Interpelacja nr 5274
Interpelacja w sprawie dzików w naszych miastach i miasteczkach
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Infrastruktura i Transport (55%)
Klimat, Energia i Środowisko (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie dzików w naszych miastach i miasteczkach
Interpelacja nr 5274
do ministra klimatu i środowiska, ministra rolnictwa i rozwoju wsi, ministra spraw wewnętrznych i administracji, ministra - członka Rady Ministrów, szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
w sprawie dzików w naszych miastach i miasteczkach
Zgłaszający: Piotr Kandyba
Data wpływu: 04-10-2024
Szanowni Państwo,
otrzymuję coraz więcej sygnałów od mieszkańców naszych miast, że czują się niebezpiecznie ze względu na wszechobecne w miastach dziki, które często pojawiają się w centrach miast i miasteczek, wędrują po drogach lokalnych, placach zabaw, boiskach i wchodzą na posesję.
Podczas rozmów z samorządowcami dowiedziałem się, że ten temat jest dla nich jednym z najważniejszych do rozwiązania. Obecne przepisy nie pozwalają jednak samorządom na działania.
Powyższa sytuacja, w różnych formach, utrzymuje się od dłuższego czasu, a sytuacje, do których dochodzi w Warszawie, powiatach podwarszawskich i w innych miejscach Polski rodzą uzasadnione pytania mieszkańców i przedstawicieli samorządów o metody rozwiązania problemów związanych z obecnością dzikiej zwierzyny na terenach zurbanizowanych.
W interpelacji nr 4503 w sprawie dzikich zwierząt na terenach zurbanizowanych skierowanej do MSWiA zwracałem uwagę na uwarunkowania prawne, które nie pozwalają samorządom wydatkować środków budżetowych na działania – czy to profilaktyczne, czy polegające na usuwaniu martwej zwierzyny, i to jest pierwsza kwestia, którą musimy pilnie rozwiązać.
Druga płaszczyzna to kwestia permanentnego konfliktu w przestrzeni publicznej pomiędzy ludźmi, którym to nie przeszkadza, ludźmi, którzy czują się zagrożeni, i ludźmi, którzy wręcz dokarmiają te zwierzęta i udomawiają je.
Rozgrzewanie tego konfliktu przez rozmaite środowiska nie służy rozwiązaniu problemu mieszkańców miast i terenów wiejskich, stąd poza pilną odpowiedzią na interpelację nr 4503 proszę o informację:
Czy wskazane w niniejszej interpelacji ministerstwa planują jakiekolwiek działania w tej kwestii i rozwiązanie odwlekanej od wielu lat sprawy, która wybuchnie z podwójną energią, kiedy zdarzy się tragedia?
Po trzecie, za pośrednictwem wzmiankowanych w niniejszej interpelacji ministerstw proszę o informację:
Czy możliwe jest zorganizowanie posiedzenia połączonych komisji merytorycznie zainteresowanych tematem – a więc na pewno Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej, Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa – na którym, zamiast po raz kolejny przerzucać się danymi odnośnie do strat poniesionych przez rolników i liczbą pojawień się dzikich zwierząt na terenach zurbanizowanych, podejmiemy prace zmierzające do zmian legislacyjnych, które pozwolą skutecznie rozwiązać problem?
Interpelacja nr 5274
do ministra klimatu i środowiska, ministra rolnictwa i rozwoju wsi, ministra spraw wewnętrznych i administracji, ministra - członka Rady Ministrów, szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
w sprawie dzików w naszych miastach i miasteczkach
Zgłaszający: Piotr Kandyba
Data wpływu: 04-10-2024
Szanowni Państwo,
otrzymuję coraz więcej sygnałów od mieszkańców naszych miast, że czują się niebezpiecznie ze względu na wszechobecne w miastach dziki, które często pojawiają się w centrach miast i miasteczek, wędrują po drogach lokalnych, placach zabaw, boiskach i wchodzą na posesję.
Podczas rozmów z samorządowcami dowiedziałem się, że ten temat jest dla nich jednym z najważniejszych do rozwiązania. Obecne przepisy nie pozwalają jednak samorządom na działania.
Powyższa sytuacja, w różnych formach, utrzymuje się od dłuższego czasu, a sytuacje, do których dochodzi w Warszawie, powiatach podwarszawskich i w innych miejscach Polski rodzą uzasadnione pytania mieszkańców i przedstawicieli samorządów o metody rozwiązania problemów związanych z obecnością dzikiej zwierzyny na terenach zurbanizowanych.
W interpelacji nr 4503 w sprawie dzikich zwierząt na terenach zurbanizowanych skierowanej do MSWiA zwracałem uwagę na uwarunkowania prawne, które nie pozwalają samorządom wydatkować środków budżetowych na działania – czy to profilaktyczne, czy polegające na usuwaniu martwej zwierzyny, i to jest pierwsza kwestia, którą musimy pilnie rozwiązać.
Druga płaszczyzna to kwestia permanentnego konfliktu w przestrzeni publicznej pomiędzy ludźmi, którym to nie przeszkadza, ludźmi, którzy czują się zagrożeni, i ludźmi, którzy wręcz dokarmiają te zwierzęta i udomawiają je.
Rozgrzewanie tego konfliktu przez rozmaite środowiska nie służy rozwiązaniu problemu mieszkańców miast i terenów wiejskich, stąd poza pilną odpowiedzią na interpelację nr 4503 proszę o informację:
Czy wskazane w niniejszej interpelacji ministerstwa planują jakiekolwiek działania w tej kwestii i rozwiązanie odwlekanej od wielu lat sprawy, która wybuchnie z podwójną energią, kiedy zdarzy się tragedia?
Po trzecie, za pośrednictwem wzmiankowanych w niniejszej interpelacji ministerstw proszę o informację:
Czy możliwe jest zorganizowanie posiedzenia połączonych komisji merytorycznie zainteresowanych tematem – a więc na pewno Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej, Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa – na którym, zamiast po raz kolejny przerzucać się danymi odnośnie do strat poniesionych przez rolników i liczbą pojawień się dzikich zwierząt na terenach zurbanizowanych, podejmiemy prace zmierzające do zmian legislacyjnych, które pozwolą skutecznie rozwiązać problem?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Jacek Czerniak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
20
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.7 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (20)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13597 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 28 października 2024 r.
znak sprawy: DŻW.zch.058.4.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 5274 w sprawie dzików w naszych miastach i miasteczkach
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 5274 z dnia 14 października 2024 r. Pana Piotra
Kandyby, Posła na Sejm RP w sprawie dzików w naszych miastach i miasteczkach,
uprzejmie informuję, co następuje.
W obowiązujących przepisach prawa istnieją instrumenty prawne umożliwiające
ograniczanie populacji zwierzyny na danym terenie, w przypadku gdy stanowi ona
szczególne zagrożenie w prawidłowym funkcjonowaniu obiektów produkcyjnych i
użyteczności publicznej. Przykładowo takim instrumentem jest art. 45 ust. 3 ustawy
Prawo łowieckie1 umożliwia staroście, w porozumieniu z Polskim Związkiem
Łowieckim, wydanie decyzji o odłowie, odłowie z uśmierceniem bądź odstrzale
redukcyjnym zwierzyny. Działając w tym zakresie, starosta sprawuje administrację z
zakresu łowiectwa, jako zadanie z zakresu administracji rządowej, co jako reguła
zostało powierzone samorządowi województwa, zgodnie z art. 7 ustawy Prawo
łowieckie1. Rozstrzygniecie trudności związanych z podjęciem działań zgodnie z ww.
przepisem pozostaje poza kompetencją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Równocześnie, informuję, że kolejny przepis szczególny umożlwiający ograniczenie
populacji zwierząt, który stanowi podstawę do podjęcia działań na poziomie
samorządowym, zawarty jest w ustawie o ochronie zwierząt2 w art. 33a ust. 1 i 2.
-- 1 of 3 --
Uprawnia on sejmik województwa, po zasięgnięciu opinii regionalnej rady ochrony
przyrody, organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona
zwierząt, oraz Polskiego Związku Łowieckiego, do określenia, w drodze uchwały,
miejsca, warunków, czasu i sposobu dopuszczalnego ograniczenia populacji zwierząt
stanowiących nadzwyczajne zagrożenie dla życia, zdrowia lub gospodarki człowieka,
w tym gospodarki łowieckiej.
Ponadto dziki na terenach miast mogą być odławiane (nakaz takiego odłowu może
wydać np. powiatowy lekarz weterynarii, o ile wymaga tego sytuacja epidemiczna
związana z afrykańskim pomorem świń - ASF), niemniej jednak po takim odłowie
powinny zostać w humanitarny sposób uśmiercone przez uprawnione do tego osoby.
Odłowione dziki nie mogą bowiem być przemieszczane. Zakaz przemieszczania
dzików wynika z postanowień przyjętych na poziomie Unii Europejskiej, tj.
bezpośrednio z przepisów art. 48 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE)
2023/594 z dnia 16 marca 2023 r. ustanawiającego środki szczególne w zakresie
zwalczania chorób w odniesieniu do afrykańskiego pomoru świń oraz uchylającego
rozporządzenie wykonawcze (UE) 2021/605 (Dz. Urz. UE L 79 z 17.03.2023 r., str.
65 z późn. zm.). Taki zakaz został wprowadzony z uwagi na fakt, że dziki stanowią
główne źródło przenoszenia i utrzymywania się ASF w UE, a ich przemieszczanie
stwarza dodatkowe ryzyko pojawiania się ognisk tej choroby u dzików, a w
konsekwencji także u świń na terenach oraz w państwach, gdzie nie była ona
dotychczas stwierdzana. Stąd powiatowi lekarze weterynarii w przypadku wydania
nakazu przeprowadzenia odłowu dzików, nakazują jednocześnie ich uśmiercenie.
Zmiana przepisów ww. rozporządzenia pozostaje w gestii Komisji Europejskiej
niemniej jednak sytuacja epidemiczna związana z ryzykiem rozprzestrzeniania się tej
choroby w UE nie stwarza warunków pozwalających na oczekiwanie, że zakaz
przemieszczania dzików zostanie w najbliższej perspektywie czasowej zniesiony.
-- 2 of 3 --
Równocześnie pragnę zwrócić uwagę, że problematyka obecności zwierzyny, a w
szczególności zwierząt łownych, na terenach zurbanizowanych nie dotyczy wyłącznie
dzików ale również innych gatunków, w tym m.in. jeleniowatych. Temat ten wiąże się
przy tym nierozerwalnie z łowiectwem i właściwym gospodarowaniem zasobami
zwierząt łownych, co stanowi domenę Ministerstwa Klimatu i Środowiska.
Podjęcie rozmów w szerszym gronie pozwoli z całą pewnością uważnie
przeanalizować wszystkie aspekty tego problemu oraz przygotować propozycje
możliwych rozwiązań, stąd pragnę zapewnić o gotowości Ministerstwa Rolnictwa i
Rozwoju Wsi do współpracy i dialogu nad wnioskami wypracowywanymi w tym
obszarze.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz. U. z 2023 r. poz.
1082);
(2) Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz.
1580).
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 3 of 3 --
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DLŁ-WNO.050.134.2024.RB
3438802.13688603.11070262
Warszawa, 15-11-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posła Piotra Kandyby w sprawie dzikich zwierząt na terenach
zurbanizowanych K10INT4503 (przekazaną do Ministra Klimatu i Środowiska przez
Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji) oraz interpelację Posła Piotra Kandyby
w sprawie dzików w naszych miastach i miasteczkach, K10INT5274 (skierowaną również do
Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministra -
Członka Rady Ministrów, Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów), przedstawiam poniższe
informacje:
Mając na uwadze problemy związane z realizacją przez samorządy gminne zadań
wynikających z zagrożeń bezpieczeństwa w przypadku incydentalnego przebywania
zwierząt poza terenem naturalnego występowania, chciałbym zauważyć, że kwestie
powyższe pozostają na styku kilku aktów prawnych pozostających w gestii Ministerstwa
Klimatu i Środowiska, Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Ministerstwa Spraw
Wewnętrznych i Administracji.
Do tej pory sposób postępowania jednostek samorządu terytorialnego (dalej j.s.t.) w
przypadkach incydentalnego przebywania zwierząt poza obszarem naturalnego
występowania wynikał z interpretacji przepisów o samorządzie gminnym. Zgodnie z art. 7
ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2024 r. poz.
1465) - dalej u.o.s.g, zadania własne gminy obejmują w szczególności sprawy porządku
publicznego i bezpieczeństwa obywateli. Wskazane sytuacje stanowią zatem podstawę do
podejmowania przez gminę działań mających na celu przywrócenie porządku publicznego
lub zapewnienie bezpieczeństwa obywatelom. Działania te mogą polegać na schwytaniu
zwierzęcia i przewiezieniu go w bezpieczne miejsce, przy czym miejsce docelowego
-- 1 of 4 --
wypuszczenia zwierząt łownych powinno zostać określone, zgodnie z art. 11 ust. 3 ustawy
z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1082).
Zwracam też uwagę, że obowiązujące przepisy prawa nie zakazują odłowu dzików, jednakże
odłowione dziki nie mogą być przemieszczane. Zakaz przemieszczania dzików wynika
z postanowień przyjętych na poziomie Unii Europejskiej, tj. bezpośrednio z przepisów art. 48
rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/594 z dnia 16 marca 2023 r.
ustanawiającego środki szczególne w zakresie zwalczania chorób w odniesieniu do
afrykańskiego pomoru świń oraz uchylającego rozporządzenie wykonawcze (UE)
2021/6053 (Dz.Urz.UE.L Nr 79, str. 65). Stąd powiatowi lekarze weterynarii w przypadku
wydania nakazu przeprowadzenia odłowu dzików, nakazują jednocześnie ich uśmiercenie.
Obywatele muszą być świadomi, że zawiadamiając o obecności dzika celem odwołania
jednocześnie doprowadzają do zabicia dzika.
W świetle wskazanych przepisów należy zaznaczyć, że to na samorządzie gminnym ciążą
koszty odłowu, odstrzału lub ewentualnego transportu (gdy zniesione zostaną obowiązujące
zakazy dotyczące przemieszczania) dzików występujących w miastach, gdyż sprawy
porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli stanowią zadania własne gminy.
Jednocześnie zdaniem obecnego kierownictwa Ministerstwa Klimatu i Środowiska nie może
być w tych działaniach pomijany aspekt dobrostanu zwierząt dzikich, w tym dzików.
Zgodnie z informacjami, jakie wpływają do Ministra Klimatu i Środowiska obecnie wiele gmin
zaprzestaje działań w związku z dzikimi zwierzętami z uwagi na brak środków finansowych
spowodowanych wstrzymaniem wykonania uchwał budżetowych przez Regionalne Izby
Obrachunkowe (RIO). RIO wskazują jednoznacznie, że z obowiązujących przepisów nie
wynika wprost, aby pomoc dzikim zwierzętom gmina mogła realizować jako zadania własne.
Z pozostałych regulacji prawnych nie wynika także, aby j.s.t. były uprawnione do
finansowania działań w tym zakresie. Zdaniem RIO oznacza to, że gmina, planując wydatek
bieżący na pomoc dzikim zwierzętom na swoim terenie, nie posiada podstawy prawnej.
W tym zakresie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w piśmie nr
BMP.0713.2.44.2024 z dnia 30 września 2024 r. wyraził pogląd, że „zgodnie z art. 2 ust. 1
ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych nadzór nad
działalnością regionalnych izb obrachunkowych sprawuje minister właściwy do spraw
administracji publicznej jedynie na podstawie kryterium zgodności z prawem. W związku
z powyższym, Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji (SWiA) nie przysługują z tytułu
sprawowanego nadzoru uprawnienia władcze, ingerujące we wszystkie sfery działalności izb.
Nadzorowanie regionalnych izb obrachunkowych nie oznacza generalnej kompetencji Ministra
-- 2 of 4 --
SWiA do wkraczania w ich działalność, w tym weryfikowania pod względem merytorycznym,
podejmowanych działań o charakterze orzeczniczym, kontrolnym, szkoleniowym, jak i stanowisk
zajmowanych przez izby. Regionalne izby obrachunkowe, posiadając status państwowych organów
nadzoru i kontroli gospodarki finansowej, są wyposażone w daleko idącą samodzielność
i niezależność w wykonywaniu powierzonych zadań i funkcji. Natomiast wydawane przez
regionalne izby obrachunkowe interpretacje przepisów prawa, nie stanowią wiążącej wykładni,
a jedynie wyrażają pogląd na wskazany przez wnioskodawcę problem. Z kolei ocena dokonana
w ramach działalności nadzorczej przez Kolegia właściwych izb, podlega wiążącej opinii sądów
administracyjnych.”
Informuję także, że propozycja rozważenia możliwości zawarcia stosownych rozwiązań
prawnych dot. wskazanej kwestii w ustawie o samorządzie gminnym, a w szczególności
doprecyzowania katalogu zadań własnych gminy, określonego w art. 7 ust. 1 u.o.s.g. tak, aby
umożliwić gminom realizację i finansowanie zadań mających na celu eliminację zagrożeń
powodowanych przez zwierzęta, została przeanalizowana przez Ministerstwo Spraw
Wewnętrznych i Administracji (dalej: MSWiA) i uznana za niezasadną (pismo nr BM-WKA-
0511-1-84/2024 z dnia 29 maja 2024 r.) .
MSWiA wskazało, że u.o.s.g. jako ustawa ustrojowa, zawiera ogólne normy, dotyczące
funkcjonowania gmin, w tym wykonywanych przez nie zadań. Podkreślono, że gminy
wykonują zadania i posiadają kompetencje z zakresu różnych dziedzin administracji
publicznej, które regulowane są przepisami prawa materialnego mieszczącymi się w działach
administracji rządowej podlegających różnym ministrom. Ponadto, MSWiA zwróciło uwagę
na możliwość uregulowania tej kwestii w ustawie z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu
czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2024 r. poz. 399) oraz ustawy z dnia 27 kwietnia
2001 – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2024 r. poz. 54), będących w gestii Ministra
Klimatu i Środowiska.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: MRiRW) również negatywnie odniósł się do
postulatu ewentualnego znowelizowania przepisów, pozostających w jego właściwości -
ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2023 r. poz. 1580 z późn. zm.)
- pismo nr DŻW.orz.057.1.2024 z dnia 1 lipca 2024 r..
Mając na uwadze złożoność problemu, problem może zostać poddany analizie przez Zespół
ds. reformy łowiectwa, również przy udziale zaproszonych przedstawicieli MSWiA, MRiRW,
przedstawicieli j.s.t., aby wspólnie wypracować rekomendacje do zmian przepisów prawa.
-- 3 of 4 --
Odnosząc się natomiast do pytania zawartego w interpelacji K10INT5274 „czy możliwe jest
zorganizowanie posiedzenia połączonych Komisji, merytorycznie „zainteresowanych”
tematem – a więc na pewno Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Komisji Samorządu
Terytorialnego i Polityki Regionalnej, Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych
i Leśnictwa”, chciałbym wyjaśnić, że kwestie dotyczące zwoływania posiedzeń komisji
sejmowych zgodnie z uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r.
Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (M.P. z 2022 r. poz. 990 z późn. zm.) – dalej
Regulamin - należą do kompetencji komisji, jej prezydium lub przewodniczącego oraz
Prezydium Sejmu. Zwołanie komisji może nastąpić także na wniosek co najmniej jednej
trzeciej ogólnej liczby członków komisji (art.152). Ponadto należy dodać, że zgodnie z art.
153 Regulaminu „Na żądanie prezydium komisji ministrowie oraz kierownicy naczelnych
organów administracji państwowej, a także kierownicy innych urzędów i instytucji
państwowych są obowiązani przedstawiać sprawozdania i udzielać informacji oraz
uczestniczyć w posiedzeniach komisji, na których rozpatrywane są sprawy dotyczące ich
zakresu działania.”
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 28 października 2024 r.
znak sprawy: DŻW.zch.058.4.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 5274 w sprawie dzików w naszych miastach i miasteczkach
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 5274 z dnia 14 października 2024 r. Pana Piotra
Kandyby, Posła na Sejm RP w sprawie dzików w naszych miastach i miasteczkach,
uprzejmie informuję, co następuje.
W obowiązujących przepisach prawa istnieją instrumenty prawne umożliwiające
ograniczanie populacji zwierzyny na danym terenie, w przypadku gdy stanowi ona
szczególne zagrożenie w prawidłowym funkcjonowaniu obiektów produkcyjnych i
użyteczności publicznej. Przykładowo takim instrumentem jest art. 45 ust. 3 ustawy
Prawo łowieckie1 umożliwia staroście, w porozumieniu z Polskim Związkiem
Łowieckim, wydanie decyzji o odłowie, odłowie z uśmierceniem bądź odstrzale
redukcyjnym zwierzyny. Działając w tym zakresie, starosta sprawuje administrację z
zakresu łowiectwa, jako zadanie z zakresu administracji rządowej, co jako reguła
zostało powierzone samorządowi województwa, zgodnie z art. 7 ustawy Prawo
łowieckie1. Rozstrzygniecie trudności związanych z podjęciem działań zgodnie z ww.
przepisem pozostaje poza kompetencją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Równocześnie, informuję, że kolejny przepis szczególny umożlwiający ograniczenie
populacji zwierząt, który stanowi podstawę do podjęcia działań na poziomie
samorządowym, zawarty jest w ustawie o ochronie zwierząt2 w art. 33a ust. 1 i 2.
-- 1 of 3 --
Uprawnia on sejmik województwa, po zasięgnięciu opinii regionalnej rady ochrony
przyrody, organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona
zwierząt, oraz Polskiego Związku Łowieckiego, do określenia, w drodze uchwały,
miejsca, warunków, czasu i sposobu dopuszczalnego ograniczenia populacji zwierząt
stanowiących nadzwyczajne zagrożenie dla życia, zdrowia lub gospodarki człowieka,
w tym gospodarki łowieckiej.
Ponadto dziki na terenach miast mogą być odławiane (nakaz takiego odłowu może
wydać np. powiatowy lekarz weterynarii, o ile wymaga tego sytuacja epidemiczna
związana z afrykańskim pomorem świń - ASF), niemniej jednak po takim odłowie
powinny zostać w humanitarny sposób uśmiercone przez uprawnione do tego osoby.
Odłowione dziki nie mogą bowiem być przemieszczane. Zakaz przemieszczania
dzików wynika z postanowień przyjętych na poziomie Unii Europejskiej, tj.
bezpośrednio z przepisów art. 48 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE)
2023/594 z dnia 16 marca 2023 r. ustanawiającego środki szczególne w zakresie
zwalczania chorób w odniesieniu do afrykańskiego pomoru świń oraz uchylającego
rozporządzenie wykonawcze (UE) 2021/605 (Dz. Urz. UE L 79 z 17.03.2023 r., str.
65 z późn. zm.). Taki zakaz został wprowadzony z uwagi na fakt, że dziki stanowią
główne źródło przenoszenia i utrzymywania się ASF w UE, a ich przemieszczanie
stwarza dodatkowe ryzyko pojawiania się ognisk tej choroby u dzików, a w
konsekwencji także u świń na terenach oraz w państwach, gdzie nie była ona
dotychczas stwierdzana. Stąd powiatowi lekarze weterynarii w przypadku wydania
nakazu przeprowadzenia odłowu dzików, nakazują jednocześnie ich uśmiercenie.
Zmiana przepisów ww. rozporządzenia pozostaje w gestii Komisji Europejskiej
niemniej jednak sytuacja epidemiczna związana z ryzykiem rozprzestrzeniania się tej
choroby w UE nie stwarza warunków pozwalających na oczekiwanie, że zakaz
przemieszczania dzików zostanie w najbliższej perspektywie czasowej zniesiony.
-- 2 of 3 --
Równocześnie pragnę zwrócić uwagę, że problematyka obecności zwierzyny, a w
szczególności zwierząt łownych, na terenach zurbanizowanych nie dotyczy wyłącznie
dzików ale również innych gatunków, w tym m.in. jeleniowatych. Temat ten wiąże się
przy tym nierozerwalnie z łowiectwem i właściwym gospodarowaniem zasobami
zwierząt łownych, co stanowi domenę Ministerstwa Klimatu i Środowiska.
Podjęcie rozmów w szerszym gronie pozwoli z całą pewnością uważnie
przeanalizować wszystkie aspekty tego problemu oraz przygotować propozycje
możliwych rozwiązań, stąd pragnę zapewnić o gotowości Ministerstwa Rolnictwa i
Rozwoju Wsi do współpracy i dialogu nad wnioskami wypracowywanymi w tym
obszarze.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz. U. z 2023 r. poz.
1082);
(2) Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz.
1580).
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 3 of 3 --
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DLŁ-WNO.050.134.2024.RB
3438802.13688603.11070262
Warszawa, 15-11-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posła Piotra Kandyby w sprawie dzikich zwierząt na terenach
zurbanizowanych K10INT4503 (przekazaną do Ministra Klimatu i Środowiska przez
Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji) oraz interpelację Posła Piotra Kandyby
w sprawie dzików w naszych miastach i miasteczkach, K10INT5274 (skierowaną również do
Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministra -
Członka Rady Ministrów, Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów), przedstawiam poniższe
informacje:
Mając na uwadze problemy związane z realizacją przez samorządy gminne zadań
wynikających z zagrożeń bezpieczeństwa w przypadku incydentalnego przebywania
zwierząt poza terenem naturalnego występowania, chciałbym zauważyć, że kwestie
powyższe pozostają na styku kilku aktów prawnych pozostających w gestii Ministerstwa
Klimatu i Środowiska, Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Ministerstwa Spraw
Wewnętrznych i Administracji.
Do tej pory sposób postępowania jednostek samorządu terytorialnego (dalej j.s.t.) w
przypadkach incydentalnego przebywania zwierząt poza obszarem naturalnego
występowania wynikał z interpretacji przepisów o samorządzie gminnym. Zgodnie z art. 7
ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2024 r. poz.
1465) - dalej u.o.s.g, zadania własne gminy obejmują w szczególności sprawy porządku
publicznego i bezpieczeństwa obywateli. Wskazane sytuacje stanowią zatem podstawę do
podejmowania przez gminę działań mających na celu przywrócenie porządku publicznego
lub zapewnienie bezpieczeństwa obywatelom. Działania te mogą polegać na schwytaniu
zwierzęcia i przewiezieniu go w bezpieczne miejsce, przy czym miejsce docelowego
-- 1 of 4 --
wypuszczenia zwierząt łownych powinno zostać określone, zgodnie z art. 11 ust. 3 ustawy
z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1082).
Zwracam też uwagę, że obowiązujące przepisy prawa nie zakazują odłowu dzików, jednakże
odłowione dziki nie mogą być przemieszczane. Zakaz przemieszczania dzików wynika
z postanowień przyjętych na poziomie Unii Europejskiej, tj. bezpośrednio z przepisów art. 48
rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/594 z dnia 16 marca 2023 r.
ustanawiającego środki szczególne w zakresie zwalczania chorób w odniesieniu do
afrykańskiego pomoru świń oraz uchylającego rozporządzenie wykonawcze (UE)
2021/6053 (Dz.Urz.UE.L Nr 79, str. 65). Stąd powiatowi lekarze weterynarii w przypadku
wydania nakazu przeprowadzenia odłowu dzików, nakazują jednocześnie ich uśmiercenie.
Obywatele muszą być świadomi, że zawiadamiając o obecności dzika celem odwołania
jednocześnie doprowadzają do zabicia dzika.
W świetle wskazanych przepisów należy zaznaczyć, że to na samorządzie gminnym ciążą
koszty odłowu, odstrzału lub ewentualnego transportu (gdy zniesione zostaną obowiązujące
zakazy dotyczące przemieszczania) dzików występujących w miastach, gdyż sprawy
porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli stanowią zadania własne gminy.
Jednocześnie zdaniem obecnego kierownictwa Ministerstwa Klimatu i Środowiska nie może
być w tych działaniach pomijany aspekt dobrostanu zwierząt dzikich, w tym dzików.
Zgodnie z informacjami, jakie wpływają do Ministra Klimatu i Środowiska obecnie wiele gmin
zaprzestaje działań w związku z dzikimi zwierzętami z uwagi na brak środków finansowych
spowodowanych wstrzymaniem wykonania uchwał budżetowych przez Regionalne Izby
Obrachunkowe (RIO). RIO wskazują jednoznacznie, że z obowiązujących przepisów nie
wynika wprost, aby pomoc dzikim zwierzętom gmina mogła realizować jako zadania własne.
Z pozostałych regulacji prawnych nie wynika także, aby j.s.t. były uprawnione do
finansowania działań w tym zakresie. Zdaniem RIO oznacza to, że gmina, planując wydatek
bieżący na pomoc dzikim zwierzętom na swoim terenie, nie posiada podstawy prawnej.
W tym zakresie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w piśmie nr
BMP.0713.2.44.2024 z dnia 30 września 2024 r. wyraził pogląd, że „zgodnie z art. 2 ust. 1
ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych nadzór nad
działalnością regionalnych izb obrachunkowych sprawuje minister właściwy do spraw
administracji publicznej jedynie na podstawie kryterium zgodności z prawem. W związku
z powyższym, Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji (SWiA) nie przysługują z tytułu
sprawowanego nadzoru uprawnienia władcze, ingerujące we wszystkie sfery działalności izb.
Nadzorowanie regionalnych izb obrachunkowych nie oznacza generalnej kompetencji Ministra
-- 2 of 4 --
SWiA do wkraczania w ich działalność, w tym weryfikowania pod względem merytorycznym,
podejmowanych działań o charakterze orzeczniczym, kontrolnym, szkoleniowym, jak i stanowisk
zajmowanych przez izby. Regionalne izby obrachunkowe, posiadając status państwowych organów
nadzoru i kontroli gospodarki finansowej, są wyposażone w daleko idącą samodzielność
i niezależność w wykonywaniu powierzonych zadań i funkcji. Natomiast wydawane przez
regionalne izby obrachunkowe interpretacje przepisów prawa, nie stanowią wiążącej wykładni,
a jedynie wyrażają pogląd na wskazany przez wnioskodawcę problem. Z kolei ocena dokonana
w ramach działalności nadzorczej przez Kolegia właściwych izb, podlega wiążącej opinii sądów
administracyjnych.”
Informuję także, że propozycja rozważenia możliwości zawarcia stosownych rozwiązań
prawnych dot. wskazanej kwestii w ustawie o samorządzie gminnym, a w szczególności
doprecyzowania katalogu zadań własnych gminy, określonego w art. 7 ust. 1 u.o.s.g. tak, aby
umożliwić gminom realizację i finansowanie zadań mających na celu eliminację zagrożeń
powodowanych przez zwierzęta, została przeanalizowana przez Ministerstwo Spraw
Wewnętrznych i Administracji (dalej: MSWiA) i uznana za niezasadną (pismo nr BM-WKA-
0511-1-84/2024 z dnia 29 maja 2024 r.) .
MSWiA wskazało, że u.o.s.g. jako ustawa ustrojowa, zawiera ogólne normy, dotyczące
funkcjonowania gmin, w tym wykonywanych przez nie zadań. Podkreślono, że gminy
wykonują zadania i posiadają kompetencje z zakresu różnych dziedzin administracji
publicznej, które regulowane są przepisami prawa materialnego mieszczącymi się w działach
administracji rządowej podlegających różnym ministrom. Ponadto, MSWiA zwróciło uwagę
na możliwość uregulowania tej kwestii w ustawie z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu
czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2024 r. poz. 399) oraz ustawy z dnia 27 kwietnia
2001 – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2024 r. poz. 54), będących w gestii Ministra
Klimatu i Środowiska.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: MRiRW) również negatywnie odniósł się do
postulatu ewentualnego znowelizowania przepisów, pozostających w jego właściwości -
ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2023 r. poz. 1580 z późn. zm.)
- pismo nr DŻW.orz.057.1.2024 z dnia 1 lipca 2024 r..
Mając na uwadze złożoność problemu, problem może zostać poddany analizie przez Zespół
ds. reformy łowiectwa, również przy udziale zaproszonych przedstawicieli MSWiA, MRiRW,
przedstawicieli j.s.t., aby wspólnie wypracować rekomendacje do zmian przepisów prawa.
-- 3 of 4 --
Odnosząc się natomiast do pytania zawartego w interpelacji K10INT5274 „czy możliwe jest
zorganizowanie posiedzenia połączonych Komisji, merytorycznie „zainteresowanych”
tematem – a więc na pewno Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Komisji Samorządu
Terytorialnego i Polityki Regionalnej, Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych
i Leśnictwa”, chciałbym wyjaśnić, że kwestie dotyczące zwoływania posiedzeń komisji
sejmowych zgodnie z uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r.
Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (M.P. z 2022 r. poz. 990 z późn. zm.) – dalej
Regulamin - należą do kompetencji komisji, jej prezydium lub przewodniczącego oraz
Prezydium Sejmu. Zwołanie komisji może nastąpić także na wniosek co najmniej jednej
trzeciej ogólnej liczby członków komisji (art.152). Ponadto należy dodać, że zgodnie z art.
153 Regulaminu „Na żądanie prezydium komisji ministrowie oraz kierownicy naczelnych
organów administracji państwowej, a także kierownicy innych urzędów i instytucji
państwowych są obowiązani przedstawiać sprawozdania i udzielać informacji oraz
uczestniczyć w posiedzeniach komisji, na których rozpatrywane są sprawy dotyczące ich
zakresu działania.”
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --