Interpelacja w sprawie konkursów na stanowiska dyrektorów teatrów
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 5208
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie konkursów na stanowiska dyrektorów teatrów
Zgłaszający: Krzysztof Piątkowski
Data wpływu: 01-10-2024
Szanowna Pani Minister,
w lutym 2024 roku prezydent Łodzi skierowała do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pismo z prośbą o powołanie na kolejną kadencję, bez konieczności przeprowadzania konkursu, trzech dyrektorów łódzkich teatrów, w tym również Pani Grażyny Posmykiewicz, dyrektor naczelnej Teatru Muzycznego w Łodzi. Z informacji, które mi przekazano wynika, że ministerstwo w sprawie dyrektora Teatru Muzycznego zwróciło się o dodatkową opinię do Gildii Reżyserów Polskich zrzeszającej reżyserów filmowych oraz twórców przedstawień dramatycznych. Co istotne, zapytanie to dotyczyło wyłącznie tego teatru. Mimo że pięć z siedmiu podmiotów wyraziło pozytywną opinię na temat Pani Posmykiewicz, Pani Minister podjęła decyzję opartą na błędnej przesłance zawartej we wspomnianej opinii. Zgodnie z nią, Pani Dyrektor rzekomo nigdy wcześniej nie uczestniczyła w procedurze konkursowej, a z uwagi na to, że pełni funkcję od 2010 roku, po dwóch kadencjach powinna uczestniczyć w konkursie. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, będąc współprowadzącym tej instytucji od 2019 roku, powinno jednak być świadome, że Pani Dyrektor Grażyna Posmykiewicz dwukrotnie przeszła procedurę konkursową, zwyciężając oba konkursy, w tym ostatni w 2019 roku. Kadencja, o której przedłużenie się ubiegała, byłaby więc jej pierwszą po ostatnim wygranym konkursie. Jak mi wiadomo, prezydent Łodzi skierowała do Pani Minister kolejne pismo i wyjaśniła wspomniane nieścisłości. Mimo to, decyzja ministerstwa pozostała niezmieniona.
Wielu osobom decyzja dotycząca Pani Dyrektor Posmykiewicz wydaje się niezrozumiała, zwłaszcza w kontekście tego, że w przypadku innego łódzkiego teatru ministerstwo nie miało podobnych wątpliwości i dokładnie w tym samym czasie wyraziło zgodę na powierzenie funkcji dyrektora bez konieczności organizowania konkursu. Wiadomo przy tym, że osoba kierująca tym teatrem nigdy nie była poddana procedurze konkursowej, a pełni swoją funkcję nieprzerwanie od 1995 roku, czyli od 29 lat. Pragnę przy okazji poinformować Panią Minister, że moim zdaniem obie Panie Dyrektor mają ogromny dorobek, a kierowane przez nie instytucje nie tylko odnoszą sukcesy, ale są bardzo doceniane przez swoją liczną i wierną publiczność.
Rozstrzygnięcia dotyczące konkursów w tym kontekście mogą dziwić jeszcze bardziej, zważywszy na fakt, że Pani Minister sama powołuje wieloletnich dyrektorów instytucji narodowych bez konkursów. Przykładem może być ostatnia decyzja dotycząca przedłużenia kadencji dyrektora Biblioteki Narodowej. Tego rodzaju działania spotykają się z licznymi komentarzami w środowisku, podkreślającymi brak spójności i jednolitego podejścia do tego typu kwestii i mogą moim zdaniem budzić poważne wątpliwości co do ich transparentności.
Pragnę poinformować Panią Minister, że decyzja ta odbiła się szerokim echem w Polsce i spotkała się z ogromną krytyką środowisk teatralnych. Podczas uroczystości pożegnania Pani Posmykiewicz, w obecności tłumnie zgromadzonej publiczności oraz dyrektorów wszystkich teatrów muzycznych w Polsce, publicznie wyrażano pogląd, że odejście tak zasłużonej dyrektorki, odznaczonej dwukrotnie medalem Gloria Artis i wyróżnionej tytułem „Człowieka Roku 2023” to ogromna strata dla polskiej kultury i nie szczędzono krytyki pod adresem resortu kultury.
W związku z powyższym proszę o wyjaśnienie następujących kwestii:
Dlaczego Pani Grażyna Posmykiewicz, mimo spełnienia wszystkich formalnych warunków, nie otrzymała zgody na przedłużenie kadencji bez konkursu, podczas gdy inne dyrektorki, w tym osoba, która nigdy nie poddała się procedurze konkursowej, otrzymały taką zgodę?
Dlaczego ministerstwo nie zmieniło swojej decyzji w sprawie Pani Grażyny Posmykiewicz, mimo że uzyskało wiedzę o nieprawdziwości przesłanki, na której oparło tę decyzję?
Czy Pani zdaniem takie decyzje mogą wydawać się niezrozumiałe dla opinii publicznej, a ich „wybiórczość” może budzić poważne wątpliwości co do transparentności?
Proszę o informację na temat powodów, które zdecydowały o tym, że w jednym przypadku ministerstwo uznaje brak konkursu za dyskwalifikujące, podczas gdy w innych podobnych sytuacjach nie stanowi to przeszkody.
Proszę również o udostępnienie szczegółowych kryteriów i przesłanek, jakimi ministerstwo kierowało się przy podejmowaniu decyzji o przedłużeniu kadencji pozostałych dyrektorów łódzkich teatrów w latach 2023/2024 bez przeprowadzania konkursów.
Proszę o przedstawienie mi kryteriów, jakimi ministerstwo kieruje się od początku tego roku i jakimi zamierza się kierować w przyszłości przy podejmowaniu decyzji dotyczących przedłużania kadencji dyrektorów teatrów w Polsce bez konieczności organizowania konkursów.
Z poważaniem Krzysztof Piątkowski
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Andrzej Wyrobiec
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6707 znakówktórych dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 5208 posła Krzysztofa Piątkowskiego z 10 października 2024
roku w sprawie konkursów na stanowiska dyrektorów teatrów, uprzejmie proszę o przyjęcie
następujących wyjaśnień.
Teatr Muzyczny w Łodzi (TM w Łodzi) jest instytucją współprowadzoną przez Ministerstwo
Kultury i Dziedzictwa Narodowego (MKiDN) na podstawie Umowy w sprawie prowadzenia jako
wspólnej instytucji kultury – Teatru Muzycznego w Łodzi z 28 czerwca 2018 roku, zaś jego
głównym organizatorem jest Miasto Łódź i to Prezydent Miasta Łodzi decyduje o formalno-
organizacyjnych sprawach instytucji. Zgodnie z §1 pkt 3 Umowy ,,Miasto sprawuje bezpośredni
nadzór nad funkcjonowaniem Teatru oraz wykonuje kompetencje organizatora,
z uwzględnieniem uprawnień Ministra, wynikających z niniejszej umowy’’. Ponadto zgodnie z §4
pkt 1 Umowy
: ,,Dyrektora Teatru powołuje i odwołuje Miasto, w trybie określonym w Ustawie,
w uzgodnieniu z Ministrem’’. Uzgadnianie jest postępowaniem zmierzającym do wypracowania
wspólnego stanowiska.
Zgodnie ze Statutem TM w Łodzi, wprowadzonym uchwałą nr LXXII/1880/18 Rady Miasta
w Łodzi z 14 czerwca 2018 roku rozdział 3 §6 pkt 3: ,,Dyrektora powołuje i odwołuje Prezydent
w trybie określonym Ustawą po uzgodnieniu z Ministrem. Uzgodnienie obejmuje również treść
zawieranej z Dyrektorem umowy, o której mowa w art. 15 ust. 5 Ustawy. Celem dopełnienia
obowiązku uzgodnienia Prezydent przekaże Ministrowi kompletną dokumentacje niezbędną,
zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, do powołania lub odwołania Dyrektora,
w tym opinie związków zawodowych działających w Teatrze oraz stowarzyszeń zawodowych
i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez Teatr oraz
w przypadku powołania Dyrektora również treść umowy zawieranej z Dyrektorem. Na żądanie
Ministra Prezydent przedstawi również dodatkowe dokumenty niezbędne do oceny kandydata
na Dyrektora’’.
MKiDN jako organizator instytucji artystycznych oraz organ władzy państwowej pełniący z racji
ustawy nadzór nad procedurą wyboru dyrektorów w większości samorządowych instytucji
artystycznych dba o działanie w przedmiotowym zakresie zgodne z Ustawą z dnia 25 października
1991 roku o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz.U. z 2024 r. poz. 87).
Wyłonienie dyrektora instytucji artystycznej w drodze konkursu jest transparentnym sposobem
wyboru osoby nią kierującą. Powierzenie wytypowania kandydata na stanowisko dyrektora
instytucji artystycznej gronu eksperckiemu, w którego skład wchodzą przedstawiciele
organizatora, przedstawiciele Ministra KiDN, przedstawiciele danej instytucji oraz stowarzyszeń
twórców, stanowi akceptowany przez środowiska kultury sposób upowszechniania standardów
demokratycznych w zarządzaniu instytucjami oraz wyraz troski o ich wysoką jakość i przyszły los.
W związku z pismem Prezydent Łodzi Hanny Zdanowskiej (znak: DEP-Kul-I.2120.15.2023)
z 22 grudnia 2023 roku w sprawie ponownego powołania Grażyny Posmykiewicz na stanowisko
dyrektora TM w Łodzi i przesłanymi 20 lutego 2024 roku opiniami związków zawodowych
działających w instytucji oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu
na rodzaj działalności prowadzonej przez TM w Łodzi, dodatkowo poproszono organizatora
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
instytucji o uzupełnienie udostępnionych opinii ww. podmiotów o stanowisko Gildii Polskich
Reżyserek i Reżyserów Teatralnych. W pozyskanej i przedłożonej przez Prezydent Łodzi opinii
Gildii Polskich Reżyserek i Reżyserów Teatralnych rekomendowano przeprowadzenie konkursu
na stanowisko dyrektora lub dyrektorki TM w Łodzi. Stanowisko to motywowane było faktem, że
Grażyna Posmykiewicz kieruje TM w Łodzi od 2010 roku. Doceniając jej dorobek dyrektorski,
chciano zwrócić uwagę na to, że organizowanie konkursu na dyrektora lub dyrektorkę instytucji
artystycznej rzadziej niż co dwie kadencje (lub 10 sezonów artystycznych) może powodować brak
reformy programu instytucji zarówno ze strony osób zarządzających, jak i środowiskowych
obserwatorów. Taka sytuacja może prowadzić do zdezaktualizowania się oferty kulturalnej
teatru i tym samym utraty jego znaczenia dla widowni oraz spadek jego przydatności społecznej.
MKiDN podziela powyższą opinię, czego przykładem są konkursy na dyrektorów Narodowego
Starego Teatru im. H. Modrzejewskiej w Krakowie, Polskiej Opery Królewskiej czy też planowane
konkursy na dyrektora Teatru Wielkiego – Opery Narodowej oraz Teatru Narodowego.
Przywołanymi instytucjami państwowymi kierują doświadczeni i wieloletni dyrektorzy, jednak
dbając o najbardziej demokratyczną formę wyboru osoby kierującej instytucją oraz mając
na uwadze jej rozwój programowy (w tym nową wizję zgodną z poszanowaniem dotychczasowej
linii programowej), MKiDN rekomenduje przeprowadzanie konkursów na dyrektorów instytucji
artystycznych. Przy czym dotychczasowi dyrektorzy również mogą uczestniczyć w procedurze
konkursowej.
Jednocześnie warto zauważyć, że wykaz instytucji, w których wyłonienie kandydata
na stanowisko dyrektora odbywa się w formie konkursu, określa Rozporządzenie Ministra
Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 30 lipca 2015 roku w sprawie wykazu samorządowych
instytucji kultury, w których wyłonienie kandydata na stanowisko dyrektora następuje w drodze
konkursu (Dz.U. z 2015 r. poz. 1298). Konkurs na zasadach, sformułowanych w ww. Ustawie
i Rozporządzeniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 12 kwietnia 2019 r.
w sprawie konkursu na kandydata na stanowisko dyrektora instytucji kultury (Dz.U. z 2019 r. poz.
724 oraz z 2024 r. poz. 1348), może zostać zorganizowany także w instytucjach nieobjętych
powyższym wykazem.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego przy podejmowaniu decyzji o powołaniu dyrektora
instytucji artystycznej w drodze procedury konkursowej lub bez przeprowadzenia konkursu,
jak również przy opiniowaniu wniosków organizatorów dotyczących powoływania na stanowiska
dyrektorów instytucji, działa zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
PODSEKRETARZ STANU
Andrzej Wyrobiec
-- 2 of 2 --