw wieczystoksięgowych mogłoby mieć negatywne skutki dla samych
zainteresowanych (użytkowników ksiąg wieczystych) uniemożliwiając szybkie i sprawne
rozpoznanie przez sąd wniosku o wpis w księdze wieczystej.
Dodać należy, że biorąc pod uwagę liczbę spraw wieczystoksięgowych wpływających do
sądów (w 2023 r. odnotowano wpływ 4577171 spraw, w tym 4476208 spraw Dz.Kw.),
wprowadzenie danych każdej ze spraw do systemu SLPS, a po zakończeniu sprawy
oznaczenie jej w systemie jako zakończonej - zgodnie z § 84a ust. 1 Zarządzenia Ministra
Sprawiedliwości w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz
innych działów administracji sądowej doprowadziło do znaczącego wydłużenia trwania
tych postępowań.
Z tych też powodów wyłączenie systemu SPLS przy przydziale spraw wieczystoksięgowych
powinno być utrzymane.
Ad 2.
Mając na uwadze argumentację przytoczoną w odpowiedzi na pytanie nr 1, Ministerstwo
Sprawiedliwości aktualnie nie planuje zmian legislacyjnych w celu umożliwienia
stosowania SLPS w sprawach wieczystoksięgowych.
Z wyrazami szacunku
Dariusz Mazur
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 3 of 3 --