tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.516.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 5028 Pana Posła Piotra Kandyby „w sprawie niezwykle
trudnej sytuacji domów pomocy społecznej w Polsce”, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Podkreślić należy, że prowadzenie domów pomocy społecznej (DPS) jest zadaniem własnym
jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r.
o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.) domy pomocy społecznej
prowadzone są w ramach zadań własnych przez gminy lub powiaty, przy czym placówki
gminne finansowane są ze środków własnych gmin (w tym z odpłatności mieszkańców i ich
rodzin), zaś domy powiatowe ze środków własnych powiatu (z odpłatności mieszkańców, ich
rodzin oraz gmin) i dofinansowywane z budżetu państwa.
Od 1 stycznia 2004 roku, zgodnie z art. 87 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach
jednostek samorządu terytorialnego (w obecnym stanie prawnym zgodnie z art. 53 ustawy
z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - Dz. U.
z 2024 r. poz. 1572), powiat lub miasto na prawach powiatu otrzymuje dotację na
mieszkańców domów pomocy społecznej dla placówek prowadzonych w ramach zadania
własnego lub prowadzonych na jego zlecenie, umieszczonych w DPS na podstawie
skierowania wydanego przed dniem 1 stycznia 2004 roku (tzw. „stare zasady”). Zgodnie
z ustawą o pomocy społecznej, w zależności od sytuacji finansowej domów pomocy
społecznej w powiecie, a także od uzyskanych dochodów z tytułu odpłatności za pobyt
w placówce, wojewoda może zwiększyć kwotę dotacji dla powiatu do 20%, a w przypadku
domów pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie,
w których są najniższe odpłatności za pobyt, nawet o 50%. Dotacja, przekazywana jest przez
wojewodę w okresach miesięcznych na podstawie informacji o aktualnej liczbie
pensjonariuszy placówek, skierowanych do nich przed 1 stycznia 2004 r. i miesięcznych
kosztach utrzymania tej liczby mieszkańców, uzyskanych za miesiąc poprzedzający miesiąc,
na który dotacja jest ustalana. Do wyliczenia dotacji przyjmuje się średni miesięczny koszt
utrzymania w mieszkańca w placówce, nie wyższy jednak niż średnia miesięczna kwota
dotacji obliczona dla województwa. Średnią miesięczną kwotę dotacji dla województwa
stanowi ustalana w budżecie wojewody miesięczna kwota dotacji przeznaczona na
działalność DPS, ustalona zgodnie z powyższym, bez wydatków inwestycyjnych, podzielona
przez liczbę mieszkańców tych placówek.
Jednocześnie wyjaśniam, iż niezależnie od tego, czy mieszkaniec został przyjęty do domu
pomocy społecznej przed 1 stycznia 2024 r. czy po tym terminie, średni miesięczny koszt jego
utrzymania w DPS wyliczany jest na podstawie art. 6 pkt 15 ustawy o pomocy społecznej,
zgodnie z którym jest on równy rocznym kosztom działalności placówki, wynikającym

-- 1 of 3 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
z utrzymania mieszkańców (o których mowa w art. 55 ust. 1 ww. ustawy) z roku
poprzedniego, bez kosztów inwestycyjnych i wydatków na remonty, powiększonym
o prognozowany średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem,
przyjęty w ustawie budżetowej na dany rok kalendarzowy, podzielonym przez liczbę miejsc,
ustaloną jako sumę rzeczywistej liczby mieszkańców w poszczególnych miesiącach roku
poprzedniego w placówce.
Środki na dofinansowanie realizacji zadań, o których mowa w art. 19 pkt 10 ustawy o pomocy
społecznej, tj. na dofinansowanie bieżącej działalności domów pomocy społecznej, w oparciu
o art. 53 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, planowane są na
poziomie wojewodów w trakcie prac nad projektem ustawy budżetowej, w oparciu o limit
wydatków przyznany przez Ministra Finansów. Zgodnie z ustawą budżetową na rok 2024,
w budżetach wojewodów zabezpieczono na ten cel w roku bieżącym 838 222 tys. zł. Jest to
poziom odpowiadający temu z ustawy budżetowej na rok 2023, przy zmniejszającej się rok
do roku liczbie pensjonariuszy DPS, przyjętych do tych placówek na tzw. starych zasadach.
Wojewoda, w oparciu o przyznany przez Ministra Finansów na etapie prac nad projektem
ustawy budżetowej limit wydatków na zadania z pomocy społecznej, planuje wydatki na
dofinansowanie bieżącej działalności domów pomocy społecznej. Należy przy tym
podkreślić, że wszelkie decyzje w zakresie podziału i dysponowania ww. dotacją należą do
wyłącznej kompetencji właściwych wojewodów, którzy mogą dokonywać zmian w planie
wydatków przyjętym w ustawie budżetowej, w tym zmniejszać lub zwiększać plan
wydatków.
Ponadto informuję, że Minister Finansów w sierpniu br. zadeklarował, że jednostki
samorządu terytorialnego jeszcze w 2024 r. otrzymają dodatkowe wsparcie w wysokości 10
mld zł. W Ministerstwie Finansów wypracowane zostały zasady podziału tych środków
między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego. W 2024 r, jednostki te otrzymają
łącznie ponad 10 mld zł, co zagwarantuje im wsparcie w realizacji ich zadań.
Minister Rodziny Pracy i Polityki Społecznej dostrzega kwestie zwiększonych potrzeb
w odniesieniu do finansowania bieżącej działalności DPS, w których przebywają mieszkańcy
umieszczeni na tzw. „starych zasadach”.
W ostatnich latach w wyniku reform podatkowych i związanym z nimi zmniejszeniem
dochodów budżetowych oraz zwiększeniem wydatków bieżących spowodowanym m.in.
inflacją, pogłębiają się trudności jednostek samorządu terytorialnego w realizacji ich
budżetów, a tym samym w realizacji ich zadań własnych. Przekłada się to również na
utrzymanie bieżącej działalności DPS. Rozumiejąc potrzeby w tym zakresie, zaproponowano
rozwiązania mające na celu wsparcie finansowe samorządów w realizacji zadań własnych
związanych z finansowaniem domów pomocy społecznej. Z tego powodu, do projektu ustawy
budżetowej na rok 2025 zgłoszona została poprawka, która zakłada zwiększenie środków
w rezerwie celowej budżetu państwa o dodatkowe 80 mln zł z przeznaczeniem na
dofinansowanie bieżącej działalności domów pomocy społecznej, w których przebywają
mieszkańcy przyjęci do tych placówek przed 1 stycznia 2004 r., a także osoby ze
skierowaniami wydanymi przed tym dniem. Będzie to pierwsze od wielu lat tak duże
wsparcie finansowe dla powiatów prowadzących domy pomocy społecznej, w których
przebywają mieszkańcy umieszczeni na tzw. „starych zasadach”.

-- 2 of 3 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Proponowane zwiększenie środków na bieżącą działalność domów pomocy społecznej jest
odpowiedzią na postulaty zgłaszane przez stronę samorządową oraz podmioty prowadzące
DPS.
Podjęto również prace nad rozwiązaniami systemowymi, które umożliwiałyby wsparcie
finansowe wynagrodzeń pracowników służb społecznych ze środków budżetu państwa -
w tym także osób pracujących w domach pomocy społecznej. Do ustawy o pomocy
społecznej wprowadzono zmianę która, umożliwiła przyjęcie przez Radę Ministrów Uchwały
nr 62 Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia rządowego
programu „Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek organizacyjnych pomocy
społecznej w postaci dodatku motywacyjnego na lata 2024–2027”. W 2024 r. środki są
przyznawane w okresie 1 lipca do dnia 31 grudnia 2024 r. Na wypłaty dodatków dla 56 884
pracowników domów pomocy społecznej uruchomiono łącznie ponad 393 mln zł. Obecnie
trwa procedura przekazywania pieniędzy na wypłaty dodatków.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej powołano też Zespół do spraw reformy
systemu pomocy społecznej, złożony z ekspertów, praktyków oraz osób ze świata nauki.
Członkowie zespołu zbadają funkcjonujące w systemie pomocy społecznej rozwiązania, by
poprzez wyznaczenie obszarów i kierunków zmian wypracować propozycje ten system
reformujące - także w zakresie mającym wpływ na sytuację pracowników systemu pomocy
społecznej. Przygotowana w oparciu o te działania reforma powinna doprowadzić do
integracji różnych form wsparcia oraz współpracy pomiędzy instytucjami państwowymi,
samorządami, organizacjami pozarządowymi i lokalnymi społecznościami.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 3 of 3 --