DEW‐WES.055.7.2024.TSG
Warszawa, 18 października 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 5042
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posłanek na Sejm RP Pani Marii Koc i Pani Marzeny Anny
Machałek w sprawie braków w zakresie zatrudnienia w szkołach psychologów.
Szanowne Panie Posłanki,
Ministerstwo Edukacji Narodowej zainicjowało działania, których celem była poprawa dostępu
do pomocy psychologiczno‐pedagogicznej dla dzieci i młodzieży. Działania te obejmowały w szczególności
określenie w przepisach standardu zatrudniania nauczycieli specjalistów w przedszkolach i szkołach polegające
m.in. na wprowadzeniu − po raz pierwszy w przepisach prawa – obowiązku zatrudnienia
w przedszkolu lub szkole nauczycieli specjalistów, w tym psychologa i pedagoga specjalnego oraz przygotowanie
kadr do pracy w środowisku zróżnicowanym pod względem potrzeb edukacyjnych
Wprowadzenie standardów zostało rozłożone na dwa etapy: I etap1 od 1 września 2022 r. ‐ do 31 sierpnia 2024
r. ‐ obowiązywały niższe, przejściowe wartości standardów.
W II etapie2 , od 1 września 2024 r., obowiązują standardy docelowe.
MEN monitoruje zatrudnienie nauczycieli specjalistów za pośrednictwem Systemu Informacji Oświatowej (SIO).
W roku szkolnym 2024/2025 liczba etatów psychologów w szkołach i placówkach objętych standardem
zatrudnienia specjalistów wzrosła o blisko 2 tys. etatów (+ 18,6 %), z 10 548,30 etatów w roku szkolnym
2023/2024 do 12 508,28 w bieżącym roku szkolnym.
Ogólna liczba nauczycieli specjalistów wzrosła o ponad 4,8 tys. etatów ‐ z 46 604,17 (na 30.09.2023 r.)
do 51 466,97 w bieżącym roku szkolnym (+ 10,4 %).
1
Zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 12 maja 2022 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. z 2022 r. poz. 1116).
2
Zgodnie z art. 2 pkt 1‐2 ww. ustawy.

-- 1 of 7 --

telefon: + 48 22 34 74 100 al. J.Ch. Szucha 25
adres email: sekretariat.b.nowacka@men.gov.pl 00‐918 Warszawa
gov.pl/edukacja
Tabela 1. Liczba etatów nauczycieli specjalistów
Lp. Specjalista
Dane z SIO na 30.09.2023 r. Etaty
Specjalista
Dane z SIO na 15.10.2024 r.
Etaty
1. Pedagog 12 219,28 Pedagog 12 292,76
2. Psycholog 10 548,30 Psycholog 12 508,28
3. Logopeda 9 783,12 Logopeda 10 374,36
4. Terapeuta pedagogiczny 1 960,01 Terapeuta pedagogiczny 2 231,91
5. Pedagog specjalny 12 093,46 Pedagog specjalny 14 059,66
6.
Razem 46 604,17 Razem 51 466,97
Tabela 2. Dane o liczbie szkół z psychologiem lub bez w podziale na województwa. Według stanu bazy SIO na
15.10.2024.
Organ
prowadzący
JST Ministrowie Pozostałe osoby
fizyczne i prawne Razem
Województwo Brak
psychologa Jest psycholog Brak
psychologa
Jest
psycholog Brak psychologa Jest
psycholog Brak psychologa Jest
psycholog
Razem liczba
placówek
DOLNOŚLĄSKIE 133 676 2 6 94 100 229 782 1 011
KUJAWSKO‐
POMORSKIE
99 594 2 13 80 67 181 674 855
LUBELSKIE 101 732 4 10 73 127 178 869 1 047
LUBUSKIE 76 255 1 8 27 27 104 290 394
ŁÓDZKIE 218 646 1 11 94 83 313 740 1 053
MAŁOPOLSKIE 221 1 199 4 6 123 170 348 1 375 1 723
MAZOWIECKIE 210 1 504 3 12 246 269 459 1 785 2 244
OPOLSKIE 50 315 0 2 28 48 78 365 443
PODKARPACKIE 234 784 1 9 78 60 313 853 1 166
PODLASKIE 115 269 3 7 49 46 167 322 489
POMORSKIE 122 605 1 5 78 120 201 730 931
ŚLĄSKIE 168 1 233 1 12 110 177 279 1 422 1 701
ŚWIĘTOKRZYSKIE 37 431 1 7 60 73 98 511 609
WARMIŃSKO‐
MAZURSKIE
109 391 1 5 64 54 174 450 624
WIELKOPOLSKIE 221 994 0 12 154 133 375 1 139 1 514
ZACHODNIO‐
POMORSKIE
96 395 3 7 77 58 176 460 636
Razem 2 210 11 023 28 132 1 435 1 612 3 673 12 767 16 440
Tabela obrazuje zestawienie braków w zatrudnieniu psychologów w szkołach według województw,
a dla województwa mazowieckiego – powiatów, na dzień 15.10.2024 r. W obecnym roku szkolnym
liczba szkół bez psychologa zmniejszyła się
w porównaniu do roku 2023/2024 o ok. 0,9 tys.
Brakuje psychologa obecnie w ok. 3,6 tys. szkół objętych standaryzacją, a w roku szkolnym
2023/2024 brakowało w ok. 4,5 tys.

-- 2 of 7 --

telefon: + 48 22 34 74 100 al. J.Ch. Szucha 25
adres email: sekretariat.b.nowacka@men.gov.pl 00‐918 Warszawa
gov.pl/edukacja
Tabela 3. Dane o liczbie nauczycieli psychologów w podziale na powiaty w województwie mazowieckim.
Według stanu bazy SIO na 15.10.2024.
MEN dostrzega problem dotyczący zatrudnienia psychologów w polskich szkołach i podjęło
działania, których celem jest poprawa dostępu do pomocy psychologiczno‐pedagogicznej dla dzieci
i uczniów. Działania te obejmowały w szczególności:
1) prowadzenie monitorowania zatrudnienia za pośrednictwem Systemu Informacji
Oświatowej (SIO). Dodatkowo w Strefie Pracownika SIO powstał raport dla szkół
i placówek oświatowych, kuratoriów oświaty oraz jednostek samorządu terytorialnego. W
raporcie generowane są dane dotyczące bieżącej sytuacji zatrudniania nauczycieli
specjalistów,
2) monitorowanie zapotrzebowania kadrowego szkół na podstawie ogłoszeń
o wolnych miejscach pracy, udostępnianych na stronach kuratoriów oświaty3 ,
3) przygotowanie kadr do pracy w środowisku zróżnicowanym pod względem potrzeb
edukacyjnych,
4) planowanie działań legislacyjnych.
3
Od 2017 r. dyrektorzy szkół zobowiązani są przepisami ustawy informować kuratorów o wakatach, a kuratorzy informacje
te upubliczniają w celu wsparcia ruchu kadrowego w szkołach. Etapowe wdrażanie standardów przewiduje stopniowe
zwiększanie wymiaru zatrudniania w kolejnych latach, stąd dyrektorzy szkół i placówek wykazują zwiększone
zapotrzebowanie na nauczycieli specjalistów.

-- 3 of 7 --

telefon: + 48 22 34 74 100 al. J.Ch. Szucha 25
adres email: sekretariat.b.nowacka@men.gov.pl 00‐918 Warszawa
gov.pl/edukacja
W zakresie przygotowanie kadr do pracy w środowisku zróżnicowanym pod względem potrzeb
edukacyjnych i planowanych działań legislacyjnych , podejmowanych jest wiele działań m. in.:
1. Zlecenie realizacja przez MEN we współpracy z UNICEF projektu pn. „Szkoła dostępna dla
wszystkich" (Accesssible School for All)4
We współpracy z Instytutem Badań Edukacyjnych (IBE) i UNICEF5 , którego celem jest podnoszenie
kompetencji nauczycieli specjalistów, w tym psychologów.
Szkolenia oparte są na nowatorskiej koncepcji „uczenia się w działaniu”. Zakres merytoryczny
szkoleń dotyczy pracy uwzględniającej zróżnicowanie potrzeb rozwojowych
i edukacyjnych uczniów. W części praktycznej projektu nauczyciele specjaliści prowadzą,
w ramach swojej codziennej pracy, działania, podczas których wdrażają rozwiązania metodyczne,
diagnostyczne, dydaktyczne i terapeutyczne, określone jako „interwencje”. Projekt ma również
komponent badawczy i ewaluacyjny, a wyniki otrzymane w rezultacie tych działań zostaną
wykorzystane do stworzenia banku praktyk sprawdzonych empirycznie, które zostaną
udostępnione wszystkim nauczycielom‐specjalistom.
2. Bezpłatne studia podyplomowe dla psychologów
Dla absolwentów studiów psychologicznych, którzy nie posiadają przygotowania pedagogicznego
ministerstwo przygotowało ofertę bezpłatnych, finansowanych z budżetu ministerstwa,
kwalifikacyjnych studiów podyplomowych na kierunku „Psychologia edukacyjna z przygotowaniem
pedagogicznym” 6 . Aktualnie przygotowywana jest III edycja studiów podyplomowych
kwalifikacyjnych, w tym na kierunku „Psychologia edukacyjna
z przygotowaniem pedagogicznym”, przewidziana do realizacji przez 10 uczelni.
3. Poprawa warunków pracy psychologów w szkołach
MEN podjął współpracę z Ogólnopolskim Związkiem Zawodowym Psychologów w zakresie
przygotowania materiału informacyjnego dotyczącego zadań i roli psychologa szkolnego wraz z
rekomendacji dotyczącymi praktycznego stosowania przepisów wraz z propozycjami materiałów,
które mogą wspomóc dyrektorów i organy prowadzące przedszkola i szkoły we właściwej
organizacji pracy psychologów oraz tworzenia im warunków pracy umożliwiających udzielanie
skutecznej pomocy.
4. Ustalenie w roku szkolnym 2024/2025 kierunku realizacji polityki oświatowej państwa
dotyczącego ochrony zdrowia psychicznego dzieci/uczniów pn. „Wspieranie dobrostanu
dzieci i młodzieży, ich zdrowia psychicznego. Rozwijanie
u uczniów i wychowanków empatii i wrażliwości na potrzeby innych. Podnoszenie
jakości edukacji włączającej i umiejętności pracy z zespołem zróżnicowanym”
Ustalony kierunek ma na celu:
o zapewnienie wysokiej jakości edukacji w zróżnicowanym środowisku
przedszkola/szkoły/placówki,
o tworzenie bezpiecznego i wspierającego środowiska społecznego, sprzyjającego
uczestnictwu i dostępności oraz włączaniu wszystkich dzieci/uczniów,
o wzmacnianiu potencjału zdrowia psychicznego dzieci i uczniów przy udziale szerokiej
współpracy przedszkola/szkoły/placówki, rodziny i innych instytucji
w środowisku lokalnym w zapewnieniu wielostronnych oddziaływań pomocowych.
4 https://ibe.edu.pl/pl/szkola‐dostepna‐dla‐wszystkich‐opis‐projektu
5 Projekt realizowany w latach 2023‐2025. Do udziału w projekcie zaproszonych zostało ponad 500 placówek edukacyjnych
(szkół, przedszkoli, poradni psychologiczno‐pedagogicznych, placówek doskonalenia nauczycieli) oraz 1120 zatrudnionych
w nich nauczycieli specjalistów, którzy dzięki udziałowi w projekcie zostaną przygotowani do pełnienia funkcji doradcy ds.
dostępności uczenia i obejmą wsparciem ponad 11 tysięcy nauczycieli i 30 tys. dzieci.
6 Kształcenie na tym kierunku j prowadzono w latach 2023/2024 na 4 uczelniach: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w
Poznaniu, Uniwersytet Marii Curie‐Skłodowskiej w Lublinie, Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie.

-- 4 of 7 --

telefon: + 48 22 34 74 100 al. J.Ch. Szucha 25
adres email: sekretariat.b.nowacka@men.gov.pl 00‐918 Warszawa
gov.pl/edukacja
o budowanie sieci wsparcia społecznego, więzi ze szkołą, jako czynnika ochronnego przed
rozwojem zaburzeń psychicznych.
Ustalony kierunek realizacji polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2024/2025 zobowiązuje
publiczne placówki doskonalenia o zasięgu ogólnokrajowym do realizacji doskonalenia nauczycieli
w tym zakresie, a dyrektorów szkół do uwzględnienia tego zagadnienia w nadzorze pedagogicznym.
5. Udział w pracach nad nową ustawą o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym
psychologów
Zawód psychologa jest zaliczany do zawodów zaufania publicznego, o którym mowa
w art. 17 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, dla którego istnieją uregulowania rangi ustawowej
powołujące samorząd zawodowy, w związku z powyższym przepisy nowej ustawy powinny
uwzględniać zgłaszane przez psychologów szkolnych problematyczne kwestie związane z pracą
psychologów w oświacie m.in. dostępność do dokumentacji psychologicznej przez osoby
niebędące psychologami, kwestie poufności i tajemnicy zawodowej.
W tym celu MEN współpracuje z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
aby przepisy ustawy uwzględniały specyfikę pracy w oświacie i stwarzały pozytywne środowisko do
podejmowania pracy przez nauczycieli psychologów.
6. Zlecenie IBE realizacji projektu pn. „Wspieranie dostępności edukacji dla dzieci
i młodzieży”
Projekt realizowany jest w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego
(FERS). Głównym celem projektu jest wypracowanie i zwalidowanie rozwiązań metodycznych i
organizacyjnych wspierających dostępność edukacji dla dzieci i młodzieży,
a także rozwijanie kompetencji kadr systemu oświaty w obszarze pracy z dziećmi/uczniami
z uwzględnieniem zróżnicowania ich potrzeb edukacyjnych i rozwojowych. W ramach projektu
powstały (październik 2024 r.) poradniki dla nauczycieli i nauczycielek:
1) pt. „Projektowanie Uniwersalne w Edukacji (UDL); poradnik ma na celu przedstawienie
podstawowych założeń UDL i ukazanie zasadności ich stosowania
w kontekście prawa o dostępności, a przede wszystkim ma stanowić pomoc
dla nauczycieli, w zrozumieniu istoty projektowania uniwersalnego w edukacji
i wskazaniu ścieżek, które pozwolą na wprowadzenie UDL do praktyki nauczania;
2) pt. „Racjonalne usprawnienia w edukacji”; poradnik jest wsparciem w procesie
wypełnienia obowiązków przeszkoli, szkół i placówek wynikających z przepisów prawa7 .
Podmiot publiczny ma obowiązek zapewnia dostępności osobom ze szczególnymi
potrzebami przez stosowanie uniwersalnego projektowania lub racjonalnych usprawnień.
Podmiot publiczny w ramach zapewniania dostępności osobom ze szczególnymi
potrzebami podejmuje także działania mające na celu:
1) uwzględnianie ich potrzeb w planowanej i prowadzonej przez ten podmiot działalności;
2) usuwanie barier, a także zapobieganie ich powstawaniu.
7. Realizacja, w partnerstwie z SGH, projektu FERS pn. „Przygotowanie kompleksowego
wsparcia poradni psychologiczno‐pedagogicznych”8
MEN we współpracy ze Szkołą Główną Handlową, z poradniami oraz ich organami prowadzącymi,
przygotował propozycję koncepcji rozwoju poradnictwa psychologiczno‐pedagogicznego w celu
poprawy jakości i dostępności świadczonego przez te instytucje wsparcia. Wypracowane kierunki
7 Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz.U. 2019 poz. 1696).
8 https://fersdlaporadni.sgh.waw.pl/.

-- 5 of 7 --

telefon: + 48 22 34 74 100 al. J.Ch. Szucha 25
adres email: sekretariat.b.nowacka@men.gov.pl 00‐918 Warszawa
gov.pl/edukacja
rozwoju będą następnie wdrażane w ramach projektów towarzyszących, w których planowane jest
wsparcie – finansowe i merytoryczne – poradni psychologiczno‐pedagogicznych.
W roku 2024/2025 planowana jest realizacja m.in. następujących działań:
o konsultacja opracowanej koncepcji rozwoju poradnictwa psychologiczno‐pedagogicznego
i z pracownikami poradni psychologiczno‐pedagogicznych oraz organów prowadzących te
poradnie w ramach projektu pn. „Przygotowanie kompleksowego wsparcia poradni
psychologiczno‐pedagogicznych”9 , realizowanego przez Ministerstwo Edukacji
Narodowej (Lider) oraz Szkołę Główną Handlową w Warszawie (Partner),
o doposażenie poradni w sprzęt, po rozstrzygnięciu konkursu na wybór realizatora projektu
grantowego (do końca października br.) 10 ;
o kontynuacja szkoleń i spotkań warsztatowych dla pracowników poradni,
o zorganizowanie konferencji poświęconej wdrażaniu oceny funkcjonalnej i zmian
w kulturze pracy poradni,
o prace nad przygotowaniem systemu informatycznego wspierającego działalność poradni,
który będzie: (1) obejmować m. in. dostęp do narzędzi diagnostycznych oraz
funkcjonalności wspierające funkcjonowanie poradni, w tym kontakt z osobami będącymi
klientami poradni, (2) nieodpłatny dla użytkowników i odciąży psychologów od czynności
biurokratycznych.
8. Zlecenie realizacji przez ORE projektu FERS pn. „Budowa skoordynowanego systemu
pomocy specjalistycznej opartego na SCWEW”
Działania dotyczą poprawy dostępności usług edukacyjnych dla uczniów ze zróżnicowanymi
potrzebami edukacyjnymi we współpracy z Specjalistycznymi Centrami Wspierającymi Edukację
Włączającą (SCWEW).
Z doświadczeń, wynikających z pilotażowego wdrożenia modelu SCWEW (23 jednostki)
w latach 2021–2023 wynika, że działania te są pozytywnie ocenione przez szkoły ogólnodostępne
jako wspierające w rozwijaniu kompetencji nauczycieli i pracowników niepedagogicznych w
odpowiadaniu do indywidulane potrzeby edukacyjne uczniów.
Wdrożenie modelu SCWEW do praktyki edukacyjnej przyczyni się do wzmocnienia kompetencji
kadry pedagogicznej, w tym specjalistów i zapewni szkołom dostęp do sprzętu specjalistycznego,
niezbędnego do wspierania wszechstronnego rozwoju dziecka w rejonie objętym działaniem
SCWEW. Planowane działania:
o konkurs grantowy, który ma na celu utworzenie docelowo 285 SCWEW w całym kraju
(2024 r. – 120), które będą obejmować wsparciem kadrę przedszkoli i szkół
ogólnodostępnych,
o budowanie celowanego wsparcia, bazując na specjalistycznych zasobach kadry
przedszkoli i szkół specjalnych,
o osiąganie poprawy warunków funkcjonowania wszystkich uczniów działając
w relacji z innymi osobami i środowiskami,
o identyfikacja potrzeb odbiorców (przedszkoli i szkół), rozpoznanie zasobów środowiska
lokalnego, poznanie partnerów w działaniu (poradnie psychologiczno‐pedagogiczne,
placówki doskonalenia nauczycieli, OWiT‐y), rozmowa z organem prowadzącym.
o możliwości współpracy pomiędzy SCWEW a podmiotami działającymi na rzecz dziecka i
rodziny, współdziałanie w środowisku lokalnym,
o funkcjonowaniem wypożyczalni sprzętu specjalistycznego, zasoby wypożyczalni
gwarantują przedszkolom i szkołom dostęp do nowoczesnych technologii. Eksperci
9 Nr FERS.01.06‐IP.05‐0001/23.
10 Poziom dofinansowania projektu w ramach konkursu (ze środków EFS i środków budżetu państwa) wynosi 100%. W
ramach konkursu nie przewidziano możliwości wniesienia wkładu własnego beneficjenta.

-- 6 of 7 --

telefon: + 48 22 34 74 100 al. J.Ch. Szucha 25
adres email: sekretariat.b.nowacka@men.gov.pl 00‐918 Warszawa
gov.pl/edukacja
SCWEW wspierają nauczycieli w doborze sprzętu najlepiej odpowiadającego
na indywidualne potrzeby uczniów i wynikające z potrzeb zróżnicowanego zespołu;
9. Planowane prace legislacyjne na rzecz zwiększenia dostępności psychologów
W MEN trwają prace nad przygotowaniem zmiany przepisów w celu poszerzenia kręgu osób, które
ukończyły studia magisterskie na kierunku psychologia i posiadają przygotowanie
do pracy z dziećmi i młodzieżą 11 , a tym samym mogłyby zostać zatrudnione na stanowisku
nauczyciela psychologa. Planowane zmiany dotyczą rozporządzenia w sprawie kwalifikacji
wymaganych od nauczycieli. W porozumieniu z Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego,
zaproponowane zostaną również zmiany rozporządzenia w sprawie standardu kształcenia
przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela, dotyczące opisu wymagań w zakresie
przygotowania pedagogicznego psychologów, który umożliwiałby uznanie kwalifikacji do pracy w
oświacie szerszej grupie absolwentów studiów psychologicznych.
MEN analizuje również możliwość szerszego stosowania w przedszkolach i szkołach przepisu art.
22 ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela, który daje możliwość zatrudniania nauczycieli, w tym
nauczycieli psychologów, w więcej niż jednej szkole/przedszkolu
w ramach jednego stosunku pracy, na zasadzie uzupełniania tygodniowego obowiązkowego
wymiaru zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych. Rozważana jest modyfikacja
tego przepisu, tak aby umożliwić zatrudnienie nauczyciela psychologa w więcej niż jednej
szkole/przedszkolu w ramach jednego stosunku pracy, także wówczas, gdy
w żadnej z tych jednostek nie posiada co najmniej ½ obowiązkowego wymiaru zajęć. Mogłoby to
pomóc rozwiązać problem z dostępnością psychologów w przedszkolach i szkołach
w małych miejscowościach, w małych przedszkolach i szkołach, gdzie minimalny wymiar etatu
psychologa na to przedszkole/szkołę jest niższy niż 0,5 etatu, co uniemożliwia rozpoczęcie awansu
zawodowego i w związku z tym często brakuje chętnych do pracy
na takich warunkach.
Z poważaniem
Z upoważnienia
Ministra Edukacji
Izabela Ziętka
Podsekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
11 Przygotowanie pedagogiczne jest niezbędne do zajmowania stanowiska nauczyciela, co wynika z art. 9 ust. 1
pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela. Określone w przepisach wymagania dotyczące kwalifikacji
nauczyciela psychologa obejmują nie tylko ukończenie studiów I i II stopnia lub jednolitych studiów magisterskich na
kierunku psychologia, ale także przygotowanie pedagogiczne dla psychologów, które zostało określone w przepisach
rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia
przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela . Przygotowanie pedagogiczne dla psychologów może zostać
uwzględnione w programie studiów na kierunku psychologia i uzyskane w trakcie studiów na kierunku psychologia. Jeśli
jednak nie jest to uwzględnione w procesie kształcenia, konieczne jest wówczas uzyskanie takiego przygotowania w ramach
kształcenia podyplomowego (co najmniej 3 semestry).

-- 7 of 7 --