Interpelacja w sprawie zaniechań Wód Polskich w opróżnianiu zbiorników przeciwpowodziowych przed powodzią
Treść wystąpienia poselskiego
Treść wystąpienia poselskiego jest w trakcie pobierania...
Podsekretarz stanu Przemysław Koperski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 29 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (8)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12625 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-8.054.5.2024
Warszawa, 21 sierpnia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 5034 Posłanki na Sejm RP Pani Marii Koc, w sprawie
zarzutu zaniechań Wód Polskich w opróżnianiu zbiorników przeciwpowodziowych przed
powodzią, przedstawiam następujące stanowisko.
W związku z prognozami hydrologicznymi i meteorologicznymi, otrzymanymi z Instytutu
Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowego Instytutu Badawczego (IMGW – PIB)
oraz możliwością utworzenia się wezbrania, Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody
Polskie (PGW WP) w dniu 10 września 2024 r. rozpoczęło przygotowania do podjęcia
działań, które w kolejnych dniach zostały zintensyfikowane. Współpracowano ze służbami
odpowiedzialnymi za zarządzanie kryzysowe na poszczególnych szczeblach administracji,
a przedstawiciele PGW WP uczestniczyli w posiedzeniach sztabów zespołów zarządzania
kryzysowego.
Zgodnie z informacją przekazaną przez PGW WP, zbiorniki kaskady nyskiej na rzece Nysie
Kłodzkiej były opróżnione – przygotowane na przyjęcie wezbrań z poszczególnych
dopływów, tj. były wypracowane dodatkowe pojemności powodziowe ponad wymagane
pozwoleniem wodnoprawnym. Zbiorniki kaskady nyskiej na Nysie Kłodzkiej posiadały
w sumie do wykorzystania wolną pojemność 178 mln m3. Na zbiorniku Otmuchów od
trzeciej dekady sierpnia 2024 r. był utrzymywany obniżony poziom piętrzenia o około 1,30
m poniżej NPP m.in. ze względu na trwający remont. Tym samym gospodarka wodna
prowadzona w okresie poprzedzającym powódź wypracowała dodatkową rezerwę
w zbiorniku, umożliwiającą redukcję fali powodziowej. PGW WP w dniu 12 września 2024
r. nakazało wykonawcy usunięcie całego sprzętu budowlanego (w tym z czaszy zbiornika)
oraz zabezpieczenie i opuszczenie placu budowy. Zatem pomimo remontu, zbiornik został
wykorzystany jako zbiornik w pełni działający. W dniu 12 września 2024 r. o godz. 12.00
zwiększono odpływ ze zbiornika Nysa z 10 m3/s do 35 m3/s oraz zwiększono odpływ ze
zbiornika Otmuchów z 6,0 m3/s do 20,0 m3/s.
W opinii PGW WP, dzięki odpowiedniemu przygotowaniu zbiorników do nadejścia
kulminacji fali powodziowej oraz prawidłowej gospodarce wodnej w okresie powodzi, fala
o kulminacji w zlewni Nysy Kłodzkiej dopływająca do zbiorników o odnotowanej
maksymalnej wysokości dopływu 2030 m3/s została zredukowana do odpływu ze
-- 1 of 5 --
2
zbiornika Nysa w wysokości 1000 m3/s, trwającego przez około 1 dobę. Przyczyniło to się
do znacznego ograniczenia strat w dolinie Nysy Kłodzkiej, poniżej zbiornika Nysa.
Poniżej zestawiono podane przez PGW WP wielkości rezerw (pojemności) powodziowych,
jakie miały do wykorzystania zbiorniki według stanu na dzień 12 września 2024 r. na godz.
8.00:
Topola 7,1 mln m3 poniżej MaxPP;
Kozielno 5,4 mln m3 poniżej MaxPP;
Otmuchów 89,5 mln m3 poniżej MaxPP;
Nysa 76,1 mln m3 poniżej MaxPP.
Przed powodzią zbiorniki Topola, Kozielno, Otmuchów i Nysa miały następujące
pojemności:
Topola - 14,56 mln m3, NPP = 16,49 mln m3, MaxPP = 21,68 mln m3;
Kozielno - 10,86 mln m3, NPP = 12,92 mln m3, MaxPP = 16,30 mln m3;
Otmuchów - 39,67 mln m3, NPP = 58,39 mln m3, MaxPP = 129,17 mln m3;
Nysa - 45,62 mln m3, NPP = 65,69 mln m3, MaxPP = 121,70 mln m3.
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez PGW WP, w dniu 12 września 2024 r. rzędne
piętrzenia na zbiornikach przeciwpowodziowych kaskady Nysy Kłodzkiej: Topola,
Kozielno, Otmuchów i Nysa układały się poniżej NPP, tzn., że zbiorniki dysponowały
rezerwami powodziowymi większymi od wymaganych, odpowiednio dla poszczególnych
zbiorników:
1) Topola, rezerwa wymagana: 5,2 mln m3, rezerwa w okresie powodzi 7,10 mln m3,
tj. 137 %, wypełnienie zbiornika 67,2 %;
2) Kozielno, rezerwa wymagana: 3,4 mln m3, rezerwa w okresie powodzi 5,4 mln m3,
tj. 161%, wypełnienie zbiornika 66,7 %;
3) Otmuchów, rezerwa wymagana 70,8 mln m3, rezerwa w okresie powodzi 89,6 mln m3,
tj. 127%, wypełnienie zbiornika 30,7%;
4) Nysa, rezerwa wymagana 56,0 mln m3, rezerwa w okresie powodzi 75,8 mln m3,
tj. 136%, wypełnienie zbiornika 37,5%.
Zbiorniki Kaskady Nysy Kłodzkiej (Topola, Kozielno, Otmuchów, Nysa) miały około 178 mln
m3 zabezpieczonej rezerwy powodziowej, a wykorzystano z tego około 155 mln m3
(Racibórz Dolny na Odrze zgromadził —147,9 mln m3).
Gospodarka wodna na zbiornikach kaskady nyskiej na rzece Nysa Kłodzka jest oraz była
prowadzona w czasie powodzi według zasad, które są ściśle określone w aktualnie
obowiązującej i zatwierdzonej pozwoleniem wodnoprawnym Instrukcji gospodarowania
wodą na zbiornikach. Zatem przedstawione powyżej informacje nie potwierdzają tezy,
że doszło do niedostatecznego przygotowania zbiorników wodnych na przyjęcie
nadmiaru wód.
Odnosząc się do sytuacji kadrowej PGW WP pragnę zwrócić uwagę na kwestię utworzenia
i funkcjonowania PGW WP w 2018r. Instytucja ta była w krytycznej sytuacji, ponieważ nie
został zbudowany odpowiedni mechanizm jej finansowania. Poza brakiem środków
finansowych na jej funkcjonowanie, zaniedbane zostały również kwestie specjalistyczne.
Wielu wykwalifikowanych pracowników wojewódzkich zarządów melioracji nie przeszło
w 2018 r. do PGW WP lecz pozostało w urzędach marszałkowskich, bądź przeszło do
-- 2 of 5 --
3
prywatnego sektora, ponieważ w nowej jednostce nie zostało zapewnione odpowiednie
finansowanie wynagrodzeń i nie stworzono atrakcyjnych warunków zatrudnienia.
Należy podkreślić, że minister właściwy do spraw gospodarki wodnej nie jest pracodawcą
PGW WP. Minister Infrastruktury nie posiada kompetencji (poza wyjątkami wynikającymi
z przepisów ustawy Prawo wodne) w sprawach kadrowych w PGW WP. Wszelkie
kompetencje w tym zakresie posiada kierownictwo PGW WP.
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez PGW WP, w okresie wystąpienia powodzi nie
zatrudniono ani nie zwolniono żadnego kierownika na zbiornikach nadzorowanych przez
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we Wrocławiu. Przez cały okres obowiązywania
dyżurów powodziowych, wprowadzonych w dniu 12 września 2024 r., na każdej zmianie
w Centrum Operacyjnym Ochrony Przeciwpowodziowej
w Regionalnym Zarządzie Gospodarowania Wodami we Wrocławiu byli pracownicy
posiadający wieloletnie doświadczenie oraz wyższe wykształcenie techniczne z zakresu:
inżynierii środowiska, gospodarki wodnej, geoinformatyki. Kierownik Centrum
Operacyjnego, posiadający 20-letnie doświadczenie w pracy w pionie powodziowym w
Regionalnym Zarządzie Gospodarki Wodnej we Wrocławiu (w szczególności w gospodarce
wodnej w zakresie sterowania wielozadaniowymi zbiornikami retencyjnymi w dorzeczu
Odry, a także jako pracownik działu utrzymania i eksploatacji urządzeń wodnych podczas
powodzi w 2010 r.), był do dyspozycji przez całą dobę od chwili rozpoczęcia sytuacji
kryzysowej, tj. od 12 września 2024 r. (dodatkowo z zaznaczeniem 24-godzinnej
dyspozycyjności również telefonicznej).
Zapewniam, że żadna informacja o zagrożeniu powodziowym w Polsce nie została
zbagatelizowana. W dniu 11 września 2024 r. w Rządowym Centrum Bezpieczeństwa
(RCB) odbyło się posiedzenie Zespołu Zarządzania Kryzysowego Ministerstwa Spraw
Wewnętrznych i Administracji, w którym uczestniczyli m.in. właściwi wojewodowie oraz
przedstawiciele służb. Informacje o zagrożeniu powodziowym zostały przekazane w trybie
pilnym stronie samorządowej. Ponadto, zostały wydane stosowne ostrzeżenia w środkach
masowego przekazu i poprzez „Alert RCB”.
Minister właściwy ds. gospodarki wodnej priorytetowo traktuje potrzebę zmniejszania
ryzyka powodziowego, dlatego podejmuje szereg działań służących rozwojowi systemu
ochrony przed powodzią i utrzymania infrastruktury wodnej w należytym stanie.
Przeciwdziałanie powodzi w Polsce to ważny dział planistyki w gospodarce wodnej, a plany
w tym zakresie są od lat opracowywane, aktualizowane i wdrażane. Powódź, obok suszy,
jest jednym z najbardziej dotkliwych i niebezpiecznych naturalnych zjawisk występujących
na obszarze kraju i oddziałujących na społeczeństwo, środowisko i gospodarkę. Zjawiska
te są nieprzewidywalne i nie sposób ich wyeliminować. Ze względu na ich różnorodność
i wielkość nie wypracowano sposobu ich eliminacji, a jedynie możliwe jest dokładanie
wszelkich starań aby minimalizować skutki tych zjawisk.
W celu zwiększenia bezpieczeństwa mieszkańców zagrożonych terenów, zgodnie
z przepisami Dyrektywy Powodziowej 2007/60/WE oraz ustawy Prawo wodne, cyklicznie
przygotowywane są plany zarządzania ryzykiem powodziowym (PZRP) dla obszarów
dorzeczy i regionów wodnych. W 2022 r. zakończył się ostatni etap poprzedniego
6-letniego cyklu planistycznego, a rozporządzeniami ministra właściwego ds. gospodarki
wodnej zostały przyjęte PZRP dla sześciu regionów wodnych. Zebrano w nich
-- 3 of 5 --
4
najważniejsze działania dotyczące bezpieczeństwa mieszkańców terenów zagrożonych
powodzią.
Resort systemowo kontynuuje prace w zakresie zwiększenia ochrony
przeciwpowodziowej oraz odbudowy zniszczonej zabudowy hydrotechnicznej.
Największe uszkodzenia w infrastrukturze wodnej po powodzi są zlokalizowane
w województwie dolnośląskim, opolskim i śląskim i to tam planowany jest najszerszy
zakres prac odtworzeniowych. Niezbędna jest odbudowa m.in. Zbiornika Stronie Śląskie
i Zbiornika Topola oraz prace odtworzeniowe na Białej Lądeckiej, Białej Głuchołaskiej,
Nysie Kłodzkiej czy rzece Bóbr. Niezbędna jest również odbudowa i doszczelnienie wałów
przeciwpowodziowych.
W celu odbudowy zniszczonej zabudowy hydrotechnicznej analizowane jest
wykorzystanie dodatkowych środków europejskich, w ramach już funkcjonujących
programów operacyjnych, w szczególności możliwość budowy zbiorników retencyjnych
(suchych i wielofunkcyjnych) w kolejnych lokalizacjach, w tym w Kotlinie Kłodzkiej.
Najpilniejsze zadania do realizacji obejmują w szczególności budowę i modernizację
zbiorników, tj. Kamieniec Ząbkowicki, Racławice Śląskie czy Rzymówka. Niezbędny jest też
rozwój systemu obwałowań w lokalizacjach o największym ryzyku – m.in. na Odrze, Nysie
Kłodzkiej, w dolinie Bobru i Baryczy. Część tych projektów ma już kompletny montaż
finansowy, w szczególności w oparciu ośrodki europejskie w programie Fundusze
Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko (FEnIKS 2021-2027). Łączna alokacja
środków europejskich na zadania inwestycyjne i planistyczne, służące ochronie przed
powodzią w tym programie wynosi 600 mln EURO.
W kwestii odbudowy sieci pomiarowo - obserwacyjnej zniszczonej w trakcie tej powodzi
IMGW PIB dokonał opisów zakresu zadań inwestycyjnych i przygotował dokumentację
przetargową i ogłosił przetarg na wykonanie prac budowalnych na 17 stacjach
pomiarowych (m.in. w Głuchołazach na rz. Białej Głuchołaskiej).
W celu ograniczenia występowania powodzi w kolejnych latach PGW WP we współpracy
z IMGW-PIB opracowały programy redukcji ryzyka powodziowego w zlewniach rzek na
terenach dotkniętych zeszłoroczną powodzią, które mają uwzględniać przyczyny i
przebieg powodzi we wrześniu 2024 r., powodzie historyczne oraz konieczne do podjęcia
działania strukturalne i niestrukturalne, niezbędne do zwiększenia bezpieczeństwa
przeciwpowodziowego. Programy te zawierają propozycje kompleksowych działań dla
zwiększenia bezpieczeństwa mieszkańców regionu. Ich realizacja przewidziana jest na lata
2027-2034. Opracowano dokumenty dla: Zlewni Nysy Kłodzkiej, Zlewni rzeki Białej i
Iłownicy, Zlewni Białej Głuchołaskiej, Zlewni Kaczawy, Zlewni Ścinawki, Zlewni Bystrzycy,
Zlewni Olzy, Zlewni Bobru, Zlewni Opawy oraz Zlewni Osobłogi.
Warto również wspomnieć, że IMGW-PIB udostępnił nowy produkt dotyczący
rozszerzonej usługi prognozy zagrożenia przelania się wody z koryta rzeki przez wały
przeciwpowodziowe (usługa dostępna dla podmiotów administracji, po zalogowaniu).
Ministerstwo Infrastruktury przygotowuje do realizacji kolejny projekt przy udziale Banku
Światowego, Banku Rozwoju Rady Europy oraz środków z funduszy europejskich - Projekt
budowania odporności na zmiany klimatu w gospodarce wodnej, planowany do realizacji
na lata 2027-2033.
-- 4 of 5 --
5
W resorcie prowadzone są również prace nad projektem rozporządzenia w sprawie
warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich
usytuowanie oraz planuje się rozpocząć prace nad projektem rozporządzenia w sprawie
warunków technicznych użytkowania budowli hydrotechnicznych. Oba rozporządzenia,
po wejściu w życie, wpłyną na zwiększenie bezpieczeństwa przed powodzią.
Z wyrazami szacunku,
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 5 of 5 --