Interpelacja nr 5310
Interpelacja w sprawie poprawy warunków pracy pielęgniarek i położnych oraz sytuacji w podstawowej opiece zdrowotnej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (75%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie poprawy warunków pracy pielęgniarek i położnych oraz sytuacji w podstawowej opiece zdrowotnej
Interpelacja nr 5310
do ministra zdrowia
w sprawie poprawy warunków pracy pielęgniarek i położnych oraz sytuacji w podstawowej opiece zdrowotnej
Zgłaszający: Katarzyna Ueberhan
Data wpływu: 07-10-2024
Szanowna Pani Minister,
środowisko pielęgniarek i położnych od wielu lat zmaga się z problemami, które do tej pory nie zostały rozwiązane. Jednym z nich jest kwestia przestrzegania minimalnych norm zatrudnienia, które określają maksymalną liczbę tzw. łóżek przypisanych do jednej pielęgniarki. Dochodzi do sytuacji, w których łóżka dodatkowe tj. „dostawki“, nie są wliczane do ustalonego limitu, stąd w tym wypadku pielęgniarki muszą opiekować się większą liczbą pacjentów niż wynika to z minimalnych norm zatrudnienia.
Częstym nadużyciem, zgłaszanym przez środowisko pielęgniarek i położnych jest także brak respektowania ochrony praw pracowniczych. Zgodnie z ustawą o samorządzie pielęgniarek i położnych, nie można wypowiedzieć umowy tym pracownikom, którzy są członkami organu samorządu pielęgniarek i położnych, bez uprzedniej zgody tego samorządu. W skali kraju wielokrotnie dochodzi do sytuacji, kiedy okręgowe izby pielęgniarek i położnych wydają negatywną decyzję na zapytania dyrektorów szpitali, związanych ze zwolnieniem danego pracownika, po czym powyższym pracownikom i tak wręczane jest wypowiedzenie.
Na uwagę zasługuje też szczególna sytuacja w podstawowej opiece zdrowotnej. Zgodnie z nowelizacją ustawy o podstawowej opiece zdrowotnej, w 2025 mają zniknąć oddzielne deklaracje pacjentów, za pomocą których wybierani są lekarze, pielęgniarki i położne POZ. Jednocześnie utworzone zostaną zespoły, złożone z lekarzy, pielęgniarek i położnych. W tej sytuacji obawę środowiska budzi kwestia finansowania. Jeśli NFZ przypisze budżet zespołowi na podstawie złożonej deklaracji pacjenta, pojawia się pytanie: kto i na jakich zasadach będzie rozdzielał niniejszy budżet pomiędzy członków zespołu?
W kontekście legislacji związanej z funkcjonowaniem POZ, należy zwrócić uwagę na fakt, iż z dniem 31 grudnia 2024 r. tracą ważność oświadczenia woli świadczeniobiorców złożone do świadczeniodawców, lekarza POZ, pielęgniarki POZ, położnej POZ – nietworzących zespołu POZ, na podstawie przepisów przejściowych w art. 33 i 34 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2527). Konieczne jest zatem podjęcie prac legislacyjnych w zakresie wprowadzenia zmian w ustawie o podstawowej opiece zdrowotnej, dotyczącej utrzymania prawa świadczeniobiorcy do wyboru lekarza POZ lub pielęgniarki POZ lub położnej POZ, nietworzących zespołu POZ, którzy zawarli umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia na udzielanie świadczeń w zakresie swoich kompetencji. To pacjent tworzy zespół terapeutyczny, składając deklarację wyboru do lekarza POZ, pielęgniarki POZ, położnej POZ. Brak możliwości prawa wyboru świadczeniodawcy w podstawowej opiece zdrowotnej skutecznie ograniczy prawa pacjenta do indywidualnego wyboru. Daleko idąca konsekwencja utraty ważności deklaracji wyboru z dniem 31 grudnia 2024 r. będzie faktycznym pozbawieniem pacjentów prawa do świadczeń zdrowotnych w ramach systemu podstawowej opieki zdrowotnej.
Kolejnym problemem w ramach funkcjonowania POZ jest niedobór kadry. Szpitale zapewniają korzystniejsze warunki zatrudnienia dla pielęgniarek, stąd po ukończeniu studiów, absolwenci pielęgniarstwa znacznie częściej podejmują pracę w szpitalach niż w POZ. Wynika to z trudniejszych warunków pracy, związanych chociażby z odwiedzinami pacjentów w ich domach, a tym samym brakiem możliwości bieżącego skonsultowania się z pozostałym personelem medycznym, dostępu do sprzętu i często konieczności podjęcia decyzji medycznej na miejscu. Szpitale organizują niezbędny sprzęt i stanowisko pracy, gdzie z kolei w POZ to pielęgniarka sama musi zadbać o zorganizowanie stanowiska. Jednocześnie obserwowany jest trend nadmiaru absolwentów studiów na kierunku położnictwo, którzy mają dzisiaj problem ze znalezieniem zatrudnienia, wynikający też bezpośrednio z obniżającego się wskaźnika urodzeń. W tematyce urodzeń, mówi się też w środowisku pracowników ochrony zdrowia o planowanym utworzeniu sieci szpitali położniczo-ginekologicznych, do której nie wejdą szpitale poniżej 400 urodzeń rocznie. Z jednej strony jest to zasadny postulat ze względu na koszty sal i personelu, z drugiej strony może spowodować ograniczenie kobietom dostępu do sal porodowych.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z pytaniami i prośbą o przedstawienie informacji:
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje znowelizować minimalne normy zatrudnienia, tak aby uwzględniały one tzw. dostawki?
W jaki sposób Ministerstwo Zdrowia do tej pory egzekwowało przestrzeganie ustawy o samorządzie pielęgniarek i położnych? Czy planowana jest intensyfikacja tych działań w kontekście niezgodnych z ustawą zwolnień pracowników, będących członkami organów samorządów?
W jaki sposób będą rozdzielane środki w ramach nowo utworzonej instytucji zespołów POZ pomiędzy lekarzy, pielęgniarki i położne?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje w najbliższym czasie złożyć projekt ustawy, zmieniający ustawę o podstawowej opiece zdrowotnej, w zakresie dotyczącym utrzymania prawa świadczeniobiorcy do wyboru lekarza POZ lub pielęgniarki POZ lub położnej POZ, nietworzących zespołu POZ, którzy zawarli umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia na udzielanie świadczeń w zakresie swoich kompetencji?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wdrożenie programów poprawiających warunki pracy pielęgniarzy i pielęgniarek w POZ?
W jaki sposób ministerstwo chce zaradzić problemowi nadpodaży absolwentów studiów w zakresie położnictwa i niedoboru absolwentów kierunku pielęgniarstwo?
Czy planowane jest stworzenie sieci szpitali położniczo-ginekologicznych? Jeśli tak, to jaka ostatecznie będzie formuła i kształt tej sieci?
Z wyrazami szacunku Katarzyna Ueberhan
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 5310
do ministra zdrowia
w sprawie poprawy warunków pracy pielęgniarek i położnych oraz sytuacji w podstawowej opiece zdrowotnej
Zgłaszający: Katarzyna Ueberhan
Data wpływu: 07-10-2024
Szanowna Pani Minister,
środowisko pielęgniarek i położnych od wielu lat zmaga się z problemami, które do tej pory nie zostały rozwiązane. Jednym z nich jest kwestia przestrzegania minimalnych norm zatrudnienia, które określają maksymalną liczbę tzw. łóżek przypisanych do jednej pielęgniarki. Dochodzi do sytuacji, w których łóżka dodatkowe tj. „dostawki“, nie są wliczane do ustalonego limitu, stąd w tym wypadku pielęgniarki muszą opiekować się większą liczbą pacjentów niż wynika to z minimalnych norm zatrudnienia.
Częstym nadużyciem, zgłaszanym przez środowisko pielęgniarek i położnych jest także brak respektowania ochrony praw pracowniczych. Zgodnie z ustawą o samorządzie pielęgniarek i położnych, nie można wypowiedzieć umowy tym pracownikom, którzy są członkami organu samorządu pielęgniarek i położnych, bez uprzedniej zgody tego samorządu. W skali kraju wielokrotnie dochodzi do sytuacji, kiedy okręgowe izby pielęgniarek i położnych wydają negatywną decyzję na zapytania dyrektorów szpitali, związanych ze zwolnieniem danego pracownika, po czym powyższym pracownikom i tak wręczane jest wypowiedzenie.
Na uwagę zasługuje też szczególna sytuacja w podstawowej opiece zdrowotnej. Zgodnie z nowelizacją ustawy o podstawowej opiece zdrowotnej, w 2025 mają zniknąć oddzielne deklaracje pacjentów, za pomocą których wybierani są lekarze, pielęgniarki i położne POZ. Jednocześnie utworzone zostaną zespoły, złożone z lekarzy, pielęgniarek i położnych. W tej sytuacji obawę środowiska budzi kwestia finansowania. Jeśli NFZ przypisze budżet zespołowi na podstawie złożonej deklaracji pacjenta, pojawia się pytanie: kto i na jakich zasadach będzie rozdzielał niniejszy budżet pomiędzy członków zespołu?
W kontekście legislacji związanej z funkcjonowaniem POZ, należy zwrócić uwagę na fakt, iż z dniem 31 grudnia 2024 r. tracą ważność oświadczenia woli świadczeniobiorców złożone do świadczeniodawców, lekarza POZ, pielęgniarki POZ, położnej POZ – nietworzących zespołu POZ, na podstawie przepisów przejściowych w art. 33 i 34 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2527). Konieczne jest zatem podjęcie prac legislacyjnych w zakresie wprowadzenia zmian w ustawie o podstawowej opiece zdrowotnej, dotyczącej utrzymania prawa świadczeniobiorcy do wyboru lekarza POZ lub pielęgniarki POZ lub położnej POZ, nietworzących zespołu POZ, którzy zawarli umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia na udzielanie świadczeń w zakresie swoich kompetencji. To pacjent tworzy zespół terapeutyczny, składając deklarację wyboru do lekarza POZ, pielęgniarki POZ, położnej POZ. Brak możliwości prawa wyboru świadczeniodawcy w podstawowej opiece zdrowotnej skutecznie ograniczy prawa pacjenta do indywidualnego wyboru. Daleko idąca konsekwencja utraty ważności deklaracji wyboru z dniem 31 grudnia 2024 r. będzie faktycznym pozbawieniem pacjentów prawa do świadczeń zdrowotnych w ramach systemu podstawowej opieki zdrowotnej.
Kolejnym problemem w ramach funkcjonowania POZ jest niedobór kadry. Szpitale zapewniają korzystniejsze warunki zatrudnienia dla pielęgniarek, stąd po ukończeniu studiów, absolwenci pielęgniarstwa znacznie częściej podejmują pracę w szpitalach niż w POZ. Wynika to z trudniejszych warunków pracy, związanych chociażby z odwiedzinami pacjentów w ich domach, a tym samym brakiem możliwości bieżącego skonsultowania się z pozostałym personelem medycznym, dostępu do sprzętu i często konieczności podjęcia decyzji medycznej na miejscu. Szpitale organizują niezbędny sprzęt i stanowisko pracy, gdzie z kolei w POZ to pielęgniarka sama musi zadbać o zorganizowanie stanowiska. Jednocześnie obserwowany jest trend nadmiaru absolwentów studiów na kierunku położnictwo, którzy mają dzisiaj problem ze znalezieniem zatrudnienia, wynikający też bezpośrednio z obniżającego się wskaźnika urodzeń. W tematyce urodzeń, mówi się też w środowisku pracowników ochrony zdrowia o planowanym utworzeniu sieci szpitali położniczo-ginekologicznych, do której nie wejdą szpitale poniżej 400 urodzeń rocznie. Z jednej strony jest to zasadny postulat ze względu na koszty sal i personelu, z drugiej strony może spowodować ograniczenie kobietom dostępu do sal porodowych.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z pytaniami i prośbą o przedstawienie informacji:
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje znowelizować minimalne normy zatrudnienia, tak aby uwzględniały one tzw. dostawki?
W jaki sposób Ministerstwo Zdrowia do tej pory egzekwowało przestrzeganie ustawy o samorządzie pielęgniarek i położnych? Czy planowana jest intensyfikacja tych działań w kontekście niezgodnych z ustawą zwolnień pracowników, będących członkami organów samorządów?
W jaki sposób będą rozdzielane środki w ramach nowo utworzonej instytucji zespołów POZ pomiędzy lekarzy, pielęgniarki i położne?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje w najbliższym czasie złożyć projekt ustawy, zmieniający ustawę o podstawowej opiece zdrowotnej, w zakresie dotyczącym utrzymania prawa świadczeniobiorcy do wyboru lekarza POZ lub pielęgniarki POZ lub położnej POZ, nietworzących zespołu POZ, którzy zawarli umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia na udzielanie świadczeń w zakresie swoich kompetencji?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wdrożenie programów poprawiających warunki pracy pielęgniarzy i pielęgniarek w POZ?
W jaki sposób ministerstwo chce zaradzić problemowi nadpodaży absolwentów studiów w zakresie położnictwa i niedoboru absolwentów kierunku pielęgniarstwo?
Czy planowane jest stworzenie sieci szpitali położniczo-ginekologicznych? Jeśli tak, to jaka ostatecznie będzie formuła i kształt tej sieci?
Z wyrazami szacunku Katarzyna Ueberhan
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
42%
Konkretność
58%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
16
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.1 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (16)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „na bieżąco monitoruje” (formułki uspokajające / pozorne działania)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„na bieżąco monitoruje”
(2x)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
19313 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLU.050.58.2024.ŁR
Warszawa, 28 października 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Pani Marszałku,
w związku z interpelacją Pani Poseł Katarzyny Ueberhan z dnia 9 października 2024 r.,
nr 5310, w sprawie poprawy warunków pracy pielęgniarek i położnych oraz sytuacji
w podstawowej opiece zdrowotnej, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień
stanowiących odpowiedź na pytania postawione przez Panią Poseł.
W pierwszej kolejności uprzejmie informuję, iż Ministerstwo Zdrowia wraz z jednostkami
powołanymi do tego celu na bieżąco monitoruje proces udzielania świadczeń zdrowotnych
oraz prowadzi prace służące do usprawnienia, podwyższenia jakości oraz stopniowego
poszerzania katalogu usług zdrowotnych świadczonych w ramach świadczeń
finansowanych ze środków publicznych, przy jednoczesnym poszanowaniu zasady
niezależności zawodowej lekarzy POZ, pielęgniarek POZ i położnych POZ.
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje znowelizować minimalne normy zatrudnienia, tak aby
uwzględniały one tzw. “dostawki”?
Odnosząc się do opisanego w interpelacji problemu uprzejmie informuję, iż zgodnie
z przepisem art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U.
z 2024 r. poz. 799) podmiot leczniczy niebędący przedsiębiorcą stosuje minimalne normy
zatrudnienia pielęgniarek. Minimalne normy ustala kierownik tego podmiotu po
zasięgnięciu opinii:
1) kierujących jednostkami lub komórkami organizacyjnymi określonymi w regulaminie
organizacyjnym;
2) przedstawicieli organów samorządu pielęgniarek oraz związków zawodowych
pielęgniarek i położnych działających na terenie podmiotu.
Jednocześnie, zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 28 grudnia 2012 r.
w sprawie sposobu ustalania minimalnych norm zatrudnienia pielęgniarek i położnych
w podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami (Dz.U. z 2012 r. poz. 1545) przy
ustalaniu minimalnych norm zatrudnienia pielęgniarek i położnych w podmiocie leczniczym
niebędącym przedsiębiorcą, wykonującym działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne
i całodobowe świadczenia zdrowotne, uwzględnia się:
1) zakres i rodzaj udzielanych świadczeń zdrowotnych, w tym świadczeń profilaktycznych;
2) liczbę pacjentów obejmowanych opieką w danym roku;
3) wyposażenie, w szczególności w sprzęt i aparaturę medyczną, techniczną oraz środki
transportu i łączności;
-- 1 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
4) harmonogram czasu pracy;
5) średni dobowy czas świadczeń pielęgniarskich i średni czas dyspozycyjny;
6) właściwą kategorię opieki ustaloną dla pacjenta;
7) liczbę pacjentów zakwalifikowanych do danej kategorii opieki;
8) stan zatrudnienia i organizacji pracy w jednostkach lub komórkach organizacyjnych
nieudzielających świadczeń zdrowotnych.
Uprzejmie informuję, iż obecnie nie planuje się rozpoczęcia prac legislacyjnych mających na
celu zmianę minimalnych normy zatrudnienia, tak aby uwzględniały one tzw. “dostawki”.
Jednocześnie podkreślić należy, iż Ministerstwo Zdrowia wraz z jednostkami powołanymi
do tego celu na bieżąco monitoruje proces udzielania świadczeń zdrowotnych oraz
prowadzi prace służące do usprawnienia, podwyższenia jakości oraz stopniowego
poszerzania katalogu usług zdrowotnych świadczonych w ramach świadczeń
finansowanych ze środków publicznych. W toku działań podejmowanych przez
Ministerstwo Zdrowia przekazane uwagi i spostrzeżenia zostaną poddane analizie.
W jaki sposób Ministerstwo Zdrowia do tej pory egzekwowało przestrzeganie ustawy
o samorządzie pielęgniarek i położnych. Czy planowana jest intensyfikacja tych działań
w kontekście niezgodnych z ustawą zwolnień pracowników, będących członkami organów
samorządów?
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 9 § 1 Kodeksu pracy ilekroć w Kodeksie pracy
jest mowa o prawie pracy, rozumie się przez to przepisy Kodeksu pracy oraz przepisy
innych ustaw i aktów wykonawczych, określające prawa i obowiązki pracowników
i pracodawców, a także postanowienia układów zbiorowych pracy i innych opartych na
ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów i statutów określających prawa i obowiązki
stron stosunku pracy. Za tak rozumiany przepis prawa pracy należy uznać art. 17 ust. 1
ustawy z dnia 1 lipca 2011 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych(Dz. U. z 2021 r. poz.
628). Przepis ten określa prawa i obowiązki pracowników i pracodawców w ten sposób, że
pracodawca nie może, bez zgody właściwej rady, wypowiedzieć lub rozwiązać umowy
o pracę ani wypowiedzieć warunków pracy lub płacy pielęgniarce lub położnej będącej
członkiem organu izby, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2-5 i art. 7 ust. 1 pkt 2-5 oraz
pełniącej funkcję zastępcy rzecznika odpowiedzialności zawodowej - w czasie jej pełnienia
oraz w okresie jednego roku po ustaniu kadencji. Pracodawca może wypowiedzieć warunki
pracy lub płacy bez zgody właściwej rady tylko jeżeli zachodzą przesłanki określone w art.
43 Kodeksu pracy.
Odnosząc się do zawartego w interpelacji pytania należy wyjaśnić, że pracownikowi
przysługuje prawo wniesienia odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę do sądu pracy
(art. 44 Kodeksu pracy). Odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę wnosi się do sądu
pracy w ciągu 21 dni od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę o pracę (art. 264 §
1 Kodeksu pracy). Stosownie do art. 45 § 1 Kodeksu pracy w razie ustalenia, że
wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas określony lub umowy o pracę zawartej na
czas nieokreślony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów o pracę,
sąd pracy - stosownie do żądania pracownika - orzeka o bezskuteczności wypowiedzenia,
a jeżeli umowa uległa już rozwiązaniu - o przywróceniu pracownika do pracy na
poprzednich warunkach albo o odszkodowaniu.
Minister Zdrowia nie jest organem powołanym do egzekwowania przestrzegania przepisów
prawa pracy. Uprawnione do rozstrzygania w sposób wiążący o niezgodnym z prawem
rozwiązaniu stosunku pracy są sądy pracy.
W jaki sposób będą rozdzielane środki w ramach nowo utworzonej instytucji zespołów POZ
pomiędzy lekarzy, pielęgniarki i położne?
Uprzejmie informuję, iż zgodnie z przepisem art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 27 października
2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2527, dalej „ustawa
-- 2 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
o POZ”), zadania z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej realizuje zespół podstawowej
opieki zdrowotnej. Jednocześnie zgodnie z dotychczasowym przepisem art. 34 ust. 2
przywołanej ustawy, oświadczenia woli pacjentów złożone do świadczeniodawców
nietworzących zespołu POZ tracą ważność z dniem 31 grudnia 2024 r.
Uprzejmie nadmieniam, iż Ministerstwie Zdrowia prowadzone są prace legislacyjne mające
na celu zmianę przepisów w kierunku zagwarantowania ważności deklaracji, niezależnie od
przystąpienia do zespołu POZ. Na stronie internetowej Rządowego Centrum
Legislacyjnego opublikowany został projekt ustawy o zmianie ustawy o Centrum
Medycznym Kształcenia Podyplomowego oraz niektórych innych ustaw (UD 23). Podjęte
w projekcie założenia zmierzają m.in. do usunięcia tych zapisów ustawy o POZ, które
zakładają utratę ważności wraz z dniem 31 grudnia 2024 r. oświadczenia woli pacjentów
złożonych do świadczeniodawców, którzy do tej daty nie przystąpią do zespołu POZ.
Zmiana przepisów polega m.in. na utrzymaniu ważności deklaracji POZ oraz możliwości ich
przyjmowania od nowych pacjentów po 31 grudnia 2024 r., niezależnie od przystąpienia do
zespołu POZ tj. uchylaniu dotychczasowego przepisu art. 33 oraz ust. 2 w art. 34.
Jednocześnie należy zauważyć, iż niezależne od proponowanych zmian ustawowych,
przywołane wyżej przepisy wskazują, iż zadania opieki zdrowotnej mogą być realizowane
przez zespół POZ, ale jednocześnie, zgodnie z przyjętym projektem dopuszcza się również
zachowanie dotychczasowych form wykonywania świadczeń w ramach POZ przez osoby
nietworzące zespołu.
Uprzejmie nadmieniam, iż zasady rozliczania świadczeń POZ regulują przepisy załącznika
do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych
warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz.U. z 2023 r. poz. 1194) oraz
przepisy zarządzenia nr 79/2022/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia
w sprawie warunków zawarcia i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej
w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna z dnia 29 czerwca 2022 r. (Biul. Inf. NFZ z 2022 r.
poz. 79, z późn. zm.). Należy zauważyć, iż finansowanie POZ w znaczącej mierze odbywa się
obecnie w oparciu o stawkę kapitacyjną działającą na zasadzie gotowości m.in. lekarza,
pielęgniarki, położnej do udzielania świadczeń. Przekazywane środki finansowe za pomocą
metody kapitacyjnej zależą od liczby pacjentów objętych opieką w poszczególnych grupach
wiekowych. Ilość ta weryfikowana jest na podstawie składanych przez pacjentów deklaracji
wyboru świadczeniodawców, którzy zawarli z NFZ umowy o udzielanie świadczeń z zakresu
podstawowej opieki zdrowotnej.
Obecnie nie planuje się zmiany zasad finansowania świadczeniodawców zależnie od
wybranej formy realizacji świadczeń, tj. utworzenia lub przystąpienia do zespołu POZ.
Przynależność do zespołu lub zachowanie dotychczasowej formy udzielania świadczeń
pozostają bez wpływu na metody finansowania.
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje w najbliższym czasie złożyć projekt ustawy, zmieniający
ustawę o podstawowej opiece zdrowotnej, w zakresie dotyczącym utrzymania prawa
świadczeniobiorcy do wyboru lekarza POZ lub pielęgniarki POZ lub położnej POZ,
nietworzących zespołu POZ, którzy zawarli umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia na
udzielanie świadczeń w zakresie swoich kompetencji?
Jak zostało wskazane powyżej, w Ministerstwie Zdrowia prowadzone są prace legislacyjne
mające na celu zmianę przepisów w kierunku zagwarantowania ważności deklaracji,
niezależnie od przystąpienia do zespołu POZ tj. przyjęto projekt ustawy o zmianie ustawy
o Centrum Medycznym Kształcenia Podyplomowego oraz niektórych innych ustaw (UD
23). Konsekwencją przyjętych rozwiązań jest umożliwienie przyjmowania deklaracji
wyboru nowych pacjentów przez te praktyki, które po 31 grudnia 2024 r. nie utworzą
zespołu POZ.
Projekt ustawy został w najbliższym czasie trafi pod obrady Sejmu RP.
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wdrożenie programów poprawiających warunki pracy
-- 3 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
pielęgniarzy i pielęgniarek w POZ?
Zasady wykonywania działalności leczniczej oraz zasady funkcjonowania podmiotów
wykonujących działalność leczniczą niebędących przedsiębiorcami zostały określone
w ustawie z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2024 r. poz. 799).
Zgodnie z art. 17 ust. 1 tej ustawy, podmiot leczniczy jest w szczególności obowiązany
posiadać pomieszczenia lub urządzenia, odpowiadające wymaganiom określonym w art. 22
ustawy oraz zapewniać udzielanie świadczeń zdrowotnych wyłącznie przez osoby
wykonujące zawód medyczny oraz spełniające wymagania zdrowotne określone w
odrębnych przepisach. Z kolei przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach
opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych(Dz. U. z 2024 r. poz. 146, z późn.
zm.) określają w szczególności warunki udzielania i zakres świadczeń opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych. Przywołana wyżej ustawa o POZ określa
natomiast cele i organizację podstawowej opieki zdrowotnej oraz zasady zapewnienia
odpowiedniej jakości świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu podstawowej opieki
zdrowotnej. Odpowiedzialność za zarządzanie podmiotem leczniczym, w tym za
prowadzoną politykę kadrową i zatrudnienia ponosi kierownik tego podmiotu,
a w przypadku spółek – zarząd spółki kapitałowej. To kierownik podmiotu leczniczego
(zarząd) decyduje zatem nie tylko o potrzebie utworzenia określonych stanowisk pracy, ale
również o ich obsadzie, warunkach pracy oraz zasadach wynagradzania obowiązujących na
danym stanowisku pracy, oczywiście z zastrzeżeniem obowiązujących w tym zakresie
powszechnie obowiązujących przepisów prawa.
Dodatkowo należy wskazać, że podstawowe obowiązki pracodawcy zostały określone
w przepisach Kodeksu pracy (art. 94 i następne). Zgodnie z art. 104 § 1 Kodeksu pracy
organizację i porządek w procesie pracy oraz związane z tym prawa i obowiązki pracodawcy
i pracowników ustala się w regulaminie pracy. Treść regulaminu pracy pracodawca
uzgadnia z zakładową organizacją związkową. W razie nieuzgodnienia treści regulaminu
pracy z zakładową organizacją związkową w ustalonym przez strony terminie, a także
w przypadku, gdy u danego pracodawcy nie działa zakładowa organizacja związkowa,
regulamin pracy ustala pracodawca (art. 1042 § 2 Kodeksu pracy).
Jednocześnie obowiązujące obecnie regulacje odnoszące się do ustalania warunków pracy
pielęgniarzy i pielęgniarek w podstawowej opiece zdrowotnej należy uznać za optymalne.
W jaki sposób Ministerstwo chce zaradzić problemowi nadpodaży absolwentów studiów
w zakresie położnictwa i niedoboru absolwentów kierunku pielęgniarstwo?
Zasady kształcenia oraz wykonywania zawodu położnej określa ustawa z dnia 15 lipca
2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 814 i 854). Położna
w trakcie kształcenia zawodowego, prowadzonego w oparciu o standard kształcenia
przygotowujący do wykonywania zawodu położnej, określony rozporządzeniem Ministra
Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 lipca 2019 r. w sprawie standardów kształcenia
przygotowującego do wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty, farmaceuty,
pielęgniarki, położnej, diagnosty laboratoryjnego, fizjoterapeuty i ratownika medycznego
(Dz.U. z 2021 r. poz. 755), nabywa wiedzę i umiejętności do wykonywania świadczeń
zdrowotnych wobec kobiety ciężarnej, kobiety rodzącej, kobiety w okresie połogu
i noworodka oraz kobiety chorej ginekologicznie, w zakresie promocji zdrowia, profilaktyki
i profesjonalnej opieki położniczo-ginekologicznej, prekoncepcyjnej, prenatalnej,
perinatalnej, a także w przypadku kobiety w okresie przekwitania i senium. W obecnie
procedowanym projekcie ustawy o zmianie ustawy o Centrum Medycznym Kształcenia
Podyplomowego oraz niektórych innych ustaw (UD 23), wprowadzono przepis
umożliwiający położnym, w uzasadnionych przypadkach wynikających z braku możliwości
podjęcia zatrudnienia jako położna, realizację świadczeń zdrowotnych wobec wszystkich
pacjentów – niezależnie od płci i wieku, pod warunkiem ukończenia kursu uzupełniającego
w zakresie pielęgniarstwa dla położnych. Natomiast położne, które nie ukończą ww. kursu,
-- 4 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
będą mogły wykonywać świadczenia zdrowotne - zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami
i umiejętnościami zawodowymi - w stosunku do określonej grupy świadczeniobiorców.
W kwestii absolwentów kierunku pielęgniarstwo należy zauważyć, że w Ministerstwie
Zdrowia sukcesywnie realizowane są działania mające na celu zwiększenie liczby
aktywnych zawodowo pielęgniarek w systemie opieki zdrowotnej, uatrakcyjnienie oraz
zwiększenie prestiżu tego zawodu, a także zachęcenie do podejmowania kształcenia na
kierunku pielęgniarstwo.
Systematycznie wprowadzane są rozwiązania systemowe mające na celu rozwój
kompetencji i uprawnień zawodowych pielęgniarek, co przyczynia się do większej
samodzielności zawodowej, ale też powoduje większą odpowiedzialność. Należy uzupełnić,
iż w tym celu m.in. poszerzono wykaz substancji czynnych zawartych w lekach, na które
pielęgniarki będą mogły wystawiać recepty oraz wykaz badań diagnostycznych, na które
będą miały prawo wystawiać skierowania. W rezultacie od 15 czerwca br. pielęgniarki mogą
ordynować kolejne leki oraz kierować na nowe badania diagnostyczne. Ponadto, w celu
wzmocnienia roli pielęgniarek w systemie opieki zdrowotnej, wprowadzone zostały zmiany
do standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu pielęgniarki, który
wejdzie w życie w roku akademickim 2025/2026.
Ministerstwo Zdrowia wspiera także rozwój zawodowy pielęgniarek poprzez
dofinansowanie szkoleń specjalizacyjnych. W tym roku zaplanowano na ten cel 10 mln zł.
Dotychczasowe działania podejmowane przez Ministerstwo Zdrowia na rzecz pielęgniarek
mają pozytywny wpływ na zwiększenie zainteresowania młodych osób do podejmowania
kształcenia w tym zawodzie, a tym samym sukcesywny wzrost liczby pielęgniarek
zatrudnionych w systemie ochrony zdrowia.
Zwiększa się również liczba szkół posiadających akredytację Ministra Zdrowia na
kształcenie pielęgniarek, jak też liczba studentów na kierunku pielęgniarstwo I stopnia.
Według danych Centralnego Rejestru Pielęgniarek i Położnych, prowadzonego przez
Naczelną Radę Pielęgniarek i Położnych, systematycznie wzrasta liczba aktywnych
zawodowo pielęgniarek.
Czy planowane jest stworzenie sieci szpitali położniczo-ginekologicznych? Jeśli tak, to jaka
ostatecznie będzie formuła i kształt tej sieci?
Na wstępie należy wyjaśnić, że procedowany aktualnie projekt ustawy o zmianie ustawy o
świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych
innych ustaw, skierowany do konsultacji publicznych 9 sierpnia br., nie przesądza o tym,
które spośród aktualnie funkcjonujących szpitali położniczych zostaną włączone do
systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (PSZ),
zgodnie z proponowanymi nowymi zasadami kwalifikacji. Powołana w interpelacji liczba
400 porodów rocznie została przytoczona jedynie w uzasadnieniu projektu ustawy, w
części przedstawiającej dane liczbowe obrazujące pewne tendencje zachodzące w ostatnich
latach w zakresie struktury świadczeń udzielanych w PSZ.
Szczegółowe kryteria kwalifikacji do PSZ w nowym kształcie, w odniesieniu do oddziałów
zabiegowych i położniczych, znajdą się w rozporządzeniu Ministra Zdrowia. Opracowanie
projektu tego aktu wykonawczego zostanie poprzedzone stosownymi analizami, mającymi
na celu wypracowanie optymalnego rozwiązania odnośnie minimalnego akceptowalnego
obłożenia oddziału położniczego, z uwzględnieniem rozmieszczenia takich oddziałów na
terenie kraju i poszczególnych obszarów zabezpieczenia świadczeń.
Ponadto uprzejmie informuję, że w toku konsultacji publicznych omawianego projektu
wprowadzono, w odniesieniu do kwalifikacji oddziałów położniczych, dodatkową
przesłankę o charakterze geograficznym. W celu uniknięcia sytuacji, w której w wyniku
kwalifikacji do PSZ wyłącznie oddziałów położniczych spełniających sztywno wyznaczone
kryterium minimalnej liczby porodów doszłoby do sytuacji, w której na określonych
obszarach odległość do najbliższego takiego oddziału przekroczyłaby określoną wartość,
wprowadzono możliwość zastosowania nadzwyczajnego, uzupełniającego trybu
-- 5 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
kwalifikacji oddziałów położniczych, przy spełnieniu obniżonego progu dotyczącego liczby
przyjętych porodów.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 6 of 6 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLU.050.58.2024.ŁR
Warszawa, 28 października 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Pani Marszałku,
w związku z interpelacją Pani Poseł Katarzyny Ueberhan z dnia 9 października 2024 r.,
nr 5310, w sprawie poprawy warunków pracy pielęgniarek i położnych oraz sytuacji
w podstawowej opiece zdrowotnej, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień
stanowiących odpowiedź na pytania postawione przez Panią Poseł.
W pierwszej kolejności uprzejmie informuję, iż Ministerstwo Zdrowia wraz z jednostkami
powołanymi do tego celu na bieżąco monitoruje proces udzielania świadczeń zdrowotnych
oraz prowadzi prace służące do usprawnienia, podwyższenia jakości oraz stopniowego
poszerzania katalogu usług zdrowotnych świadczonych w ramach świadczeń
finansowanych ze środków publicznych, przy jednoczesnym poszanowaniu zasady
niezależności zawodowej lekarzy POZ, pielęgniarek POZ i położnych POZ.
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje znowelizować minimalne normy zatrudnienia, tak aby
uwzględniały one tzw. “dostawki”?
Odnosząc się do opisanego w interpelacji problemu uprzejmie informuję, iż zgodnie
z przepisem art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U.
z 2024 r. poz. 799) podmiot leczniczy niebędący przedsiębiorcą stosuje minimalne normy
zatrudnienia pielęgniarek. Minimalne normy ustala kierownik tego podmiotu po
zasięgnięciu opinii:
1) kierujących jednostkami lub komórkami organizacyjnymi określonymi w regulaminie
organizacyjnym;
2) przedstawicieli organów samorządu pielęgniarek oraz związków zawodowych
pielęgniarek i położnych działających na terenie podmiotu.
Jednocześnie, zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 28 grudnia 2012 r.
w sprawie sposobu ustalania minimalnych norm zatrudnienia pielęgniarek i położnych
w podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami (Dz.U. z 2012 r. poz. 1545) przy
ustalaniu minimalnych norm zatrudnienia pielęgniarek i położnych w podmiocie leczniczym
niebędącym przedsiębiorcą, wykonującym działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne
i całodobowe świadczenia zdrowotne, uwzględnia się:
1) zakres i rodzaj udzielanych świadczeń zdrowotnych, w tym świadczeń profilaktycznych;
2) liczbę pacjentów obejmowanych opieką w danym roku;
3) wyposażenie, w szczególności w sprzęt i aparaturę medyczną, techniczną oraz środki
transportu i łączności;
-- 1 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
4) harmonogram czasu pracy;
5) średni dobowy czas świadczeń pielęgniarskich i średni czas dyspozycyjny;
6) właściwą kategorię opieki ustaloną dla pacjenta;
7) liczbę pacjentów zakwalifikowanych do danej kategorii opieki;
8) stan zatrudnienia i organizacji pracy w jednostkach lub komórkach organizacyjnych
nieudzielających świadczeń zdrowotnych.
Uprzejmie informuję, iż obecnie nie planuje się rozpoczęcia prac legislacyjnych mających na
celu zmianę minimalnych normy zatrudnienia, tak aby uwzględniały one tzw. “dostawki”.
Jednocześnie podkreślić należy, iż Ministerstwo Zdrowia wraz z jednostkami powołanymi
do tego celu na bieżąco monitoruje proces udzielania świadczeń zdrowotnych oraz
prowadzi prace służące do usprawnienia, podwyższenia jakości oraz stopniowego
poszerzania katalogu usług zdrowotnych świadczonych w ramach świadczeń
finansowanych ze środków publicznych. W toku działań podejmowanych przez
Ministerstwo Zdrowia przekazane uwagi i spostrzeżenia zostaną poddane analizie.
W jaki sposób Ministerstwo Zdrowia do tej pory egzekwowało przestrzeganie ustawy
o samorządzie pielęgniarek i położnych. Czy planowana jest intensyfikacja tych działań
w kontekście niezgodnych z ustawą zwolnień pracowników, będących członkami organów
samorządów?
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 9 § 1 Kodeksu pracy ilekroć w Kodeksie pracy
jest mowa o prawie pracy, rozumie się przez to przepisy Kodeksu pracy oraz przepisy
innych ustaw i aktów wykonawczych, określające prawa i obowiązki pracowników
i pracodawców, a także postanowienia układów zbiorowych pracy i innych opartych na
ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów i statutów określających prawa i obowiązki
stron stosunku pracy. Za tak rozumiany przepis prawa pracy należy uznać art. 17 ust. 1
ustawy z dnia 1 lipca 2011 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych(Dz. U. z 2021 r. poz.
628). Przepis ten określa prawa i obowiązki pracowników i pracodawców w ten sposób, że
pracodawca nie może, bez zgody właściwej rady, wypowiedzieć lub rozwiązać umowy
o pracę ani wypowiedzieć warunków pracy lub płacy pielęgniarce lub położnej będącej
członkiem organu izby, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2-5 i art. 7 ust. 1 pkt 2-5 oraz
pełniącej funkcję zastępcy rzecznika odpowiedzialności zawodowej - w czasie jej pełnienia
oraz w okresie jednego roku po ustaniu kadencji. Pracodawca może wypowiedzieć warunki
pracy lub płacy bez zgody właściwej rady tylko jeżeli zachodzą przesłanki określone w art.
43 Kodeksu pracy.
Odnosząc się do zawartego w interpelacji pytania należy wyjaśnić, że pracownikowi
przysługuje prawo wniesienia odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę do sądu pracy
(art. 44 Kodeksu pracy). Odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę wnosi się do sądu
pracy w ciągu 21 dni od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę o pracę (art. 264 §
1 Kodeksu pracy). Stosownie do art. 45 § 1 Kodeksu pracy w razie ustalenia, że
wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas określony lub umowy o pracę zawartej na
czas nieokreślony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów o pracę,
sąd pracy - stosownie do żądania pracownika - orzeka o bezskuteczności wypowiedzenia,
a jeżeli umowa uległa już rozwiązaniu - o przywróceniu pracownika do pracy na
poprzednich warunkach albo o odszkodowaniu.
Minister Zdrowia nie jest organem powołanym do egzekwowania przestrzegania przepisów
prawa pracy. Uprawnione do rozstrzygania w sposób wiążący o niezgodnym z prawem
rozwiązaniu stosunku pracy są sądy pracy.
W jaki sposób będą rozdzielane środki w ramach nowo utworzonej instytucji zespołów POZ
pomiędzy lekarzy, pielęgniarki i położne?
Uprzejmie informuję, iż zgodnie z przepisem art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 27 października
2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2527, dalej „ustawa
-- 2 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
o POZ”), zadania z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej realizuje zespół podstawowej
opieki zdrowotnej. Jednocześnie zgodnie z dotychczasowym przepisem art. 34 ust. 2
przywołanej ustawy, oświadczenia woli pacjentów złożone do świadczeniodawców
nietworzących zespołu POZ tracą ważność z dniem 31 grudnia 2024 r.
Uprzejmie nadmieniam, iż Ministerstwie Zdrowia prowadzone są prace legislacyjne mające
na celu zmianę przepisów w kierunku zagwarantowania ważności deklaracji, niezależnie od
przystąpienia do zespołu POZ. Na stronie internetowej Rządowego Centrum
Legislacyjnego opublikowany został projekt ustawy o zmianie ustawy o Centrum
Medycznym Kształcenia Podyplomowego oraz niektórych innych ustaw (UD 23). Podjęte
w projekcie założenia zmierzają m.in. do usunięcia tych zapisów ustawy o POZ, które
zakładają utratę ważności wraz z dniem 31 grudnia 2024 r. oświadczenia woli pacjentów
złożonych do świadczeniodawców, którzy do tej daty nie przystąpią do zespołu POZ.
Zmiana przepisów polega m.in. na utrzymaniu ważności deklaracji POZ oraz możliwości ich
przyjmowania od nowych pacjentów po 31 grudnia 2024 r., niezależnie od przystąpienia do
zespołu POZ tj. uchylaniu dotychczasowego przepisu art. 33 oraz ust. 2 w art. 34.
Jednocześnie należy zauważyć, iż niezależne od proponowanych zmian ustawowych,
przywołane wyżej przepisy wskazują, iż zadania opieki zdrowotnej mogą być realizowane
przez zespół POZ, ale jednocześnie, zgodnie z przyjętym projektem dopuszcza się również
zachowanie dotychczasowych form wykonywania świadczeń w ramach POZ przez osoby
nietworzące zespołu.
Uprzejmie nadmieniam, iż zasady rozliczania świadczeń POZ regulują przepisy załącznika
do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych
warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz.U. z 2023 r. poz. 1194) oraz
przepisy zarządzenia nr 79/2022/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia
w sprawie warunków zawarcia i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej
w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna z dnia 29 czerwca 2022 r. (Biul. Inf. NFZ z 2022 r.
poz. 79, z późn. zm.). Należy zauważyć, iż finansowanie POZ w znaczącej mierze odbywa się
obecnie w oparciu o stawkę kapitacyjną działającą na zasadzie gotowości m.in. lekarza,
pielęgniarki, położnej do udzielania świadczeń. Przekazywane środki finansowe za pomocą
metody kapitacyjnej zależą od liczby pacjentów objętych opieką w poszczególnych grupach
wiekowych. Ilość ta weryfikowana jest na podstawie składanych przez pacjentów deklaracji
wyboru świadczeniodawców, którzy zawarli z NFZ umowy o udzielanie świadczeń z zakresu
podstawowej opieki zdrowotnej.
Obecnie nie planuje się zmiany zasad finansowania świadczeniodawców zależnie od
wybranej formy realizacji świadczeń, tj. utworzenia lub przystąpienia do zespołu POZ.
Przynależność do zespołu lub zachowanie dotychczasowej formy udzielania świadczeń
pozostają bez wpływu na metody finansowania.
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje w najbliższym czasie złożyć projekt ustawy, zmieniający
ustawę o podstawowej opiece zdrowotnej, w zakresie dotyczącym utrzymania prawa
świadczeniobiorcy do wyboru lekarza POZ lub pielęgniarki POZ lub położnej POZ,
nietworzących zespołu POZ, którzy zawarli umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia na
udzielanie świadczeń w zakresie swoich kompetencji?
Jak zostało wskazane powyżej, w Ministerstwie Zdrowia prowadzone są prace legislacyjne
mające na celu zmianę przepisów w kierunku zagwarantowania ważności deklaracji,
niezależnie od przystąpienia do zespołu POZ tj. przyjęto projekt ustawy o zmianie ustawy
o Centrum Medycznym Kształcenia Podyplomowego oraz niektórych innych ustaw (UD
23). Konsekwencją przyjętych rozwiązań jest umożliwienie przyjmowania deklaracji
wyboru nowych pacjentów przez te praktyki, które po 31 grudnia 2024 r. nie utworzą
zespołu POZ.
Projekt ustawy został w najbliższym czasie trafi pod obrady Sejmu RP.
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wdrożenie programów poprawiających warunki pracy
-- 3 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
pielęgniarzy i pielęgniarek w POZ?
Zasady wykonywania działalności leczniczej oraz zasady funkcjonowania podmiotów
wykonujących działalność leczniczą niebędących przedsiębiorcami zostały określone
w ustawie z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2024 r. poz. 799).
Zgodnie z art. 17 ust. 1 tej ustawy, podmiot leczniczy jest w szczególności obowiązany
posiadać pomieszczenia lub urządzenia, odpowiadające wymaganiom określonym w art. 22
ustawy oraz zapewniać udzielanie świadczeń zdrowotnych wyłącznie przez osoby
wykonujące zawód medyczny oraz spełniające wymagania zdrowotne określone w
odrębnych przepisach. Z kolei przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach
opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych(Dz. U. z 2024 r. poz. 146, z późn.
zm.) określają w szczególności warunki udzielania i zakres świadczeń opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych. Przywołana wyżej ustawa o POZ określa
natomiast cele i organizację podstawowej opieki zdrowotnej oraz zasady zapewnienia
odpowiedniej jakości świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu podstawowej opieki
zdrowotnej. Odpowiedzialność za zarządzanie podmiotem leczniczym, w tym za
prowadzoną politykę kadrową i zatrudnienia ponosi kierownik tego podmiotu,
a w przypadku spółek – zarząd spółki kapitałowej. To kierownik podmiotu leczniczego
(zarząd) decyduje zatem nie tylko o potrzebie utworzenia określonych stanowisk pracy, ale
również o ich obsadzie, warunkach pracy oraz zasadach wynagradzania obowiązujących na
danym stanowisku pracy, oczywiście z zastrzeżeniem obowiązujących w tym zakresie
powszechnie obowiązujących przepisów prawa.
Dodatkowo należy wskazać, że podstawowe obowiązki pracodawcy zostały określone
w przepisach Kodeksu pracy (art. 94 i następne). Zgodnie z art. 104 § 1 Kodeksu pracy
organizację i porządek w procesie pracy oraz związane z tym prawa i obowiązki pracodawcy
i pracowników ustala się w regulaminie pracy. Treść regulaminu pracy pracodawca
uzgadnia z zakładową organizacją związkową. W razie nieuzgodnienia treści regulaminu
pracy z zakładową organizacją związkową w ustalonym przez strony terminie, a także
w przypadku, gdy u danego pracodawcy nie działa zakładowa organizacja związkowa,
regulamin pracy ustala pracodawca (art. 1042 § 2 Kodeksu pracy).
Jednocześnie obowiązujące obecnie regulacje odnoszące się do ustalania warunków pracy
pielęgniarzy i pielęgniarek w podstawowej opiece zdrowotnej należy uznać za optymalne.
W jaki sposób Ministerstwo chce zaradzić problemowi nadpodaży absolwentów studiów
w zakresie położnictwa i niedoboru absolwentów kierunku pielęgniarstwo?
Zasady kształcenia oraz wykonywania zawodu położnej określa ustawa z dnia 15 lipca
2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 814 i 854). Położna
w trakcie kształcenia zawodowego, prowadzonego w oparciu o standard kształcenia
przygotowujący do wykonywania zawodu położnej, określony rozporządzeniem Ministra
Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 lipca 2019 r. w sprawie standardów kształcenia
przygotowującego do wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty, farmaceuty,
pielęgniarki, położnej, diagnosty laboratoryjnego, fizjoterapeuty i ratownika medycznego
(Dz.U. z 2021 r. poz. 755), nabywa wiedzę i umiejętności do wykonywania świadczeń
zdrowotnych wobec kobiety ciężarnej, kobiety rodzącej, kobiety w okresie połogu
i noworodka oraz kobiety chorej ginekologicznie, w zakresie promocji zdrowia, profilaktyki
i profesjonalnej opieki położniczo-ginekologicznej, prekoncepcyjnej, prenatalnej,
perinatalnej, a także w przypadku kobiety w okresie przekwitania i senium. W obecnie
procedowanym projekcie ustawy o zmianie ustawy o Centrum Medycznym Kształcenia
Podyplomowego oraz niektórych innych ustaw (UD 23), wprowadzono przepis
umożliwiający położnym, w uzasadnionych przypadkach wynikających z braku możliwości
podjęcia zatrudnienia jako położna, realizację świadczeń zdrowotnych wobec wszystkich
pacjentów – niezależnie od płci i wieku, pod warunkiem ukończenia kursu uzupełniającego
w zakresie pielęgniarstwa dla położnych. Natomiast położne, które nie ukończą ww. kursu,
-- 4 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
będą mogły wykonywać świadczenia zdrowotne - zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami
i umiejętnościami zawodowymi - w stosunku do określonej grupy świadczeniobiorców.
W kwestii absolwentów kierunku pielęgniarstwo należy zauważyć, że w Ministerstwie
Zdrowia sukcesywnie realizowane są działania mające na celu zwiększenie liczby
aktywnych zawodowo pielęgniarek w systemie opieki zdrowotnej, uatrakcyjnienie oraz
zwiększenie prestiżu tego zawodu, a także zachęcenie do podejmowania kształcenia na
kierunku pielęgniarstwo.
Systematycznie wprowadzane są rozwiązania systemowe mające na celu rozwój
kompetencji i uprawnień zawodowych pielęgniarek, co przyczynia się do większej
samodzielności zawodowej, ale też powoduje większą odpowiedzialność. Należy uzupełnić,
iż w tym celu m.in. poszerzono wykaz substancji czynnych zawartych w lekach, na które
pielęgniarki będą mogły wystawiać recepty oraz wykaz badań diagnostycznych, na które
będą miały prawo wystawiać skierowania. W rezultacie od 15 czerwca br. pielęgniarki mogą
ordynować kolejne leki oraz kierować na nowe badania diagnostyczne. Ponadto, w celu
wzmocnienia roli pielęgniarek w systemie opieki zdrowotnej, wprowadzone zostały zmiany
do standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu pielęgniarki, który
wejdzie w życie w roku akademickim 2025/2026.
Ministerstwo Zdrowia wspiera także rozwój zawodowy pielęgniarek poprzez
dofinansowanie szkoleń specjalizacyjnych. W tym roku zaplanowano na ten cel 10 mln zł.
Dotychczasowe działania podejmowane przez Ministerstwo Zdrowia na rzecz pielęgniarek
mają pozytywny wpływ na zwiększenie zainteresowania młodych osób do podejmowania
kształcenia w tym zawodzie, a tym samym sukcesywny wzrost liczby pielęgniarek
zatrudnionych w systemie ochrony zdrowia.
Zwiększa się również liczba szkół posiadających akredytację Ministra Zdrowia na
kształcenie pielęgniarek, jak też liczba studentów na kierunku pielęgniarstwo I stopnia.
Według danych Centralnego Rejestru Pielęgniarek i Położnych, prowadzonego przez
Naczelną Radę Pielęgniarek i Położnych, systematycznie wzrasta liczba aktywnych
zawodowo pielęgniarek.
Czy planowane jest stworzenie sieci szpitali położniczo-ginekologicznych? Jeśli tak, to jaka
ostatecznie będzie formuła i kształt tej sieci?
Na wstępie należy wyjaśnić, że procedowany aktualnie projekt ustawy o zmianie ustawy o
świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych
innych ustaw, skierowany do konsultacji publicznych 9 sierpnia br., nie przesądza o tym,
które spośród aktualnie funkcjonujących szpitali położniczych zostaną włączone do
systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (PSZ),
zgodnie z proponowanymi nowymi zasadami kwalifikacji. Powołana w interpelacji liczba
400 porodów rocznie została przytoczona jedynie w uzasadnieniu projektu ustawy, w
części przedstawiającej dane liczbowe obrazujące pewne tendencje zachodzące w ostatnich
latach w zakresie struktury świadczeń udzielanych w PSZ.
Szczegółowe kryteria kwalifikacji do PSZ w nowym kształcie, w odniesieniu do oddziałów
zabiegowych i położniczych, znajdą się w rozporządzeniu Ministra Zdrowia. Opracowanie
projektu tego aktu wykonawczego zostanie poprzedzone stosownymi analizami, mającymi
na celu wypracowanie optymalnego rozwiązania odnośnie minimalnego akceptowalnego
obłożenia oddziału położniczego, z uwzględnieniem rozmieszczenia takich oddziałów na
terenie kraju i poszczególnych obszarów zabezpieczenia świadczeń.
Ponadto uprzejmie informuję, że w toku konsultacji publicznych omawianego projektu
wprowadzono, w odniesieniu do kwalifikacji oddziałów położniczych, dodatkową
przesłankę o charakterze geograficznym. W celu uniknięcia sytuacji, w której w wyniku
kwalifikacji do PSZ wyłącznie oddziałów położniczych spełniających sztywno wyznaczone
kryterium minimalnej liczby porodów doszłoby do sytuacji, w której na określonych
obszarach odległość do najbliższego takiego oddziału przekroczyłaby określoną wartość,
wprowadzono możliwość zastosowania nadzwyczajnego, uzupełniającego trybu
-- 5 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
kwalifikacji oddziałów położniczych, przy spełnieniu obniżonego progu dotyczącego liczby
przyjętych porodów.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 6 of 6 --