Interpelacja nr 5299
Interpelacja w sprawie rządowego wsparcia dla domów pomocy społecznej (DPS)
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie rządowego wsparcia dla domów pomocy społecznej (DPS)
Interpelacja nr 5299
do ministra finansów, ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie rządowego wsparcia dla domów pomocy społecznej (DPS)
Zgłaszający: Dariusz Matecki, Michał Woś, Agnieszka Wojciechowska van Heukelom, Marcin Warchoł, Piotr Uruski, Paweł Szrot, Dariusz Stefaniuk, Marcin Romanowski, Maria Kurowska, Łukasz Kmita, Jan Kanthak, Mariusz Kałużny, Sebastian Kaleta, Marek Gróbarczyk, Anna Gembicka, Przemysław Drabek, Michał Cieślak, Tadeusz Chrzan, Iwona Ewa Arent, Małgorzata Golińska
Data wpływu: 07-10-2024
Składam interpelację w sprawie wsparcia dla domów pomocy społecznej (DPS), zarówno tych prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego, jak i przez organizacje pozarządowe, takie jak stowarzyszenia i fundacje. Domy pomocy społecznej pełnią niezwykle istotną rolę w systemie wsparcia społecznego, zapewniając opiekę nad osobami starszymi, niepełnosprawnymi oraz osobami w trudnej sytuacji życiowej. Placówki, te niezależnie od formy prowadzenia, zmagają się z rosnącymi kosztami utrzymania, w tym wynagrodzeń pracowników, a także z rosnącymi wymaganiami dotyczącymi standardów opieki. Wsparcie z budżetu państwa w latach rządów Zjednoczonej Prawicy było kluczowe dla funkcjonowania wielu z tych jednostek. Jednakże, z informacji uzyskanych od przedstawicieli środowiska DPS-ów wynika, że w roku 2024 to wsparcie ustało lub zostało znacząco ograniczone.
W związku z powyższym, kieruję następujące pytania:
1. Dlaczego wsparcie finansowe dla domów pomocy społecznej, zarówno prowadzonych przez samorządy, jak i organizacje pozarządowe, ustało lub zostało ograniczone w 2024 roku?
Proszę o szczegółowe wyjaśnienie przyczyn tej sytuacji oraz wskazanie, czy były prowadzone konsultacje w tej sprawie z podmiotami prowadzącymi DPS-y.
2. Jakie działania zamierzają podjąć Ministerstwo Finansów oraz Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w zakresie wsparcia finansowego dla DPS-ów, aby zapewnić im przetrwanie oraz możliwość kontynuowania działalności na rzecz najbardziej potrzebujących?
Proszę o szczegółowe informacje na temat planowanych środków wsparcia i działań, które mają zostać podjęte, aby zapobiec zamykaniu placówek.
3. Czy w budżecie państwa na lata 2024-2025 przewidziano środki na wsparcie dla DPS-ów? Jeśli tak, proszę o przedstawienie harmonogramu działań dotyczących udzielenia wsparcia finansowego oraz wskazanie terminów, w jakich DPS-y mogą spodziewać się konkretnych środków.
Proszę również o wskazanie, czy wsparcie to będzie miało charakter doraźny, czy systemowy, i czy przewidziano środki na podniesienie wynagrodzeń dla pracowników tych placówek.
4. Proszę o przedstawienie listy domów pomocy społecznej, które zostaną objęte wsparciem z budżetu państwa w najbliższym czasie.
Proszę o podanie kryteriów, na podstawie których zostaną one wytypowane do otrzymania pomocy, oraz wskazanie, czy wsparcie będzie dostępne również dla nowych placówek, które mogą powstać w 2024 roku.
Domy pomocy społecznej są nieodłącznym elementem wsparcia społecznego w Polsce, a ich dalsze funkcjonowanie jest kluczowe dla osób wymagających opieki całodobowej. W związku z tym apeluję o podjęcie pilnych działań, które zagwarantują stabilne funkcjonowanie tych placówek i zapobiegną ich zamykaniu z powodu braku środków finansowych.
Interpelacja nr 5299
do ministra finansów, ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie rządowego wsparcia dla domów pomocy społecznej (DPS)
Zgłaszający: Dariusz Matecki, Michał Woś, Agnieszka Wojciechowska van Heukelom, Marcin Warchoł, Piotr Uruski, Paweł Szrot, Dariusz Stefaniuk, Marcin Romanowski, Maria Kurowska, Łukasz Kmita, Jan Kanthak, Mariusz Kałużny, Sebastian Kaleta, Marek Gróbarczyk, Anna Gembicka, Przemysław Drabek, Michał Cieślak, Tadeusz Chrzan, Iwona Ewa Arent, Małgorzata Golińska
Data wpływu: 07-10-2024
Składam interpelację w sprawie wsparcia dla domów pomocy społecznej (DPS), zarówno tych prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego, jak i przez organizacje pozarządowe, takie jak stowarzyszenia i fundacje. Domy pomocy społecznej pełnią niezwykle istotną rolę w systemie wsparcia społecznego, zapewniając opiekę nad osobami starszymi, niepełnosprawnymi oraz osobami w trudnej sytuacji życiowej. Placówki, te niezależnie od formy prowadzenia, zmagają się z rosnącymi kosztami utrzymania, w tym wynagrodzeń pracowników, a także z rosnącymi wymaganiami dotyczącymi standardów opieki. Wsparcie z budżetu państwa w latach rządów Zjednoczonej Prawicy było kluczowe dla funkcjonowania wielu z tych jednostek. Jednakże, z informacji uzyskanych od przedstawicieli środowiska DPS-ów wynika, że w roku 2024 to wsparcie ustało lub zostało znacząco ograniczone.
W związku z powyższym, kieruję następujące pytania:
1. Dlaczego wsparcie finansowe dla domów pomocy społecznej, zarówno prowadzonych przez samorządy, jak i organizacje pozarządowe, ustało lub zostało ograniczone w 2024 roku?
Proszę o szczegółowe wyjaśnienie przyczyn tej sytuacji oraz wskazanie, czy były prowadzone konsultacje w tej sprawie z podmiotami prowadzącymi DPS-y.
2. Jakie działania zamierzają podjąć Ministerstwo Finansów oraz Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w zakresie wsparcia finansowego dla DPS-ów, aby zapewnić im przetrwanie oraz możliwość kontynuowania działalności na rzecz najbardziej potrzebujących?
Proszę o szczegółowe informacje na temat planowanych środków wsparcia i działań, które mają zostać podjęte, aby zapobiec zamykaniu placówek.
3. Czy w budżecie państwa na lata 2024-2025 przewidziano środki na wsparcie dla DPS-ów? Jeśli tak, proszę o przedstawienie harmonogramu działań dotyczących udzielenia wsparcia finansowego oraz wskazanie terminów, w jakich DPS-y mogą spodziewać się konkretnych środków.
Proszę również o wskazanie, czy wsparcie to będzie miało charakter doraźny, czy systemowy, i czy przewidziano środki na podniesienie wynagrodzeń dla pracowników tych placówek.
4. Proszę o przedstawienie listy domów pomocy społecznej, które zostaną objęte wsparciem z budżetu państwa w najbliższym czasie.
Proszę o podanie kryteriów, na podstawie których zostaną one wytypowane do otrzymania pomocy, oraz wskazanie, czy wsparcie będzie dostępne również dla nowych placówek, które mogą powstać w 2024 roku.
Domy pomocy społecznej są nieodłącznym elementem wsparcia społecznego w Polsce, a ich dalsze funkcjonowanie jest kluczowe dla osób wymagających opieki całodobowej. W związku z tym apeluję o podjęcie pilnych działań, które zagwarantują stabilne funkcjonowanie tych placówek i zapobiegną ich zamykaniu z powodu braku środków finansowych.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Hanna Majszczyk
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
21%
Konkretność
79%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
9 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
18
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
6.8 / 1k zn.
- Zawiera 9 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (18)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„należy do właściwości”
(brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
15081 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 30 października 2024 roku
Sprawa: Interpelacja nr 5299
Znak sprawy: FS4.054.3.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
W związku z Interpelacją nr 5299 Posłów na Sejm RP: Dariusza Mateckiego,
Michała Wosia, Agnieszki Wojciechowskiej van Heukelom, Marcina Warchoła,
Piotra Uruskiego, Pawła Szrota, Dariusza Stefaniuka, Marcina Romanowskiego,
Marii Kurowskiej, Łukasza Kmity, Jana Kanthaka, Mariusza Kałużnego, Sebastiana
Kalety, Marka Gróbarczyka, Anny Gembickiej, Przemysława Drabeka, Michała
Cieślaka, Tadeusza Chrzan, Iwony Ewy Arent oraz Małgorzaty Golińskiej, przesłaną
przez Kancelarię Sejmu RP, w sprawie rządowego wsparcia dla domów pomocy
społecznej (DPS), pragnę zauważyć.
Kwestie dotyczące prowadzenia, zapewnienia miejsc i rozwoju infrastruktury
domów pomocy społecznej zostały uregulowane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r.
o pomocy społecznej, która należy do właściwości Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej.
Jednocześnie uprzejmie informuję, iż w ustawie budżetowej na rok 2024 w
budżetach wojewodów na dofinansowanie utrzymania w ponadgminnych domach
pomocy społecznej osób przyjętych na zasadach sprzed 1 stycznia 2004 r. oraz osób,
które zostały przyjęte do domów ze skierowaniami wydanymi przed tym dniem
(dotacje celowe dla powiatów i samorządów województw) zaplanowane zostały
środki w wysokości 838.222 tys. zł. W projekcie ustawy budżetowej na rok 2025
kwota dofinansowania pozostała na niezmienionym poziomie.
W 2024 r. na wnioski Wojewodów, zaakceptowane przez Ministra Rodziny, Pracy i
Polityki Społecznej, o uruchomienie środków z rezerw celowych budżetu państwa z
przeznaczeniem na dofinansowanie działalności domów pomocy społecznej
Minister Finansów wydał decyzje zwiększające budżety wojewodów na kwotę
ogółem 415.407 tys. zł, obejmujące głównie środki na dofinansowanie wynagrodzeń
pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej w postaci dodatku
-- 1 of 3 --
2/3
motywacyjnego w okresie lipiec-grudzień 2024. Na 2025 r. całoroczne środki na ww.
dofinansowanie zaplanowano w rezerwie celowej. Podział środków na
pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, w tym domów pomocy
społecznej określa MRPiPS.
Ponadto uprzejmie zauważam, że Minister Finansów przygotował projekt ustawy
o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, który ma na celu wprowadzenie
do porządku prawnego regulacji zapewniających stabilny system finansowania
jednostek samorządu terytorialnego (JST) oraz zwiększenie dochodów JST
w sposób systemowy.
Ustawa została przyjęta przez Sejm RP w dniu 1 października 2024 r. i podpisana
przez Prezydenta RP 21 października 2024 r. Założeniem przyjętym w tej ustawie
jest, aby dochody samorządów zwiększały się w sposób przewidywalny, a nie
opierały się na doraźnym wsparciu finansowym. Każdy samorząd będzie miał
zagwarantowane wyższe dochody niż obecnie. Należy zauważyć, że łączny skutek
finansowy wynikający z ustawy jest dla JST pozytywny i oznacza zwiększenie ich
dochodów o 24,8 mld zł w roku 2025 w stosunku do obowiązującego systemu.
Warto dodać, iż w tym roku jednostki samorządu terytorialnego - po raz pierwszy -
otrzymały środki z tytułu części rozwojowej subwencji ogólnej. W budżecie państwa
na ten cel przeznaczono środki w kwocie 3,2 mld zł.
W kwestii dodatkowych środków dla samorządów w 2024 r. Minister Finansów już
w sierpniu br. zadeklarował, iż jednostki samorządu terytorialnego – jeszcze w tym
roku - otrzymają dodatkowe wsparcie finansowe w wysokości 10 mld zł.
W Ministerstwie Finansów wypracowane zostały zasady podziału tych środków na
poszczególne JST, zgodnie z którymi w 2024 r. jednostki te otrzymają dodatkowe
dochody, w łącznej wysokości 10 mld zł, w celu wsparcia realizacji zadań.
Dodatkowe dochody, w wysokości 8,2 mld zł, jednostki samorządu terytorialnego
otrzymają z tytułu udziału we wpływach z podatku dochodowego od osób
fizycznych. Kwota ta rozdzielona zostanie między gminy, powiaty i województwa
proporcjonalnie do wysokości udziału kwoty dochodów na rok 2024 z tytułu udziału
we wpływach z podatku PIT gmin, powiatów i województw w łącznej kwocie
dochodów wszystkich jednostek samorządu terytorialnego z tego tytułu w roku
2024 (ustalonych z uwzględnieniem kwot wynikających z korekty PIT za 2022 r.).
W przypadku, gdy kwota z tytułu udziału w PIT, o którym mowa powyżej będzie
niższa niż określony poziom to jednostka samorządu terytorialnego otrzyma środki
z rezerwy subwencji ogólnej w celu zapewnienia dodatkowych dochodów do
wskazanej wysokości. Aby zabezpieczyć niezbędne środki dla JST na uzupełnienie
dochodów do minimalnego poziomu - w roku 2024 rezerwa subwencji ogólnej
zostanie zwiększona o kwotę 1,8 mld zł. Zakładany sposób podziału środków na
uzupełnienie dochodów jednostek samorządu terytorialnego, na realizację ich
statutowych zadań, Minister Finansów przedstawił Stronie Samorządowej
8 października 2024 . Środki, o których mowa wyżej będą stanowić znaczące
wsparcie JST w realizacji ich zadań. Samorządy będą mogły wydatkować otrzymane
środki w sposób elastyczny, przeznaczając je zarówno na wydatki bieżące w tym
również na wsparcie dla domów pomocy społecznej jak i na inwestycje.
Należy podkreślić, że jednostki samorządu terytorialnego zgodnie z przepisami
ustrojowymi posiadają osobowość prawną, a wykonując zadania publiczne realizują
-- 2 of 3 --
3/3
je w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. W zakresie prowadzenia
gospodarki finansowej jednostki samorządu terytorialnego są samodzielne, a ich
organy – w granicach obowiązującego prawa – są suwerenne w podejmowaniu
decyzji dotyczących przeznaczania i wykorzystania środków finansowych
zabezpieczonych w ich budżecie.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
Do wiadomości:
Kancelaria Sejmu RP
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
-- 3 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.525.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 5299 Pana Posła Dariusza Mateckiego wraz z grupą posłów
w sprawie rządowego wsparcia dla domów pomocy społecznej (DPS), proszę przyjąć
poniższe informacje.
Podkreślić należy, że prowadzenie domów pomocy społecznej (DPS) jest zadaniem własnym
jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r.
o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.), domy pomocy społecznej
prowadzone są w ramach zadań własnych przez gminy lub powiaty, przy czym placówki
gminne finansowane są ze środków własnych gmin (w tym z odpłatności mieszkańców i ich
rodzin), zaś domy powiatowe ze środków własnych powiatu (z odpłatności mieszkańców, ich
rodzin oraz gmin) i dofinansowywane z budżetu państwa.
Od 1 stycznia 2004 roku, zgodnie z art. 87 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach
jednostek samorządu terytorialnego (w obecnym stanie prawnym zgodnie z art. 53 ustawy
z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - Dz.U.
z 2024 r. poz. 1572), powiat lub miasto na prawach powiatu otrzymuje dotację na
mieszkańców domów pomocy społecznej dla placówek prowadzonych w ramach zadania
własnego lub prowadzonych na jego zlecenie, umieszczonych w DPS na podstawie
skierowania wydanego przed 1 stycznia 2004 roku (tzw. „stare zasady”). Zgodnie z ustawą
o pomocy społecznej, w zależności od sytuacji finansowej domów pomocy społecznej
w powiecie, a także od uzyskanych dochodów z tytułu odpłatności za pobyt w placówce,
wojewoda może zwiększyć kwotę dotacji dla powiatu do 20%, a w przypadku domów pomocy
społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, w których są najniższe
odpłatności za pobyt, nawet o 50%. Dotacja przekazywana jest przez wojewodę w okresach
miesięcznych, na podstawie informacji o aktualnej liczbie pensjonariuszy DPS-ów, których
skierowano do placówek przed 1 stycznia 2004 r. i miesięcznych kosztach utrzymania tej
liczby mieszkańców, uzyskanych za miesiąc poprzedzający ten, na który dotacja jest ustalana.
Do wyliczenia dotacji przyjmuje się średni miesięczny koszt utrzymania w mieszkańca
w placówce, nie wyższy jednak niż średnia miesięczna kwota dotacji obliczona dla
województwa. Średnią miesięczną kwotę dotacji dla województwa stanowi określana
w budżecie wojewody miesięczna kwota dotacji przeznaczona na działalność DPS, ustalona
zgodnie z powyższym, bez wydatków inwestycyjnych i podzielona przez liczbę mieszkańców
tych placówek.
Jednocześnie wyjaśniam, iż niezależnie od tego, czy mieszkaniec został przyjęty do domu
pomocy społecznej przed 1 stycznia 2024 r. czy po tym terminie, średni miesięczny koszt jego
utrzymania w placówce wyliczany jest na podstawie art. 6 pkt 15 ustawy o pomocy
społecznej, stanowiącego, iż koszt ten jest równy kwocie rocznych kosztów działalności
placówki (wynikającej z utrzymywania mieszkańców) z roku poprzedniego, bez kosztów
inwestycyjnych i wydatków na remonty, powiększonej o prognozowany średnioroczny
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem (przyjęty w ustawie budżetowej
na dany rok kalendarzowy), podzielonej przez liczbę miejsc ustaloną jako suma rzeczywistej
liczby mieszkańców w poszczególnych miesiącach roku poprzedniego, w DPS.
Środki na dofinansowanie realizacji zadań, o których mowa w art. 19 pkt 10 ustawy o pomocy
społecznej, tj. na dofinansowanie bieżącej działalności domów pomocy społecznej, w oparciu
o art. 53 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, planowane są na
poziomie wojewodów w trakcie prac nad projektem ustawy budżetowej, w oparciu o limit
wydatków przyznany przez Ministra Finansów. Zgodnie z ustawą budżetową na rok 2024,
w budżetach wojewodów zabezpieczono na ten cel w roku bieżącym 838 222 tys. zł (jest to
poziom odpowiadający temu z ustawy budżetowej na rok 2023, przy zmniejszającej się rok
do roku liczbie pensjonariuszy DPS przyjętych do tych placówek na tzw. starych zasadach).
Wojewoda, w oparciu o przyznany przez Ministra Finansów na etapie prac nad projektem
ustawy budżetowej limit wydatków na zadania z pomocy społecznej, planuje wydatki na
dofinansowanie bieżącej działalności domów pomocy społecznej. Należy przy tym
podkreślić, że wszelkie decyzje w zakresie podziału i dysponowania ww. dotacją należą do
wyłącznej kompetencji właściwych wojewodów, którzy mogą dokonywać zmian w planie
wydatków przyjętym w ustawie budżetowej, w tym zmniejszać lub zwiększać plan wydatków
odpowiednio do bieżących potrzeb.
Pragnę zaznaczyć, iż w sierpniu br. Minister Finansów ogłosił, że jednostki samorządu
terytorialnego otrzymają, jeszcze przed końcem 2024 r., dodatkowe wsparcie w wysokości
10 mld zł z przeznaczeniem na dofinansowanie realizowanych przez nie zadań. Samorządy
będą mogły przeznaczyć otrzymane środki zarówno na wydatki bieżące (również te
związane z funkcjonowaniem domów pomocy społecznej), jak i na inwestycje.
Należy przy tym podkreślić, że jednostki samorządu terytorialnego posiadają osobowość
prawną, a wykonując zadania publiczne realizują je w imieniu własnymi i na własną
odpowiedzialność. W zakresie prowadzenia gospodarki finansowej są one samodzielne, a ich
organy – w granicach prawa – suwerenne w podejmowaniu decyzji dotyczących
przeznaczania i wykorzystywania środków finansowych zabezpieczonych w budżecie.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dostrzega kwestie
zwiększonych potrzeb w zakresie finansowania bieżącej działalności domów społecznej,
dotyczące mieszkańców umieszczonych w placówkach na tzw. „starych zasadach”.
W ostatnich latach, w wyniku reform podatkowych, które przyczyniły się do zmniejszenia
dochodów budżetowych oraz zwiększenia wydatków bieżących spowodowanym m.in.
inflacją, trudności jednostek samorządu terytorialnego w realizacji ich zadań własnych
pogłębiały się. Dotyczyło to także utrzymania bieżącej działalności domów pomocy
społecznej. W związku z tym, zaproponowano rozwiązania mające na celu wsparcie
finansowe samorządów w realizacji zadań związanych z finansowaniem DPS. Do projektu
ustawy budżetowej na rok 2025 zgłoszono poprawkę, zakładającą zwiększenie środków
w rezerwie celowej budżetu państwa o dodatkowe 80 mln zł, z przeznaczeniem na
dofinansowanie bieżącej działalności placówek, w których przebywają mieszkańcy przyjęci
przed 1 stycznia 2004 r., a także osoby ze skierowaniami wydanymi przed tym dniem. Będzie
to pierwsze od wielu lat duże wsparcie finansowe dla powiatów prowadzących domy pomocy
społecznej, w których przebywają mieszkańcy umieszczeni na tzw. „starych zasadach”.
Propozycja zwiększenia środków na bieżącą działalność DPS jest odpowiedzią na postulaty
zgłaszane przez stronę samorządową oraz podmioty prowadzące domy pomocy społecznej.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Podjęto również prace nad rozwiązaniami systemowymi w zakresie dofinansowania
wynagrodzeń pracowników służb społecznych, w tym także pracowników domów pomocy
społecznej, ze środków budżetu państwa. Do ustawy o pomocy społecznej wprowadzono
zmianę, która umożliwiła przyjęcie przez Radę Ministrów Uchwały nr 62 z dnia 19 czerwca
2024 r. w sprawie ustanowienia rządowego programu „Dofinansowanie wynagrodzeń
pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej w postaci dodatku
motywacyjnego na lata 2024–2027”. W ramach Programu, zatrudnieni na podstawie umowy
o pracę pracownicy domów pomocy społecznej nabyli prawo do dodatku motywacyjnego
w wysokości 1 000 zł brutto miesięcznie w okresie od 1 lipca 2024 r. do 31 grudnia 2027 r.
Na wypłaty dodatków dla 56 884 pracowników domów pomocy społecznej uruchomiono
środki w wysokości ponad 393 mln zł. W 2024 r. środki zostaną przyznane w okresie 1 lipca
do 31 grudnia 2024 r.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej powołano ponadto Zespół do spraw
reformy systemu pomocy społecznej złożony z ekspertów, praktyków oraz osób ze świata
nauki. Członkowie zespołu dokonają przeglądu funkcjonujących w systemie pomocy
społecznej rozwiązań (także w zakresie sytuacji pracowników systemu pomocy społecznej),
by poprzez wyznaczenie obszarów i kierunków zmian wypracować propozycje system ten
reformujące. Przygotowana na tej podstawie reforma powinna doprowadzić do integracji
różnych form wsparcia oraz współpracy pomiędzy instytucjami państwowymi, samorządami,
organizacjami pozarządowymi i lokalnymi społecznościami, przyczyniając się do zwiększenia
skuteczności podejmowanych działań pomocowych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 30 października 2024 roku
Sprawa: Interpelacja nr 5299
Znak sprawy: FS4.054.3.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
W związku z Interpelacją nr 5299 Posłów na Sejm RP: Dariusza Mateckiego,
Michała Wosia, Agnieszki Wojciechowskiej van Heukelom, Marcina Warchoła,
Piotra Uruskiego, Pawła Szrota, Dariusza Stefaniuka, Marcina Romanowskiego,
Marii Kurowskiej, Łukasza Kmity, Jana Kanthaka, Mariusza Kałużnego, Sebastiana
Kalety, Marka Gróbarczyka, Anny Gembickiej, Przemysława Drabeka, Michała
Cieślaka, Tadeusza Chrzan, Iwony Ewy Arent oraz Małgorzaty Golińskiej, przesłaną
przez Kancelarię Sejmu RP, w sprawie rządowego wsparcia dla domów pomocy
społecznej (DPS), pragnę zauważyć.
Kwestie dotyczące prowadzenia, zapewnienia miejsc i rozwoju infrastruktury
domów pomocy społecznej zostały uregulowane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r.
o pomocy społecznej, która należy do właściwości Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej.
Jednocześnie uprzejmie informuję, iż w ustawie budżetowej na rok 2024 w
budżetach wojewodów na dofinansowanie utrzymania w ponadgminnych domach
pomocy społecznej osób przyjętych na zasadach sprzed 1 stycznia 2004 r. oraz osób,
które zostały przyjęte do domów ze skierowaniami wydanymi przed tym dniem
(dotacje celowe dla powiatów i samorządów województw) zaplanowane zostały
środki w wysokości 838.222 tys. zł. W projekcie ustawy budżetowej na rok 2025
kwota dofinansowania pozostała na niezmienionym poziomie.
W 2024 r. na wnioski Wojewodów, zaakceptowane przez Ministra Rodziny, Pracy i
Polityki Społecznej, o uruchomienie środków z rezerw celowych budżetu państwa z
przeznaczeniem na dofinansowanie działalności domów pomocy społecznej
Minister Finansów wydał decyzje zwiększające budżety wojewodów na kwotę
ogółem 415.407 tys. zł, obejmujące głównie środki na dofinansowanie wynagrodzeń
pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej w postaci dodatku
-- 1 of 3 --
2/3
motywacyjnego w okresie lipiec-grudzień 2024. Na 2025 r. całoroczne środki na ww.
dofinansowanie zaplanowano w rezerwie celowej. Podział środków na
pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, w tym domów pomocy
społecznej określa MRPiPS.
Ponadto uprzejmie zauważam, że Minister Finansów przygotował projekt ustawy
o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, który ma na celu wprowadzenie
do porządku prawnego regulacji zapewniających stabilny system finansowania
jednostek samorządu terytorialnego (JST) oraz zwiększenie dochodów JST
w sposób systemowy.
Ustawa została przyjęta przez Sejm RP w dniu 1 października 2024 r. i podpisana
przez Prezydenta RP 21 października 2024 r. Założeniem przyjętym w tej ustawie
jest, aby dochody samorządów zwiększały się w sposób przewidywalny, a nie
opierały się na doraźnym wsparciu finansowym. Każdy samorząd będzie miał
zagwarantowane wyższe dochody niż obecnie. Należy zauważyć, że łączny skutek
finansowy wynikający z ustawy jest dla JST pozytywny i oznacza zwiększenie ich
dochodów o 24,8 mld zł w roku 2025 w stosunku do obowiązującego systemu.
Warto dodać, iż w tym roku jednostki samorządu terytorialnego - po raz pierwszy -
otrzymały środki z tytułu części rozwojowej subwencji ogólnej. W budżecie państwa
na ten cel przeznaczono środki w kwocie 3,2 mld zł.
W kwestii dodatkowych środków dla samorządów w 2024 r. Minister Finansów już
w sierpniu br. zadeklarował, iż jednostki samorządu terytorialnego – jeszcze w tym
roku - otrzymają dodatkowe wsparcie finansowe w wysokości 10 mld zł.
W Ministerstwie Finansów wypracowane zostały zasady podziału tych środków na
poszczególne JST, zgodnie z którymi w 2024 r. jednostki te otrzymają dodatkowe
dochody, w łącznej wysokości 10 mld zł, w celu wsparcia realizacji zadań.
Dodatkowe dochody, w wysokości 8,2 mld zł, jednostki samorządu terytorialnego
otrzymają z tytułu udziału we wpływach z podatku dochodowego od osób
fizycznych. Kwota ta rozdzielona zostanie między gminy, powiaty i województwa
proporcjonalnie do wysokości udziału kwoty dochodów na rok 2024 z tytułu udziału
we wpływach z podatku PIT gmin, powiatów i województw w łącznej kwocie
dochodów wszystkich jednostek samorządu terytorialnego z tego tytułu w roku
2024 (ustalonych z uwzględnieniem kwot wynikających z korekty PIT za 2022 r.).
W przypadku, gdy kwota z tytułu udziału w PIT, o którym mowa powyżej będzie
niższa niż określony poziom to jednostka samorządu terytorialnego otrzyma środki
z rezerwy subwencji ogólnej w celu zapewnienia dodatkowych dochodów do
wskazanej wysokości. Aby zabezpieczyć niezbędne środki dla JST na uzupełnienie
dochodów do minimalnego poziomu - w roku 2024 rezerwa subwencji ogólnej
zostanie zwiększona o kwotę 1,8 mld zł. Zakładany sposób podziału środków na
uzupełnienie dochodów jednostek samorządu terytorialnego, na realizację ich
statutowych zadań, Minister Finansów przedstawił Stronie Samorządowej
8 października 2024 . Środki, o których mowa wyżej będą stanowić znaczące
wsparcie JST w realizacji ich zadań. Samorządy będą mogły wydatkować otrzymane
środki w sposób elastyczny, przeznaczając je zarówno na wydatki bieżące w tym
również na wsparcie dla domów pomocy społecznej jak i na inwestycje.
Należy podkreślić, że jednostki samorządu terytorialnego zgodnie z przepisami
ustrojowymi posiadają osobowość prawną, a wykonując zadania publiczne realizują
-- 2 of 3 --
3/3
je w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. W zakresie prowadzenia
gospodarki finansowej jednostki samorządu terytorialnego są samodzielne, a ich
organy – w granicach obowiązującego prawa – są suwerenne w podejmowaniu
decyzji dotyczących przeznaczania i wykorzystania środków finansowych
zabezpieczonych w ich budżecie.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
Do wiadomości:
Kancelaria Sejmu RP
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
-- 3 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.525.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 5299 Pana Posła Dariusza Mateckiego wraz z grupą posłów
w sprawie rządowego wsparcia dla domów pomocy społecznej (DPS), proszę przyjąć
poniższe informacje.
Podkreślić należy, że prowadzenie domów pomocy społecznej (DPS) jest zadaniem własnym
jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r.
o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.), domy pomocy społecznej
prowadzone są w ramach zadań własnych przez gminy lub powiaty, przy czym placówki
gminne finansowane są ze środków własnych gmin (w tym z odpłatności mieszkańców i ich
rodzin), zaś domy powiatowe ze środków własnych powiatu (z odpłatności mieszkańców, ich
rodzin oraz gmin) i dofinansowywane z budżetu państwa.
Od 1 stycznia 2004 roku, zgodnie z art. 87 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach
jednostek samorządu terytorialnego (w obecnym stanie prawnym zgodnie z art. 53 ustawy
z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - Dz.U.
z 2024 r. poz. 1572), powiat lub miasto na prawach powiatu otrzymuje dotację na
mieszkańców domów pomocy społecznej dla placówek prowadzonych w ramach zadania
własnego lub prowadzonych na jego zlecenie, umieszczonych w DPS na podstawie
skierowania wydanego przed 1 stycznia 2004 roku (tzw. „stare zasady”). Zgodnie z ustawą
o pomocy społecznej, w zależności od sytuacji finansowej domów pomocy społecznej
w powiecie, a także od uzyskanych dochodów z tytułu odpłatności za pobyt w placówce,
wojewoda może zwiększyć kwotę dotacji dla powiatu do 20%, a w przypadku domów pomocy
społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, w których są najniższe
odpłatności za pobyt, nawet o 50%. Dotacja przekazywana jest przez wojewodę w okresach
miesięcznych, na podstawie informacji o aktualnej liczbie pensjonariuszy DPS-ów, których
skierowano do placówek przed 1 stycznia 2004 r. i miesięcznych kosztach utrzymania tej
liczby mieszkańców, uzyskanych za miesiąc poprzedzający ten, na który dotacja jest ustalana.
Do wyliczenia dotacji przyjmuje się średni miesięczny koszt utrzymania w mieszkańca
w placówce, nie wyższy jednak niż średnia miesięczna kwota dotacji obliczona dla
województwa. Średnią miesięczną kwotę dotacji dla województwa stanowi określana
w budżecie wojewody miesięczna kwota dotacji przeznaczona na działalność DPS, ustalona
zgodnie z powyższym, bez wydatków inwestycyjnych i podzielona przez liczbę mieszkańców
tych placówek.
Jednocześnie wyjaśniam, iż niezależnie od tego, czy mieszkaniec został przyjęty do domu
pomocy społecznej przed 1 stycznia 2024 r. czy po tym terminie, średni miesięczny koszt jego
utrzymania w placówce wyliczany jest na podstawie art. 6 pkt 15 ustawy o pomocy
społecznej, stanowiącego, iż koszt ten jest równy kwocie rocznych kosztów działalności
placówki (wynikającej z utrzymywania mieszkańców) z roku poprzedniego, bez kosztów
inwestycyjnych i wydatków na remonty, powiększonej o prognozowany średnioroczny
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem (przyjęty w ustawie budżetowej
na dany rok kalendarzowy), podzielonej przez liczbę miejsc ustaloną jako suma rzeczywistej
liczby mieszkańców w poszczególnych miesiącach roku poprzedniego, w DPS.
Środki na dofinansowanie realizacji zadań, o których mowa w art. 19 pkt 10 ustawy o pomocy
społecznej, tj. na dofinansowanie bieżącej działalności domów pomocy społecznej, w oparciu
o art. 53 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, planowane są na
poziomie wojewodów w trakcie prac nad projektem ustawy budżetowej, w oparciu o limit
wydatków przyznany przez Ministra Finansów. Zgodnie z ustawą budżetową na rok 2024,
w budżetach wojewodów zabezpieczono na ten cel w roku bieżącym 838 222 tys. zł (jest to
poziom odpowiadający temu z ustawy budżetowej na rok 2023, przy zmniejszającej się rok
do roku liczbie pensjonariuszy DPS przyjętych do tych placówek na tzw. starych zasadach).
Wojewoda, w oparciu o przyznany przez Ministra Finansów na etapie prac nad projektem
ustawy budżetowej limit wydatków na zadania z pomocy społecznej, planuje wydatki na
dofinansowanie bieżącej działalności domów pomocy społecznej. Należy przy tym
podkreślić, że wszelkie decyzje w zakresie podziału i dysponowania ww. dotacją należą do
wyłącznej kompetencji właściwych wojewodów, którzy mogą dokonywać zmian w planie
wydatków przyjętym w ustawie budżetowej, w tym zmniejszać lub zwiększać plan wydatków
odpowiednio do bieżących potrzeb.
Pragnę zaznaczyć, iż w sierpniu br. Minister Finansów ogłosił, że jednostki samorządu
terytorialnego otrzymają, jeszcze przed końcem 2024 r., dodatkowe wsparcie w wysokości
10 mld zł z przeznaczeniem na dofinansowanie realizowanych przez nie zadań. Samorządy
będą mogły przeznaczyć otrzymane środki zarówno na wydatki bieżące (również te
związane z funkcjonowaniem domów pomocy społecznej), jak i na inwestycje.
Należy przy tym podkreślić, że jednostki samorządu terytorialnego posiadają osobowość
prawną, a wykonując zadania publiczne realizują je w imieniu własnymi i na własną
odpowiedzialność. W zakresie prowadzenia gospodarki finansowej są one samodzielne, a ich
organy – w granicach prawa – suwerenne w podejmowaniu decyzji dotyczących
przeznaczania i wykorzystywania środków finansowych zabezpieczonych w budżecie.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dostrzega kwestie
zwiększonych potrzeb w zakresie finansowania bieżącej działalności domów społecznej,
dotyczące mieszkańców umieszczonych w placówkach na tzw. „starych zasadach”.
W ostatnich latach, w wyniku reform podatkowych, które przyczyniły się do zmniejszenia
dochodów budżetowych oraz zwiększenia wydatków bieżących spowodowanym m.in.
inflacją, trudności jednostek samorządu terytorialnego w realizacji ich zadań własnych
pogłębiały się. Dotyczyło to także utrzymania bieżącej działalności domów pomocy
społecznej. W związku z tym, zaproponowano rozwiązania mające na celu wsparcie
finansowe samorządów w realizacji zadań związanych z finansowaniem DPS. Do projektu
ustawy budżetowej na rok 2025 zgłoszono poprawkę, zakładającą zwiększenie środków
w rezerwie celowej budżetu państwa o dodatkowe 80 mln zł, z przeznaczeniem na
dofinansowanie bieżącej działalności placówek, w których przebywają mieszkańcy przyjęci
przed 1 stycznia 2004 r., a także osoby ze skierowaniami wydanymi przed tym dniem. Będzie
to pierwsze od wielu lat duże wsparcie finansowe dla powiatów prowadzących domy pomocy
społecznej, w których przebywają mieszkańcy umieszczeni na tzw. „starych zasadach”.
Propozycja zwiększenia środków na bieżącą działalność DPS jest odpowiedzią na postulaty
zgłaszane przez stronę samorządową oraz podmioty prowadzące domy pomocy społecznej.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Podjęto również prace nad rozwiązaniami systemowymi w zakresie dofinansowania
wynagrodzeń pracowników służb społecznych, w tym także pracowników domów pomocy
społecznej, ze środków budżetu państwa. Do ustawy o pomocy społecznej wprowadzono
zmianę, która umożliwiła przyjęcie przez Radę Ministrów Uchwały nr 62 z dnia 19 czerwca
2024 r. w sprawie ustanowienia rządowego programu „Dofinansowanie wynagrodzeń
pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej w postaci dodatku
motywacyjnego na lata 2024–2027”. W ramach Programu, zatrudnieni na podstawie umowy
o pracę pracownicy domów pomocy społecznej nabyli prawo do dodatku motywacyjnego
w wysokości 1 000 zł brutto miesięcznie w okresie od 1 lipca 2024 r. do 31 grudnia 2027 r.
Na wypłaty dodatków dla 56 884 pracowników domów pomocy społecznej uruchomiono
środki w wysokości ponad 393 mln zł. W 2024 r. środki zostaną przyznane w okresie 1 lipca
do 31 grudnia 2024 r.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej powołano ponadto Zespół do spraw
reformy systemu pomocy społecznej złożony z ekspertów, praktyków oraz osób ze świata
nauki. Członkowie zespołu dokonają przeglądu funkcjonujących w systemie pomocy
społecznej rozwiązań (także w zakresie sytuacji pracowników systemu pomocy społecznej),
by poprzez wyznaczenie obszarów i kierunków zmian wypracować propozycje system ten
reformujące. Przygotowana na tej podstawie reforma powinna doprowadzić do integracji
różnych form wsparcia oraz współpracy pomiędzy instytucjami państwowymi, samorządami,
organizacjami pozarządowymi i lokalnymi społecznościami, przyczyniając się do zwiększenia
skuteczności podejmowanych działań pomocowych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --