Interpelacja nr 5166
Interpelacja w sprawie zniszczeń obiektów kultury w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r.
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (90%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Podatki i Finanse (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zniszczeń obiektów kultury w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r.
Interpelacja nr 5166
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie zniszczeń obiektów kultury w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r.
Zgłaszający: Dariusz Matecki, Michał Woś, Dominika Chorosińska, Piotr Gliński, Jacek Świat, Michał Cieślak, Dariusz Stefaniuk, Norbert Jakub Kaczmarczyk
Data wpływu: 30-09-2024
W związku z tragicznymi wydarzeniami, jakie miały miejsce we wrześniu 2024 roku w wyniku powodzi, która dotknęła wiele regionów Polski, zwracam się z prośbą o przekazanie szczegółowych informacji dotyczących obiektów kultury, które zostały uszkodzone bądź całkowicie zniszczone. Powódź wyrządziła ogromne szkody nie tylko w infrastrukturze lokalnej, ale także w miejscach o kluczowym znaczeniu dla polskiego dziedzictwa kulturowego. Obiekty te, często zabytkowe i o wyjątkowej wartości historycznej, wymagają pilnych działań naprawczych i ochrony.
W związku z powyższym, kieruję do Pana Ministra następujące pytania:
1. Ile obiektów kultury, w tym zarządzanych lub współzarządzanych przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, zostało uszkodzonych lub zniszczonych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 roku?
Proszę o przedstawienie szczegółowego wykazu tych obiektów wraz z ich lokalizacją oraz stopniem zniszczenia (czy obiekty te zostały całkowicie zniszczone, czy też wymagają jedynie naprawy).
2. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przeprowadziło już szacunki dotyczące kosztów naprawy bądź odbudowy tych obiektów?
Proszę o przekazanie szczegółowych informacji na temat oszacowanych kosztów dla każdego z tych obiektów oraz, w miarę możliwości, o wskazanie budżetu, jaki będzie potrzebny na ich odbudowę.
3. Czy ministerstwo planuje wesprzeć finansowo naprawę bądź odbudowę uszkodzonych obiektów kultury?
Jeśli tak, proszę o informację, jakie kwoty zostaną przeznaczone na te działania oraz jakie będą źródła finansowania (np. fundusze krajowe, unijne, środki prywatne). Proszę również o informację, czy są przewidziane inne formy wsparcia, takie jak dotacje lub programy wsparcia instytucji kultury.
4. Czy ministerstwo opracowało już harmonogram działań związanych z naprawą i odbudową zniszczonych obiektów kultury?
Proszę o przedstawienie tego harmonogramu, uwzględniając planowane terminy rozpoczęcia oraz zakończenia prac naprawczych, jak również priorytetyzację tych działań na podstawie stanu uszkodzeń oraz znaczenia obiektów dla dziedzictwa kulturowego.
5. W jakim terminie ministerstwo podejmie decyzje dotyczące przekazania środków finansowych na naprawę lub odbudowę poszczególnych obiektów?
Proszę o informację, kiedy planowane są decyzje związane z przydzieleniem funduszy oraz o wskazanie ewentualnych procedur, jakie będą musiały zostać spełnione, aby uzyskać wsparcie.
6. Czy ministerstwo przewiduje dodatkowe działania zabezpieczające dla obiektów kultury w regionach narażonych na powodzie i inne klęski żywiołowe?
Proszę o informację, czy planowane są inwestycje w infrastrukturę zabezpieczającą, która mogłaby chronić takie obiekty przed przyszłymi zagrożeniami, oraz czy przewiduje się wdrożenie specjalnych programów ochrony dziedzictwa kulturowego w rejonach podwyższonego ryzyka.
Obiekty kultury stanowią nie tylko ważny element naszego dziedzictwa narodowego, ale także odgrywają kluczową rolę w życiu lokalnych społeczności, wspierając edukację, tożsamość narodową oraz rozwój turystyki. Odbudowa zniszczonych obiektów kultury powinna być priorytetem, aby zachować ich wartość dla przyszłych pokoleń. W związku z tym proszę o szczegółowe informacje na temat planowanych działań oraz źródeł finansowania.
Interpelacja nr 5166
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie zniszczeń obiektów kultury w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r.
Zgłaszający: Dariusz Matecki, Michał Woś, Dominika Chorosińska, Piotr Gliński, Jacek Świat, Michał Cieślak, Dariusz Stefaniuk, Norbert Jakub Kaczmarczyk
Data wpływu: 30-09-2024
W związku z tragicznymi wydarzeniami, jakie miały miejsce we wrześniu 2024 roku w wyniku powodzi, która dotknęła wiele regionów Polski, zwracam się z prośbą o przekazanie szczegółowych informacji dotyczących obiektów kultury, które zostały uszkodzone bądź całkowicie zniszczone. Powódź wyrządziła ogromne szkody nie tylko w infrastrukturze lokalnej, ale także w miejscach o kluczowym znaczeniu dla polskiego dziedzictwa kulturowego. Obiekty te, często zabytkowe i o wyjątkowej wartości historycznej, wymagają pilnych działań naprawczych i ochrony.
W związku z powyższym, kieruję do Pana Ministra następujące pytania:
1. Ile obiektów kultury, w tym zarządzanych lub współzarządzanych przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, zostało uszkodzonych lub zniszczonych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 roku?
Proszę o przedstawienie szczegółowego wykazu tych obiektów wraz z ich lokalizacją oraz stopniem zniszczenia (czy obiekty te zostały całkowicie zniszczone, czy też wymagają jedynie naprawy).
2. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przeprowadziło już szacunki dotyczące kosztów naprawy bądź odbudowy tych obiektów?
Proszę o przekazanie szczegółowych informacji na temat oszacowanych kosztów dla każdego z tych obiektów oraz, w miarę możliwości, o wskazanie budżetu, jaki będzie potrzebny na ich odbudowę.
3. Czy ministerstwo planuje wesprzeć finansowo naprawę bądź odbudowę uszkodzonych obiektów kultury?
Jeśli tak, proszę o informację, jakie kwoty zostaną przeznaczone na te działania oraz jakie będą źródła finansowania (np. fundusze krajowe, unijne, środki prywatne). Proszę również o informację, czy są przewidziane inne formy wsparcia, takie jak dotacje lub programy wsparcia instytucji kultury.
4. Czy ministerstwo opracowało już harmonogram działań związanych z naprawą i odbudową zniszczonych obiektów kultury?
Proszę o przedstawienie tego harmonogramu, uwzględniając planowane terminy rozpoczęcia oraz zakończenia prac naprawczych, jak również priorytetyzację tych działań na podstawie stanu uszkodzeń oraz znaczenia obiektów dla dziedzictwa kulturowego.
5. W jakim terminie ministerstwo podejmie decyzje dotyczące przekazania środków finansowych na naprawę lub odbudowę poszczególnych obiektów?
Proszę o informację, kiedy planowane są decyzje związane z przydzieleniem funduszy oraz o wskazanie ewentualnych procedur, jakie będą musiały zostać spełnione, aby uzyskać wsparcie.
6. Czy ministerstwo przewiduje dodatkowe działania zabezpieczające dla obiektów kultury w regionach narażonych na powodzie i inne klęski żywiołowe?
Proszę o informację, czy planowane są inwestycje w infrastrukturę zabezpieczającą, która mogłaby chronić takie obiekty przed przyszłymi zagrożeniami, oraz czy przewiduje się wdrożenie specjalnych programów ochrony dziedzictwa kulturowego w rejonach podwyższonego ryzyka.
Obiekty kultury stanowią nie tylko ważny element naszego dziedzictwa narodowego, ale także odgrywają kluczową rolę w życiu lokalnych społeczności, wspierając edukację, tożsamość narodową oraz rozwój turystyki. Odbudowa zniszczonych obiektów kultury powinna być priorytetem, aby zachować ich wartość dla przyszłych pokoleń. W związku z tym proszę o szczegółowe informacje na temat planowanych działań oraz źródeł finansowania.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Andrzej Wyrobiec
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.2 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „na bieżąco monitoruje” (formułki uspokajające / pozorne działania)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„na bieżąco monitoruje”
(formułki uspokajające / pozorne działania)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11350 znaków
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
odpowiadając na interpelację nr 5166 posłów Dariusza Mateckiego, Michała Wosia,
Dominiki Chorosińskiej, Piotra Glińskiego, Jacka Świata, Michała Cieślaka, Dariusza
Stefaniuka i Norberta Jakuba Kaczmarczyka z 9 października 2024 roku w sprawie zniszczeń
obiektów kultury w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., uprzejmie proszę o przyjęcie
następujących wyjaśnień.
Szkody, które we wrześniu 2024 roku spowodowała powódź, obejmowały straty w
obiektach kultury, wynikające zarówno z bezpośredniego zalania budynków, jak i jej skutków
wtórnych. Dotyczyły one m.in. ograniczenia działalności wielu instytucji kultury, co wiązało
się z ich czasowym zamknięciem oraz koniecznością przeprowadzenia prac naprawczych
i konserwatorskich. Poza fizycznym uszkodzeniem konstrukcji budynków dotknięte zostały
także eksponaty oraz wyposażenie wewnętrzne niektórych placówek. Straty spowodowane
powodzią były również konsekwencją intensywnych opadów deszczu, które przyczyniły się
do zalania wielu obiektów oraz infrastruktury. Deszcze doprowadziły m.in. do przesiąknięcia
gruntu, co zwiększyło ryzyko podtopień i uszkodzeń konstrukcji budynków. W rezultacie
wiele instytucji kultury zostało zamkniętych ze względów bezpieczeństwa oraz potrzeby
przeprowadzenia prac zabezpieczających i naprawczych. Opady wpłynęły także
na niszczenie zbiorów i zasobów znajdujących się w piwnicach i innych podatnych na zalanie
miejscach. Nie została całkowicie zniszczona żadna instytucja będąca w nadzorze
Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Informację sporządzono na podstawie danych uzyskanych od instytucji znajdujących się
na terenach województw małopolskiego, dolnośląskiego, opolskiego oraz śląskiego
dotyczących obiektów, które poniosły straty w wyniku powodzi.
W województwie małopolskim szkody zgłosiła jedynie Akademia Sztuk Pięknych
w Krakowie.
W województwie dolnośląskim szkody zgłosiły następujące instytucje:
1) Archiwum Państwowe we Wrocławiu oddział w Kamieńcu Ząbkowickim,
2) Państwowa Szkoła Muzyczna I st. im. Janiny Garści w Jeleniej Górze,
3) Państwowa Szkoła Muzyczna II stopnia im. Ryszarda Bukowskiego we Wrocławiu,
4) Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia w Dzierżoniowie,
5) Opera Wrocławska,
6) Forum Muzyki im. Witolda Lutosławskiego we Wrocławiu,
7) Zakład Narodowy im. Ossolińskich,
8) Muzeum Narodowe we Wrocławiu,
9) Miejskie Muzeum Zabawek ze zbiorów Henryka Tomaszewskiego w Karpaczu,
10) Muzeum Filumenistyczne w Bystrzycy Kłodzkiej,
11) Muzeum Karkonoskie w Jeleniej Górze,
12) Muzeum Kultury Ludowej Pogórza Sudeckiego w Kudowie-Zdroju,
13) Muzeum Miejskie Dom Gerharta Hauptmanna w Jeleniej Górze,
14) Muzeum Przyrodnicze w Jeleniej Górze,
-- 1 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
15) Muzeum Regionalne w Jaworze,
16) Muzeum Ziemi Kłodzkiej w Kłodzku,
17) Muzeum Archeologiczno-Historyczne w Głogowie.
W województwie śląskim szkody zgłosiły następujące instytucje:
1) Archiwum Państwowe w Katowicach,
2) Archiwum Państwowe w Katowicach Oddział w Raciborzu,
3) Archiwum Państwowe w Częstochowie,
4) Agencja Rozwoju i Promocji Ziemi Pszczyńskiej Sp. z o.o. (spółka gminna),
5) Muzeum Śląskie w Katowicach,
6) Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia z siedzibą w Katowicach,
7) Zespół Pieśni i Tańca Śląsk im. Stanisława Hadyny w Koszęcinie,
8) Akademia Muzyczna w Katowicach.
W województwie opolskim szkody zgłosiły następujące instytucje:
1) Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia im. Witolda Lutosławskiego w Nysie,
2) Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia im. Jerzego Hellera w Głuchołazach,
3) Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia im. Karola Szymanowskiego w Prudniku,
4) Bursa Szkolnictwa Artystycznego w Opolu,
5) Muzeum Powiatowe w Nysie,
6) Centralne Muzeum Jeńców Wojennych w Łambinowicach,
7) Telewizja Polska S.A. w likwidacji, w tym: OTV Opole.
Dane z wykazem zabytków uszkodzonych i zniszczonych podczas powodzi, zebrane
na podstawie materiałów przekazanych przez Wojewódzkich Konserwatorów Zabytków,
zespoły Narodowego Instytutu Dziedzictwa oraz gminy w okresie od 13 września do 21
października br., zawarto w załączniku nr 1. Dane są aktualizowane.
Instytucje kultury dotknięte powodzią we wrześniu 2024 roku przedstawiły początkowe
dane dotyczące strat materialnych oraz kosztów planowanych działań naprawczych.
Dane te nadal mają charakter wstępny, a wiele instytucji nie jest jeszcze w stanie dokładnie
oszacować pełnej skali zniszczeń. Wielkość strat może się zmieniać wraz z postępem
prac i dalszym identyfikowaniem uszkodzeń, szczególnie w obiektach, które wymagają
szczegółowych ekspertyz technicznych i konserwatorskich.
Szczegółowe zestawienie strat w skali poszczególnych województw, jak również
szacowanych kosztów napraw bądź odbudowy obiektów uszkodzonych lub zniszczonych
w wyniku powodzi zawarto w załączniku nr 2.
Ponadto koszty dotyczące odbudowy szacowane są przez właścicieli i posiadaczy zabytków
przy udziale specjalistów. Szacunki te będą znane po przedstawieniu MKiDN kosztorysów na
prace konserwatorskie, które są obligatoryjnym dokumentem w procedurze ubiegania się o
dotację.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego planuje wsparcie finansowe dla naprawy
i odbudowy uszkodzonych obiektów kultury po powodzi z września 2024 roku. W ramach
działań mających na celu usunięcie skutków kataklizmu MKiDN ogłosiło nabór
do rządowego Programu Ochrona Zabytków na planowane prace konserwatorskie,
restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków. Nabór
potrwa do 12 listopada 2024 r.
-- 2 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Następnie, od 2 do 31 stycznia 2025 r. potrwa nabór do programu z budżetem 100 000 000
zł przeznaczonego wyłącznie dla zabytków, które zostały uszkodzone w wyniku powodzi. W
ramach naboru będzie można składać wnioski na dwa rodzaje zadań:
1) sporządzenie ekspertyz technicznych i konserwatorskich wraz z dokumentacją
i niezbędnymi badaniami konserwatorskimi koniecznymi do przeprowadzenia prac
zabezpieczających zabytek wpisany do rejestru zabytków,
2) wstępne prace zabezpieczające zabytek wpisany do rejestru zabytków oraz jego
konserwację zachowawczą.
Kolejny nabór z terminem 1-31 marca 2025 r. skierowany będzie do wnioskodawców
ubiegających się o refundację kosztów poniesionych w ostatnich 3 latach na prace
konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytku wpisanym do rejestru
zabytków. Budżet naboru na prace planowane i refundacje w 2025 r. wyniesie
100 625 000 zł.
Właściciele lub posiadacze zabytków wpisanych do rejestru zabytków, uszkodzonych
w wyniku powodzi lub innego nagłego zdarzenia, mogą również składać wnioski o dotację
w trybie § 5 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
z 16 sierpnia 2017 r. w sprawie dotacji celowej na prace konserwatorskie lub restauratorskie
przy zabytku. Wniosek o dotację może być złożony z pominięciem terminów, jeżeli prace
przy zabytku wpisanym na Listę Skarbów Dziedzictwa albo prace przy zabytku wpisanym
do rejestru są wymagane ze względu na uszkodzenie tego zabytku w następstwie pożaru,
wybuchu, wstrząsu sejsmicznego, silnego wiatru, intensywnych opadów atmosferycznych,
osuwiska ziemi, powodzi, katastrofy budowlanej lub innego nagłego zdarzenia o podobnym
przebiegu, które wystąpiło w okresie 6 miesięcy przed dniem złożenia wniosku.
O dotację w powyższych naborach mogą ubiegać się osoby fizyczne, jednostki samorządu
terytorialnego oraz inne jednostki będące właścicielem lub posiadaczem zabytku wpisanego
do rejestru zabytków (np. samorządowe instytucje kultury, fundacje, stowarzyszenia,
kościoły i związki wyznaniowe, podmioty gospodarcze).
Placówki szkolnictwa artystycznego na bieżąco otrzymują środki budżetowe, które
są przeznaczone na finansowanie zadań remontowo-inwestycyjnych w ramach działu
„oświata i wychowanie”. Środki te umożliwiają jak najszybsze usunięcie skutków powodzi
i przywrócenie normalnego funkcjonowania placówek. Dzięki tym funduszom placówki
mogą natychmiast przystąpić do napraw, które obejmują usuwanie zniszczeń, naprawy
infrastruktury oraz zabezpieczenie mienia.
W przypadku uczelni artystycznych szkody wynikłe z powodzi zgłaszane są do
ubezpieczyciela. W ten sposób uczelnie mogą liczyć na środki, które pomogą pokryć koszty
niezbędnych napraw i odbudowy zniszczonej infrastruktury. Proces zgłaszania szkód ma na
celu uzyskanie wsparcia finansowego z polis ubezpieczeniowych, co stanowi dodatkowy
mechanizm ochrony finansowej dla instytucji dotkniętych kataklizmem.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego na bieżąco monitoruje stan uszkodzonych
obiektów i współpracuje z instytucjami oraz samorządami w celu ustalenia priorytetów.
Ostateczne decyzje o przydziale środków będą uzależnione od wyników oceny zgłoszeń
i dostępności funduszy. W przypadku wniosków o dofinansowanie zabytków w trybie
§ 5 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 16 sierpnia 2017 r.
w sprawie dotacji celowej na prace konserwatorskie lub restauratorskie przy zabytku
dotacja zostanie przyznana po spełnieniu wszystkich wymagań formalnych z rygorem
wykorzystania pieniędzy do końca 2024 r. W pozostałych naborach zgodnie z przyjętym
harmonogramem.
-- 3 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Eksperci Narodowego Instytutu Dziedzictwa na podstawie arkuszy z Wojewódzkich
Urzędów Ochrony Zabytków oraz własnych doświadczeń i wiedzy przygotowali ankietę,
którą zespoły terenowe będą wykorzystywały podczas inwentaryzacji i oględzin obiektów
w terenie. Ankieta będzie elementem opracowywanego obecnie informatycznego systemu
weryfikacji terenowej i akwizycji danych. Podjęte zostały działania w kierunku
inwentaryzacji, którą przeprowadzi Zespół ds. Digitalizacji Zabytków oraz możliwości
udzielenia wsparcia przez specjalistów NID dla gmin w procesach rewitalizacji obszarów
dotkniętych powodzią.
Ponadto Ministerstwo jest na etapie analizy stworzenia na poziomie Narodowego Instytutu
Muzeów mechanizmu udzielania bezpośredniego dofinasowania muzeom (innym niż
prowadzone i współprowadzone przez MKiDN), które ucierpiałyby w wyniku kryzysu, klęski
żywiołowej czy katastrofy. W oparciu o dotychczasowe zasady przyznawania środków
na wydatki bieżące i majątkowe w ramach programu własnego instytucji możliwe byłoby
stworzenie interwencyjnego programu, za którego pomocą w pierwszym etapie można by
udzielać środków na minimalizowanie skutków katastrofy.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
PODSEKRETARZ STANU
Andrzej Wyrobiec
Załączniki:
1. Rejestr nieruchomości - powódź 2024.
2. Straty – szacowanie kosztów - powódź 2024.
-- 4 of 4 --
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
odpowiadając na interpelację nr 5166 posłów Dariusza Mateckiego, Michała Wosia,
Dominiki Chorosińskiej, Piotra Glińskiego, Jacka Świata, Michała Cieślaka, Dariusza
Stefaniuka i Norberta Jakuba Kaczmarczyka z 9 października 2024 roku w sprawie zniszczeń
obiektów kultury w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., uprzejmie proszę o przyjęcie
następujących wyjaśnień.
Szkody, które we wrześniu 2024 roku spowodowała powódź, obejmowały straty w
obiektach kultury, wynikające zarówno z bezpośredniego zalania budynków, jak i jej skutków
wtórnych. Dotyczyły one m.in. ograniczenia działalności wielu instytucji kultury, co wiązało
się z ich czasowym zamknięciem oraz koniecznością przeprowadzenia prac naprawczych
i konserwatorskich. Poza fizycznym uszkodzeniem konstrukcji budynków dotknięte zostały
także eksponaty oraz wyposażenie wewnętrzne niektórych placówek. Straty spowodowane
powodzią były również konsekwencją intensywnych opadów deszczu, które przyczyniły się
do zalania wielu obiektów oraz infrastruktury. Deszcze doprowadziły m.in. do przesiąknięcia
gruntu, co zwiększyło ryzyko podtopień i uszkodzeń konstrukcji budynków. W rezultacie
wiele instytucji kultury zostało zamkniętych ze względów bezpieczeństwa oraz potrzeby
przeprowadzenia prac zabezpieczających i naprawczych. Opady wpłynęły także
na niszczenie zbiorów i zasobów znajdujących się w piwnicach i innych podatnych na zalanie
miejscach. Nie została całkowicie zniszczona żadna instytucja będąca w nadzorze
Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Informację sporządzono na podstawie danych uzyskanych od instytucji znajdujących się
na terenach województw małopolskiego, dolnośląskiego, opolskiego oraz śląskiego
dotyczących obiektów, które poniosły straty w wyniku powodzi.
W województwie małopolskim szkody zgłosiła jedynie Akademia Sztuk Pięknych
w Krakowie.
W województwie dolnośląskim szkody zgłosiły następujące instytucje:
1) Archiwum Państwowe we Wrocławiu oddział w Kamieńcu Ząbkowickim,
2) Państwowa Szkoła Muzyczna I st. im. Janiny Garści w Jeleniej Górze,
3) Państwowa Szkoła Muzyczna II stopnia im. Ryszarda Bukowskiego we Wrocławiu,
4) Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia w Dzierżoniowie,
5) Opera Wrocławska,
6) Forum Muzyki im. Witolda Lutosławskiego we Wrocławiu,
7) Zakład Narodowy im. Ossolińskich,
8) Muzeum Narodowe we Wrocławiu,
9) Miejskie Muzeum Zabawek ze zbiorów Henryka Tomaszewskiego w Karpaczu,
10) Muzeum Filumenistyczne w Bystrzycy Kłodzkiej,
11) Muzeum Karkonoskie w Jeleniej Górze,
12) Muzeum Kultury Ludowej Pogórza Sudeckiego w Kudowie-Zdroju,
13) Muzeum Miejskie Dom Gerharta Hauptmanna w Jeleniej Górze,
14) Muzeum Przyrodnicze w Jeleniej Górze,
-- 1 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
15) Muzeum Regionalne w Jaworze,
16) Muzeum Ziemi Kłodzkiej w Kłodzku,
17) Muzeum Archeologiczno-Historyczne w Głogowie.
W województwie śląskim szkody zgłosiły następujące instytucje:
1) Archiwum Państwowe w Katowicach,
2) Archiwum Państwowe w Katowicach Oddział w Raciborzu,
3) Archiwum Państwowe w Częstochowie,
4) Agencja Rozwoju i Promocji Ziemi Pszczyńskiej Sp. z o.o. (spółka gminna),
5) Muzeum Śląskie w Katowicach,
6) Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia z siedzibą w Katowicach,
7) Zespół Pieśni i Tańca Śląsk im. Stanisława Hadyny w Koszęcinie,
8) Akademia Muzyczna w Katowicach.
W województwie opolskim szkody zgłosiły następujące instytucje:
1) Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia im. Witolda Lutosławskiego w Nysie,
2) Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia im. Jerzego Hellera w Głuchołazach,
3) Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia im. Karola Szymanowskiego w Prudniku,
4) Bursa Szkolnictwa Artystycznego w Opolu,
5) Muzeum Powiatowe w Nysie,
6) Centralne Muzeum Jeńców Wojennych w Łambinowicach,
7) Telewizja Polska S.A. w likwidacji, w tym: OTV Opole.
Dane z wykazem zabytków uszkodzonych i zniszczonych podczas powodzi, zebrane
na podstawie materiałów przekazanych przez Wojewódzkich Konserwatorów Zabytków,
zespoły Narodowego Instytutu Dziedzictwa oraz gminy w okresie od 13 września do 21
października br., zawarto w załączniku nr 1. Dane są aktualizowane.
Instytucje kultury dotknięte powodzią we wrześniu 2024 roku przedstawiły początkowe
dane dotyczące strat materialnych oraz kosztów planowanych działań naprawczych.
Dane te nadal mają charakter wstępny, a wiele instytucji nie jest jeszcze w stanie dokładnie
oszacować pełnej skali zniszczeń. Wielkość strat może się zmieniać wraz z postępem
prac i dalszym identyfikowaniem uszkodzeń, szczególnie w obiektach, które wymagają
szczegółowych ekspertyz technicznych i konserwatorskich.
Szczegółowe zestawienie strat w skali poszczególnych województw, jak również
szacowanych kosztów napraw bądź odbudowy obiektów uszkodzonych lub zniszczonych
w wyniku powodzi zawarto w załączniku nr 2.
Ponadto koszty dotyczące odbudowy szacowane są przez właścicieli i posiadaczy zabytków
przy udziale specjalistów. Szacunki te będą znane po przedstawieniu MKiDN kosztorysów na
prace konserwatorskie, które są obligatoryjnym dokumentem w procedurze ubiegania się o
dotację.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego planuje wsparcie finansowe dla naprawy
i odbudowy uszkodzonych obiektów kultury po powodzi z września 2024 roku. W ramach
działań mających na celu usunięcie skutków kataklizmu MKiDN ogłosiło nabór
do rządowego Programu Ochrona Zabytków na planowane prace konserwatorskie,
restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków. Nabór
potrwa do 12 listopada 2024 r.
-- 2 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Następnie, od 2 do 31 stycznia 2025 r. potrwa nabór do programu z budżetem 100 000 000
zł przeznaczonego wyłącznie dla zabytków, które zostały uszkodzone w wyniku powodzi. W
ramach naboru będzie można składać wnioski na dwa rodzaje zadań:
1) sporządzenie ekspertyz technicznych i konserwatorskich wraz z dokumentacją
i niezbędnymi badaniami konserwatorskimi koniecznymi do przeprowadzenia prac
zabezpieczających zabytek wpisany do rejestru zabytków,
2) wstępne prace zabezpieczające zabytek wpisany do rejestru zabytków oraz jego
konserwację zachowawczą.
Kolejny nabór z terminem 1-31 marca 2025 r. skierowany będzie do wnioskodawców
ubiegających się o refundację kosztów poniesionych w ostatnich 3 latach na prace
konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytku wpisanym do rejestru
zabytków. Budżet naboru na prace planowane i refundacje w 2025 r. wyniesie
100 625 000 zł.
Właściciele lub posiadacze zabytków wpisanych do rejestru zabytków, uszkodzonych
w wyniku powodzi lub innego nagłego zdarzenia, mogą również składać wnioski o dotację
w trybie § 5 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
z 16 sierpnia 2017 r. w sprawie dotacji celowej na prace konserwatorskie lub restauratorskie
przy zabytku. Wniosek o dotację może być złożony z pominięciem terminów, jeżeli prace
przy zabytku wpisanym na Listę Skarbów Dziedzictwa albo prace przy zabytku wpisanym
do rejestru są wymagane ze względu na uszkodzenie tego zabytku w następstwie pożaru,
wybuchu, wstrząsu sejsmicznego, silnego wiatru, intensywnych opadów atmosferycznych,
osuwiska ziemi, powodzi, katastrofy budowlanej lub innego nagłego zdarzenia o podobnym
przebiegu, które wystąpiło w okresie 6 miesięcy przed dniem złożenia wniosku.
O dotację w powyższych naborach mogą ubiegać się osoby fizyczne, jednostki samorządu
terytorialnego oraz inne jednostki będące właścicielem lub posiadaczem zabytku wpisanego
do rejestru zabytków (np. samorządowe instytucje kultury, fundacje, stowarzyszenia,
kościoły i związki wyznaniowe, podmioty gospodarcze).
Placówki szkolnictwa artystycznego na bieżąco otrzymują środki budżetowe, które
są przeznaczone na finansowanie zadań remontowo-inwestycyjnych w ramach działu
„oświata i wychowanie”. Środki te umożliwiają jak najszybsze usunięcie skutków powodzi
i przywrócenie normalnego funkcjonowania placówek. Dzięki tym funduszom placówki
mogą natychmiast przystąpić do napraw, które obejmują usuwanie zniszczeń, naprawy
infrastruktury oraz zabezpieczenie mienia.
W przypadku uczelni artystycznych szkody wynikłe z powodzi zgłaszane są do
ubezpieczyciela. W ten sposób uczelnie mogą liczyć na środki, które pomogą pokryć koszty
niezbędnych napraw i odbudowy zniszczonej infrastruktury. Proces zgłaszania szkód ma na
celu uzyskanie wsparcia finansowego z polis ubezpieczeniowych, co stanowi dodatkowy
mechanizm ochrony finansowej dla instytucji dotkniętych kataklizmem.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego na bieżąco monitoruje stan uszkodzonych
obiektów i współpracuje z instytucjami oraz samorządami w celu ustalenia priorytetów.
Ostateczne decyzje o przydziale środków będą uzależnione od wyników oceny zgłoszeń
i dostępności funduszy. W przypadku wniosków o dofinansowanie zabytków w trybie
§ 5 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 16 sierpnia 2017 r.
w sprawie dotacji celowej na prace konserwatorskie lub restauratorskie przy zabytku
dotacja zostanie przyznana po spełnieniu wszystkich wymagań formalnych z rygorem
wykorzystania pieniędzy do końca 2024 r. W pozostałych naborach zgodnie z przyjętym
harmonogramem.
-- 3 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Eksperci Narodowego Instytutu Dziedzictwa na podstawie arkuszy z Wojewódzkich
Urzędów Ochrony Zabytków oraz własnych doświadczeń i wiedzy przygotowali ankietę,
którą zespoły terenowe będą wykorzystywały podczas inwentaryzacji i oględzin obiektów
w terenie. Ankieta będzie elementem opracowywanego obecnie informatycznego systemu
weryfikacji terenowej i akwizycji danych. Podjęte zostały działania w kierunku
inwentaryzacji, którą przeprowadzi Zespół ds. Digitalizacji Zabytków oraz możliwości
udzielenia wsparcia przez specjalistów NID dla gmin w procesach rewitalizacji obszarów
dotkniętych powodzią.
Ponadto Ministerstwo jest na etapie analizy stworzenia na poziomie Narodowego Instytutu
Muzeów mechanizmu udzielania bezpośredniego dofinasowania muzeom (innym niż
prowadzone i współprowadzone przez MKiDN), które ucierpiałyby w wyniku kryzysu, klęski
żywiołowej czy katastrofy. W oparciu o dotychczasowe zasady przyznawania środków
na wydatki bieżące i majątkowe w ramach programu własnego instytucji możliwe byłoby
stworzenie interwencyjnego programu, za którego pomocą w pierwszym etapie można by
udzielać środków na minimalizowanie skutków katastrofy.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
PODSEKRETARZ STANU
Andrzej Wyrobiec
Załączniki:
1. Rejestr nieruchomości - powódź 2024.
2. Straty – szacowanie kosztów - powódź 2024.
-- 4 of 4 --