telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPŚ.050.40.2024.DŁ
Warszawa, 28 października 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku!
W odpowiedzi na interpelację (K10INT5286) Pani Poseł Sylwii Bielawskiej w sprawie
szczepień przeciw krztuścowi, proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Szczepienia ochronne w Polsce wykonywane są na podstawie przepisów ustawy z dnia 5
grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z
2023 r. poz. 1284). W Polsce wymieniamy katalog szczepień obowiązkowych (bezpłatnych),
zalecanych (płatnych oraz bezpłatnych) i poekspozycyjnych (bezpłatnych), a informacja o
zaleceniach krajowych dot. szczepień ochronnych zawarta jest w Programie Szczepień
Ochronnych (PSO) na dany rok.
Szczepienia przeciw krztuścowi zostały wprowadzone jako szczepienia obowiązkowe w
Polsce w 1960 r. W ramach podstawowego schematu szczepienia zastosowano szczepionki
skojarzone DTPw przeciw błonicy tężcowi i krztuścowi, z pełnokomórkowym składnikiem
krztuśca, a schemat szczepień obejmuje do dzisiaj podanie 4 dawek w 2, 3-4, 5 i 16-18
miesiącu życia. Od 2004 roku w ramach obowiązkowych szczepień przeciw krztuścowi jest
podawana dawka przypominająca w 6 r.ż., a od 2013 r. również dawka przypominająca w 14
r.ż. Obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika z przepisów ustawowych, a
jego niedokonanie (uchylanie się od tego obowiązku) aktualizuje obowiązek wszczęcia
postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem docelowym ma być poddanie dziecka
szczepieniom ochronnym przeciwko wskazanym chorobom. Podstawą prawną
prowadzenia egzekucji administracyjnej jest art. 26 Ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o
postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na opiekunów dziecka może być nałożona
grzywna w celu przymuszenia do wykonania obowiązku. Więcej informacji na ten temat
można znaleźć na stronie: https://szczepienia.pzh.gov.pl/dla-lekarzy/zagadnienia-
prawne/?strona=3#kto-jest-odpowiedzialny-za-egzekwowanie-obowiazku-szczepien).
Ponadto zalecane jest podawanie dawek przypominających u dorosłych co 10 lat
(szczepienia zalecane, płatne). Ważne jest wskazanie, że zaszczepienie przeciw krztuścowi
ani jego przechorowanie nie daje trwałej odporności. W związku z powyższym naturalne są
okresowo powtarzające się tzw. epidemie wyrównawcze krztuśca. Ponadto docelowo nie
jest możliwa trwała eliminacja tej choroby.
Dlatego kluczowa jest ochrona przed zachorowaniem przede wszystkim tych osób, które są
narażone na najcięższy przebieg choroby tzn. niemowląt.

-- 1 of 4 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
W związku z powyższym, z uwagi na wzrost zachorowań na krztusiec w Polsce, 15
października br. Ministerstwo Zdrowia wprowadziło darmowe szczepienia przeciw
krztuścowi dla kobiet w ciąży (szczepienia zalecane, bezpłatne). Działanie ma na celu
redukcję ryzyka zachorowań na krztusiec noworodkowy oraz hospitalizacji i zgonów
niemowląt w pierwszych miesiącach życia z powodu krztuśca. Wprowadzenie szczepienia
do wykazu szczepień zalecanych finansowanych ze środków ministra właściwego ds.
zdrowia zapewnia dostęp do świadczenia w ramach podstawowej opieki zdrowotnej (POZ).
Wskazuję, że powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym
szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej prawną lub faktyczną pieczę nad osobą
małoletnią lub bezradną o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także
poinformowanie o szczepieniach zalecanych jest ustawowym obowiązkiem lekarza
sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną.
Działania Ministerstwa Zdrowia na rzecz zwiększenia świadomości społeczeństwa na
temat szczepień ochronnych prowadzone są m.in. w ramach krajowego dokumentu polityki
zdrowia publicznego - Narodowego Programu Zdrowia (NPZ) - wyznaczającego cele
strategiczne i operacyjne oraz najważniejsze zadania do realizacji na rzecz m. in.
zmniejszenia występowania chorób zakaźnych.
W ramach realizacji zadań Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2025, zadanie 5
pn. Promocja szczepień, utrzymanie funkcjonalności portalu informacyjnego dotyczącego
szczepień – działania promocyjne i popularyzacyjne dotyczące szczepień ochronnych w
ramach Celu Operacyjnego nr 4 Zdrowie środowiskowe i choroby zakaźne, zostało
powierzone do realizacji Narodowemu Instytutowi Zdrowia Publicznego PZH –
Państwowemu Instytutowi Badawczemu.
Celem zadania jest popularyzacja szczepień ochronnych, w tym za pośrednictwem serwisu
internetowego https://szczepienia.pzh.gov.pl. Na portalu przekazywane są wiarygodne,
oparte na dowodach naukowych informacje dotyczące szczepień ochronnych. Informacje
prezentowane na portalu są adresowane do odbiorcy ogólnego i profesjonalistów
medycznych.
Ponadto dobiegła końca analiza postaw społecznych w zakresie szczepień ochronnych,
pochodząca z raportu z badań podstawowych realizowanych w ramach projektu pt.
„Budowanie zaufania do szczepień ochronnych z wykorzystaniem najnowszych narzędzi
komunikacji i wpływu społecznego” ze środków Narodowego Centrum Badań i Rozwoju w
ramach konkursu GOSPOSTRATEG II na zamówienie Ministerstwa Zdrowia. W ramach
projektu m.in. powstała strona internetowa https://medfake.pl/.
Również Państwowa Inspekcja Sanitarna od wielu lat podejmuje wysiłki mające na celu
promocję szczepień ochronnych na wszystkich poziomach organizacyjnych.
Organy państwowej inspekcji sanitarnej odpowiedziane są za prowadzenie nadzoru nad
realizacją szczepień obowiązkowych (tak jak nad chorobami zakaźnymi i zakażeniami) w
Polsce, co przyczynia się do bezpieczeństwa epidemiologicznego w kraju. Państwowi
inspektorzy sanitarni zostali również zobligowani do stosowania rekomendacji Światowej
Organizacji Zdrowia odnośnie krztuśca, zgodnie z którymi w celu zmniejszenia ryzyka
transmisji choroby i jej ciężkiego przebiegu, zwłaszcza u dzieci, należy dołożyć wszelkich
starań, aby postępować zgodnie ze schematem szczepień obowiązkowych niemowląt
(określonym w Programie Szczepień Ochronnych od 2 miesiąca życia) oraz utrzymać
wysoki stan zaszczepienia (≥ 90%) co najmniej 3 dawkami na poziomie krajowym i
regionalnym.
W odniesieniu do pytania dot. odpowiedniej ilość szczepionek przeciw krztuścowi (z
całokomórkowym i bezkomórkowym składnikiem krztuścowym), uprzejmie informuję, że
zgodnie z danymi zaraportowanymi w Zintegrowanym Systemie Monitorowania Obrotu
Produktami Leczniczymi, monitorującym stany magazynowe i obroty na poziomie

-- 2 of 4 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
podmiotów odpowiedzialnych, hurtowni farmaceutycznych i aptek, na polskim rynku
dostępne są następujące szczepionki skojarzone:
• Szczepionki „3w1” - przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi: Adacel, Boostrix, DTP-
szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana
• Szczepionki „4w1” - przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis: Adacel
Polio, Boostrix Polio oraz Tetraxim
• Szczepionki „5w1” - przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis i
haemophilus typ b: Infanrix - IPV + Hib oraz Pentaxim
• Szczepionki „6w1” - przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi, wirusowemu zapaleniu
wątroby typu B, poliomyelitis i haemophilus typ b: Hexacima oraz Infanrix hexa.
Jednak ze względu na zgłoszone przez podmioty odpowiedzialne czasowe wstrzymania
dostaw na rynek polski szczepionek Adacel, Adacel Polio, Boostrix oraz Boostrix Polio mogą
występować lokalne problemy z dostępnością przedmiotowych produktów leczniczych.
Powyższe związane jest z decyzjami podmiotów odpowiedzialnych (firm
farmaceutycznych), na które Minister Zdrowia nie ma wpływu.
Ponadto należy wskazać, że w celu zabezpieczenia polskich pacjentów, Prezes Urzędu
Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych wydał
w trybie art. 4c ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U.
z 2024 r. poz. 686) zgody na zwolnienie w całości z obowiązku sporządzenia oznakowania
opakowania i ulotki dołączanej do opakowania w języku polskim produktów leczniczych
Boostrix, Adacel Polio oraz Adacel (pod nazwą handlową Triaxis), w związku z czym na
rynku polskim dostępne są powyższe produkty w opakowaniach obcojęzycznych.
Należy również wskazać, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, apteka
ogólnodostępna jest zobowiązana do posiadania produktów leczniczych i wyrobów
medycznych w ilości i asortymencie niezbędnym do zaspokojenia potrzeb zdrowotnych
miejscowej ludności, a jeżeli w aptece brak jest poszukiwanego produktu leczniczego,
farmaceuta powinien zapewnić jego nabycie w tej aptece w terminie uzgodnionym z
pacjentem. Ponadto w przypadku, gdy podmiot prowadzący aptekę, punkt apteczny lub
dział farmacji szpitalnej nie może wykonać obowiązku zapewnienia dostępu do produktu
leczniczego wydawanego na receptę, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia
żywieniowego lub wyrobu medycznego, jest obowiązany w ciągu 24 godzin poinformować o
tym za pośrednictwem Zintegrowanego Systemu Monitorowania Obrotu Produktami
Leczniczymi właściwego miejscowo wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego, który
ustala przyczyny braku tego dostępu, a następnie inspektor wojewódzki niezwłocznie
informuje Głównego Inspektora Farmaceutycznego o braku dostępności i jej przyczynach.
Po otrzymaniu wskazanej informacji Główny Inspektor Farmaceutyczny ustala dostępność
leku w obrocie hurtowym. Zatem każda sytuacja braku leku powinna być weryfikowana
przez Państwową Inspekcję Farmaceutyczną, jako jedno z podstawowych zadań tej
inspekcji.
Szczepionki do realizacji szczepień obowiązkowych (zgodnie z PSO), zabezpieczane są
przez Ministra Zdrowia, zgodnie z poniższymi informacjami:
 w 1. roku życia szczepienie przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi (szczepionka DTP z
pełnokomórkowym składnikiem krztuśca; stan magazynowy Centralnej Bazy Rezerw
Sanitarno-Przeciwepidemicznych zabezpiecza wydania do realizacji szczepień na 13
miesięcy, dodatkowo do końca roku zaplanowane są dostawy zabezpieczające wydania
na kolejne 5 miesięcy, zatem łączne zabezpieczenie sięga półtora roku przeciętnego
zapotrzebowania na te szczepionki).
W przypadku dzieci z przeciwwskazaniami do szczepienia przeciw krztuścowi
szczepionką pełnokomórkową oraz u dzieci urodzonych przed ukończeniem 37.
tygodnia ciąży lub urodzonych z masą urodzeniową poniżej 2500 g należy zastosować
szczepionkę z bezkomórkowym komponentem krztuśca (szczepionka DTaP-IPV-Hib;
stan magazynowy Centralnej Bazy Rezerw Sanitarno-Przeciwepidemicznych

-- 3 of 4 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
zabezpiecza wydania do realizacji szczepień na 18 miesięcy, dodatkowo do końca roku
zaplanowane są dostawy na kolejne 5 miesięcy wydań).
 w 6. roku życia szczepienie przypominające przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi
(szczepionka DTaP-IPV z obniżoną zawartością antygenów krztuśca; stan magazynowy
Centralnej Bazy Rezerw Sanitarno-Przeciwepidemicznych zabezpiecza wydania do
realizacji szczepień na 5,5 miesiąca, dodatkowo do końca roku zaplanowane są dostawy
zabezpieczające wydania na kolejne 3 miesiące, łączne zabezpieczenie sięga 8,5
miesięcy przeciętnego zapotrzebowania na te szczepionki).
 w 14. roku życia szczepienie przypominające przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi
(szczepionka Tdap z obniżoną zawartością antygenów krztuśca; stan magazynowy
Centralnej Bazy Rezerw Sanitarno-Przeciwepidemicznych zabezpiecza wydania do
realizacji szczepień na 3,6 miesiąca, dodatkowo do końca roku zaplanowane są dostawy
zabezpieczające wydania na kolejne 3,6 miesiąca). Rozstrzygnięty został przetarg na
zakup szczepionek na kolejne 2,5 miesiąca wydań, łączne zabezpieczenie sięga prawie
10 miesięcy przeciętnego zapotrzebowania na te szczepionki).
Do końca roku powinny zostać ogłoszone postępowania przetargowe na zakup szczepionek
do realizacji szczepień w kolejnym roku.
Podsumowując, zdaniem resortu, zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych (w tym krztuśca)
poprzez szczepienia ochronne jest możliwe dzięki racjonalnym działaniom w obszarze
zdrowia publicznego podejmowanym przez organy i instytucje państwa na każdym szczeblu
w zakresie posiadanych przez nie kompetencji.
Działania te polegają m.in.:
 Właściwej regulacji prawnej szczepień ochronnych – szczepienia obowiązkowe.
 Działalności oświatowo- zdrowotnej i promocji szczepień ochronnych.
 Egzekwowaniu obowiązku poddawania się szczepieniom w odniesieniu do tych
szczepień ochronnych, które są szczepieniami obowiązkowymi.
 Zapewnieniu bezpieczeństwa szczepień ochronnych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/

-- 4 of 4 --