Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Główny Geolog Kraju
Krzysztof Galos
DGL-WW.050.7.2024.KŻ
3415375.13565113.10918605
Warszawa, 18-10-2024
Marszałek Sejmu RP
Pan Szymon Hołownia
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 5050 (K10INT5050) Pani Poseł Anity Kucharskiej-Dziedzic
z dnia 27 września 2024 r., dotyczącą likwidacji podziemnego składowiska odpadów „Otyń”
znajdującego się w miejscowości Zakęcie, w województwie lubuskim, uprzejmie wyjaśniam,
co następuje.
Mając na uwadze fakt, że moja odpowiedź z dnia 9 sierpnia 2024 r. znak:
DGLWW.762.1.2024.1.KŻ (dalej: „Odpowiedź na Pismo”) na pismo Burmistrza Otynia
z dnia 8 sierpnia 2023 r. znak: (dalej: „Pismo”), na którą powołuje się Pani Poseł
w interpelacji, nie doprowadziła do wyjaśnienia wszystkich wątpliwości po stronie
zainteresowanych w sprawie, poniżej w kompleksowy sposób przedstawiam stanowisko
i rolę organu koncesyjnego w związku z likwidacją zakładu górniczego prowadzącego
podziemne składowisk o odpadów „Otyń”, które wystosowałem poprzednio w odpowiedzi
na szereg innych interpelacji i interwencji Parlamentarzystów.
W ślad za swoją wcześniejszą interwencją z dnia 30 lipca 2024 r. znak
AKD/ZG/39/07/2024 w tej sprawie, we wspomnianej interpelacji Pani Poseł zwróciła się
dodatkowo do Prezesa Rady Ministrów (po czym interpelacja została przekazana
do Ministra Klimatu i Środowiska zgodnie z właściwością) z następującymi pytaniami
doprecyzowującymi:
1. czy planowane jest przygotowanie przepisów umożliwiających skorzystanie
ze środków wpłaconych w ramach zabezpieczenia na podstawie przepisów
nieobowiązującej już ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. prawo geologiczne i górnicze?
2. jeśli odpowiedź na pytanie pierwsze jest twierdząca, to w jakim terminie
spodziewane jest wdrożenie takich przepisów?
3. jeśli odpowiedź na pytanie pierwsze jest przecząca, to jaką inną możliwość
pozyskania środków z zabezpieczenia, o którym mowa wyżej, dla celów likwidacji
składowiska odpadów, dostrzega KPRM?
Odpowiadając na tak postawione pytania, pragnę wyjaśnić, że:

-- 1 of 9 --

 Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje gruntowną nowelizację przepisów
ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze, która ma zawierać
również przepisy umożliwiające szersze skorzystanie z zabezpieczenia
ustanawianego zarówno na podstawie ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo
geologiczne i górnicze jak i ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne
i górnicze;
 jakkolwiek trudno obecnie przewidywać, kiedy takie przepisy mogą zacząć
obowiązywać, to jednak wpisanie tej nowelizacji do wykazu prac legislacyjnych
powinno nastąpić w przyszłym roku;
 z przyczyn wskazanych poniżej w uzasadnieniu zmiana legislacyjna przepisów
stanowi jedyną realną możliwość skorzystania z przedmiotowych środków z
zabezpieczenia.
1. Stan faktyczny
1.1. Koncesja i jej cofnięcie
14 grudnia 2006 r. Minister Środowiska udzielił DPV Service sp. z o.o. (dalej:
„Przedsiębiorca”) koncesji nr 6/2006/s (dalej: „Koncesja”) na składowanie odpadów
w górotworze – Podziemnym Składowisku Odpadów „Otyń” (dalej: „PSO Otyń”)
zlokalizowanym w wyeksploatowanym złożu gazu ziemnego i ropy naftowej „Otyń”
położonym na terenie gminy Otyń, powiat nowosolski, województwo lubuskie.
W pkt 16 Koncesji ustanowiono zabezpieczenie (tj. ściśle rzecz ujmując nałożono obowiązek
ustanowienia zabezpieczenia w określonej formie) roszczeń mogących powstać wskutek
prowadzenia działalności objętej koncesją w wysokości 2.000.000 PLN w formie gwarancji
bankowej na okres trwania Koncesji (dalej: „Zabezpieczenie”).
Zgodnie z Koncesją Przedsiębiorca ustanowił Zabezpieczenie w formie gwarancji bankowej
PKO Banku Polskiego S.A. w Warszawie z dnia 8 września 2011 r. nr 7/2011 „Dobrego
wykonania działalności objętej koncesją” (dalej: „Gwarancja”), wystawionej na zlecenie
Przedsiębiorcy, której beneficjentem był Minister Środowiska (obecnie: Minister Klimatu i
Środowiska).
Decyzją z dnia 23 lipca 2015 r. (znak: DGK-II-4772-2/28284/14/AW, dalej „Decyzja”)
Minister Środowiska cofnął Przedsiębiorcy Koncesję, a następnie wskutek złożonego przez
organ koncesyjny oświadczenia o naruszeniu przez Przedsiębiorcę obowiązków
koncesyjnych(warunek zastrzeżony w Gwarancji), instytucja finansowa wypłaciła Skarbowi
Państwa kwotę zastrzeżoną w Gwarancji.
Po wpłynięciu w dniu 3 czerwca 2015 r. środków pochodzących z Gwarancji na rachunek
bankowy Ministerstwa Środowiska (obecnie: Ministerstwo Klimatu i Środowiska), kwota
ta w dniu 8 czerwca 2015 r. została w całości przekazana na centralny rachunek budżetu
państwa jako niewyodrębniona część dochodu budżetu państwa za okres od 1 do 5 czerwca
2015 r.

-- 2 of 9 --

1.2. Stan obecny
W świetle informacji znanych organowi koncesyjnemu z urzędu:
 Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w Poznaniu nadal prowadzi
postępowanie w przedmiocie egzekucji administracyjnej mającej na celu likwidację
zakładu górniczego prowadzącego PSO „Otyń”, a dodatkowo w celu efektywnego
zakończenia tego postępowania wystąpiono o ustanowienie dla Przedsiębiorcy
kuratora;
 w związku z erupcją medium złożowego (składowiskowego), jaka miała miejsce
w grudniu 2021 r., PSP zabezpieczyła teren i substancję, która wydostała się z PSO
„Otyń”, a także dokonała neutralizacji substancji na terenie dotkniętym tym
zdarzeniem, a w późniejszym okresie (luty i marzec 2022 r.) specjalistyczne
przedsiębiorstwo dodatkowo wykonało prace ziemne i porządkowe związane
z działaniami zapobiegawczymi szkodzie w środowisku w powierzchni ziemi
oraz odbiór odpadów wypompowanych po wycieku;
 w sierpniu 2024 r. w związku z interwencją władz samorządowych Otynia
dotyczącą niepokojąco wysokich odczytów ciśnienia na manometrze
zainstalowanym na głowicy odwiertu w PSO „Otyń”, Inspektor z Wojewódzkiego
Inspektoratu Ochrony Środowiska w Zielonej Górze dokonał oględzin uzbrojenia
napowierzchniowego odwiertu, w tym dwóch zamontowanych na instalacji
manometrów, na terenie PSO „Otyń”, w wyniku czego sporządzono dokumentację
zdjęciową, którą przesłano następnie do OUG w Poznaniu, a w oparciu o taką
stwierdzono, że „stan odwiertu jest prawidłowy”;
 władze samorządowe doraźnie starają się przeciwdziałać zagrożeniom związanym
z PSO „Otyń” oraz ich skutkom w oparciu o instrumenty prawne określone
w ustawie z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym.
2. Uwagi wstępne
Skomplikowany charakter sprawy wynika przede wszystkim ze zmiany stanu prawnego,
która dokonała się z dniem 1 stycznia 2012 r., w związku z wejściem w życie ustawy z dnia
9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. Nr 163, poz. 981 ze zm., dalej: „nowe
p.g.g.”), która zastąpiła ustawę z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U.
Nr 228, poz. 1947, dalej: „dawne p.g.g.”).
Istotną kwestią jest zatem fakt, że nałożenie obowiązku ustanowienia Zabezpieczenia
nastąpiło na podstawie dawnego p.g.g., podczas gdy do cofnięcia Koncesji (na podstawie
Decyzji), a także - będącego przedmiotem zainteresowania w interpelacji – zrealizowania
Gwarancji, stanowiącej formę ustanowionego w sprawie Zabezpieczenia, doszło już
w czasie obowiązywania nowego p.g.g.
Powyższe powoduje, że rozpatrując status Zabezpieczenia po wejściu w życie nowego p.g.g.
musimy brać pod uwagę tzw. przepisy przejściowe (określane czasem mianem:
intertemporalnych lub międzyczasowych), regulujące wpływ nowej albo znowelizowanej
ustawy na stosunki powstałe pod działaniem ustawy albo ustaw dotychczasowych bez
względu na to, czy do tych stosunków zamierza się stosować przepisy dotychczasowe,
przepisy nowe czy przepisy regulujące ten wpływ w sposób odmienny od przepisów
dotychczasowych i przepisów nowych.

-- 3 of 9 --

W interesującym nas zakresie zasadnicze znaczenie ma przepis art. 201 nowego p.g.g., który
wprawdzie nie odnosi się wprost do Zabezpieczenia, jednakże stanowi, że „(…) składowanie
odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych, określone
w dotychczasowych przepisach staje się (…) podziemnym składowaniem odpadów w rozumieniu
ustawy” (tj. nowego p.g.g.).
Jest to w istocie rzeczy jedyny przepis intertemporalny dotyczący podziemnego
składowania odpadów (dawnego: składowania odpadów w górotworze), który pełni rolę
wskazówki interpretacyjnej także w zakresie wszelkich elementów uregulowania takiego
rodzaju działalności, w tym również Zabezpieczenia. Jak wskazałem natomiast
w Odpowiedzi na Pismo, brak jest jakiejkolwiek odrębnej regulacji międzyczasowej samego
Zabezpieczenia.
Uzasadniając powyższe, odwołam się do publikacji, w której stwierdzono:
„Ujmując rzecz szerzej odnotować należy, że do dotychczasowej działalności będą miały
zastosowanie począwszy od 1.1.2012 r. wszelkie przepisy regulujące bądź to podziemne
bezzbiornikowe magazynowanie substancji, bądź też podziemne składowanie odpadów.”
/por. H. Schwarz, Prawo geologiczne i górnicze. Tom II. Komentarz. Wyd. 2, Warszawa 2022/
Wynika z niej, że począwszy od 1 stycznia 2012 r. wszelkie aspekty dotyczące
dotychczasowego składowania odpadów w górotworze w rozumieniu dawnego p.g.g.
w całości podlegają reżimowi nowego p.g.g., jako podziemne składowanie odpadów w jej
rozumieniu (z zastrzeżeniem uregulowania art. 222 nowego p.g.g., które do postępowań
administracyjnych niezakończonych przed wejściem w życie p.g.g. nakazuje stosować
przepisy dotychczasowe – co jednak pozostaje bez znaczenia w niniejszej sprawie), gdyż
ówcześnie w jej ramach nie było prowadzone jakiekolwiek postępowanie administracyjne).
Konsekwentnie również samo Zabezpieczenie podlega w całości regulacji nowego p.g.g.
Oznacza to dodatkowo, że z braku odmiennych uregulowań, jako część unormowania
statusu podziemnego składowania odpadów (dawnego: składowania odpadów
w górotworze) również likwidacja zakładu górniczego prowadzącego podziemne
składowisko odpadów (dawnego: zakładu górniczego prowadzącego składowisko odpadów
w górotworze) podlega regulacji nowego p.g.g.
3. Właściwość organów administracji publicznej w zakresie likwidacji zakładu
górniczego prowadzącego podziemne składowisko odpadów
Mając na uwadze, że w szeregu interpelacji i interwencji zwrócono się z pytaniem, jakie
działania podejmuje Minister Klimatu i Środowiska w celu likwidacji podziemnego
składowiska odpadów „Otyń”, chciałbym zwrócić uwagę na poniższe uregulowania nowego
p.g.g.
Na podstawie art. 129 ust. 1 p.g.g. w przypadku likwidacji zakładu górniczego, w całości
lub w części, przedsiębiorca jest obowiązany:
 zabezpieczyć lub zlikwidować wyrobiska górnicze oraz urządzenia, instalacje
i obiekty zakładu górniczego;
 przedsięwziąć niezbędne środki chroniące sąsiednie złoża kopalin;
 przedsięwziąć niezbędne środki chroniące wyrobiska sąsiednich zakładów
górniczych;

-- 4 of 9 --

 przedsięwziąć niezbędne środki w celu ochrony środowiska oraz rekultywacji
gruntów po działalności górniczej.
Co jednak istotne dla sprawy i interpelacji, to organ nadzoru górniczego (tj. właściwy
dyrektor OUG, w tym przypadku Dyrektor OUG w Poznaniu) w uzasadnionych przypadkach
może, w drodze decyzji, nakazać przedsiębiorcy wykonanie obowiązku likwidacji zakładu
górniczego lub jego oznaczonej części (tak art. 129 ust. 6 nowego p.g.g.).
Jednocześnie, wspomniana decyzja określa termin i sposób wykonania obowiązku likwidacji
zakładu górniczego lub jego oznaczonej części (tak art. 129 ust. 7 zd. 1 nowego p.g.g.), przy
czym w przypadku bezskutecznego upływu zakreślonego terminu, właściwy organ nadzoru
górniczego wszczyna postępowanie egzekucyjne.
Opisane wyżej postępowanie zostało wszczęte przez Dyrektora OUG w Poznaniu, niemniej
dotychczas nie doprowadziło do likwidacji zakładu górniczego prowadzącego PSO „Otyń”.
Należy zauważyć, że w przytoczonej procedurze ustawodawca nie przewidział żadnej roli
dla organu koncesyjnego jako organu administracji geologicznej.
Wyjaśnię dodatkowo, że ostateczne - w uproszczeniu – zakończenie działalności w zakresie
podziemnego składowania odpadów, przybiera formę likwidacji zakładu górniczego
prowadzącego podziemne składowisko odpadów. Nie chodzi tu zatem o likwidację
podziemnego składowania odpadów jako takiego, rozumianą w szczególności jako
odpompowanie całości substancji (odpadów) zatłoczonych w czasie funkcjonowania
składowiska (z wielu względów byłoby to niemożliwe), lecz przede wszystkim o likwidację
otworu wiertniczego lub odwiertu w sposób zapewniający szczelną izolację poziomów
wodnych, ropnych i gazowych.
Po odłączeniu urządzeń i instalacji, w zależności od stanu technicznego uzbrojenia
wgłębnego, likwidacja zakładu górniczego będzie zatem polegała na:
 trwałym zabezpieczeniu wylotu zlikwidowanego otworu wiertniczego
lub odwiertu;
 trwałym oznakowaniu zlikwidowanego otworu wiertniczego lub odwiertu;
 wyznaczeniu strefy ochronnej wokół zlikwidowanego otworu wiertniczego
lub odwiertu.
Oczywiście okoliczności faktyczne (środowiskowe i techniczne) mogą przesądzić
o konieczności odebrania niewielkiej części zatłoczonej uprzednio substancji (odpadów),
jednakże z zasady likwidacja zakładu górniczego prowadzącego podziemne składowisko
odpadów z całą pewnością nie polega na odpompowaniu substancji (odpadów)
zatłoczonych w czasie funkcjonowania składowiska.
Nie zmienia to jednak w niczym tego, że to dyrektor właściwego OUG posiada w tym
zakresie specjalistyczną wiedzę i kompetencje, nie pozostawiając pola do działania Ministra.
4. Problematyka spornego Zabezpieczenia
4.1. Właściwość w sprawie Zabezpieczenia
Wywołujące natomiast daleko posunięte wątpliwości Zabezpieczenie w formie Gwarancji
zostało ustanowione na podstawie art. 17 ust. 3 w zw. z art. 17 ust. 1 dawnego p.g.g.,
w świetle którego w koncesji na działalność w zakresie składowania odpadów

-- 5 of 9 --

w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych, udzielenie koncesji było
obowiązkowo uzależnione od ustanowienia zabezpieczenia roszczeń, mogących powstać
wskutek wykonywania działalności objętej koncesją.
Dawne p.g.g. przewidywało natomiast dwa alternatywne sposoby wykorzystania
Zabezpieczenia:
 jak stanowił art. 82 p.g.g., w uzasadnionych przypadkach koszty wykonania
obowiązków związanych z likwidacją zakładu górniczego mogły być pokryte
z zabezpieczenia ustalonego w koncesji, przy czym dawne p.g.g. nie regulowało
w jakikolwiek sposób procedury orzekania w sprawie pokrycia tych kosztów,
w szczególności nie wskazywało wyraźnie organu właściwego w tych sprawach;
 na podstawie art. 95 ust. 3 w zw. z art. 97 ust. 1 dawnego p.g.g., sąd powszechny
w sprawie o naprawienie szkód (tzw. górniczych) mógł w uzasadnionych
przypadkach orzec, że odszkodowanie może być wypłacone z zabezpieczenia
ustalonego zgodnie z art. 17 dawnego p.g.g.
Po wejściu w życie nowego p.g.g. odpowiednikiem art. 17 dawnego p.g.g. stał się przepis
art. 28 ust. 1 nowego p.g.g., zgodnie z którym koncesji na podziemne składowanie odpadów
udziela się pod warunkiem ustanowienia zabezpieczenia roszczeń mogących powstać
wskutek wykonywania takiej działalności.
Jednocześnie, jedyną wyrażoną wprost podstawą wykorzystania Zabezpieczenia na gruncie
nowego p.g.g. stał się natomiast przepis art. 151 ust. 4 nowego p.g.g., zgodnie z którym
w związku z postępowaniem przed sądem powszechnym, jeżeli przedsiębiorca uchyla się
od wykonania ugody lub wyroku nakazującego naprawę szkód wyrządzonych ruchem
zakładu górniczego, koszt wykonania zastępczego może zostać pokryty z zabezpieczenia,
o którym mowa w art. 28 nowego p.g.g.
Mając na względzie uwagi dotyczące przepisów intertemporalnych (por. pkt. 2.), skoro
przepis art. 28 ust. 1 (a także jego odpowiednik stanowiący regulację art. 17 ust. 3
w zw. z art. 17 ust. 1 dawnego p.g.g.) stanowią część unormowania działalności polegającej
na podziemnym składowaniu odpadów (dawniej: składowanie odpadów w górotworze,
w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych), to na podstawie art. 201 nowego p.g.g.
do Zabezpieczenia stosujemy „wszelkie przepisy regulujące podziemne składowanie odpadów”
(tzn. przepisy nowego p.g.g.), jak to ujęto w cytowanym wyżej komentarzu autorstwa H.
Schwarza.
W konsekwencji oznacza to, że od wejścia w życie nowego p.g.g., tj. od dnia 1 stycznia
2012 r., jedynym dopuszczonym przez prawo wprost sposobem wykorzystania
Zabezpieczenia stał się przepis art. 151 ust. 4 nowego p.g.g., który wskazuje sąd
powszechny jako właściwy w tej sprawie.
Stanowisko takie znajduje odzwierciedlenie w fachowej literaturze przedmiotu,
w szczególności odwołując się znów do pozycji H. Schwarza należy wskazać, że:
„W istocie, brak jakichkolwiek innych regulacji prawnych przy jednoczesnym brzmieniu art. 82
PrGeolGórn94 (dawne p.g.g. – wg mojego systemu skrótów) dawał podstawy do przyjęcia
szerszego zakresu korzystania z ustanowionego zabezpieczenia. Jednakże w oparciu o obecne
PrGeolGórn (nowe p.g.g. – wg mojego systemu skrótów) uznać należy, że wolą ustawodawcy było

-- 6 of 9 --

ograniczenie możliwości zaspokojenia się z przedmiotu zabezpieczenia jedynie w zakresie
roszczeń cywilnoprawnych.”
4.2. Realizacja Gwarancji
Organ koncesyjny dochował należytej staranności, żeby jego działania podjęte w 2015 r.
w zakresie zrealizowania Gwarancji, której to formę przyjęło Zabezpieczenie, opierały się
na wiarygodnych podstawach prawnych. Wypracowane wówczas rekomendacje (dalej:
„Rekomendacje”) wskazały na konieczność jak najszybszego pobrania wspomnianej
Gwarancji na konto bankowe Ministerstwa Środowiska. Przy czym środki
te zakwalifikowano jednoznacznie jako tzw. dochód publiczny (art. 5 ust. 2 pkt 7 ustawy
z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, Dz. U. 2013, poz. 885 ze zm.). Tym
samym przesądzono, że przedmiotowa kwota 2.000.000 zł nie może być przeznaczona
na ewentualne wydatki, które będą konieczne w związku z eliminacją skutków
nienależytego wykonywania działalności koncesyjnej przez podmiot DPV Service Sp. z o.o.
W celu wyjaśnienia zastrzeżeń, wyrażonych w kierowanych do organu koncesyjnego
pismach zainteresowanych (niezależnie od treści interpelacji), chciałbym zauważyć,
że opisując domniemane zaniechania organu koncesyjnego, w przestrzeni publicznej często
stawiane są krzywdzące zarzuty, wynikające najpewniej z niezrozumienia istoty
Zabezpieczenia, które przybrało w sprawie postać Gwarancji.
Z tej perspektywy przypomnieć należy, że Zabezpieczenie w świetle art. 28 nowego p.g.g.
(art. 17 dawnego p.g.g.) można rozpatrywać w różnorakim sensie:
 w sferze administracyjnoprawnej, w ramach której nakłada się obowiązek
ustanowienia zabezpieczenia, a następnie może nastąpić określenie terminu
wygaśnięcia obowiązku zabezpieczenia, określenie sposobu „zaspokojenia
roszczeń” z ustanowionego zabezpieczenia, czy też wreszcie zwrot ustanowionego
zabezpieczenia, o ile ustawodawca w ogóle przewidział takie elementy procedury,
co w przypadku dwóch ostatnich nie ma miejsca na gruncie nowego p.g.g.;
 w sferze cywilnoprawnej, w ramach której na zlecenie Przedsiębiorcy instytucja
finansowa zaciągnęła zobowiązanie w formie Gwarancji (jako formy nałożonego
wcześniej obowiązku ustanowienia Zabezpieczenia), a następnie organ koncesyjny
złożył oświadczenie o wezwaniu do zapłaty, stwierdzające, że Przedsiębiorca nie
wywiązał się ze swoich zobowiązań wynikających z udzielonej Koncesji,
co w niniejszej sprawie miało swoje oparcie w Rekomendacjach;
 w sferze szeroko pojmowanego prawa publicznego (mam tu na myśli jego aspekt
finansów publicznych), problem sprowadza się natomiast do podawanego
w wątpliwość przekazania kwoty 2.000.000 zł, pochodzących z Gwarancji,
na centralny rachunek budżetu państwa jako niewyodrębniona część dochodu
budżetu państwa za okres od 1 do 5 czerwca 2015 r., co w niniejszej sprawie miało
swoje oparcie w Rekomendacjach.
W konsekwencji, sam fakt, że Minister doprowadził swym oświadczeniem do wypłaty
na rzecz Skarbu Państwa kwoty oznaczonej w Gwarancji (2.000.000 zł), nie oznacza,
że po uznaniu rachunku bankowego Ministerstwa, niejako automatycznie miałby otrzymać
kompetencję dookreślenia sposobu „zaspokojenia roszczeń” z ustanowionego zabezpieczenia

-- 7 of 9 --

(w szczególności w celu likwidacji zakładu górniczego), czy tym bardziej o zwrocie
ustanowionego zabezpieczenia. Takie kompetencje nie zostały bowiem przewidziane
dla Ministra w nowym p.g.g.
Niektórzy z zainteresowanych w sprawie, nie bacząc w żaden sposób na przepisy prawa,
ignorują najwyraźniej fakt, że regulacja typowego zabezpieczenia w prawie
administracyjnym obejmuje przynajmniej następujące jego fazy (etapy):
 nałożenie obowiązku ustanowienia zabezpieczenia;
 określenie sposobu „zaspokojenia roszczeń” z ustanowionego zabezpieczenia;
 ewentualny zwrot niewykorzystanego zabezpieczenia na rzecz uprawnionego.
W świetle powyższego, mając na względzie regulację nowego p.g.g., wprawdzie organ
koncesyjny miał (i nadal ma) podstawę prawną do nałożenia obowiązku ustanowienia
zabezpieczenia, niemniej od wejścia w życie nowego p.g.g. nie ma natomiast przyznanych
wprost w ustawie kompetencji do określenia sposobu „zaspokojenia roszczeń”
z ustanowionego zabezpieczenia, czy też ewentualnego zwrotu niewykorzystanego
zabezpieczenia na rzecz uprawnionego. Nie wyklucza to oczywiście możliwości
dochodzenia przez uprawnionego faktycznego zwrotu przed sądem powszechnym
na zasadach ogólnych prawa cywilnego.
Dodać należy, że nawet wspomniany wyżej art. 82 dawnego p.g.g. (ustanawiający
teoretyczną możliwość pokrycia kosztów wykonania obowiązków związanych z likwidacją
zakładu górniczego z zabezpieczenia) nie regulował przecież w istocie rzeczy ani procedury
ani organu właściwego w takiej sprawie. Dodatkowo, z uwagi na treść art. 201 nowego
p.g.g. trudno brać pod uwagę możliwość jego zastosowania w sprawie PSO „Otyń”, skoro
z woli ustawodawcy jedyna forma „zaspokojenia roszczeń” z zabezpieczenia jest obecnie
określona w art. 151 ust. 4 nowego p.g.g. (tj. w związku z postępowaniem sądowym
ws. tzw. szkód górniczych).
Z braku innych wskazań, kwota Gwarancji została natomiast w dniu 8 czerwca 2015 r.
zadysponowana na centralny bieżący rachunek budżetu państwa zgodnie z Rekomendacją.
W rezultacie bieżących konsultacji z pracownikami Ministerstwa Finansów (dalej: „MF”),
ustalono natomiast, że z perspektywy MF te środki nie istnieją jako zabezpieczenie,
bo stanowiły po prostu część strumienia dochodów publicznych. Nie zostały przy tym
w żaden sposób oznaczone, a w rezultacie zostały już w istocie wydatkowane jako środki
publiczne. Wobec wcześniejszych uwag, dotyczących braku podstawy prawnej
dookreślenia sposobu „zaspokojenia roszczeń” z ustanowionego zabezpieczenia, pomijam
natomiast ocenę zasadności dochodzenia od MF ewentualnego zwrotu nadpłaty dochodów
publicznych w tym zakresie.
5. Uwagi końcowe
Jednocześnie pragnę zapewnić, że niezależnie od wspomnianych w odpowiedzi na pismo
planów legislacyjnych (których rezultat i koniec trudno dziś przewidzieć), od dłuższego
czasu, podległy mi Departament Geologii (DGL) prowadził prace koncepcyjne dotyczące
potencjalnych alternatywnych działań w celu „uruchomienia” przedmiotowych środków
z Gwarancji na cele likwidacji zakładu górniczego.

-- 8 of 9 --

Odwołując się jednak do określonej w art. 7 Konstytucji RP zasady praworządności, należy
pamiętać, że w świetle przytoczonych powyżej przepisów dawnego p.g.g., a przede
wszystkim nowego p.g.g., próba podjęcia alternatywnych sposobów załatwienia
przedmiotowej sprawy na drodze administracyjnoprawnej przed organem koncesyjnym
naraża organ koncesyjny na skuteczne stawianie mu zarzutu działania bez podstawy
prawnej i poza granicami prawa, skoro wola ustawodawcy na gruncie nowego p.g.g. wydaje
się być wyrażona w stanowczy sposób (por. pkt 4.1.).
W konsekwencji, pomijając nawet kwestię przelania kwoty pochodzącej z Gwarancji
na centralny bieżący rachunek budżetu państwa jako dochodu budżetu państwa, trudno
byłoby nawet deklarować, że wspomniane prace koncepcyjne mogą doprowadzić
do przyjęcia miarodajnej ścieżki postępowania administracyjnego, w ramach której to organ
koncesyjny miałby posiadać kompetencje do wypowiadania się w procedurze
administracyjnoprawnej o sposobie wydatkowania przedmiotowych środków
(tj. ws. określenia sposobu „zaspokojenia roszczeń” z ustanowionego zabezpieczenia).
Z poczynionych wyżej uwag jednoznacznie wynika, że przyczyną problemów
z wykorzystaniem środków pieniężnych z Gwarancji był określony stan regulacji prawnej,
pozbawiający organ koncesyjny kompetencji, które intuicyjnie i w odczuciu społecznym
powinny mu przynależeć. Właściwym adresatem kierowanych do organu koncesyjnego
zastrzeżeń w tej sprawie powinny być zatem instytucje państwa, których działanie
doprowadziło do przyjęcia zrekonstruowanej wyżej na gruncie nowego p.g.g. woli
ustawodawcy (por. ponownie pkt 4.1.).
Proszę o przyjęcie ze zrozumieniem powyższych wyjaśnień i niewyciąganie zbyt
pochopnych wniosków ze stanowiska prezentowanego w sprawie przez niektórych
zainteresowanych, gdyż najwyraźniej opiera się ono na opacznym zrozumieniu roli organu
koncesyjnego w przedmiotowej sprawie, a dodatkowo jest oderwane od ustalonego
w sprawie stanu prawnego.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Galos
Podsekretarz Stanu - Główny Geolog Kraju
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/

-- 9 of 9 --