Interpelacja w sprawie badań i analiz porównawczych dotyczących systemu ochrony zdrowia
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 5331
do ministra zdrowia
w sprawie badań i analiz porównawczych dotyczących systemu ochrony zdrowia
Zgłaszający: Sławomir Mentzen
Data wpływu: 09-10-2024
Szanowna Pani Minister,
w rankingu „Countries With The Best Health Care Systems, 2024” autorstwa CEOWORLD magazine z dnia 2.04.2024 roku Polska w skali światowej zajmuje 59. miejsce. Przed Polską uplasowały się państwa takie jak Singapur (14. miejsce), Szwajcaria (12. miejsce) czy Niemcy (8. miejsce). Wszystkie trzy wyżej wymienione kraje w różnym stopniu korzystają z prywatnej służby zdrowia.
W Singapurze każdy obywatel posiada obowiązkowe medyczne konto oszczędnościowe Medisave (Medical Savings Account – MSA), które finansuje określone świadczenia medyczne. Wszyscy Singapurczycy i stali rezydenci muszą posiadać takie konto, zasilane przez wkłady pracownika i pracodawcy lub osoby samozatrudnionej. Środki na Medisave mogą być używane na wydatki zdrowotne posiadacza konta lub jego bliskich, np. współmałżonków czy rodziców. Można z nich pokryć koszty hospitalizacji, chirurgii, opieki paliatywnej, zabiegów ambulatoryjnych, leczenia chorób przewlekłych, badań medycznych, szczepień oraz porodu. Udział wynagrodzenia przeznaczany na Medisave rośnie z wiekiem: dla osób do 35 lat wynosi 8%, a powyżej 50. roku życia – 10,5%. Środki na Medisave są oprocentowane 4% w skali roku, a dobrowolne wpłaty mogą przynieść ulgę podatkową.
Również w Szwajcarii wszyscy mieszkańcy muszą posiadać ubezpieczenie zdrowotne. Osoby, które przeprowadziły się tutaj z zagranicy, na wykupienie ubezpieczenia zdrowotnego mają trzy miesiące. Podstawowe ubezpieczenie zdrowotne znajduje się w ofercie licznych prywatnych zakładów ubezpieczeń. Wszystkie świadczenia podstawowego ubezpieczenia obowiązkowego są jednakowo uregulowane. Mimo to warto porównać oferty, gdyż wysokość składek ubezpieczeniowych różni się w zależności od zakładu ubezpieczeń i wybranego modelu ubezpieczenia. Do obowiązkowego ubezpieczenia podstawowego można dokupić ubezpieczenia dodatkowe. Są one dobrowolne, ich oferta jest zróżnicowana i zawierają one świadczenia, których nie obejmuje ubezpieczenie podstawowe. Osoby o niskich dochodach mogą zwrócić się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o dofinansowanie do składki na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne. Kantonalny Zakład Ubezpieczeń Społecznych udziela dalszych informacji i rozpatruje wnioski o dofinansowanie.
W Niemczech natomiast istnieje system kas chorych. Obywatele mają obowiązek płacenia ubezpieczenia, jednak istnieje tam możliwość wyboru między ustawowym (państwowym) ubezpieczeniem zdrowotnym (GKV) oraz prywatnym ubezpieczeniem zdrowotnym (PKV). W systemie GKV składki są zależne od możliwości finansowych ubezpieczonych, jednak usługi medyczne są takie same dla wszystkich. Odnosi się to zarówno do płatników składek, jak i ok. 16 milionów członków ich rodzin, którzy są współubezpieczeni bezskładkowo. Podstawą systemu jest więc solidarność osób zdrowych i chorych, osób z wyższymi i z niższymi zarobkami, starszych i młodych, osób samotnych i rodzin. Brakujące kwoty są pokrywane z budżetu. Dobrowolne ubezpieczenia dodatkowe mogą rozszerzyć zakres usług GKV. Lekarze i szpitale rozliczają się bezpośrednio z kasami chorych. Z kolei PKV jest dostępne wyłącznie dla osób posiadających określone dochody lub dla urzędników państwowych. Pacjenci najpierw sami opłacają rachunki, a kasa chorych zwraca im poniesione koszty.
Według raportu Fundacji Watch Health Care z września 2023 roku w Polsce średni czas oczekiwania na lekarza specjalistę wynosi 3,7 miesiąca, dla porównania w Singapurze w 2020 roku wynosił on od 24 do 35 dni. Pacjenci na SOR (klasyfikowani w kategorii niebieskiej) czekają na przyjęcie nawet 240 minut lub dłużej, podczas gdy w Niemczech (pacjenci w tej samej kategorii) czekają o połowę krócej. Polska Izba Ubezpieczeń wskazała, że w Polsce na koniec 2023 roku 4,81 miliona osób korzystało z prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych, a inne badania mówią, że zwiększenie środków na Narodowy Fundusz Zdrowia nie rozwiąże opisanego powyżej problemu. Według sondażu CBOS z kwietnia 2022 roku „Oceny działalności instytucji publicznych” wynika, że 60% Polaków negatywnie ocenia funkcjonowanie NFZ.
W związku z tym proszę o odpowiedź na pytania:
Czy w ciągu ostatnich 20 lat ministerstwo przeprowadziło lub zleciło przeprowadzenie jakichkolwiek badań, analiz porównawczych dotyczących systemów ochrony zdrowia, systemów ubezpieczenia zdrowotnego w innych państwach i możliwości ich wdrożenia w Polsce?
Jeżeli tak, to jakie były wnioski z tych badań i analiz?
Z wyrazami szacunku
Sławomir Mentzen
Sekretarz stanu Wojciech Konieczny
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7239 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ASP.0164.45.2024.KW
Warszawa, 20 listopada 2024
Dotyczy: interpelacji nr 5331 z dnia 14.10.2024 r., w sprawie badań i analiz porównawczych
dotyczących systemu ochrony zdrowia złożonej przez Pana Posła Sławomira Mentzena.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
Minister Zdrowia opracowując z udziałem jednostek mu podległych rozwiązania
systemowe oraz dokonując oceny zasadności wdrażanych i finansowanych procedur
wykorzystuje analizy porównawcze rozwiązań stosowanych w innych systemach ochrony
zdrowia.
Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT) przygotowuje, na zlecenie
Ministra Zdrowia, analizy odnoszące się do charakterystyki systemów ochrony zdrowia
w innych krajach. Obejmują one przegląd rozwiązań dotyczących np. organizacji udzielania
świadczeń, diagnostyki i leczenia nowotworów złośliwych w procesie przygotowywania
propozycji warunków formalno-prawnych dla modeli opieki kompleksowej i
koordynowanej (tzw. Cancer Unit) oraz wskaźników jakości.
Badaniu, w tym przypadku, podlegają obszary odnoszące się do organizacji systemów
ochrony zdrowia, a więc szeroko pojętego zabezpieczenia zdrowotnego w danym kraju,
obejmujące charakterystykę systemu ochrony zdrowia, modelu finansowania,
zdefiniowania zakresu świadczeń opieki zdrowotnej, a w konsekwencji wykazu świadczeń
gwarantowanych. Analizie podlegają również kryteria kwalifikacji pacjenta oraz
weryfikacja interwencji udzielanych pacjentom i warunków ich realizacji.
Badania międzynarodowych rozwiązań przeprowadzane są w oparciu o przegląd
aktualnych doniesień literaturowych, zagranicznych wytycznych klinicznych, stron
internetowych, agend rządowych oraz konsultacji eksperckich, co wykorzystywane zostało
w procesach projektowania modeli organizacji m.in. dla nowotworu złośliwego piersi i jelita
grubego. Powyższe analizy odnoszące się do oceny zaadaptowania rozwiązań w polskim
systemie ochrony zdrowia stanowiły wsparcie decyzji Ministra Zdrowia w procesie
implementacji opieki kompleksowej do systemu opieki zdrowotnej w Polsce.
W odniesieniu do porównywania polskiego systemu opieki zdrowotnej z innymi systemami
narodowymi uprzejmie informuję, że na polu oceny technologii lekowych Agencja Oceny
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Technologii Medycznych i Taryfikacji przygotowując analizy weryfikacyjne oraz wydając
rekomendacje nt. zasadności objęcia refundacją leków, systemowo porównuje dane nt.
rekomendacji dotyczących finansowania ze środków publicznych leków w innych krajach
(art. 35 ust. 5 pkt 2 oraz ust. 7 pkt 3 lit. d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków,
środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów
medycznych Dz. U. 2011 Nr 122 poz. 696 z późn. zm.). Dane te odnoszą się przede
wszystkich do faktu obejmowania/nieobejmowania finansowaniem systemowym
ocenianych terapii lekowych, a w niektórych przypadkach również poziomu refundacji.
W zakresie taryfikacji zgodnie z art. 31lb Ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach
opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 146 z
późn. zm.), raport w sprawie ustalenia taryfy świadczeń obligatoryjnie musi zawierać m.in.
opis sposobu i poziomu finansowania świadczeń opieki zdrowotnej podlegających
taryfikacji w innych krajach (pkt 3).
Ponadto, niezależnie od wymogów prawnych, przeprowadzenie takiej analizy wynika
z potrzeby zachowania należytej staranności. W związku z tym każdorazowo w ramach
procesu taryfikacji w odpowiednim raporcie uwzględnia się przegląd międzynarodowych
rozwiązań, w tym analizę taryf stosowanych w innych krajach.
Analiza międzynarodowych rozwiązań taryfikacyjnych stanowi integralny element procesu
ustalania taryf. Jej celem jest nie tylko identyfikacja najlepszych praktyk, ale także
umożliwienie dostosowania polskiego systemu opieki zdrowotnej do międzynarodowych
standardów, co wpływa na jego większą przejrzystość i efektywność.
Warto podkreślić, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, raport taryfikacyjny jest
każdorazowo publikowany w Biuletynie Informacji Publicznej AOTMiT w celu
przeprowadzenia konsultacji społecznych, co dodatkowo zwiększa transparentność całego
procesu oraz pozwala na uwzględnienie opinii i uwag interesariuszy.
Ponadto od stycznia 2024 r. Ministerstwo Zdrowia rozpoczęło prace związane z rewizją
systemu organizacyjnego i rozliczeniowego, zmierzające do dostosowania tegoż systemu do
m.in. ścieżki pacjenta wynikającej z aktualnej wiedzy medycznej, wypracowanej
komunikacji pomiędzy trzema poziomami opieki tj. podstawowa opieka zdrowotna (POZ),
ambulatoryjna opieka specjalistyczna (AOS), leczenie szpitalne (LSZ), efektywnego
wykorzystania zasobów. Prace te prowadzone są w kooperacji z Narodowym Funduszem
Zdrowia, Agencją Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, szerokim gronem
ekspertów klinicznych dziedzinowych oraz ekspertów systemowych w celu pozyskania
najlepszej wiedzy, ale także informacji o mechanizmach z obszaru systemu ochrony zdrowia
funkcjonujących w innych krajach.
W ramach prowadzonych prac Ministerstwo Zdrowia rozpoczęło analizę rozwiązań
przebiegu ścieżek pacjenta pomiędzy podstawową opieką zdrowotną, ambulatoryjną
opieką specjalistyczną oraz leczeniem szpitalnym w ramach wizyt studyjnych, które
pozwalają pozyskać praktyczną wiedzę także o rozwiązaniach z innych państw.
Ponadto przy tworzeniu rozwiązań Ministerstwo Zdrowia w celu wymiany wiedzy i
doświadczeń oraz zbierania dobrych praktyk rozwija współpracę międzynarodową.
W ramach niej planowana jest m.in. organizacja warsztatów z udziałem ekspertów
zagranicznych, którzy podzielą się wiedzą m.in. o modelowaniu zabezpieczenia potrzeb
pacjenta.
Z kolei w ramach projektu prowadzonego w partnerstwie z Norwegami pn. „Pandemic
preparedness – gaining experience for building an early warning system for infectious
diseases”, dokonujemy analizy różnic pomiędzy systemem polskim i norweskim w zakresie
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
zarządzania chorobami zakaźnymi. Wnioski z analiz posłużą do opracowania modelu
monitorowania chorób zakaźnych.
Dodatkowo Ministerstwo Zdrowia bierze udział w projekcie „Health workforce to meet
healht challenges” (HEROES), którego celem jest dyskusja nad rozwiązaniami związanymi
z zarządzaniem zasobami ludzkimi w ochronie zdrowia pomiędzy Państwami UE i tworzenie
warunków do ich wdrożenia w krajach zaangażowanych w projekt.
Na podstawie dotychczasowych kontaktów z zagranicznymi partnerami odpowiedzialnym
za organizację systemów ochrony zdrowia identyfikujemy wiele tożsamych problemów np.
demografii, ograniczonych zasobów kadrowych. Współpraca oraz wymiana wiedzy na
temat aktualnych trendów i rozwiązań stosowanych w innych krajach umożliwia wdrażanie
przez Ministerstwo Zdrowia rozwiązań i zmian w oparciu o najlepsze praktyki.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --