Interpelacja w sprawie prób wielokrotnego pobierania świadczenia z tytułu programu "Rodzina 800+" przez imigrantów
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 5352
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie prób wielokrotnego pobierania świadczenia z tytułu programu "Rodzina 800+" przez imigrantów
Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska
Data wpływu: 09-10-2024
Szanowna Pani Ministro,
chciałabym poruszyć bardzo istotny temat, który ma znaczenie nie tylko finansowe dla naszego kraju, ale także wpływa na jego obronność.
Na ten problem zwrócili uwagę włodarze miast z województwa kujawsko-pomorskiego.
Migracja ludności w Europie z jednej strony jest czymś naturalnym, z drugiej strony jest ona wymuszona polityką globalną, a w naszym najbliższym sąsiedztwie konfliktem zbrojnym w Ukrainie.
Na terenie naszego państwa jest coraz więcej imigrantów ze wschodu.
Część z tych osób przejeżdża przez Polskę udając się dalej na zachód Europy lub podejmuje pracę w lokalnych firmach osiedlając się na terenie naszego kraju - w miastach, miasteczkach i na wsiach.
Włodarze miast zwrócili mi uwagę na problem braku narzędzi kontroli napływu nowych mieszkańców.
Najprostszym rozwiązaniem byłoby wprowadzenie obowiązku pobierania danych biometrycznych - odcisku palca, skanu paszportu, zdjęcia twarzy robione na granicy bądź w urzędzie, w którym dana osoba ubiega się o numer PESEL.
Powyższe ukróciłoby proceder wielokrotnego pobierania chociażby świadczenia „Rodzina 800+”. Ta sama osoba posiadając różne dokumenty jest w stanie złożyć wniosek i otrzymać świadczenie na dzieci w kilku miastach naszego kraju, bez żadnych konsekwencji.
Świadomość, że za obcokrajowcem idzie jego niepowtarzalny odcisk palca, przypisany do niego dokument oraz zdjęcie twarzy, ukróciłoby ten proceder.
Ponadto, stworzona w ten sposób baza dawałaby państwu polskiemu kontrolę nad przekraczającymi naszą granicę.
W przypadku jakichkolwiek wykroczeń, notowań na terytorium innych krajów, pozwoliłoby to na szybkie ustalenie danych osobowych. Powyższe wzmocniłoby także poczucie bezpieczeństwa. Wykluczyłoby to, a na pewno w pewien sposób utrudniło napływ zza wschodniej granicy tajnych agentów. Nie wspomnę już o mentalnym wizerunku Polski na arenie międzynarodowej jako silnego państwa otwartego na zmiany, ale kontrolującego w każdym calu politykę migracyjną i sytuację wewnętrznej polityki państwa.
Zwracam się zatem do Pani Ministry z pytaniami:
W jaki sposób ministerstwo kontroluje wypłatę świadczeń z tytułu programu "Rodzina 800+" imigrantom przebywającym w Polsce?
Czy ministerstwu znane są przypadki wielokrotnego pobierania przez obywateli Ukrainy świadczenia "Rodzina 800+"?
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6817 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.542.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na wystąpienie z 14 października 2024 r., znak 5352, Pani Posłanki Anny Marii
Kozłowskiej, dotyczące interpelacji w sprawie prób wielokrotnego pobierania świadczenia
z tytułu programu Rodzina 800+ przez imigrantów, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa
w wychowywaniu dzieci, prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje między innymi
cudzoziemcom posiadającym kartę pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy”, jeżeli
zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (z wyłączeniem obywateli
państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego
na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu
podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do
wykonywania pracy na podstawie wizy).
Świadczenie wychowawcze przysługuje na każde dziecko w rodzinie do ukończenia przez nie
18 roku życia pod warunkiem zamieszkiwania cudzoziemca wraz z dzieckiem w Polsce, chyba
że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy
międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Cudzoziemcy zobowiązani
są dodatkowo posiadać dokument potwierdzający legalność pobytu w Polsce wraz
z dostępem do rynku pracy.
W odniesieniu do obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski z Ukrainy począwszy od 24
lutego 2022 r. w związku z rosyjską agresją militarną, zastosowanie mają dodatkowo
przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na
terytorium tego państwa. Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 2 tego aktu, prawo do świadczenia
wychowawczego przysługuje obywatelowi Ukrainy, którego pobyt na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 tej ustawy, na
zasadach określonych w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, z wyłączeniem
warunku posiadania karty pobytu z adnotacją „dostęp do rynku do pracy"1.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) prowadzi działania przewidziane przepisami ustawy
o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy,
które na celu mają weryfikowanie prawa do świadczeń dla rodzin zarówno dla obywateli
polskich jak i cudzoziemców. Na etapie składania wniosku o świadczenie wychowawcze,
osoba ubiegająca się o świadczenie zobowiązana jest wskazać numer PESEL, a w przypadku
gdy nie nadano jej numeru PESEL, numer i serię dokumentu potwierdzającego tożsamość
(wymóg ten dotyczy zarówno wnioskodawcy jak i dziecka, na które ubiega się on
o świadczenie). ZUS dokonuje weryfikacji tożsamości w oparciu o dane zawarte
w dostępnych rejestrach (w tym z rejestru PESEL z własnych rejestrów) oraz na podstawie
1 Za legalny, na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, uznaje się pobyt obywatela Ukrainy,
który przybył do Polski z Ukrainy począwszy od 24 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi
prowadzonymi na terytorium tego państwa i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Polski.
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
dokumentów dołączonych do wniosku - m.in. potwierdzających legalny pobyt w Polsce wraz
z dostępem do rynku pracy (np. karty pobytu) czy aktów stanu cywilnego.
Obywatele Ukrainy, których pobyt w Polsce uznaje się za legalny na podstawie art. 2 ust. 1
ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, we wniosku o świadczenie wychowawcze i inne
świadczenia dla rodzin (np. dobry start), nie mogą wskazać dokumentu tożsamości. Osoby te
mogą złożyć wniosek, jeśli posiadają numer PESEL.
W odniesieniu do obywateli Ukrainy, których pobyt w Polsce uznaje się za legalny na
podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, dodatkowo prowadzona jest
weryfikacja w oparciu o dane z rejestru Straży Granicznej, które ZUS odczytuje
automatycznie co miesiąc, przed każdym terminem wypłacania świadczenia. Na podstawie
pozyskanych danych wypłata świadczenia zostaje wstrzymana, jeżeli otrzymujący to
świadczenie obywatel Ukrainy lub dziecko, na które świadczenie przysługuje, wyjedzie
z Polski. Jeżeli w rejestrze Straży Granicznej zostanie wprowadzona informacja
o wygaśnięciu legalności pobytu danej osoby w Polsce w związku z brakiem powrotu do kraju
w ciągu 30 dni, ZUS uchyla prawo do świadczenia.
Ponadto, jeżeli istnieją wątpliwości dotyczące spełniania warunków do otrzymywania
świadczenia wychowawczego, w szczególności warunku zamieszkiwania wraz z dzieckiem
w Polsce, ZUS wzywa osobę ubiegającą się lub otrzymującą świadczenie wychowawcze do
osobistego stawiennictwa we wskazanej w wezwaniu jednostce organizacyjnej w celu
udzielenia wyjaśnień niezbędnych do prawidłowego ustalenia i realizacji świadczenia
w wyznaczonym terminie, a w przypadku obywateli Ukrainy, których pobyt w Polsce uznaje
się za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, w terminie 3
dni roboczych. Jeżeli w tym terminie wezwana osoba nie stawi się osobiście i nie udzieli
stosownych wyjaśnień lub nie przedstawi dokumentów potwierdzających fakt
zamieszkiwania wraz z dzieckiem w Polsce, ZUS wstrzymuje wypłatę świadczenia.
Osoba wezwana musi stawić się osobiście i przedłożyć dokumenty potwierdzające
zamieszkiwanie. Może to być umowa najmu mieszkania, zaświadczenie o uczęszczaniu
dziecka do polskiej szkoły lub przedszkola, zaświadczenie od pracodawcy o zatrudnieniu
w Polsce.
Zgodnie z informacją przekazaną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie zdarzyły się
przypadki, aby obywatel Ukrainy w tym samym czasie pobierał kilka świadczeń
wychowawczych na to samo dziecko, ponieważ ZUS stosuje przewidziane przepisami ustawy
o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz w ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy
ww. mechanizmy weryfikacji, które uniemożliwiają pobieranie kilku świadczeń
wychowawczych na to samo dziecko.
Odnosząc się do kwestii pobierania świadczenia wychowawczego przez obywateli Ukrainy
w różnych miastach, wyjaśniam ponadto, że zadania ZUS związane z obsługą ustalania prawa
i wypłat świadczeń wychowawczego wykonuje jedna jednostka ZUS, tj. Centrum Obsługi
Świadczeń dla Rodzin w Oddziale ZUS w Białymstoku. ZUS posiada kompleksowy system
informatyczny, który pozwala zidentyfikować osobę ubiegającą się o świadczenia,
niezależnie od jednostki ZUS, w której dana sprawa jest załatwiana.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --