tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.531.2024
Warszawa, /elektroniczny znak czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 5258 Pani Posłanki Lidii Czechak w sprawie prac nad zmianami
ustawowymi, które poprawią sytuację finansową DPS, a co za tym idzie sytuację pracowników
domów pomocy społecznej, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 901,
z późn. zm.), domy pomocy społecznej prowadzone są w ramach zadań własnych przez gminy lub
powiaty, przy czym domy gminne finansowane są ze środków własnych gmin (w tym z odpłatności
mieszkańców i ich rodzin), zaś domy powiatowe ze środków własnych powiatu (także odpłatności
mieszkańców, ich rodzin oraz gmin) i dofinansowywane z budżetu państwa. Domy regionalne mogą
być finansowane jako zadanie własne samorządów lub dofinansowywane z budżetu państwa.
Od 1 stycznia 2004 roku zgodnie, z art. 87 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 356), powiat otrzymuje dotację na utrzymanie
mieszkańców domów pomocy społecznej, prowadzonych w ramach zadania własnego lub
prowadzonych na jego zlecenie, umieszczonych na podstawie skierowania wydanego przed
1 stycznia 2004 roku (tzw. „stare zasady”).
Dodatkowo, zgodnie z ustawą o pomocy społecznej, w zależności od sytuacji finansowej domów
pomocy społecznej w powiecie, a także od uzyskanych dochodów z tytułu odpłatności za pobyt
w DPS, wojewoda może zwiększyć kwotę dotacji dla powiatu do 20%, a w przypadku domów
pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, w których odpłatności
za pobyt są niższe, nawet o 50% .
Dotacja przekazywana jest przez wojewodę w okresach miesięcznych na podstawie informacji
o aktualnej liczbie mieszkańców DPS skierowanych do nich przed 1 stycznia 2004 r. i miesięcznych
kosztach utrzymania tej liczby mieszkańców za miesiąc poprzedzający ten, na który ustalana jest
dotacja. Miesięczną kwotę dotacji dla powiatu ustala się w wysokości odpowiadającej iloczynowi
liczby mieszkańców domów pomocy społecznej w powiecie i średniego miesięcznego kosztu
utrzymania jednego pensjonariusza w placówce, pomniejszonemu o dochody uzyskiwane
z odpłatności za pobyt w niej mieszkańca.
Do wyliczenia dotacji przyjmuje się średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca placówki, nie
wyższy jednak, niż średnia miesięczna kwota dotacji wyliczona dla województwa.
Średnią miesięczną kwotę dotacji dla województwa stanowi, ustalana w budżecie wojewody,
miesięczna kwota dotacji przeznaczona na działalność domów pomocy społecznej, ustalona
zgodnie z opisanymi wyżej zasadami, bez wydatków inwestycyjnych, podzielona przez liczbę
mieszkańców w tych placówkach.

-- 1 of 3 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Środki na dofinansowanie bieżącej działalności domów pomocy społecznej1 planowane są na
poziomie wojewodów w trakcie prac nad projektem ustawy budżetowej, w oparciu o limit
wydatków przyznany przez Ministra Finansów2. Zgodnie z ustawą budżetową na rok 2024,
w budżetach wojewodów zabezpieczono na ten cel 838 222 tys. zł (poziom z ustawy budżetowej
na rok 2023, mimo zmniejszającej się rok do roku liczby mieszkańców DPS przyjętych do placówek
na tzw. starych zasadach). Wojewoda, w oparciu o przyznany przez Ministra Finansów na etapie
prac nad projektem ustawy budżetowej limit wydatków na zadania z pomocy społecznej, planuje
dofinansowanie bieżącej działalności domów pomocy społecznej. Należy podkreślić, że wszelkie
decyzje w zakresie podziału i dysponowania dotacją należą do wyłącznej kompetencji wojewodów
i mogą oni dokonywać zmian w planie wydatków z ustawy budżetowej. Minister Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej może też, w danym roku budżetowym, przyznać wojewodom dodatkowe
środki z rezerw celowych budżetu państwa, jednakże jest to uzależnione od limitu środków
pozostających w jego dyspozycji. W roku bieżącym Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dokonał dodatkowego podziału środków rezerwy celowej budżetu państwa z przeznaczeniem na
zwiększenie dotacji na mieszkańców DPS przyjętych do placówek na tzw. „starych zasadach”,
przyznając województwom dotkniętych stanem klęski żywiołowej (opolskiemu i lubuskiemu)
kwotę w wysokości 7 223 914 zł. Łącznie.
W ostatnich latach, w wyniku reform podatkowych, które przyczyniły się do zmniejszenia
dochodów budżetowych oraz zwiększenia wydatków bieżących spowodowanym m.in. inflacją,
trudności jednostek samorządu terytorialnego w realizacji ich zadań własnych pogłębiały się.
Dotyczyło to także utrzymania bieżącej działalności domów pomocy społecznej. W związku z tym,
zaproponowano rozwiązania mające na celu wsparcie finansowe samorządów w realizacji zadań
związanych z DPS. Do projektu ustawy budżetowej na rok 2025 zgłoszono poprawkę, zakładającą
zwiększenie środków w rezerwie celowej budżetu państwa o dodatkowe 80 mln zł,
z przeznaczeniem na dofinansowanie bieżącej działalności placówek, w których przebywają
mieszkańcy przyjęci przed 1 stycznia 2004 r., a także osoby ze skierowaniami wydanymi przed tym
dniem. Będzie to pierwsze od wielu lat duże wsparcie finansowe dla powiatów prowadzących domy
pomocy społecznej, w których przebywają mieszkańcy umieszczeni na tzw. „starych zasadach”.
Propozycja zwiększenia środków na bieżącą działalność DPS jest odpowiedzią na postulaty
zgłaszane przez stronę samorządową oraz podmioty prowadzące domy pomocy społecznej.
Minister Finansów w sierpniu br. ogłosił, że jednostki samorządu terytorialnego jeszcze
w roku 2024 otrzymają dodatkowe wsparcie w wysokości 10 mld zł. Samorządy będą mogły
wydatkować otrzymane środki przeznaczając je zarówno na wydatki bieżące, w tym również na
wsparcie dla domów pomocy społecznej, jak i na inwestycje.
Należy w tym miejscu podkreślić, że jednostki samorządu terytorialnego posiadają osobowość
prawną, a wykonując zadania publiczne realizują je w imieniu własnymi i na własną
odpowiedzialność. W zakresie prowadzenia gospodarki finansowej są one samodzielne, a ich
organy – w granicach prawa – suwerenne w podejmowaniu decyzji dotyczących przeznaczania
i wykorzystywania środków finansowych zabezpieczonych w budżecie.
W kwestii wynagrodzeń kadr pomocy społecznej należy wspomnieć, że pracownicy domów
pomocy społecznej są pracownikami samorządowymi, a warunki ich wynagradzania regulują
przepisy ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 2022 r. poz.
530) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 października 2021 r. w sprawie wynagradzania
pracowników samorządowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1960). Rozporządzenie określa warunki
i sposób wynagradzania pracowników samorządowych, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy
(zatrudnionych na podstawie umowy o pracę), w tym minimalny poziom wynagrodzenia
1 , art. 19 pkt 10 ustawy o pomocy społecznej
2 art. 53 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego

-- 2 of 3 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zasadniczego na poszczególnych stanowiskach. Kształtowanie całkowitej wysokości
wynagrodzenia pracowników pozostaje zatem w gestii pracodawcy samorządowego, który na
podstawie art. 39 ustawy o pracownikach samorządowych ustala wynagrodzenia pracowników w
regulaminie wynagradzania.
Zważając na szeroki zakres obowiązków pracowników DPS i wymagany od nich poziom
kompetencji własnych i umiejętności interpersonalnych, nieporównywalny z wieloma innymi
zawodami, podjęto działania nad rozwiązaniami systemowymi, umożliwiającymi wsparcie
finansowe wynagrodzeń pracowników służb społecznych ze środków budżetu państwa. Do ustawy
o pomocy społecznej wprowadzono zmianę, która umożliwiła przyjęcie przez Radę Ministrów
Uchwały nr 62 z dnia 19 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia rządowego programu
„Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej
w postaci dodatku motywacyjnego na lata 2024–2027”. W 2024 r. środki zostaną przyznane
w okresie 1 lipca do dnia 31 grudnia 2024 r. W ramach Programu, zatrudnieni na podstawie umowy
o pracę pracownicy DPS nabyli prawo do dodatku motywacyjnego w wysokości 1 000 zł brutto
miesięcznie w okresie od 1 lipca 2024 r. do 31 grudnia 2027 r. Na wypłaty dodatków dla 56 884
pracowników domów pomocy społecznej uruchomiono środki w wysokości ponad 393 mln zł.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej powołano Zespół do spraw reformy systemu
pomocy społecznej, złożony z ekspertów, praktyków oraz osób ze świata nauki. Jego członkowie
przeanalizują funkcjonujące w obszarze pomocy społecznej rozwiązania, by poprzez wyznaczenie
obszarów i kierunków zmian przygotować reformę system pomocy społecznej - także w zakresie
warunków pracy i płacy m.in. pracowników DPS.
Równocześnie informuję, że powstał Międzyresortowy Zespół do spraw systemowych rozwiązań
związanych z opieką nad osobami starszymi przy Minister ds. Polityki Senioralnej, którego jednym
z obszarów analizy i działań są również domy pomocy społecznej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 3 of 3 --