tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 31 października 2024 roku
Sprawa: odpowiedź na interpelację poselską
nr 5254 w sprawie fundacji rodzinnych
- Pan Poseł Przemysław Wipler
Znak sprawy: DD6.054.14.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 5254, uprzejmie przedstawiam poniższe
wyjaśnienia.
Odpowiadając na pytania o źródła informacji dotyczących nadużywania instytucji
fundacji rodzinnych, (pyt 1-3) uprzejmie wskazuję, że przedstawione uprzednio
wyjaśnienia pozostają aktualne. Jak wskazano w udzielonej odpowiedzi
w przestrzeni publicznej odnotowano wiele sygnałów wskazujących na istnienie
tego zjawiska, m.in. ze strony osób zaangażowanych w prace nad ustawą o fundacji
rodzinnej, ekspertów w zakresie sukcesji oraz reprezentantów środowiska firm
rodzinnych.
Odnosząc się z kolei do pytań 4-8 uprzejmie wskazuję, że klauzula przeciwko
unikaniu opodatkowania, o której mowa w art. 119a § 1 i następnych Ordynacji
podatkowej1, nie stanowi per se narzędzia służącego weryfikacji przestrzegania
przepisów prawa materialnego, dotyczących fundacji rodzinnej (w tym w zakresie
aspektów prawnopodatkowych związanych z tworzeniem i funkcjonowaniem takich
podmiotów).
Organy podatkowe dążą natomiast do tego, by przedmiotowe regulacje nie były
wykorzystywane w sposób sprzeczny z ustawowym przeznaczeniem fundacji
rodzinnych oraz intencjonalnie ukierunkowany na osiągnięcie związanych
z omawianą instytucją korzyści podatkowych. Cel ten realizowany może być przede
wszystkim poprzez kontrolę stosowana obowiązujących przepisów regulujących
tworzenie, funkcjonowanie i opodatkowanie fundacji rodzinnych, jak również
1 ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.),
dalej: „Ordynacja podatkowa”.

-- 1 of 4 --

2/4
formułowanie na bazie ich stosowania ewentualnych propozycji zmian
legislacyjnych w tym zakresie (klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania
nie stanowi tu podstawowego instrumentu stosowanego przez Szefa KAS).
Ustawa z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej2 weszła w życie
22 maja 2023 r., co oznacza, że ubiegły rok był pierwszym rokiem funkcjonowania
fundacji rodzinnej w rozumieniu ustawy. Biorąc pod uwagę m.in. termin
przewidziany na złożenie deklaracji CIT-8FR (do końca trzeciego miesiąca roku
następnego), a także terminy wynikające z ustawy o rachunkowości, dotyczące
sprawozdań finansowych – to zbyt krótki okres na wytypowanie, wszczęcie
i zakończenie kontroli celnoskarbowej/kontroli podatkowej w zakresie rzetelności
deklarowanych podstaw opodatkowania w podatku CIT wobec fundacji rodzinnej.
Podkreślenia wymaga, że Szef KAS analizuje kwestię potencjonalnego
wykorzystania fundacji rodzinnej pod kątem unikania opodatkowania
(w tym możliwości zastosowania w tym zakresie art. 119a § 1 i następne Ordynacji
podatkowej) w ramach ustawowej kompetencji określonej w art. 2 ust. 1 pkt 10
ustawy o KAS3, zgodnie z którym do zadań Krajowej Administracji Skarbowej należy
prowadzenie działalności analitycznej, prognostycznej i badawczej dotyczącej
zjawisk występujących we właściwości KAS oraz analizy ryzyka.
Mając na uwadze liczbę fundacji rodzinnych, zarówno zarejestrowanych,
jak i dopiero będących w procesie organizacji lub rejestracji, a w konsekwencji
związane z tym ograniczenie możliwości wyczerpującej identyfikacji przypadków
wykorzystywania fundacji rodzinnej w sposób sprzeczny z ustawowym
przeznaczeniem tej instytucji, podkreślenia wymaga, że działalność analityczna
organu podatkowego bazuje w znacznej mierze na informacjach pochodzących
ze źródeł ogólnodostępnych. W tym zakresie analizowane są w szczególności
opisywane w mediach przypadki wniesienia (np. w drodze darowizny)
udziałów/akcji w spółkach prawa handlowego do fundacji rodzinnej, następnie
ich sprzedaży do podmiotu trzeciego.
Niezależnie od powyższego, w związku z przeciwdziałaniem unikaniu
opodatkowania, Szef KAS posiada kompetencję opiniodawczą w ramach procedury
wydawania interpretacji indywidualnych. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 14b § 5c
Ordynacji podatkowej: Organ uprawniony do wydania interpretacji indywidualnej
zwraca się do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej o opinię w zakresie, o którym mowa
w § 5b (tj. m.in. w odniesieniu do stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego,
co do których istnieje uzasadnione przypuszczenie, że mogą stanowić czynność
lub element czynności określonej w art. 119a §1 Ordynacji podatkowej),
chyba że stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe odpowiadają zagadnieniu, które było
przedmiotem uzyskanej uprzednio opinii Szefa Krajowej Administracji Skarbowej.
W okresie do dnia 31 sierpnia 2024 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
przekazał Szefowi KAS do zaopiniowania 113 wniosków o wydanie interpretacji
indywidualnej, dotyczących fundacji rodzinnej, gdy w ocenie organu
interpretacyjnego przedstawione we wniosku okoliczności wskazywały,
że w stosunku do stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego, przedstawionego
w przekazanym do zaopiniowania wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej,
istnieje uzasadnione przypuszczenie, o którym stanowi art. 14b § 5b pkt 1 Ordynacji
podatkowej (stan na dzień 31 sierpnia 2024 r.).
2(Dz. U. poz. 326z późn. zm.), dalej: „ustawa o fundacji rodzinnej”.
3 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. 2023 poz. 615
ze zm., dalej: Ustawa o KAS).

-- 2 of 4 --

3/4
W 72 sprawach (na 113 przekazanych wniosków) Szef KAS stwierdził, że w stosunku
do stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego przedstawionego w przekazanym
do zaopiniowania wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej istnieje
uzasadnione przypuszczenie, o którym stanowi art. 14b § 5b pkt 1 Ordynacji
podatkowej, tj. przypuszczenie, że wskazane elementy mogą stanowić czynność
lub element czynności określonej w art. 119a § 1 ww. ustawy (stan na dzień
31 sierpnia 2024 r.).
Jednocześnie pragnę wskazać, że Szef KAS na dzień obecny zidentyfikował
analitycznie trzy (3) przypadki potencjalnego wykorzystania fundacji rodzinnej w
celu unikania opodatkowania, odnoszące się do zamkniętego roku podatkowego
2023. W odniesieniu do jednego (1) z nich Szef KAS wszczął postępowanie
podatkowe, natomiast dwa (2) pozostałe przypadki pozostają na etapie prac
analitycznych.
Odpowiadając na pytanie dotyczące szacowanej wartości uszczupleń podatkowych
spowodowanych przez wykorzystanie fundacji rodzinnej w celu unikania
opodatkowania, doprecyzować jednak należy w kontekście użytego pojęcia
„uszczupleń podatkowych”, iż w zakresie klauzuli przeciwko unikaniu
opodatkowania, o której mowa w art. 119a § 1 Ordynacji podatkowej, należy
w pierwszej kolejności mówić o wartości korzyści podatkowej osiągniętej w związku
z dokonaniem czynności, w odniesieniu do której Szef KAS zastosował art. 119a § 1
Ordynacji podatkowej.
Dopiero w następstwie postępowania podatkowego przeprowadzonego
na podstawie art. 119g § 1 Ordynacji podatkowej oraz zgodnie z dyspozycją
art. 119g § 1 pkt 1 – 5 Ordynacji podatkowej, Szef KAS wydaje decyzję
(w odniesieniu do podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku
dochodowego od osób prawnych – określającą zobowiązanie podatkowe),
z uwzględnieniem wysokości korzyści podatkowej osiągniętej przez stronę
w związku z dokonaniem czynności, w odniesieniu do której Szef KAS zastosował
art. 119a § 1 Ordynacji podatkowej, tj. w taki sposób, jakby strona dokonała
czynności odpowiedniej (tj. nie motywowanej osiągnięciem korzyści podatkowej)
względem czynności, do której Szef KAS zastosował klauzulę przeciwko unikaniu
opodatkowania.
Biorąc pod uwagę powyższe zastrzeżenie informuję, że we wskazanych powyżej
trzech przypadkach można ocenić, po etapie analizy, przy wykorzystaniu ogólnie
dostępnych danych, że szacunkowa wartość zidentyfikowanych korzyści
podatkowych, osiągniętych w związku z instrumentalnym wykorzystaniem fundacji
rodzinnej, wyraża się dla każdego z nich liczbą dziewięciocyfrową.
Jednocześnie jeszcze raz należy zastrzec, że definitywne określenie wartości
uzyskanych w ten sposób korzyści podatkowych, a następnie uwzględniających
osiągnięte korzyści podatkowe zobowiązań podatkowych, będzie możliwe dopiero
po przeprowadzeniu postępowań podatkowych, w następstwie których wydane
zostałyby decyzje określające stronom te zobowiązania podatkowe (w związku
z zastosowaniem art. 119a § 1 Ordynacji podatkowej).
Odnosząc się do pytania o liczbę przypadków, w których Krajowa Administracja
Skarbowa wszczęła postępowanie w związku z wykorzystaniem fundacji rodzinnych
do unikania opodatkowania, w tym w oparciu o ogólną klauzulę przeciwko unikaniu
opodatkowania, uprzejmie informuję, że w związku z przypuszczeniem
wykorzystania fundacji rodzinnej do unikania opodatkowania, na dzień
25 października 2024 r. Szef KAS wszczął jedno postępowanie podatkowe
na podstawie art. 119g §1 Ordynacji podatkowej. Postępowanie dotyczy rozliczenia

-- 3 of 4 --

4/4
przez osobę fizyczną podatku PIT za 2023 r., natomiast mając na uwadze obowiązek
zachowania tajemnicy skarbowej, nie jest możliwe ujawnienie dalszych szczegółów
dotyczących postępowania.
W tym miejscu uprzejmie podkreślam, że liczba postępowań/analiz dotyczących
fundacji rodzinnych, nie powinna być wiązana z kwestią oceny zasadności dokonania
zmiany stanu prawnego - co sugeruje pytanie Pana Posła. Ponadto stosowanie
klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania nie powinno być postrzegane jako
alternatywa dla zmiany prawa.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu

-- 4 of 4 --