+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Dariusz Mazur
BK-VII.0520.314.2024
Warszawa, 28 listopada 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przekazuję odpowiedź na interpelację nr 5118 złożoną do Ministra Sprawiedliwości
przez Panią posłankę Joannę Borowiak oraz grupę posłów na Sejm RP w sprawie założeń
projektu podważającego status sędziów powołanych od 2018 r., zakładającego składanie
przez nich tzw. czynnego żalu.
Minister Sprawiedliwości Adam Bodnar wielokrotnie podkreślał przywiązanie do wartości
demokratycznego państwa prawa. Działanie w tym duchu nie pozwala zignorować
poważnych zastrzeżeń co do legalności Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej
w trybie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 3).
Z tego powodu Minister Sprawiedliwości przygotował projekt kompleksowej zmiany
ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, który ma na celu przywrócenie przepisom
regulującym sposób wyboru sędziów do Krajowej Rady Sądownictwa treści zgodnej
z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej i zapewnienie niezależności Krajowej Rady
Sądownictwa od organów władzy ustawodawczej oraz władzy wykonawczej w procedurze
powoływania sędziów.
Projekt, wniesiony jako rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa został uchwalony przez Sejm RP 12 lipca 2024 r. Następnie Prezydent RP

-- 1 of 5 --

2
zdecydował o skierowaniu ustawy do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli
prewencyjnej.
W trosce o budowanie zaufania obywateli do wymiaru sprawiedliwości, w związku z ww.
zastrzeżeniami co do legalności Krajowej Rady Sądownictwa, także status osób
powołanych do pełnienia urzędu sędziego na wniosek tej Rady musi zostać uregulowany.
Przypomnieć należy, że procedura powoływania sędziów z udziałem Krajowej Rady
Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. była
przedmiotem wielu rozstrzygnięć Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego
oraz Trybunałów międzynarodowych.
Na szczególną uwagę zasługuje m.in. uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego:
Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 23 stycznia 2020 r. sygn. akt BSA
I-4110- 1/20:
„Akt powołania na urząd sędziego przez Prezydenta RP nie tworzy trwałego
i niepodważalnego domniemania, że w każdej sprawie rozpoznawanej przez sąd
z udziałem tego sędziego spełniony będzie standard niezawisłości i bezstronności. Dotyczy
to w szczególności sytuacji, gdy poprzedzająca akt powołania procedura miała wadliwy
charakter, w szczególności, gdy brała w niej udział Krajowa Rada Sądownictwa
pozbawiona przymiotu niezależności, na co w szczególności wskazał wyrok Trybunału
Sprawiedliwości UE z dnia 19 listopada 2019 r. Nie można przy tym przyjmować, że każda
wada w procesie nominacyjnym jest sanowana przez prezydencki akt powołania na urząd
sędziego, taka bowiem interpretacja prowadziłaby do nieuzasadnionego ograniczenia
możliwości realizacji prawa do niezawisłego i bezstronnego sądu (…) sędzia powołany przy
udziale wadliwie utworzonej i wadliwie działającej Krajowej Rady Sądownictwa
nie korzysta z domniemania niezawisłości. Przyjęcie tezy przeciwnej oznaczałoby,
że w polskim systemie prawa władza ustawodawcza i wykonawcza może pozbawić
obywateli gwarancji prawa do rozstrzygania ich spraw przez niezawisłego sędziego
i niezależny sąd (…)”.

-- 2 of 5 --

3
Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z 8 listopada 2021 r. w sprawie Dolińska-
Ficek i Ozimek przeciwko Polsce (skarga 49868/19 i 57511/19) uznał m.in., że „z dwóch
powodów doszło do oczywistego naruszenia prawa krajowego, które miało negatywny
wpływ na podstawowe zasady procedury powoływania sędziów do Izby Kontroli
Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego. Po pierwsze, powołanie nastąpiło
na podstawie rekomendacji KRS, w kształcie nadanym jej ustawą nowelizującą z 2017 r.,
tj. organu, który nie dawał już wystarczających gwarancji niezależności od władzy
ustawodawczej lub wykonawczej. Po drugie, Prezydent RP, pomimo że wykonanie
uchwały KRS nr 331/2018, na mocy której przedstawiono wnioski o powołanie wszystkich
sędziów zasiadających w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, zostało
wstrzymane przez Naczelny Sąd Administracyjny, a kwestia zgodności z prawem tej
uchwały miała zostać dopiero rozstrzygnięta przez sąd, powołał ich do pełnienia urzędu
na stanowisku sędziego z jawnym lekceważeniem zasady praworządności.
Te nieprawidłowości w procesie nominacji naruszyły legitymację Izby Kontroli
Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w takim stopniu, że w następstwie z natury wadliwej
procedury nominacji sędziów, nie posiadała ona i nadal nie posiada atrybutów "sądu",
który jest "zgodny z prawem" w rozumieniu art. 6 § 1. Sama istota przedmiotowego prawa
została zatem naruszona”.
Z kolei 22 lipca 2021 r. Europejski Trybunał Praw Człowieka wydał wyrok w sprawie
Reczkowicz przeciwko Polsce (nr sprawy 43447/19), w którym uznał m.in. że Krajowa Rada
Sądownictwa po zmianach dokonanych w 2017 roku nie zapewnia wystarczających
gwarancji niezależności od władzy ustawodawczej i wykonawczej. Zdaniem Trybunału
władze polityczne posiadły nadmierny wpływ na procedurę mianowania sędziów i mogą
bezpośrednio lub pośrednio ingerować w to, kto zostanie powołany na urząd sędziego.
Sąd Najwyższy Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, w wyroku z 5 grudnia 2019 r. orzekł,
że Krajowa Rada Sądownictwa w obecnym składzie nie jest organem bezstronnym
i niezawisłym od władzy ustawodawczej i wykonawczej. W konsekwencji Sąd Najwyższy
orzekł również, że Izba Dyscyplinarna Sądu Najwyższego nie jest sądem w rozumieniu

-- 3 of 5 --

4
prawa Unii Europejskiej, a przez to nie jest sądem w rozumieniu prawa krajowego (sygn.
akt III PO 7/18).
Naczelny Sąd Administracyjny między innymi w wyrokach z 6 maja 2021 r. orzekł
że Krajowa Rada Sądownictwa w nowym składzie nie daje wystarczających gwarancji
niezależności od organów władzy ustawodawczej oraz władzy wykonawczej w procedurze
powoływania sędziów. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że obecnie 23 z 25
członków Krajowej Rady Sądownictwa jest desygnowanych do jej składu przez inne
władze, niż władza sądownicza, zaś zasady i tryb kreowania składu personalnego Krajowej
Rady Sądownictwa wyraźnie motywowane są intencją poddania jej swoistego rodzaju
kurateli władzy wykonawczej, a więc tym samym większości parlamentarnej,
co w kontekście trybu wyboru członków Krajowej Rady Sądownictwa akcentuje znaczenie
czynnika (politycznej) lojalności kandydatów wobec podmiotu dokonującego wyboru.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił także, że w składzie Krajowej Rady Sądownictwa
nie są reprezentowani wszyscy sędziowie (np. brak reprezentacji sędziów Sądu
Najwyższego), co stoi w jawnej sprzeczności z art. 187 pkt 2 Konstytucji RP, który wymaga,
aby 15 sędziów – członków Krajowej Rady Sądownictwa wybranych zostało spośród
sędziów Sądu Najwyższego, sądów powszechnych, sądów administracyjnych i sądów
wojskowych (sygn. akt II GOK 2/18, II GOK 3/18, II GOK 5/18, II GOK 6/18, II GOK 7/18).
Biorąc to wszystko pod uwagę obecnie w Ministerstwie Sprawiedliwości trwają
intensywne prace nad ustawą naprawczą, której celem jest uregulowanie statusu sędziów
w sposób zgodny z polskim ładem konstytucyjnym. W tym zadaniu Ministra
Sprawiedliwości wspiera Komisja Kodyfikacyjna Ustroju Sądownictwa i Prokuratury.
W toku tych prac, Ministerstwo Sprawiedliwości, w trosce o zapewnienie najwyższego
standardu demokratycznego przygotowywanych zmian, pozostaje w stałym dialogu m.in.
z Komisją Wenecką. Na podstawie rekomendacji Komisji Weneckiej, Ministerstwo
Sprawiedliwości skłania się do rozwiązania, aby proces ponownej indywidualnej ewaluacji
sędziów prowadziła przyszła Krajowa Rada Sądownictwa, a więc Rada ukształtowana
zgodnie z Konstytucją RP, co zakłada wspomniana ustawa uchwalona przez Sejm RP

-- 4 of 5 --

5
12 lipca 2024 r. Z kolei od wyników ewaluacji będzie przysługiwało prawo odwołania
do Sądu Najwyższego.
W kontekście wspomnianego w interpelacji tzw. czynnego żalu, rozwiązanie to
prawdopodobnie nie zostanie wdrożone. Trzeba stwierdzić, że używanie tego pojęcia to
przekłamanie w debacie publicznej, gdyż w rzeczywistości chodziło tylko o umożliwienie
sędziom złożenia deklaracji gotowości dobrowolnego powrotu na poprzednie stanowiska.
Odnosząc się natomiast do pytania o status osób powołanych na stanowiska sędziowskie
przed 1989 r. należy podkreślić, że zadanie postawione przed Ministrem Sprawiedliwości
Adamem Bodnarem przez Prezesa Rady Ministrów dotyczy przywrócenia praworządności
w obliczu zapaści wywołanej zmianami wprowadzonymi w wymiarze sprawiedliwości
w latach 2016 – 2023. Na tym zadaniu minister skupia całą swoją uwagę.
Z wyrazami szacunku
Dariusz Mazur
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 5 of 5 --