Interpelacja nr 5149
Interpelacja w sprawie usług tłumacza języka migowego online
Zgłaszający:
•
Adresat:
Obrona i Bezpieczeństwo (63%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie usług tłumacza języka migowego online
Interpelacja nr 5149
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie usług tłumacza języka migowego online
Zgłaszający: Anna Dąbrowska-Banaszek
Data wpływu: 30-09-2024
Szanowna Pani Minister!
Znajomość języka migowego jest podstawą komunikacji z osobami niesłyszącymi. Umiejętność posługiwania się tym językiem nie jest powszechna, co stanowi duże utrudnienie do poruszania się w przestrzeni publicznej osób niesłyszących. Dotyczy to wielu miejsc - urzędów, punktów informacji turystycznej itd. W obecnym stanie prawnym podmiotem zobowiązanym do udostępnienia usługi pozwalającej na komunikowanie się oraz zapewniającym dostęp do świadczenia usług tłumacza PJM, SJM, SKOGN jest organ administracji publicznej.
Ponadto przepisy ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się (Dz. U. z 2017 r. poz. 1824), zwanej dalej „ustawą o języku migowym (…)”, są realizowane przez jednostki systemu pomocy społecznej, podmioty lecznicze, jednostki Policji, Państwowej Straży Pożarnej i straży gminnych oraz jednostki ochotnicze działające w tych obszarach.
W obowiązującym polskim systemie prawnym nie istnieje państwowy system szkolenia i certyfikowania tłumaczy języka migowego. Żadna instytucja nie organizuje państwowych egzaminów i nie wydaje państwowych certyfikatów, a co za tym idzie nie ma możliwości sprawdzenia i potwierdzenia odpowiednimi dokumentami stopnia znajomości języka migowego. Należy zwrócić uwagę, iż osoby tłumaczące z i na język migowy (również poprzez komunikatory internetowe i systemy audiowizualne), powinny wykazywać się znajomością języka migowego oraz specyfiki i kultury osób głuchych w najwyższym stopniu.
Wprowadzenie usługi certyfikowanych tłumaczy języka migowego online byłoby dobrym rozwiązaniem dla wielu podmiotów, które wśród swojej kadry nie mają pracowników ze znajomością języka migowego.
Odpowiednie działania w tym zakresie zostały przewidziane w ramach Strategii na Rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021-2030. W priorytecie II Dostępność znalazły się działania umożliwiające niezależne życie i pełny udział we wszystkich sferach życia oraz warunkujące mobilność. Jest to w głównej mierze realizacja art. 9 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 1169, z późn. zm.), jak również art. 20, art. 21 oraz art. 30.
Liczba osób niesłyszących w Polsce jest niemała - na podstawie dostępnych danych można przyjąć, że osób z uszkodzeniami słuchu w stopniu znacznym i głębokim, a więc głuchych, żyje w Polsce około 50 tysięcy, osób z uszkodzeniem słuchu w stopniu umiarkowanym czyli słabo słyszących jest 800-900 tysięcy. Dane te nie uwzględniają osób z uszkodzeniem słuchu w stopniu lekkim, ponieważ osoby te nie są objęte żadnymi rejestrami (w przybliżeniu według różnych źródeł to około 3 miliony osób).
Podsumowując: często bariera komunikacyjna uniemożliwia osobom niesłyszącym samodzielne funkcjonowanie, w tym korzystanie z usług w miejscach publicznych.
Zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
1. Czy jest rozważane wprowadzenie usługi tłumacza języka migowego online w ramach udostępniania przestrzeni publicznej osobom niesłyszącym?
2. Na podstawie art. 15 „ustawy o języku migowym (…)”, wojewodowie prowadzą rejestry tłumaczy PJM, SJM i SKOGN. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 czerwca 2012 r. w sprawie rejestru tłumaczy polskiego języka migowego, systemu językowo-migowego i sposobu komunikowania się osób głuchoniewidomych (Dz. U. poz. 652) wojewoda dokonuje wpisu do rejestru na wniosek tłumacza (…). Zgodnie z § 2 ust. 4 do wniosku dołącza się oświadczenie potwierdzające znajomość PJM, SJM lub SKOGN.
Ile osób jest ujętych w tych rejestrach (z podziałem na poszczególne województwa)? Czy na podstawie tych rejestrów jest tworzona baza osób, które mogą udzielać świadczeń w razie potrzeby?
3. Czy jest możliwe przeznaczenie dodatkowych środków dla różnych podmiotów na - przynajmniej częściowe - pokrycie kosztów usługi tłumacza migowego online?
4. W obowiązującym polskim systemie prawnym nie istnieje państwowy system szkolenia i certyfikowania tłumaczy języka migowego. Czy jest rozważane utworzenie systemu certyfikacji tłumaczy języka migowego?
Z wyrazami szacunku
Interpelacja nr 5149
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie usług tłumacza języka migowego online
Zgłaszający: Anna Dąbrowska-Banaszek
Data wpływu: 30-09-2024
Szanowna Pani Minister!
Znajomość języka migowego jest podstawą komunikacji z osobami niesłyszącymi. Umiejętność posługiwania się tym językiem nie jest powszechna, co stanowi duże utrudnienie do poruszania się w przestrzeni publicznej osób niesłyszących. Dotyczy to wielu miejsc - urzędów, punktów informacji turystycznej itd. W obecnym stanie prawnym podmiotem zobowiązanym do udostępnienia usługi pozwalającej na komunikowanie się oraz zapewniającym dostęp do świadczenia usług tłumacza PJM, SJM, SKOGN jest organ administracji publicznej.
Ponadto przepisy ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się (Dz. U. z 2017 r. poz. 1824), zwanej dalej „ustawą o języku migowym (…)”, są realizowane przez jednostki systemu pomocy społecznej, podmioty lecznicze, jednostki Policji, Państwowej Straży Pożarnej i straży gminnych oraz jednostki ochotnicze działające w tych obszarach.
W obowiązującym polskim systemie prawnym nie istnieje państwowy system szkolenia i certyfikowania tłumaczy języka migowego. Żadna instytucja nie organizuje państwowych egzaminów i nie wydaje państwowych certyfikatów, a co za tym idzie nie ma możliwości sprawdzenia i potwierdzenia odpowiednimi dokumentami stopnia znajomości języka migowego. Należy zwrócić uwagę, iż osoby tłumaczące z i na język migowy (również poprzez komunikatory internetowe i systemy audiowizualne), powinny wykazywać się znajomością języka migowego oraz specyfiki i kultury osób głuchych w najwyższym stopniu.
Wprowadzenie usługi certyfikowanych tłumaczy języka migowego online byłoby dobrym rozwiązaniem dla wielu podmiotów, które wśród swojej kadry nie mają pracowników ze znajomością języka migowego.
Odpowiednie działania w tym zakresie zostały przewidziane w ramach Strategii na Rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021-2030. W priorytecie II Dostępność znalazły się działania umożliwiające niezależne życie i pełny udział we wszystkich sferach życia oraz warunkujące mobilność. Jest to w głównej mierze realizacja art. 9 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 1169, z późn. zm.), jak również art. 20, art. 21 oraz art. 30.
Liczba osób niesłyszących w Polsce jest niemała - na podstawie dostępnych danych można przyjąć, że osób z uszkodzeniami słuchu w stopniu znacznym i głębokim, a więc głuchych, żyje w Polsce około 50 tysięcy, osób z uszkodzeniem słuchu w stopniu umiarkowanym czyli słabo słyszących jest 800-900 tysięcy. Dane te nie uwzględniają osób z uszkodzeniem słuchu w stopniu lekkim, ponieważ osoby te nie są objęte żadnymi rejestrami (w przybliżeniu według różnych źródeł to około 3 miliony osób).
Podsumowując: często bariera komunikacyjna uniemożliwia osobom niesłyszącym samodzielne funkcjonowanie, w tym korzystanie z usług w miejscach publicznych.
Zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
1. Czy jest rozważane wprowadzenie usługi tłumacza języka migowego online w ramach udostępniania przestrzeni publicznej osobom niesłyszącym?
2. Na podstawie art. 15 „ustawy o języku migowym (…)”, wojewodowie prowadzą rejestry tłumaczy PJM, SJM i SKOGN. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 czerwca 2012 r. w sprawie rejestru tłumaczy polskiego języka migowego, systemu językowo-migowego i sposobu komunikowania się osób głuchoniewidomych (Dz. U. poz. 652) wojewoda dokonuje wpisu do rejestru na wniosek tłumacza (…). Zgodnie z § 2 ust. 4 do wniosku dołącza się oświadczenie potwierdzające znajomość PJM, SJM lub SKOGN.
Ile osób jest ujętych w tych rejestrach (z podziałem na poszczególne województwa)? Czy na podstawie tych rejestrów jest tworzona baza osób, które mogą udzielać świadczeń w razie potrzeby?
3. Czy jest możliwe przeznaczenie dodatkowych środków dla różnych podmiotów na - przynajmniej częściowe - pokrycie kosztów usługi tłumacza migowego online?
4. W obowiązującym polskim systemie prawnym nie istnieje państwowy system szkolenia i certyfikowania tłumaczy języka migowego. Czy jest rozważane utworzenie systemu certyfikacji tłumaczy języka migowego?
Z wyrazami szacunku
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Łukasz Krasoń
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
11%
Konkretność
89%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.2 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9917 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.528.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację 5149 Pani Posłanki Anny Dąbrowskiej-Banaszek w sprawie
usług tłumacza języka migowego online, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
W Biurze Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych planowane jest
na grudzień br. rozpoczęcie realizacji projektu „Centrum Komunikacji dla Osób
z Niepełnosprawnością”. Jego celem jest zapewnienie usług w zakresie bieżącego
komunikowania się osób z niepełnosprawnościami, o których mowa w Konwencji ONZ
o prawach osób niepełnosprawnych1, i które wsparcia w komunikowaniu się potrzebują.
Działania podejmowane w ramach projektu będą uwzględniały w szczególności osoby
z niepełnosprawnościami narządu słuchu, mowy i wzroku, niepełnosprawnością
intelektualną, z problemami zdrowia psychicznego i ze spektrum autyzmu, posługujące się
PJM (polski Język migowy), SKOGN (sposoby komunikowania się osób głuchoniemych),
korzystające z transkrypcji mowy na tekst, alternatywnych i augmentatywnych sposobów
komunikacji (AAC) oraz ETR („Easy to read” – tekst łatwy do czytania). Cele szczegółowe
projektu to:
Utworzenie 3 pionów Centrum Komunikacji
Podniesienie kompetencji kadry tłumaczy/tłumaczek (PJM) i tłumaczy/tłumaczek
przewodników (SKOGN).
Podniesienie kompetencji specjalistów/specjalistek AAC (włączając w to zapewnienie
tekstu w zapisie ETR) oraz specjalistów/specjalistek w zakresie ETR.
Projekt będzie realizowany od IV kwartału 2024 do IV kwartał 2027 roku.
Jednym z zadań projektowych jest Utworzenie pionu Centrum Komunikacji
odpowiadającego za zapewnienie usług komunikacyjnych i informacji osobom
komunikującym się w PJM, za pomocą transkrypcji mowy, SKOGN, za pomocą alfabetu
Braille’a. W ramach zadania mieszczą się:
Przygotowanie standardów i procedur Centrum Komunikacji w zakresie zapewnienia
usług komunikacyjnych i informacji osobom komunikującym się w PJM, za pomocą
transkrypcji mowy, SKOGN, za pomocą alfabetu Braille’a.
Stworzenie i rozbudowa funkcjonalności aplikacji (np. mobilnej lub desktopowej lub kilku
aplikacji).
1 Do osób niepełnosprawnych zalicza się te osoby, które maja długotrwale naruszoną sprawność fizyczną,
umysłową, intelektualną lub w zakresie zmysłów co może, w oddziaływaniu z różnymi barierami, utrudniać im
pełny i skuteczny udział w życiu społecznym, na zasadzie równości z innymi osobami (Art.1 KPON).
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Szkolenia kadry tłumaczy/tłumaczek (PJM) i tłumaczy/tłumaczek przewodników
(SKOGN). Szkolenia kadry Centrum - przygotowanie i przeprowadzenie szkoleń dla
tłumaczy/tłumaczek i tłumaczy/tłumaczek przewodników, podnoszących
i doskonalących ich umiejętności tłumaczeniowe i kompetencje zawodowe.
Działania informacyjne, upowszechniające wiedzę na temat usług świadczonych przez
Centrum komunikacji: przygotowanie i przeprowadzenie działań upowszechniających
wiedzę na temat Centrum Komunikacji („język korzyści”, wizualizacja informacji,
dostępność informacyjno-komunikacyjna), skierowanych do osób
z niepełnosprawnością, ale też do ogółu społeczeństwa.
Świadczenie usług zdalnych na terenie całego kraju. Wśród nich wymienić należy: usługi
tłumacza/tłumaczki polskiego języka migowego o charakterze dwustronnym (osoba
z niepełnosprawnością – tłumacz/tłumaczka PJM) lub trójstronnym (osoba
z niepełnosprawnością – tłumacz/tłumaczka PJM - otoczenie). Usługa tłumaczenia
odbywać się będzie w czasie rzeczywistym, online, poprzez aplikację mobilną lub inną
aplikację; usługę alarmową - połączenie z tłumaczem/tłumaczką PJM w nagłej sytuacji,
takiej jak np. wypadek samochodowy, nagłe zdarzenie losowe itp., służyć będzie
zaalarmowaniu odpowiednich służb ratunkowych, usługa tłumaczenia odbywać się
będzie w czasie rzeczywistym, online, przez aplikację mobilną lub inną aplikację,
dostępną 24h/7; usługę transkrypcji wypowiedzi fonicznej na tekst polski- przeznaczona
przede wszystkim dla osób słabosłyszących, późno ogłuchłych, nieznających polskiego
języka migowego, komunikujących się za pomocą języka polskiego pisanego, jak również
głuchoniewidomych. Usługa odbywać się będzie w czasie rzeczywistym, online, poprzez
aplikację za pomocą czatu i połączenia audio; usługę tłumaczenia dokumentów – polegać
będzie na tłumaczeniu pism, umów, regulaminów itp., umożliwia tłumaczenie tekstu
z języka polskiego na polski język migowy lub zapis w alfabecie Braille’a, oraz z polskiego
języka migowego na język polski. Usługa będzie zamawiana, tłumaczenie realizowane
będzie w ciągu kilku dni. Wymiana dokumentów odbywać się będzie poprzez aplikację
mobilną bądź inną aplikację, lub - w przypadku osób głuchoniewidomych - za pomocą
poczty tradycyjnej.
Świadczenie usług stacjonarnych, realizowanych w regionach w zależności od potrzeb,
dostępnych specjalistów oraz możliwości finansowych. Usługa osoby tłumaczącej
stacjonarnie - dostępna będzie w wybranych częściach kraju, polegać będzie na
tłumaczeniu stacjonarnym np. w miejscu pracy, instytucji, placówce służby zdrowia itp.
Wykorzystywana będzie w przypadku bardziej złożonych spraw, kiedy nie będzie mogła
być zrealizowana usługa tłumaczenia online lub usługa określona w ustawie o języku
migowym i innych formach komunikowania się. Tłumaczenie zamawiać będzie osoba
z niepełnosprawnością za pomocą aplikacji (np. mobilnej, desktopowej),
tłumacz/tłumaczka polskiego języka migowego lub tłumacz/tłumaczka i przewodnik we
wskazanym terminie uda się w wyznaczone miejsce.
Rejestry tłumaczy PJM prowadzone są przez wojewodów wyłącznie w formie elektronicznej
i zamieszczane w Biuletynach Informacji Publicznej, publikowanych na stronach
internetowych poszczególnych urzędów wojewódzkich. Uzyskanie wpisu do rejestru jest
bezpłatne. Rejestr tłumaczy PJM, SJM (systemu językowo-migowego) i SKONG obejmuje
następujące dane: imię i nazwisko, numer telefonu lub numer faksu, adres poczty
elektronicznej, informacje o zakresie, poziomie i obszarze świadczenia usług. Podstawę
prawną stanowi ustawa o języku migowym i innych środkach komunikowania się,
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Poniżej przedstawione zostały dane o liczbie tłumaczy w poszczególnych województwach,
zgodnie z danych dostępnymi w rejestrach na 16.10.2024. Liczba nie obejmuje tłumaczy
wyrejestrowanych. Rejestry mogą być wykorzystywane jako baza osób, które świadczą
usługi tłumaczenia na PJM.
1) zachodniopomorskie - 30
2) pomorskie - 28
3) warmińsko-mazurskie - 31
4) podlaskie - 11
5) mazowiecka - 76
6) kujawsko-pomorskie - 29
7) wielkopolskie - 54
8) lubuskie - 12
9) dolnośląskie - 74
10) łódzkie - 28
11) opolskie - 25
12) śląskie - 62
13) małopolskie - 59
14) świętokrzyskie - 19
15) lubelskie - 28
16) podkarpackie – 45
Obecnie nie istnieje celowy fundusz, z którego mogłyby zostać pokryte koszty usług
tłumacza języka migowego, ponoszone przez podmioty objęte ustawą z dnia 19 lipca 2019 r.
o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz.U. z 2024 r. poz. 1411).
Jest to zadanie własne każdego podmiotu. Zgodnie z ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r.
o języku migowym i innych środkach komunikowania się (Dz.U. z 2023 r. poz. 20), usługa
może być świadczona przez pracownika administracji publicznej lub podmiot zewnętrzny.
Poniesienie kosztów związanych z zapewnieniem usługi leży po stronie podmiotu. Co do
zasady, dla osoby uprawnionej w rozumieniu ustawy jest to usługa darmowa. Osoba
uprawniona powinna złożyć wniosek o zapewnienie usługi tłumacza na minimum trzy dni
przed dniem, w którym będzie potrzebowała jego usług, z wyłączeniem sytuacji nagłych.
Powstające Centrum Komunikacji dla Osób z Niepełnosprawnościami pozwoli obniżyć
koszty zapewnienia usług tłumaczy PJM, SJM i SKONG osobom ich potrzebującym.
Osoba z niepełnosprawnością, posługująca się językiem migowym, może otrzymać
dofinansowanie do usług tłumacza języka migowego lub tłumacza przewodnika.
Dofinansowanie realizują powiaty, a projekt finansowany jest przez Państwowy Fundusz
Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Podstawami prawnymi są ustawa z dnia 27 sierpnia
1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
(Dz.U. 2024 poz. 44, z późn. zm.) i Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia
25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być
finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
(Dz.U. 2015 poz. 926, z późn. zm.). Należy pamiętać, że ta forma finansowania nie zdejmuje
z podmiotów objętych ustawą o zapewnieniu dostępności obowiązku zapewnienia
tłumaczenia na język migowy na wniosek uprawnionego.
Ponadto, na podstawie ustawy o języku migowym i innych środkach komunikowania się,
Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych dofinansowuje koszt szkolenia
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
PJM, SJM, SKONG, tłumacza-przewodnika lub szkolenia z języka polskiego. Wysokość
dofinansowania nie może być wyższa niż 20% przeciętnego wynagrodzenia tłumacza PJM,
SJM i SKONG. To wynagrodzenie wynosi z kolei 2% przeciętnego wynagrodzenia
w poprzednim kwartale.
Możliwość utworzenia systemu certyfikacji tłumaczy języka migowego jest obecnie
poddawana analizom. Propozycje rozwiązań są przekazywane i konsultowane z Krajową
Radą Języka Migowego. Obecnie nie zostały podjęte ostateczne decyzje w tym zakresie.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.528.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację 5149 Pani Posłanki Anny Dąbrowskiej-Banaszek w sprawie
usług tłumacza języka migowego online, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
W Biurze Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych planowane jest
na grudzień br. rozpoczęcie realizacji projektu „Centrum Komunikacji dla Osób
z Niepełnosprawnością”. Jego celem jest zapewnienie usług w zakresie bieżącego
komunikowania się osób z niepełnosprawnościami, o których mowa w Konwencji ONZ
o prawach osób niepełnosprawnych1, i które wsparcia w komunikowaniu się potrzebują.
Działania podejmowane w ramach projektu będą uwzględniały w szczególności osoby
z niepełnosprawnościami narządu słuchu, mowy i wzroku, niepełnosprawnością
intelektualną, z problemami zdrowia psychicznego i ze spektrum autyzmu, posługujące się
PJM (polski Język migowy), SKOGN (sposoby komunikowania się osób głuchoniemych),
korzystające z transkrypcji mowy na tekst, alternatywnych i augmentatywnych sposobów
komunikacji (AAC) oraz ETR („Easy to read” – tekst łatwy do czytania). Cele szczegółowe
projektu to:
Utworzenie 3 pionów Centrum Komunikacji
Podniesienie kompetencji kadry tłumaczy/tłumaczek (PJM) i tłumaczy/tłumaczek
przewodników (SKOGN).
Podniesienie kompetencji specjalistów/specjalistek AAC (włączając w to zapewnienie
tekstu w zapisie ETR) oraz specjalistów/specjalistek w zakresie ETR.
Projekt będzie realizowany od IV kwartału 2024 do IV kwartał 2027 roku.
Jednym z zadań projektowych jest Utworzenie pionu Centrum Komunikacji
odpowiadającego za zapewnienie usług komunikacyjnych i informacji osobom
komunikującym się w PJM, za pomocą transkrypcji mowy, SKOGN, za pomocą alfabetu
Braille’a. W ramach zadania mieszczą się:
Przygotowanie standardów i procedur Centrum Komunikacji w zakresie zapewnienia
usług komunikacyjnych i informacji osobom komunikującym się w PJM, za pomocą
transkrypcji mowy, SKOGN, za pomocą alfabetu Braille’a.
Stworzenie i rozbudowa funkcjonalności aplikacji (np. mobilnej lub desktopowej lub kilku
aplikacji).
1 Do osób niepełnosprawnych zalicza się te osoby, które maja długotrwale naruszoną sprawność fizyczną,
umysłową, intelektualną lub w zakresie zmysłów co może, w oddziaływaniu z różnymi barierami, utrudniać im
pełny i skuteczny udział w życiu społecznym, na zasadzie równości z innymi osobami (Art.1 KPON).
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Szkolenia kadry tłumaczy/tłumaczek (PJM) i tłumaczy/tłumaczek przewodników
(SKOGN). Szkolenia kadry Centrum - przygotowanie i przeprowadzenie szkoleń dla
tłumaczy/tłumaczek i tłumaczy/tłumaczek przewodników, podnoszących
i doskonalących ich umiejętności tłumaczeniowe i kompetencje zawodowe.
Działania informacyjne, upowszechniające wiedzę na temat usług świadczonych przez
Centrum komunikacji: przygotowanie i przeprowadzenie działań upowszechniających
wiedzę na temat Centrum Komunikacji („język korzyści”, wizualizacja informacji,
dostępność informacyjno-komunikacyjna), skierowanych do osób
z niepełnosprawnością, ale też do ogółu społeczeństwa.
Świadczenie usług zdalnych na terenie całego kraju. Wśród nich wymienić należy: usługi
tłumacza/tłumaczki polskiego języka migowego o charakterze dwustronnym (osoba
z niepełnosprawnością – tłumacz/tłumaczka PJM) lub trójstronnym (osoba
z niepełnosprawnością – tłumacz/tłumaczka PJM - otoczenie). Usługa tłumaczenia
odbywać się będzie w czasie rzeczywistym, online, poprzez aplikację mobilną lub inną
aplikację; usługę alarmową - połączenie z tłumaczem/tłumaczką PJM w nagłej sytuacji,
takiej jak np. wypadek samochodowy, nagłe zdarzenie losowe itp., służyć będzie
zaalarmowaniu odpowiednich służb ratunkowych, usługa tłumaczenia odbywać się
będzie w czasie rzeczywistym, online, przez aplikację mobilną lub inną aplikację,
dostępną 24h/7; usługę transkrypcji wypowiedzi fonicznej na tekst polski- przeznaczona
przede wszystkim dla osób słabosłyszących, późno ogłuchłych, nieznających polskiego
języka migowego, komunikujących się za pomocą języka polskiego pisanego, jak również
głuchoniewidomych. Usługa odbywać się będzie w czasie rzeczywistym, online, poprzez
aplikację za pomocą czatu i połączenia audio; usługę tłumaczenia dokumentów – polegać
będzie na tłumaczeniu pism, umów, regulaminów itp., umożliwia tłumaczenie tekstu
z języka polskiego na polski język migowy lub zapis w alfabecie Braille’a, oraz z polskiego
języka migowego na język polski. Usługa będzie zamawiana, tłumaczenie realizowane
będzie w ciągu kilku dni. Wymiana dokumentów odbywać się będzie poprzez aplikację
mobilną bądź inną aplikację, lub - w przypadku osób głuchoniewidomych - za pomocą
poczty tradycyjnej.
Świadczenie usług stacjonarnych, realizowanych w regionach w zależności od potrzeb,
dostępnych specjalistów oraz możliwości finansowych. Usługa osoby tłumaczącej
stacjonarnie - dostępna będzie w wybranych częściach kraju, polegać będzie na
tłumaczeniu stacjonarnym np. w miejscu pracy, instytucji, placówce służby zdrowia itp.
Wykorzystywana będzie w przypadku bardziej złożonych spraw, kiedy nie będzie mogła
być zrealizowana usługa tłumaczenia online lub usługa określona w ustawie o języku
migowym i innych formach komunikowania się. Tłumaczenie zamawiać będzie osoba
z niepełnosprawnością za pomocą aplikacji (np. mobilnej, desktopowej),
tłumacz/tłumaczka polskiego języka migowego lub tłumacz/tłumaczka i przewodnik we
wskazanym terminie uda się w wyznaczone miejsce.
Rejestry tłumaczy PJM prowadzone są przez wojewodów wyłącznie w formie elektronicznej
i zamieszczane w Biuletynach Informacji Publicznej, publikowanych na stronach
internetowych poszczególnych urzędów wojewódzkich. Uzyskanie wpisu do rejestru jest
bezpłatne. Rejestr tłumaczy PJM, SJM (systemu językowo-migowego) i SKONG obejmuje
następujące dane: imię i nazwisko, numer telefonu lub numer faksu, adres poczty
elektronicznej, informacje o zakresie, poziomie i obszarze świadczenia usług. Podstawę
prawną stanowi ustawa o języku migowym i innych środkach komunikowania się,
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Poniżej przedstawione zostały dane o liczbie tłumaczy w poszczególnych województwach,
zgodnie z danych dostępnymi w rejestrach na 16.10.2024. Liczba nie obejmuje tłumaczy
wyrejestrowanych. Rejestry mogą być wykorzystywane jako baza osób, które świadczą
usługi tłumaczenia na PJM.
1) zachodniopomorskie - 30
2) pomorskie - 28
3) warmińsko-mazurskie - 31
4) podlaskie - 11
5) mazowiecka - 76
6) kujawsko-pomorskie - 29
7) wielkopolskie - 54
8) lubuskie - 12
9) dolnośląskie - 74
10) łódzkie - 28
11) opolskie - 25
12) śląskie - 62
13) małopolskie - 59
14) świętokrzyskie - 19
15) lubelskie - 28
16) podkarpackie – 45
Obecnie nie istnieje celowy fundusz, z którego mogłyby zostać pokryte koszty usług
tłumacza języka migowego, ponoszone przez podmioty objęte ustawą z dnia 19 lipca 2019 r.
o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz.U. z 2024 r. poz. 1411).
Jest to zadanie własne każdego podmiotu. Zgodnie z ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r.
o języku migowym i innych środkach komunikowania się (Dz.U. z 2023 r. poz. 20), usługa
może być świadczona przez pracownika administracji publicznej lub podmiot zewnętrzny.
Poniesienie kosztów związanych z zapewnieniem usługi leży po stronie podmiotu. Co do
zasady, dla osoby uprawnionej w rozumieniu ustawy jest to usługa darmowa. Osoba
uprawniona powinna złożyć wniosek o zapewnienie usługi tłumacza na minimum trzy dni
przed dniem, w którym będzie potrzebowała jego usług, z wyłączeniem sytuacji nagłych.
Powstające Centrum Komunikacji dla Osób z Niepełnosprawnościami pozwoli obniżyć
koszty zapewnienia usług tłumaczy PJM, SJM i SKONG osobom ich potrzebującym.
Osoba z niepełnosprawnością, posługująca się językiem migowym, może otrzymać
dofinansowanie do usług tłumacza języka migowego lub tłumacza przewodnika.
Dofinansowanie realizują powiaty, a projekt finansowany jest przez Państwowy Fundusz
Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Podstawami prawnymi są ustawa z dnia 27 sierpnia
1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
(Dz.U. 2024 poz. 44, z późn. zm.) i Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia
25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być
finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
(Dz.U. 2015 poz. 926, z późn. zm.). Należy pamiętać, że ta forma finansowania nie zdejmuje
z podmiotów objętych ustawą o zapewnieniu dostępności obowiązku zapewnienia
tłumaczenia na język migowy na wniosek uprawnionego.
Ponadto, na podstawie ustawy o języku migowym i innych środkach komunikowania się,
Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych dofinansowuje koszt szkolenia
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
PJM, SJM, SKONG, tłumacza-przewodnika lub szkolenia z języka polskiego. Wysokość
dofinansowania nie może być wyższa niż 20% przeciętnego wynagrodzenia tłumacza PJM,
SJM i SKONG. To wynagrodzenie wynosi z kolei 2% przeciętnego wynagrodzenia
w poprzednim kwartale.
Możliwość utworzenia systemu certyfikacji tłumaczy języka migowego jest obecnie
poddawana analizom. Propozycje rozwiązań są przekazywane i konsultowane z Krajową
Radą Języka Migowego. Obecnie nie zostały podjęte ostateczne decyzje w tym zakresie.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --