Interpelacja nr 5312
Interpelacja w sprawie działań podejmowanych przez Polski Fundusz Rozwoju SA wobec polskich przedsiębiorców w zakresie dochodzenia zwrotu subwencji przyznanych polskim przedsiębiorcom na podstawie Programów Rządowych: Tarcza Finansowych 1.0. oraz 2.0. Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Firm
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (33%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie działań podejmowanych przez Polski Fundusz Rozwoju SA wobec polskich przedsiębiorców w zakresie dochodzenia zwrotu subwencji przyznanych polskim przedsiębiorcom na podstawie Programów Rządowych: Tarcza Finansowych 1.0. oraz 2.0. Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Firm
Interpelacja nr 5312
do ministra aktywów państwowych
w sprawie działań podejmowanych przez Polski Fundusz Rozwoju SA wobec polskich przedsiębiorców w zakresie dochodzenia zwrotu subwencji przyznanych polskim przedsiębiorcom na podstawie Programów Rządowych: Tarcza Finansowych 1.0. oraz 2.0. Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Firm
Zgłaszający: Katarzyna Ueberhan
Data wpływu: 07-10-2024
Szanowny Panie Ministrze,
dochodzą do mnie niepokojące sygnały oraz informacje z doniesień prasowych, związanych z żądaniem przez Polski Fundusz Rozwoju SA (dalej PFR) zwrotu otrzymanych przez przedsiębiorców subwencji Programów Rządowych: Tarcz Finansowych 1.0. oraz 2.0. Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich firm (dalej Tarcze Finansowe). PFR w ostatnich kilku miesiącach, za pośrednictwem polskich banków komercyjnych realizujących w imieniu PFR wypłatę oraz rozliczanie subwencji wypłaconych z Tarcz Finansowych, wezwał kilka tysięcy polskich firm do zwrotu otrzymanych subwencji w całości. Podstawę wezwania do zwrotu subwencji stanowi w większości przypadków lakoniczny powód „istnienia uzasadnionych podejrzeń wystąpienia jakichkolwiek rodzajów nadużyć“, który nie jest w jakikolwiek sposób wyjaśniony w uzasadnieniu wezwania do zwrotu. Polskie firmy w odpowiedzi na otrzymywane wezwania, zwane przez PFR decyzjami, wnoszą do PFR za pośrednictwem banków komercyjnych odpowiedzi wraz z wnioskami o wyjaśnienie jakie rzekomo istniejące nadużycia zaistniały w ich konkretnym przypadku, a stanowią podstawę żądania zwrotu od nich subwencji. PFR w odpowiedzi na wnioski o wyjaśnienie za pośrednictwem banków komercyjnych udziela lakonicznych odpowiedzi, że podtrzymuje stanowisko uprzednio wyrażone w swojej decyzji i nie dokonuje nawet jakiejkolwiek próby wyjaśnienia przyczyny żądania zwrotu wypłaconych subwencji.
Z doniesień prasowych wynika, że w większości przypadków PFR żąda zwrotu subwencji w wysokości od kilkuset tysięcy nawet do 3,5 miliona złotych. Subwencji z założenia bezzwrotnych, stanowiących pomoc dla polskich firm w zwalczaniu skutków spowodowanych pandemią wirusa SARS-CoV-2. Subwencji, które otrzymane zostały przez polskie firmy w latach 2020–2021 i co istotne zostały rozliczone przez polskie firmy w latach 2021–2022 w określonych przez PFR terminach. Firmy te otrzymały od PFR decyzję o konieczności zwrotu części otrzymanej subwencji, co spowodowane było uzyskaniem wyższych przychodów w trakcie trwania programów Tarcz Finansowych niż prognozowane a wskazane we wnioskach o udzielenie subwencji. Firmy wykonały te obowiązki, zwróciły należną część subwencji, będąc jednocześnie w przekonaniu, że skoro zostały wezwane do zwrotu części subwencji, to pozostała część subwencji ulega zwolnieniu z obowiązku zwrotu. Jednakże PFR dokonywał regularnie szeregu zmian w regulaminach przyznawania i rozliczania Tarcz Finansowych, jak również zmieniał jednostronnie terminy rozliczania subwencji. Chaos i dezinformacja w zakresie dysponowania środkami Skarbu Państwa przy udziale sektora banków komercyjnych spowodowały, że PFR dopiero na przełomie lat 2023 oraz 2024 rozpoczął działania dążące do żądania zwrotu subwencji w całości.
W doniesieniach prasowych, jak również na konferencjach prasowych organizowanych przy udziale przedstawicieli PFR lub Najwyższej Izby Kontroli (dalej NIK), przedstawiono do publicznej wiadomości informację, że PFR otrzymał od Centralnego Biura Antykorupcyjnego (dalej CBA) bliżej nie podane rekomendacje żądania zwrotu wypłaconych subwencji od około tysiąca firm. CBA, w ramach powołanego przez siebie bliżej nieokreślonego zespołu antydefraudacyjnego, wskazało PFR niepoparte jakimikolwiek środkami dowodowymi lub prowadzonymi postępowaniami karnymi lub karnoskarbowymi w tym zakresie firmy. Wedle otrzymanych przeze mnie sygnałów od polskich firm, w żadnym przypadku wobec nich nie toczyło się i nadal nie toczy jakiekolwiek postępowanie wyjaśniające lub przygotowawcze w tym zakresie (w rozumieniu prawa podatkowego oraz karnego). Żadnej z firm oraz żadnemu z jej przedstawicieli nie postawiono jakichkolwiek zarzutów dokonywania nadużyć finansowych, w tym wprowadzania w błąd PFR, celem uzyskania korzyści majątkowej ze środków Skarbu Państwa w postaci otrzymanej subwencji. Ponadto nie toczą się wobec nich żadne postępowania przygotowawcze czy czynności operacyjne, które wskazywałyby na przywoływane przez PFR wobec przedsiębiorców przyczyny żądania zwrotu subwencji na podstawie uzasadnionych podejrzeń wystąpienia jakichkolwiek rodzajów nadużyć.
Podkreślić należy, że subwencje otrzymywane przez polskie firmy z Tarcz Finansowych stanowią formę pomocy, której zasady zwrotu podlegają na mocy zawartej umowy przepisom materialnego oraz formalnego prawa cywilnego. Art. 6 Kodeksu cywilnego wprowadza podstawową zasadę w zakresie dochodzenia roszczeń w polskim procesie cywilnym zarówno na etapie przedsądowym oraz sądowym, z zasady tej wynika, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. PFR, kierując decyzje do polskich firm, nie uprawdopodobnił nawet istnienia faktu, z którego wywodzi uzasadnione podejrzenia wystąpienia jakichkolwiek rodzajów nadużyć, PFR nie wskazał firmom jakie nadużycia rzekomo u nich wystąpiły. Podkreślić należy, że obowiązująca w Rzeczypospolitej Polskiej procedura karna zawiera domniemanie niewinności i tylko sąd karny może dokonać stwierdzenia winny w przypadku obalenia zasady domniemania niewinności przez oskarżyciela publicznego po przedstawieniu odpowiednich zarzutów w akcie oskarżenia kierowanemu przeciwko przedsiębiorcy czy firmie i dopiero wyrok skazujący może stanowić podstawę do przypisania winy i odpowiedzialności na gruncie prawa cywilnego. Wszak w myśl art. 11 Kodeksu postępowania cywilnego, ustalenia dokonane w wyroku skazującym co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym.
Powyższa podstawowa wykładnia powszechnie obowiązujących przepisów prawa pozwala wnioskować, że działania PFR wobec polskich firm naruszają fundamentalne zasady demokratycznego państwa prawa, w szczególności zasadę zaufania obywateli do organów państwa. Należy podkreślić, że PFR jest jednym z elementów ustawowego Systemu Instytucji Rozwoju Rzeczypospolitej Polskiej, który dysponuje środkami Skarbu Państwa. Wobec powyższego od PFR oczekuje się kwalifikowanej najwyższej staranności w zakresie wykonywanych działań oraz podejmowanych czynności bezpośrednich czy to za pośrednictwem przedstawicieli. Biorąc powyższe pod uwagę, należy wskazać, że ocena należytej staranności PFR powinna być dokonana w odniesieniu do należytej staranności w rozumieniu przepisu art. 355 § 1 i 2 K.c. Zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury wyrażonym m.in. w z wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2015 r. (sygn. akt I ACa 347/14), należyta staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, którą określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności, nie oznacza staranności wyjątkowej, lecz dostosowanej do działającej osoby, przedmiotu, jakiego działanie dotyczy, oraz okoliczności w jakich działanie to następuje. Jednak słusznie podkreśla się, że należyta staranność dłużnika określana przy uwzględnieniu zawodowego charakteru prowadzonej przez niego działalności gospodarczej uzasadnia zwiększone oczekiwania co do umiejętności, wiedzy, skrupulatności i rzetelności, zapobiegliwości i zdolności przewidywania.
Wobec powyższego kierowanie do polskich firm wezwań do zapłaty bez uzasadnienia żądania zwrotu subwencji oraz następczo pozostawienie żądania zwrotu chociażby bez minimalnego racjonalnego uzasadnienia uniemożliwia firmom jakąkolwiek analizę zasadności żądania przez PFR zwrotu subwencji. Polskie firmy postawione zostały obecnie przed problemem podjęcia decyzji, czy kierowane przez PFR wezwania żądania zwrotu subwencji są zasadne i dokonać zwrotu, czy oczekiwać na skierowanie przez PFR roszczenia zwrotu subwencji na drogę powództwa cywilnego.
Mając na uwadze przedstawioną wyżej problematykę i argumentację, zwracam się do Pana Ministra z pytaniami i prośbą o przedstawienie informacji:
Jakie rekomendacje zostały przekazane PFR przez CBA w zakresie żądania od polskich firm zwrotu subwencji?
Jakie podejrzenia wystąpienia jakichkolwiek rodzajów nadużyć stanowią wedle PFR podstawę do żądania zwrotu subwencji finansowych?
Jakie wytyczne wydał PFR bankom komercyjnym w zakresie żądania zwrotu subwencji od polskich firm?
Czy PFR skierował wobec polskich firm, od których żąda zwrotu subwencji zawiadomienia do organów ścigania wobec podejrzenia wystąpienia jakichkolwiek rodzajów nadużyć?
Jak Minister ocenia treść decyzji nakazujących zwrot subwencji przez PFR, czy powołane powyżej uzasadnienie tychże decyzji w ocenie Ministra wypełnia standardy konstytucyjne?
Czy Minister podejmie działania nakierowane na to, aby PFR przedstawiał przedsiębiorcom, na etapie przedsądowym, rzetelne uzasadnienia decyzji nakazujących zwrot subwencji, aby w ten sposób umożliwić tymże przedsiębiorcom pełne przeanalizowanie swojej sytuacji?
Jakie działania zostały podjęte przez Ministra w celu minimalizacji negatywnych konsekwencji zaistniałej sytuacji oraz jakie są ich efekty?
Z wyrazami szacunku Katarzyna Ueberhan
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 5312
do ministra aktywów państwowych
w sprawie działań podejmowanych przez Polski Fundusz Rozwoju SA wobec polskich przedsiębiorców w zakresie dochodzenia zwrotu subwencji przyznanych polskim przedsiębiorcom na podstawie Programów Rządowych: Tarcza Finansowych 1.0. oraz 2.0. Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Firm
Zgłaszający: Katarzyna Ueberhan
Data wpływu: 07-10-2024
Szanowny Panie Ministrze,
dochodzą do mnie niepokojące sygnały oraz informacje z doniesień prasowych, związanych z żądaniem przez Polski Fundusz Rozwoju SA (dalej PFR) zwrotu otrzymanych przez przedsiębiorców subwencji Programów Rządowych: Tarcz Finansowych 1.0. oraz 2.0. Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich firm (dalej Tarcze Finansowe). PFR w ostatnich kilku miesiącach, za pośrednictwem polskich banków komercyjnych realizujących w imieniu PFR wypłatę oraz rozliczanie subwencji wypłaconych z Tarcz Finansowych, wezwał kilka tysięcy polskich firm do zwrotu otrzymanych subwencji w całości. Podstawę wezwania do zwrotu subwencji stanowi w większości przypadków lakoniczny powód „istnienia uzasadnionych podejrzeń wystąpienia jakichkolwiek rodzajów nadużyć“, który nie jest w jakikolwiek sposób wyjaśniony w uzasadnieniu wezwania do zwrotu. Polskie firmy w odpowiedzi na otrzymywane wezwania, zwane przez PFR decyzjami, wnoszą do PFR za pośrednictwem banków komercyjnych odpowiedzi wraz z wnioskami o wyjaśnienie jakie rzekomo istniejące nadużycia zaistniały w ich konkretnym przypadku, a stanowią podstawę żądania zwrotu od nich subwencji. PFR w odpowiedzi na wnioski o wyjaśnienie za pośrednictwem banków komercyjnych udziela lakonicznych odpowiedzi, że podtrzymuje stanowisko uprzednio wyrażone w swojej decyzji i nie dokonuje nawet jakiejkolwiek próby wyjaśnienia przyczyny żądania zwrotu wypłaconych subwencji.
Z doniesień prasowych wynika, że w większości przypadków PFR żąda zwrotu subwencji w wysokości od kilkuset tysięcy nawet do 3,5 miliona złotych. Subwencji z założenia bezzwrotnych, stanowiących pomoc dla polskich firm w zwalczaniu skutków spowodowanych pandemią wirusa SARS-CoV-2. Subwencji, które otrzymane zostały przez polskie firmy w latach 2020–2021 i co istotne zostały rozliczone przez polskie firmy w latach 2021–2022 w określonych przez PFR terminach. Firmy te otrzymały od PFR decyzję o konieczności zwrotu części otrzymanej subwencji, co spowodowane było uzyskaniem wyższych przychodów w trakcie trwania programów Tarcz Finansowych niż prognozowane a wskazane we wnioskach o udzielenie subwencji. Firmy wykonały te obowiązki, zwróciły należną część subwencji, będąc jednocześnie w przekonaniu, że skoro zostały wezwane do zwrotu części subwencji, to pozostała część subwencji ulega zwolnieniu z obowiązku zwrotu. Jednakże PFR dokonywał regularnie szeregu zmian w regulaminach przyznawania i rozliczania Tarcz Finansowych, jak również zmieniał jednostronnie terminy rozliczania subwencji. Chaos i dezinformacja w zakresie dysponowania środkami Skarbu Państwa przy udziale sektora banków komercyjnych spowodowały, że PFR dopiero na przełomie lat 2023 oraz 2024 rozpoczął działania dążące do żądania zwrotu subwencji w całości.
W doniesieniach prasowych, jak również na konferencjach prasowych organizowanych przy udziale przedstawicieli PFR lub Najwyższej Izby Kontroli (dalej NIK), przedstawiono do publicznej wiadomości informację, że PFR otrzymał od Centralnego Biura Antykorupcyjnego (dalej CBA) bliżej nie podane rekomendacje żądania zwrotu wypłaconych subwencji od około tysiąca firm. CBA, w ramach powołanego przez siebie bliżej nieokreślonego zespołu antydefraudacyjnego, wskazało PFR niepoparte jakimikolwiek środkami dowodowymi lub prowadzonymi postępowaniami karnymi lub karnoskarbowymi w tym zakresie firmy. Wedle otrzymanych przeze mnie sygnałów od polskich firm, w żadnym przypadku wobec nich nie toczyło się i nadal nie toczy jakiekolwiek postępowanie wyjaśniające lub przygotowawcze w tym zakresie (w rozumieniu prawa podatkowego oraz karnego). Żadnej z firm oraz żadnemu z jej przedstawicieli nie postawiono jakichkolwiek zarzutów dokonywania nadużyć finansowych, w tym wprowadzania w błąd PFR, celem uzyskania korzyści majątkowej ze środków Skarbu Państwa w postaci otrzymanej subwencji. Ponadto nie toczą się wobec nich żadne postępowania przygotowawcze czy czynności operacyjne, które wskazywałyby na przywoływane przez PFR wobec przedsiębiorców przyczyny żądania zwrotu subwencji na podstawie uzasadnionych podejrzeń wystąpienia jakichkolwiek rodzajów nadużyć.
Podkreślić należy, że subwencje otrzymywane przez polskie firmy z Tarcz Finansowych stanowią formę pomocy, której zasady zwrotu podlegają na mocy zawartej umowy przepisom materialnego oraz formalnego prawa cywilnego. Art. 6 Kodeksu cywilnego wprowadza podstawową zasadę w zakresie dochodzenia roszczeń w polskim procesie cywilnym zarówno na etapie przedsądowym oraz sądowym, z zasady tej wynika, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. PFR, kierując decyzje do polskich firm, nie uprawdopodobnił nawet istnienia faktu, z którego wywodzi uzasadnione podejrzenia wystąpienia jakichkolwiek rodzajów nadużyć, PFR nie wskazał firmom jakie nadużycia rzekomo u nich wystąpiły. Podkreślić należy, że obowiązująca w Rzeczypospolitej Polskiej procedura karna zawiera domniemanie niewinności i tylko sąd karny może dokonać stwierdzenia winny w przypadku obalenia zasady domniemania niewinności przez oskarżyciela publicznego po przedstawieniu odpowiednich zarzutów w akcie oskarżenia kierowanemu przeciwko przedsiębiorcy czy firmie i dopiero wyrok skazujący może stanowić podstawę do przypisania winy i odpowiedzialności na gruncie prawa cywilnego. Wszak w myśl art. 11 Kodeksu postępowania cywilnego, ustalenia dokonane w wyroku skazującym co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym.
Powyższa podstawowa wykładnia powszechnie obowiązujących przepisów prawa pozwala wnioskować, że działania PFR wobec polskich firm naruszają fundamentalne zasady demokratycznego państwa prawa, w szczególności zasadę zaufania obywateli do organów państwa. Należy podkreślić, że PFR jest jednym z elementów ustawowego Systemu Instytucji Rozwoju Rzeczypospolitej Polskiej, który dysponuje środkami Skarbu Państwa. Wobec powyższego od PFR oczekuje się kwalifikowanej najwyższej staranności w zakresie wykonywanych działań oraz podejmowanych czynności bezpośrednich czy to za pośrednictwem przedstawicieli. Biorąc powyższe pod uwagę, należy wskazać, że ocena należytej staranności PFR powinna być dokonana w odniesieniu do należytej staranności w rozumieniu przepisu art. 355 § 1 i 2 K.c. Zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury wyrażonym m.in. w z wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2015 r. (sygn. akt I ACa 347/14), należyta staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, którą określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności, nie oznacza staranności wyjątkowej, lecz dostosowanej do działającej osoby, przedmiotu, jakiego działanie dotyczy, oraz okoliczności w jakich działanie to następuje. Jednak słusznie podkreśla się, że należyta staranność dłużnika określana przy uwzględnieniu zawodowego charakteru prowadzonej przez niego działalności gospodarczej uzasadnia zwiększone oczekiwania co do umiejętności, wiedzy, skrupulatności i rzetelności, zapobiegliwości i zdolności przewidywania.
Wobec powyższego kierowanie do polskich firm wezwań do zapłaty bez uzasadnienia żądania zwrotu subwencji oraz następczo pozostawienie żądania zwrotu chociażby bez minimalnego racjonalnego uzasadnienia uniemożliwia firmom jakąkolwiek analizę zasadności żądania przez PFR zwrotu subwencji. Polskie firmy postawione zostały obecnie przed problemem podjęcia decyzji, czy kierowane przez PFR wezwania żądania zwrotu subwencji są zasadne i dokonać zwrotu, czy oczekiwać na skierowanie przez PFR roszczenia zwrotu subwencji na drogę powództwa cywilnego.
Mając na uwadze przedstawioną wyżej problematykę i argumentację, zwracam się do Pana Ministra z pytaniami i prośbą o przedstawienie informacji:
Jakie rekomendacje zostały przekazane PFR przez CBA w zakresie żądania od polskich firm zwrotu subwencji?
Jakie podejrzenia wystąpienia jakichkolwiek rodzajów nadużyć stanowią wedle PFR podstawę do żądania zwrotu subwencji finansowych?
Jakie wytyczne wydał PFR bankom komercyjnym w zakresie żądania zwrotu subwencji od polskich firm?
Czy PFR skierował wobec polskich firm, od których żąda zwrotu subwencji zawiadomienia do organów ścigania wobec podejrzenia wystąpienia jakichkolwiek rodzajów nadużyć?
Jak Minister ocenia treść decyzji nakazujących zwrot subwencji przez PFR, czy powołane powyżej uzasadnienie tychże decyzji w ocenie Ministra wypełnia standardy konstytucyjne?
Czy Minister podejmie działania nakierowane na to, aby PFR przedstawiał przedsiębiorcom, na etapie przedsądowym, rzetelne uzasadnienia decyzji nakazujących zwrot subwencji, aby w ten sposób umożliwić tymże przedsiębiorcom pełne przeanalizowanie swojej sytuacji?
Jakie działania zostały podjęte przez Ministra w celu minimalizacji negatywnych konsekwencji zaistniałej sytuacji oraz jakie są ich efekty?
Z wyrazami szacunku Katarzyna Ueberhan
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Minister Jakub Jaworowski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
48%
Konkretność
52%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.3 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „tajemnice prawnie chronione” (ograniczenia formalne / odmowa odpowiedzi)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„tajemnice prawnie chronione”
(ograniczenia formalne / odmowa odpowiedzi)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12927 znaków
Jakub Jaworowski
Ministerstwo Aktywów Państwowych, ul. Krucza 36/Wspólna 6, 00-522 Warszawa, tel. +48 222 500 122
www.gov.pl/aktywa-panstwowe
BM.I.053.258.2024
IK: 1024922
Warszawa, 30 października 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej udzielam odpowiedzi na interpelację K10INT5312, Pani Katarzyny Ueberhan,
Posłanki na Sejm RP z dnia 14 października 2024 r. w sprawie działań podejmowanych przez
Polski Fundusz Rozwoju S.A. wobec polskich przedsiębiorców w zakresie dochodzenia
zwrotu subwencji przyznanych polskim przedsiębiorcom na podstawie Programów
Rządowych: Tarcza Finansowych 1.0. oraz 2.0. Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych
i Średnich Firm.
Uprzejmie informuję, że Minister Aktywów Państwowych, wykonując prawa z akcji
należących do Skarbu Państwa w spółkach, realizuje uprawnienia wynikające z praw
korporacyjnych, które są ściśle określone w przepisach prawa, w szczególności w ustawie
z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (KSH). Stosownie do art. 368 § 1
KSH prowadzenie spraw w zakresie działalności bieżącej spółki, należy do kompetencji jej
zarządu, natomiast zgodnie z art. 3751 walne zgromadzenie i rada nadzorcza nie mogą
wydawać zarządowi wiążących poleceń, dotyczących prowadzenia spraw spółki.
Jednocześnie informuję, że koordynację i monitorowanie realizacji programu Rada
Ministrów powierzyła ministrowi właściwemu do spraw gospodarki w porozumieniu
z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych.
Niemniej jednak, z uwagi na charakter sprawy, poniżej przedstawiam wyjaśnienia Polskiego
Funduszu Rozwoju S.A. (dalej: również PFR) przedmiotowej sprawie, które były uprzednio
komunikowane:
Na wstępie należy zaznaczyć, że skala programów „Tarcza 1.0” i „Tarcza 2.0” była ogromna,
bo dotyczyła ponad 350 tys. przedsiębiorców. Wątpliwości w zakresie rozliczenia wsparcia
dotyczą zaledwie ok. 2% przypadków.
Realizację zadań przez PFR w ramach rządowych programów udzielania przedsiębiorcom
wsparcia finansowego reguluje ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o systemie instytucji rozwoju1
(„Ustawa o SIR”). Działając na podstawie art. 21a Ustawy o SIR, Rada Ministrów podjęła
uchwały:
nr 50/2020 z dnia 27 kwietnia 2020 r. w sprawie programu rządowego „Tarcza
finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla małych i średnich firm”,
nr 2/2021 z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie programu rządowego „Tarcza
finansowa 2.0 Polskiego Funduszu Rozwoju dla mikro, małych i średnich firm”,
1 Zgodnie z jej art. 11 ust. 2 pkt 6 do ustawowych zadań PFR należy m.in. podejmowanie działań służących
zapobieganiu lub łagodzeniu skutków sytuacji kryzysowych w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 26 kwietnia
2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 122), w tym skutków rozprzestrzeniania się COVID-19,
w szczególności poprzez (i) udzielanie wsparcia finansowego przedsiębiorcom i innym podmiotom dotkniętym
tymi sytuacjami, w tym bezzwrotnego lub w formie gwarancji lub poręczeń, (ii) naprawienie lub pokrycie, w całości
lub w części, szkód lub strat spowodowanych tymi sytuacjami – z wykorzystaniem środków własnych PFR lub
środków z innych źródeł.
-- 1 of 4 --
na mocy których Rada Ministrów: przyjęła rządowe programy przeznaczone dla
przedsiębiorców dotkniętych skutkami COVID-19: „Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu
Rozwoju dla małych i średnich firm” („Tarcza 1.0”) i „Tarcza Finansowa 2.0 Polskiego
Funduszu Rozwoju dla Mikro, Małych i Średnich Firm” („Tarcza 2.0”) (dalej łącznie jako:
„Programy”), powierzyła realizację Programów PFR oraz powierzyła koordynację
i monitorowanie realizacji Programów ministrowi właściwemu do spraw gospodarki
w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych. Dokumenty
Tarczy 1.0 i Tarczy 2.0 określały warunki formalne udzielenia wsparcia – stanowiącego
formę pomocy publicznej – przedsiębiorcom, które następnie zostały przez PFR
inkorporowane do regulaminów poszczególnych Programów oraz do treści umów subwencji
z beneficjentami.
Warunki udzielenia przedsiębiorcom wsparcia w ramach Programów zatwierdzone zostały
decyzjami Komisji Europejskiej.
PFR, działając – odpowiednio – na podstawie dokumentu Tarczy 1.0 i dokumentu Tarczy
2.0, przyjął regulaminy ubiegania się o udział w programach rządowych:
Regulamin ubiegania się o udział w programie rządowym „Tarcza finansowa
Polskiego Funduszu Rozwoju dla małych i średnich firm” (dalej: „Regulamin 1.0”),
Regulamin ubiegania się o udział w programie rządowym „Tarcza finansowa 2.0
Polskiego Funduszu Rozwoju dla mikro, małych i średnich firm” (dalej: „Regulamin
2.0”),
łącznie: „Regulaminy Programów”.
Regulaminy Programów inkorporowały warunki programowe określone w dokumentach
Programów i Decyzjach Komisji Europejskiej.
Zarówno Tarcza 1.0, jak i Tarcza 2.0 zostały zaprojektowane jako istotny element pomocy
na rzecz przedsiębiorców, których dochody zostały utracone na skutek pandemii COVID-
19. Już na etapie prac nad Programami było jasne, że ich założeniem jest pomoc
przedsiębiorcom na masową skalę, a warunkiem ich skuteczności było natychmiastowe
dostarczenie środków przedsiębiorcom.
Z uwagi na pomocowy charakter Tarczy 1.0 i 2.0 oraz potrzebę efektywnego i szybkiego
rozpoznawania wniosków w interesie wszystkich aplikujących przedsiębiorców
kwalifikujących się jako potencjalni beneficjenci Programów, PFR został uprawniony do
stosowania możliwie automatycznych, uproszczonych i przyspieszonych procedur
przyznawania subwencji finansowych, w tym ich realizowania za pośrednictwem kanałów
elektronicznych (np. banków), z wykorzystaniem danych pochodzących od partnerów
Programów oraz na podstawie oświadczeń składanych przez beneficjentów Programów.
Wszystkie te okoliczności i założenia wynikają z dokumentów Programu 1.0 i 2.0 przyjętych
przez Radę Ministrów. Tarcza 1.0 i Tarcza 2.0 to pierwsze w Polsce program powszechnego
wsparcia (pomocy publicznej), w których wnioski można było składać wyłącznie online,
a cała procedura od złożenia wniosku, poprzez zawarcie umowy i rozliczenie umowy była
zautomatyzowana, oparta o interfejs internetowy, z wykorzystaniem kanałów
elektronicznych komunikacji bankowej.
Na potrzeby realizacji Programów PFR powziął działania mające na celu weryfikację
oświadczeń składanych przez wnioskodawców, w szczególności PFR podjął współpracę
z Centralnym Biurem Antykorupcyjnym („CBA”) oraz Ministerstwem Finansów – Krajową
Administracją Skarbową („MF/KAS”), odmawiając udzielenia subwencji finansowej lub
umorzenia subwencji finansowej przedsiębiorcom, co do których ww. podmioty
przedstawiły negatywne rekomendacje z uwagi na zwiększone ryzyko nadużyć. Ponadto,
w proces weryfikacji wniosków w ramach Tarczy 1.0 oraz Tarczy 2.0 zaangażowane były
również takie instytucje jak Krajowa Izba Rozliczeniowa S.A. („KIR”) oraz Zakład
Ubezpieczeń Społecznych („ZUS”).
Niezależnie od automatyzacji procedury weryfikacyjnej wniosków przedsiębiorców
w ramach Tarczy 1.0 i 2.0, możliwość weryfikacji przez PFR zasadności przyznania wsparcia
finansowego zasadniczo zagwarantowana została przez umowne prawo PFR do
prowadzenia ewidencji i monitoringu udzielonej subwencji, określone w § 8 Regulaminu 1.0
i § 9 Regulaminu 2.0. Na mocy powołanych postanowień, PFR uprawniony był do
-- 2 of 4 --
monitorowania zasadności udzielenia i prawidłowości wykorzystania subwencji
finansowych przyznanych przedsiębiorcom w ramach Programów, przede wszystkim celem
przeciwdziałania nadużyciom. Zapewnienie prawa do monitoringu zagwarantować miało
realizację podstawowych celów Programów i działania w interesie grupy ogółu
przedsiębiorców, aby zapewnić prawidłowe i sprawiedliwe rozdysponowanie środków.
Również sama umowa o udzielenie subwencji finansowej, zawierana pomiędzy PFR
a beneficjentami, zawierała postanowienie przyznające PFR uprawnienie do kontrolowania
prawdziwości informacji i oświadczeń złożonych przez beneficjenta, a w przypadku
stwierdzenia nieprawdziwości takich informacji lub oświadczeń – uprawnienie do podjęcia
decyzji o zwrocie subwencji finansowej, wynikające z § 3 ust. 6 Regulaminu 1.0 oraz § 16
ust. 1 a) i ust. 7 Regulaminu 2.0. Możliwość dochodzenia zwrotu subwencji finansowej
udzielonej w ramach Programów znajduje również podstawę w § 10 ust. 9 Regulamin 1.0
i § 11 ust. 11 Regulaminu 2.0, gdzie w sposób jednoznaczny wskazano, że PFR jest
uprawniony do wydania decyzji określającej wysokość subwencji finansowej podlegającej
zwrotowi w całości w przypadku, w którym istnieje uzasadnione podejrzenie wystąpienia
jakiegokolwiek rodzaju nadużyć.
Podkreślenia wymaga, że ani dokumenty Programów, ani Regulaminy czy zawierane
z beneficjentami umowy subwencji finansowych nie obligują PFR do szczegółowego
uzasadniania decyzji w przedmiocie rozliczenia subwencji. Wynika to z natury decyzji
podejmowanych przez PFR, tj. jedynie potwierdzenia albo zaprzeczenia przez PFR
okoliczności spełnienia przez podmiot ubiegający się o wsparcie warunków określonych
w Programach i w Regulaminach.
Niezależnie od powyższego PFR realizując Programy działa w sposób w pełni transparentny,
co do zasady wskazując w treści decyzji podstawę prawną i faktyczną stanowiska PFR. Brak
zamieszczenia przez PFR w treści decyzji szczegółowego uzasadnienia faktycznego,
każdorazowo znajduje uzasadnienie i ma podstawę w zasadach i specyfice współpracy PFR
z partnerami Programów, tj. następuje wówczas, gdy mogłoby to negatywnie wpłynąć na
przebieg postępowań prowadzonych przez właściwe organy, a nawet naruszać właściwie
przepisy dotyczące ochrony informacji niejawnych. Nawet wówczas, gdy wzgląd na dobro
prowadzonych postępowań lub tajemnice prawnie chronione nie pozwala
na przedstawienie beneficjentowi szczegółowego uzasadnienia faktycznego, PFR wskazuje
podstawę umowną i regulaminową do wydania decyzji o określonej treści.
PFR we współpracy z partnerami Programów, a także samodzielnie – przy użyciu
dostępnych PFR narzędzi, realizuje zadania nakierowane na ochronę interesów Spółki oraz
interesu publicznego z zakresu identyfikacji nieprawidłowości w ramach Tarczy 1.0 oraz 2.0.
Tak zwaną pierwszą linię obrony przed nadużyciami w Programach stanowiła sama
konstrukcja Tarczy 1.0 oraz Tarczy 2.0, która przewidywała, iż udział w tych programach
mogły wziąć wyłącznie podmioty realnie działające, co do zasady, na dzień 31 grudnia
2019 r. i zatrudniające pracowników. Drugą linią obrony była weryfikacja wszystkich
wnioskodawców – w zakresie zatrudnienia oraz przychodów – z bazami MF/KAS oraz ZUS.
Kolejnym, trzecim etapem obrony przed nadużyciami była współpraca z CBA oraz MF/KAS
– instytucje te dokonywały typowania podmiotów, które nie powinny otrzymać wsparcia
lub umorzenia. Czwartą linię obrony stanowiła konstrukcja procesu umorzeń – na etapie
tego procesu weryfikacji podlegał szereg warunków, w tym m.in. czy w okresie 12 miesięcy
od udzielenia subwencji przedsiębiorca utrzymał zatrudnienie, nie otworzył
likwidacji/postępowania restrukturyzacyjnego, bądź nie zawiesił działalności. Wreszcie
uruchomiony w PFR wewnętrzny proces anti-fraud stanowił tzw. piątą linię obrony przed
nadużyciami w ramach Programów. PFR współpracuje również z organami ścigania w celu
zapobiegania i ścigania nadużyć w ramach Programów.
PFR, w zakresie realizacji Programów, jest zobligowany do stosowania warunków
programowych, określonych w dokumentach Programowych, w tym stosowania się do
postanowień Regulaminów w zakresie sposobu i zasad rozliczania subwencji finansowej
oraz ustalania wysokości i sposobu spłaty subwencji finansowej podlegającej zwrotowi,
a następnie ich dochodzenia. Ze względu na skalę Programów w zakresie czynności
dotyczących m.in. prowadzenia w stosunku do beneficjentów niespłacających
wierzytelności wobec PFR oraz działań restrukturyzacyjnych mających na celu dobrowolne
uregulowanie wierzytelności, a także usług monitoringu należności oraz ich dochodzenia
-- 3 of 4 --
(na drodze polubownej i sądowej), PFR współpracuje z zewnętrznymi firmami, które
reprezentują PFR w oparciu o udzielone pełnomocnictwa.
Proszę mieć na uwadze, że wypłacane subwencje finansowe co do zasady nie miały
charakteru bezzwrotnego. Dopiero w przypadku spełnienia określonych przesłanek, PFR
mógł podjąć decyzję o umorzeniu zobowiązania. Tym samym beneficjenci Programów, mieli
świadomość charakteru otrzymanej subwencji finansowej i powinni byli liczyć się
z możliwością, że będzie musiała zostać zwrócona.
PFR zrealizował skomplikowane ogólnokrajowe Programy w nadzwyczajnych
okolicznościach, które uchroniły setki tysięcy przedsiębiorców przed upadłością lub
likwidacją. Realizując Programy PFR działał w interesie publicznym, w celu
zminimalizowania negatywnych skutków pandemii COVID-19, jednocześnie kierując się
koniecznością ochrony środków, które podlegały rozdysponowaniu w ramach Programów.
Z poważaniem
Jakub Jaworowski
Minister
dokument podpisany elektronicznie
1024922.3700448.2950655
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --
Ministerstwo Aktywów Państwowych, ul. Krucza 36/Wspólna 6, 00-522 Warszawa, tel. +48 222 500 122
www.gov.pl/aktywa-panstwowe
BM.I.053.258.2024
IK: 1024922
Warszawa, 30 października 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej udzielam odpowiedzi na interpelację K10INT5312, Pani Katarzyny Ueberhan,
Posłanki na Sejm RP z dnia 14 października 2024 r. w sprawie działań podejmowanych przez
Polski Fundusz Rozwoju S.A. wobec polskich przedsiębiorców w zakresie dochodzenia
zwrotu subwencji przyznanych polskim przedsiębiorcom na podstawie Programów
Rządowych: Tarcza Finansowych 1.0. oraz 2.0. Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych
i Średnich Firm.
Uprzejmie informuję, że Minister Aktywów Państwowych, wykonując prawa z akcji
należących do Skarbu Państwa w spółkach, realizuje uprawnienia wynikające z praw
korporacyjnych, które są ściśle określone w przepisach prawa, w szczególności w ustawie
z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (KSH). Stosownie do art. 368 § 1
KSH prowadzenie spraw w zakresie działalności bieżącej spółki, należy do kompetencji jej
zarządu, natomiast zgodnie z art. 3751 walne zgromadzenie i rada nadzorcza nie mogą
wydawać zarządowi wiążących poleceń, dotyczących prowadzenia spraw spółki.
Jednocześnie informuję, że koordynację i monitorowanie realizacji programu Rada
Ministrów powierzyła ministrowi właściwemu do spraw gospodarki w porozumieniu
z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych.
Niemniej jednak, z uwagi na charakter sprawy, poniżej przedstawiam wyjaśnienia Polskiego
Funduszu Rozwoju S.A. (dalej: również PFR) przedmiotowej sprawie, które były uprzednio
komunikowane:
Na wstępie należy zaznaczyć, że skala programów „Tarcza 1.0” i „Tarcza 2.0” była ogromna,
bo dotyczyła ponad 350 tys. przedsiębiorców. Wątpliwości w zakresie rozliczenia wsparcia
dotyczą zaledwie ok. 2% przypadków.
Realizację zadań przez PFR w ramach rządowych programów udzielania przedsiębiorcom
wsparcia finansowego reguluje ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o systemie instytucji rozwoju1
(„Ustawa o SIR”). Działając na podstawie art. 21a Ustawy o SIR, Rada Ministrów podjęła
uchwały:
nr 50/2020 z dnia 27 kwietnia 2020 r. w sprawie programu rządowego „Tarcza
finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla małych i średnich firm”,
nr 2/2021 z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie programu rządowego „Tarcza
finansowa 2.0 Polskiego Funduszu Rozwoju dla mikro, małych i średnich firm”,
1 Zgodnie z jej art. 11 ust. 2 pkt 6 do ustawowych zadań PFR należy m.in. podejmowanie działań służących
zapobieganiu lub łagodzeniu skutków sytuacji kryzysowych w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 26 kwietnia
2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 122), w tym skutków rozprzestrzeniania się COVID-19,
w szczególności poprzez (i) udzielanie wsparcia finansowego przedsiębiorcom i innym podmiotom dotkniętym
tymi sytuacjami, w tym bezzwrotnego lub w formie gwarancji lub poręczeń, (ii) naprawienie lub pokrycie, w całości
lub w części, szkód lub strat spowodowanych tymi sytuacjami – z wykorzystaniem środków własnych PFR lub
środków z innych źródeł.
-- 1 of 4 --
na mocy których Rada Ministrów: przyjęła rządowe programy przeznaczone dla
przedsiębiorców dotkniętych skutkami COVID-19: „Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu
Rozwoju dla małych i średnich firm” („Tarcza 1.0”) i „Tarcza Finansowa 2.0 Polskiego
Funduszu Rozwoju dla Mikro, Małych i Średnich Firm” („Tarcza 2.0”) (dalej łącznie jako:
„Programy”), powierzyła realizację Programów PFR oraz powierzyła koordynację
i monitorowanie realizacji Programów ministrowi właściwemu do spraw gospodarki
w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych. Dokumenty
Tarczy 1.0 i Tarczy 2.0 określały warunki formalne udzielenia wsparcia – stanowiącego
formę pomocy publicznej – przedsiębiorcom, które następnie zostały przez PFR
inkorporowane do regulaminów poszczególnych Programów oraz do treści umów subwencji
z beneficjentami.
Warunki udzielenia przedsiębiorcom wsparcia w ramach Programów zatwierdzone zostały
decyzjami Komisji Europejskiej.
PFR, działając – odpowiednio – na podstawie dokumentu Tarczy 1.0 i dokumentu Tarczy
2.0, przyjął regulaminy ubiegania się o udział w programach rządowych:
Regulamin ubiegania się o udział w programie rządowym „Tarcza finansowa
Polskiego Funduszu Rozwoju dla małych i średnich firm” (dalej: „Regulamin 1.0”),
Regulamin ubiegania się o udział w programie rządowym „Tarcza finansowa 2.0
Polskiego Funduszu Rozwoju dla mikro, małych i średnich firm” (dalej: „Regulamin
2.0”),
łącznie: „Regulaminy Programów”.
Regulaminy Programów inkorporowały warunki programowe określone w dokumentach
Programów i Decyzjach Komisji Europejskiej.
Zarówno Tarcza 1.0, jak i Tarcza 2.0 zostały zaprojektowane jako istotny element pomocy
na rzecz przedsiębiorców, których dochody zostały utracone na skutek pandemii COVID-
19. Już na etapie prac nad Programami było jasne, że ich założeniem jest pomoc
przedsiębiorcom na masową skalę, a warunkiem ich skuteczności było natychmiastowe
dostarczenie środków przedsiębiorcom.
Z uwagi na pomocowy charakter Tarczy 1.0 i 2.0 oraz potrzebę efektywnego i szybkiego
rozpoznawania wniosków w interesie wszystkich aplikujących przedsiębiorców
kwalifikujących się jako potencjalni beneficjenci Programów, PFR został uprawniony do
stosowania możliwie automatycznych, uproszczonych i przyspieszonych procedur
przyznawania subwencji finansowych, w tym ich realizowania za pośrednictwem kanałów
elektronicznych (np. banków), z wykorzystaniem danych pochodzących od partnerów
Programów oraz na podstawie oświadczeń składanych przez beneficjentów Programów.
Wszystkie te okoliczności i założenia wynikają z dokumentów Programu 1.0 i 2.0 przyjętych
przez Radę Ministrów. Tarcza 1.0 i Tarcza 2.0 to pierwsze w Polsce program powszechnego
wsparcia (pomocy publicznej), w których wnioski można było składać wyłącznie online,
a cała procedura od złożenia wniosku, poprzez zawarcie umowy i rozliczenie umowy była
zautomatyzowana, oparta o interfejs internetowy, z wykorzystaniem kanałów
elektronicznych komunikacji bankowej.
Na potrzeby realizacji Programów PFR powziął działania mające na celu weryfikację
oświadczeń składanych przez wnioskodawców, w szczególności PFR podjął współpracę
z Centralnym Biurem Antykorupcyjnym („CBA”) oraz Ministerstwem Finansów – Krajową
Administracją Skarbową („MF/KAS”), odmawiając udzielenia subwencji finansowej lub
umorzenia subwencji finansowej przedsiębiorcom, co do których ww. podmioty
przedstawiły negatywne rekomendacje z uwagi na zwiększone ryzyko nadużyć. Ponadto,
w proces weryfikacji wniosków w ramach Tarczy 1.0 oraz Tarczy 2.0 zaangażowane były
również takie instytucje jak Krajowa Izba Rozliczeniowa S.A. („KIR”) oraz Zakład
Ubezpieczeń Społecznych („ZUS”).
Niezależnie od automatyzacji procedury weryfikacyjnej wniosków przedsiębiorców
w ramach Tarczy 1.0 i 2.0, możliwość weryfikacji przez PFR zasadności przyznania wsparcia
finansowego zasadniczo zagwarantowana została przez umowne prawo PFR do
prowadzenia ewidencji i monitoringu udzielonej subwencji, określone w § 8 Regulaminu 1.0
i § 9 Regulaminu 2.0. Na mocy powołanych postanowień, PFR uprawniony był do
-- 2 of 4 --
monitorowania zasadności udzielenia i prawidłowości wykorzystania subwencji
finansowych przyznanych przedsiębiorcom w ramach Programów, przede wszystkim celem
przeciwdziałania nadużyciom. Zapewnienie prawa do monitoringu zagwarantować miało
realizację podstawowych celów Programów i działania w interesie grupy ogółu
przedsiębiorców, aby zapewnić prawidłowe i sprawiedliwe rozdysponowanie środków.
Również sama umowa o udzielenie subwencji finansowej, zawierana pomiędzy PFR
a beneficjentami, zawierała postanowienie przyznające PFR uprawnienie do kontrolowania
prawdziwości informacji i oświadczeń złożonych przez beneficjenta, a w przypadku
stwierdzenia nieprawdziwości takich informacji lub oświadczeń – uprawnienie do podjęcia
decyzji o zwrocie subwencji finansowej, wynikające z § 3 ust. 6 Regulaminu 1.0 oraz § 16
ust. 1 a) i ust. 7 Regulaminu 2.0. Możliwość dochodzenia zwrotu subwencji finansowej
udzielonej w ramach Programów znajduje również podstawę w § 10 ust. 9 Regulamin 1.0
i § 11 ust. 11 Regulaminu 2.0, gdzie w sposób jednoznaczny wskazano, że PFR jest
uprawniony do wydania decyzji określającej wysokość subwencji finansowej podlegającej
zwrotowi w całości w przypadku, w którym istnieje uzasadnione podejrzenie wystąpienia
jakiegokolwiek rodzaju nadużyć.
Podkreślenia wymaga, że ani dokumenty Programów, ani Regulaminy czy zawierane
z beneficjentami umowy subwencji finansowych nie obligują PFR do szczegółowego
uzasadniania decyzji w przedmiocie rozliczenia subwencji. Wynika to z natury decyzji
podejmowanych przez PFR, tj. jedynie potwierdzenia albo zaprzeczenia przez PFR
okoliczności spełnienia przez podmiot ubiegający się o wsparcie warunków określonych
w Programach i w Regulaminach.
Niezależnie od powyższego PFR realizując Programy działa w sposób w pełni transparentny,
co do zasady wskazując w treści decyzji podstawę prawną i faktyczną stanowiska PFR. Brak
zamieszczenia przez PFR w treści decyzji szczegółowego uzasadnienia faktycznego,
każdorazowo znajduje uzasadnienie i ma podstawę w zasadach i specyfice współpracy PFR
z partnerami Programów, tj. następuje wówczas, gdy mogłoby to negatywnie wpłynąć na
przebieg postępowań prowadzonych przez właściwe organy, a nawet naruszać właściwie
przepisy dotyczące ochrony informacji niejawnych. Nawet wówczas, gdy wzgląd na dobro
prowadzonych postępowań lub tajemnice prawnie chronione nie pozwala
na przedstawienie beneficjentowi szczegółowego uzasadnienia faktycznego, PFR wskazuje
podstawę umowną i regulaminową do wydania decyzji o określonej treści.
PFR we współpracy z partnerami Programów, a także samodzielnie – przy użyciu
dostępnych PFR narzędzi, realizuje zadania nakierowane na ochronę interesów Spółki oraz
interesu publicznego z zakresu identyfikacji nieprawidłowości w ramach Tarczy 1.0 oraz 2.0.
Tak zwaną pierwszą linię obrony przed nadużyciami w Programach stanowiła sama
konstrukcja Tarczy 1.0 oraz Tarczy 2.0, która przewidywała, iż udział w tych programach
mogły wziąć wyłącznie podmioty realnie działające, co do zasady, na dzień 31 grudnia
2019 r. i zatrudniające pracowników. Drugą linią obrony była weryfikacja wszystkich
wnioskodawców – w zakresie zatrudnienia oraz przychodów – z bazami MF/KAS oraz ZUS.
Kolejnym, trzecim etapem obrony przed nadużyciami była współpraca z CBA oraz MF/KAS
– instytucje te dokonywały typowania podmiotów, które nie powinny otrzymać wsparcia
lub umorzenia. Czwartą linię obrony stanowiła konstrukcja procesu umorzeń – na etapie
tego procesu weryfikacji podlegał szereg warunków, w tym m.in. czy w okresie 12 miesięcy
od udzielenia subwencji przedsiębiorca utrzymał zatrudnienie, nie otworzył
likwidacji/postępowania restrukturyzacyjnego, bądź nie zawiesił działalności. Wreszcie
uruchomiony w PFR wewnętrzny proces anti-fraud stanowił tzw. piątą linię obrony przed
nadużyciami w ramach Programów. PFR współpracuje również z organami ścigania w celu
zapobiegania i ścigania nadużyć w ramach Programów.
PFR, w zakresie realizacji Programów, jest zobligowany do stosowania warunków
programowych, określonych w dokumentach Programowych, w tym stosowania się do
postanowień Regulaminów w zakresie sposobu i zasad rozliczania subwencji finansowej
oraz ustalania wysokości i sposobu spłaty subwencji finansowej podlegającej zwrotowi,
a następnie ich dochodzenia. Ze względu na skalę Programów w zakresie czynności
dotyczących m.in. prowadzenia w stosunku do beneficjentów niespłacających
wierzytelności wobec PFR oraz działań restrukturyzacyjnych mających na celu dobrowolne
uregulowanie wierzytelności, a także usług monitoringu należności oraz ich dochodzenia
-- 3 of 4 --
(na drodze polubownej i sądowej), PFR współpracuje z zewnętrznymi firmami, które
reprezentują PFR w oparciu o udzielone pełnomocnictwa.
Proszę mieć na uwadze, że wypłacane subwencje finansowe co do zasady nie miały
charakteru bezzwrotnego. Dopiero w przypadku spełnienia określonych przesłanek, PFR
mógł podjąć decyzję o umorzeniu zobowiązania. Tym samym beneficjenci Programów, mieli
świadomość charakteru otrzymanej subwencji finansowej i powinni byli liczyć się
z możliwością, że będzie musiała zostać zwrócona.
PFR zrealizował skomplikowane ogólnokrajowe Programy w nadzwyczajnych
okolicznościach, które uchroniły setki tysięcy przedsiębiorców przed upadłością lub
likwidacją. Realizując Programy PFR działał w interesie publicznym, w celu
zminimalizowania negatywnych skutków pandemii COVID-19, jednocześnie kierując się
koniecznością ochrony środków, które podlegały rozdysponowaniu w ramach Programów.
Z poważaniem
Jakub Jaworowski
Minister
dokument podpisany elektronicznie
1024922.3700448.2950655
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --