Interpelacja w sprawie Muzeum Książki Artystycznej w Łodzi
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 5030
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie Muzeum Książki Artystycznej w Łodzi
Zgłaszający: Krzysztof Piątkowski
Data wpływu: 24-09-2024
Szanowna Pani Minister,
na mocy umowy z dnia 28 grudnia 2022 roku pomiędzy Skarbem Państwa reprezentowanym przez wiceprezesa Rady Ministrów ministra kultury i dziedzictwa narodowego Piotra Glińskiego a Fundacją Correspondence des Arts reprezentowaną przez Jadwigę Tryzno oraz Pawła Tryzno powołano instytucję kultury - Muzeum Książki Artystycznej w Łodzi. Instytucja ta ma na celu ochronę dziedzictwa polskiej książki artystycznej oraz promocję twórczości z zakresu drukarstwa artystycznego, kontynuując działania prowadzone w willi Henryka Gromana, która od wielu lat pełni rolę siedziby Muzeum Książki Artystycznej.
Docierające do mojego biura niepokojące informacje od przedstawicieli środowisk kulturalnych, osób współpracujących z Muzeum Książki Artystycznej oraz ludzi zaangażowanych w ochronę tej instytucji budzą poważne wątpliwości dotyczące stanu technicznego budynku, przyszłości muzeum oraz prawidłowości zarządzania tą placówką.
W związku z tym kieruję do Pani Minister następujące pytania:
1. Jaki jest obecny stan techniczny willi Henryka Gromana, siedziby Muzeum Książki Artystycznej, będącej obiektem wpisanym do rejestru zabytków?
2. Dlaczego proces rewitalizacji tego obiektu nie postępuje zgodnie z planem?
3. Czy budynek został przygotowany do rewitalizacji, w tym poprzez wyniesienie artefaktów i urządzeń znajdujących się w muzeum?
4. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zabezpieczyło środki finansowe niezbędne do przeprowadzenia rewitalizacji willi Henryka Gromana?
5. Jakie czynności kontrolne podjęło ministerstwo jako organizator Muzeum Książki Artystycznej w Łodzi?
6. Czy instytucja terminowo i prawidłowo wywiązuje się z obowiązków sprawozdawczych wobec Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego?
7. Czy środki finansowe przekazywane w ramach dotacji podmiotowej są przeznaczane również na finansowanie umów zawieranych przez muzeum z osobami związanymi z Fundacją Correspondence des Arts poprzez powiązania rodzinne lub biznesowe?
8. Jakie są kompetencje i doświadczenia zawodowe osoby pełniącej obowiązki dyrektora Muzeum Książki Artystycznej w Łodzi w zarządzaniu państwową instytucją kultury?
9. Jaki jest stan zatrudnienia w Muzeum Książki Artystycznej, w tym liczba pracowników, celowość zatrudnienia, ich kompetencje oraz tryb zatrudnienia i uposażenie?
10. Jak wygląda gospodarowanie publicznymi pieniędzmi w Muzeum Książki Artystycznej? Czy wydatki są celowe i adekwatne do potrzeb instytucji?
11. Czy wszystkie artefakty i urządzenia należące do Fundacji Correspondence des Arts, które znajdują się w budynku muzeum, są objęte depozytem?
12. Jakiej wartości depozyt został przekazany Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego przez Fundację Correspondence des Arts i ile pozycji obejmuje?
13. Jakie zasady obowiązują w kwestii korzystania przez Fundację Correspondence des Arts z pomieszczeń w budynku oraz przetrzymywania w nim należących do fundacji przedmiotów?
14. Czy fundacja posiada prawo własności do wszystkich przechowywanych w muzeum artefaktów?
15. Jakie działania podjęła osoba pełniąca obowiązki dyrektora Muzeum Książki Artystycznej w związku z realizacją statutowych celów instytucji od dnia 1 listopada 2023 roku do chwili obecnej?
16. Jakie są długoterminowe plany Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego dotyczące funkcjonowania Muzeum Książki Artystycznej po zakończeniu rewitalizacji? Czy istnieje strategia rozwoju instytucji, która uwzględnia jej rolę na arenie krajowej i międzynarodowej?
17. Jakie środki bezpieczeństwa zostały zastosowane w celu ochrony unikalnych artefaktów i urządzeń znajdujących się w muzeum podczas procesu rewitalizacji?
18. Czy obecna sytuacja finansowa Muzeum Książki Artystycznej jest wystarczająca, aby placówka mogła w pełni realizować swoje statutowe zadania? Czy istnieją problemy finansowe, które mogą ograniczać działalność instytucji?
19. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego planuje działania mające na celu zwiększenie promocji Muzeum Książki Artystycznej na arenie międzynarodowej, w tym nawiązywanie współpracy z zagranicznymi instytucjami kulturalnymi?
20. Czy rozważana jest reorganizacja struktury zarządzania muzeum, która mogłaby wpłynąć na poprawę efektywności działania oraz zwiększenie transparentności finansowej instytucji?
21. Jakie działania planuje ministerstwo w celu zapewnienia pełnej dostępności Muzeum Książki Artystycznej dla zwiedzających w trakcie oraz po zakończeniu rewitalizacji, w tym dla osób z niepełnosprawnościami?
22. Jaka będzie rola Fundacji Correspondence des Arts w Muzeum Książki Artystycznej po zakończeniu rewitalizacji? Czy fundacja pozostanie zaangażowana w działalność muzeum, a jeśli tak, to na jakich zasadach?
Z poważaniem
Krzysztof Piątkowski
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Andrzej Wyrobiec
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (18)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „Ministerstwo nie posiada” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
14452 znakówktórych dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 5030 posła Krzysztofa Piątkowskiego z 27 września 2024
roku w sprawie Muzeum Książki Artystycznej w Łodzi, uprzejmie proszę o przyjęcie
następujących wyjaśnień.
Ad 1.
Na podstawie przeprowadzonych ekspertyz technicznych stanu budynku Willi H. Grohmana
i całej instalacji elektrycznej, wykonanych przez uprawnione jednostki w 2023 roku,
ówczesna dyrekcja Muzeum Książki Artystycznej wskazywała na konieczność wyłączenia
budynku z użytkowania z powodu zagrożenia dla zdrowia i życia osób w nim przebywających.
Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego wydał zalecenia dla budynku, polegające
na wykonaniu pogłębionej ekspertyzy technicznej wraz z dokumentacją techniczno-
budowlaną, określającą w jednoznaczny sposób usunięcie nieprawidłowości, uzgodnione
z Łódzkim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, obejmujące m.in.:
zniszczoną i grożącą zawaleniem przegniłą konstrukcje dachu pokrytą gumową
membraną. Dach jest obecnie niezabezpieczony pod względem p.poż i bhp,
nie odprowadza dostatecznie wód opadowych, pogłębiając w ten sposób zagrzybienie
i destrukcję murów zewnętrznych i wnętrz oraz obiektów znajdujących się w budynku.
Demontaż więźby umożliwi pełną kontrolę drewnianych stropów nad salami parteru
z zabytkowym wystrojem;
występujące w budynku spękania ścian przy kominie z dawnej kotłowni węglowej i
kanałów z dawnej kuchni oraz pęknięcia murów nośnych w miejscu rozbudowy
budynku. Pęknięcia są konsekwencją historycznej rozbudowy budynku i
nierównomiernego osiadania podłoża. Podstawową przyczyną zawilgocenia jest awaria
rur spustowych i niedrożność kanalizacji deszczowej oraz źle ukształtowany teren
wokół budynku;
niezwłoczne usunięcie w użytkowej piwnicy zagrzybionych tynków, osuszenie murów
i wykonanie izolacji ścian zewnętrznych pionową i poziomą, wykonanie skutecznej
wentylacji wnętrz oraz zainstalowanie klimatyzacji.
Ponadto przeprowadzone badania i pomiary potwierdzają sygnalizowany zły stan
techniczny instalacji elektrycznej w obiekcie oraz związane z tym zagrożenie porażeniem
prądem osób oraz zagrożenie pożarem. Zły stan techniczny instalacji elektrycznej wynika
m.in. z długiego czasu ich użytkowania i braku napraw. Występują: wybicie bezpieczników,
wyrwane, uszkodzone, przestarzałe gniazdka elektryczne, zepsute, wyrwane włączniki,
zastosowanie nieprawidłowych przewodów elektrycznych, uszkodzenia przewodów
elektrycznych, przepięcia, umiejscowienie kabli elektrycznych w niewłaściwym miejscu,
nieprawidłowa moc przełączeniowa.
-- 1 of 5 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Ad 2.
Resort kultury w celu racjonalizacji i optymalizacji wydatkowania środków finansowych
pochodzących z budżetu państwa dokonał przeglądu inwestycji finansowanych z budżetu
państwa w części 24, uzyskując dzięki temu najlepsze efekty (tj. gospodarność) przy
jednoczesnym zabezpieczeniu pełnej realizacji misji państwa w zakresie działu administracji
rządowej – kultura i ochrona dziedzictwa narodowego. Ze względu na ograniczone
możliwości finansowania inwestycji w latach następnych konieczne było zaniechanie
niektórych inwestycji, w tym m.in.
Modernizacja Muzeum Książki Artystycznej wraz
z zagospodarowaniem terenu oraz realizacją wystawy stałej.
Inwestycja znajduje się obecnie na etapie ponownej analizy – w kontekście dyskusji na temat
przyszłego modelu zarządzania instytucją.
Jednocześnie Muzeum może ubiegać się o środki na rewitalizację budynku m.in. w ramach
Funduszy Europejskich.
Ad 3.
MKiDN posiada informację, że jeszcze w październiku br. na parterze budynku pozostawały
zbiory książek i druków artystycznych, a w pomieszczeniach warsztatowych znajdowały się
unikatowe stare maszyny i wyposażenie dawnych drukarni z dziedziny typografii,
papiernictwa i introligatorstwa. W siedzibie przy ul. ks. bp. W. Tymienieckiego 24
prowadzone były w maju br. prace inwentaryzacyjne oraz przeglądy i konserwacje
zgromadzonych maszyn i urządzeń.
Ad 4.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego jest na etapie prac nad projektem ustawy
budżetowej na rok 2025. Środki na rewitalizację Willi Henryka Grohmana uzależnione są
od programu działania oraz programu naprawczego dyrekcji Muzeum Książki Artystycznej.
Ad 5.
W związku z powzięciem informacji, że w budynku nieustannie prowadzona jest działalność
programowa i przebywają w nim pracownicy Muzeum, ministerstwo w maju br. wystąpiło
o przeprowadzenie pilnych kontroli do Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej
w Łodzi oraz Okręgowego Inspektoratu Pracy w Łodzi. Na skutek wystąpienia resortu
ww. podmioty przekazały sprawę w celu podjęcia działań zgodnie z posiadanymi
kompetencjami do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi i Zarządu
Zieleni Miejskiej w Łodzi, a ponadto zawiadomiony został i podjął działania Łódzki
Wojewódzki Konserwator Zabytków.
Ad 6.
Dokumenty sprawozdawcze za 2023 rok, jak również za I półrocze 2024 roku, składane
na podstawie Zarządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie nadzoru
i kontroli nad jednostkami objętymi częścią 24 budżetu państwa, Muzeum Książki
Artystycznej złożyło nieterminowo. W toku sprawozdawczości z wydatkowania środków
pochodzących z budżetu państwa jednostce została przypisana kwota w wysokości
54.837,72 zł do zwrotu (środki finansowe pobrane w ramach dotacji celowej w 2023 roku
zostały częściowo wykorzystane niezgodnie z zakresem rzeczowo-finansowym ujętym
w umowie o dofinansowanie). Ponadto sprawozdanie finansowe za 2023 rok wraz z opinią
biegłego zostało złożone także po terminie.
-- 2 of 5 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Ad 7.
Ministerstwo nie dysponuje wiedzą w zakresie umów zawieranych przez Muzeum z osobami
związanymi z Fundacją Correspondance des Arts.
Ad 8.
Ministerstwo nie ma możliwości precyzyjnie odpowiedzieć na tak zadane pytanie. W okresie
od 1 stycznia 2023 r. kierownictwo Muzeum w trybie pełnienia obowiązków dyrektora
sprawowały kolejno prof. Jolanta Rudzka-Habisiak (od 1 stycznia do 31 października 2023
roku) oraz Jadwiga Tryzno (od 1 listopada do 31 grudnia 2023 r.). Jadwiga Tryzno została
powołana na stanowisko dyrektora Muzeum na 3-letnią kadencję (od 1 stycznia 2024 r. do
31 grudnia 2026 r.).
Ad 9.
Z danych Muzeum wynika, że w okresie listopad-grudzień 2023 r. zwiększono zatrudnienie
o 6 etatów do poziomu 18 etatów. W pierwszym kwartale 2024 r. zwiększono zatrudnienie
o 4 etaty (do 23 etatów). W drugim kwartale zatrudnienie zmniejszyło się do poziomu 22
etatów.
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie obliczone wg zasad statystyki zatrudnienia
i wynagrodzeń określonych przez GUS w I półroczu 2024 roku wyniosło 6 570 zł. W grupie
osób kierujących instytucją było to 17 352 zł, w grupie pracowników administracji 7 681 zł,
pracowników merytorycznych 5 352 zł. W przekazanym do resortu planie finansowym
na 2024 rok instytucja wykazała wzrost zatrudnienia do 30 etatów (tj. +12 względem
poprzedniego roku), wraz ze wzrostem kosztów wynagrodzeń do kwoty 1 790 000 zł
(w 2023 roku 1 206 000 zł). Według planu finansowego na 2024 rok Muzeum pomimo
wzrostu zatrudnienia zbilansowało wynik finansowy na koniec 2024 roku na 0 zł, przy
obecnym poziomie dotacji podmiotowej (2 419 000 zł).
Ad 10.
Muzeum Książki Artystycznej otrzymało dotację podmiotową pod ustawę budżetową na rok
2024 w wysokości 2 419 000 zł, w której uwzględniono jej dodatkowe zwiększenie o kwotę
237 000 zł z tytułu wzrostu funduszu wynagrodzeń osobowych (199 000 zł) wraz
z pochodnymi (38 000 zł) o przyjęty średnioroczny wskaźnik wzrostu wynagrodzeń
w państwowej sferze budżetowej na rok 2024 na poziomie 20%. Ponadto na koniec marca
br. Muzeum otrzymało zwiększenie dotacji podmiotowej o kwotę 565 000 zł do wysokości
2 984 000 zł. Na 1 października 2024 roku sytuacja finansowa (wykorzystanie dotacji
podmiotowej w wysokości 2 764 250 zł, co stanowi 92,64% planu na 2024 rok) wskazuje, że
Muzeum nie będzie miało środków na koszty funkcjonowania w okresie listopad-grudzień.
Ad 11.
Ministerstwo nie ma możliwości precyzyjnie odpowiedzieć na tak zadane pytanie. Zgodnie
z umową w sprawie utworzenia instytucji kultury – Muzeum Książki Artystycznej w Łodzi,
zawartą 28 grudnia 2022 r. pomiędzy Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego
a Fundacją „Correspondance des Arts”, aneksowaną 21 września 2023 r., Fundacja
zobowiązała się do dokonania inwentaryzacji stanu Muzeum, a także przekazania Muzeum
w drodze długoterminowej umowy depozytu lub umowy o użytkowanie (w zależności od
charakteru ruchomości) zbiorów techniki, obiektów sztuki w postaci książki artystycznej,
księgozbioru bibliotecznego, dotychczasowego wyposażenia ruchomego, co do których
Fundacja ma prawo korzystania i rozporządzania, nie później niż do 31 grudnia 2023 r.
Przekazanie zbiorów mogło następować etapami na podstawie odrębnych umów, w których
uregulowane miały zostać zasady ich udostępniania Fundacji (w przypadku umów depozytu)
lub zasady korzystania z nich przez Fundację (w przypadku umów o użytkowanie).
-- 3 of 5 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Muzeum przekazało do MKiDN informację, że do końca 2023 r. trwała współpraca
z Fundacją „Correspondance des Arts” w zakresie wykonania przez nią spisu
inwentaryzacyjnego oraz formalnego przekazania depozytu zbiorów, a zabiegi te zakończyły
się pomyślnie w grudniu 2023 r. Depozyt objął kolekcję książek artystycznych i księgozbiór
biblioteczny, a kolekcja historycznych urządzeń tradycyjnych technik drukarskich
i pokrewnych stała się przedmiotem umowy współużytkowania.
Zgodnie z zapisami umowy w sprawie utworzenia instytucji kultury – Muzeum Książki
Artystycznej w Łodzi, zawartej 28 grudnia 2022 r. pomiędzy Ministrem Kultury
i Dziedzictwa Narodowego a Fundacją „Correspondance des Arts”, Muzeum ma zapewnić
w obiektach kompleksu muzealnego położonego w Łodzi przy ul. Ks. Biskupa Wincentego
Tymienieckiego 24 miejsce na siedzibę Fundacji, a zatem w budynku Muzeum może
znajdować się własność Fundacji niebędąca depozytem.
Ad 12.
Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie został przekazany żaden depozyt przez
Fundację „Correspondance des Arts”.
Ad 13.
Zgodnie z umową w sprawie utworzenia instytucji kultury – Muzeum Książki Artystycznej
w Łodzi Muzeum zobowiązane jest zapewnić w obiektach kompleksu muzealnego
położonego w Łodzi przy ul. Ks. Biskupa Wincentego Tymienieckiego 24 miejsce na siedzibę
Fundacji. Warunki korzystania z tych zapewnionych pomieszczeń muzealnych oraz
proporcjonalna wysokość opłat naliczanych z tytułu ich eksploatacji, w tym kosztów
z użytkowania „tzw. części wspólnych” miała zostać uregulowana odrębnym porozumieniem
pomiędzy Muzeum a Fundacją.
Ad 14.
Ministerstwo nie ma możliwości odpowiedzieć na tak zadane pytanie, gdyż nie monitoruje
na bieżąco zasobu muzealnego instytucji nadzorowanych ani obiektów przechowywanych w
ich budynkach.
Ad 15.
Ministerstwo nie ma możliwości precyzyjnie odpowiedzieć na tak zadane pytanie.
Od 1 listopada do 31 grudnia 2023 r. kierownictwo Muzeum w trybie pełnienia obowiązków
dyrektora sprawowała Jadwiga Tryzno. Od 1 stycznia 2024 r. p. Jadwiga Tryzno została
powołana na stanowisko dyrektora Muzeum na 3-letnią kadencję (do 31 grudnia 2026 r.).
Zgodnie z art. 15 ust. 5 ustawy z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu
działalności kulturalnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 87) organizator przed powołaniem dyrektora
zawiera z nim odrębną umowę w formie pisemnej, w której strony określają warunki
organizacyjno-finansowe działalności instytucji kultury oraz program jej działania. Zgodnie
z umową w sprawie warunków organizacyjno-finansowych działalności Muzeum Książki
Artystycznej w Łodzi oraz programu jego działania zawartą 29 grudnia 2023 r. dyrektor
składa informację z realizacji programu działania instytucji na koniec każdego roku
kalendarzowego trwania kadencji, nie później niż do końca stycznia roku następnego.
Ad 16.
Obecnie Ministerstwo analizuje posiadane informacje dotyczące nadzorowanej instytucji
i możliwe kroki, które powinny być wobec niej podjęte. Opracowanie i wdrożenie strategii
rozwoju instytucji należy do kompetencji dyrektora Muzeum. Ministerstwo nie posiada
informacji, aby taka strategia została dla Muzeum opracowana. Dyrektor Muzeum przekazał
natomiast do MKiDN informację o opracowaniu strategii promocji instytucji.
-- 4 of 5 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Ad 17.
Muzeum przekazało do MKiDN informację, że w trosce o zbiory znajdujące się w willi
Henryka Grohmana został zainstalowany system zabezpieczeń w postaci monitoringu
wizyjnego i instalacji czujek ruchu oraz oświetlenia zewnętrznego (III kw. 2023 r.).
Ad 18.
Jak wspomniano powyżej, analiza przyznanej dotacji podmiotowej (na 30 września br.
wykorzystano 92,64% planu na 2024 rok) wskazuje na niewłaściwe gospodarowanie
środkami publicznymi. Muzeum Książki Artystycznej zgłosiło problem z zapewnieniem
środków do końca roku.
Ad 19.
Działania, o których mowa w pytaniu, należą do kompetencji dyrektora Muzeum, który
przekazał do MKiDN informację o opracowaniu strategii promocji instytucji.
Ad 20.
16 września br. Muzeum przedstawiło plan naprawczy obejmujący redukcję zatrudnienia,
z minimalnym wpływem na działalność merytoryczną.
Ad 21.
Dyrektor Muzeum odpowiada za prawidłową realizację działalności statutowej Muzeum.
Ad 22.
Fundacja „Correspondance des Arts” jest stroną umowy w sprawie utworzenia instytucji
kultury – Muzeum Książki Artystycznej w Łodzi zawartej 28 grudnia 2022 r. Umowa została
zawarta na okres do 31 grudnia 2032 r.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
PODSEKRETARZ STANU
Andrzej Wyrobiec
-- 5 of 5 --