Interpelacja nr 5025
Interpelacja w sprawie wyrównania uprawnień emerytalnych osób represjonowanych za udział w działaniach opozycji w stanie wojennym zatrudnionych w górnictwie węgla kamiennego
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (64%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Obrona i Bezpieczeństwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie wyrównania uprawnień emerytalnych osób represjonowanych za udział w działaniach opozycji w stanie wojennym zatrudnionych w górnictwie węgla kamiennego
Interpelacja nr 5025
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wyrównania uprawnień emerytalnych osób represjonowanych za udział w działaniach opozycji w stanie wojennym zatrudnionych w górnictwie węgla kamiennego
Zgłaszający: Jerzy Polaczek
Data wpływu: 24-09-2024
Szanowna Pani Minister,
w związku z interwencją podjętą w moim biurze poselskim dotyczącą realizacji praw emerytalnych wobec więzionych i represjonowanych górników zwracam się do Pani Minister o podjęcie działań w przedmiotowej kwestii.
System emerytalny z uwagi na miejsce zatrudnienia w sektorze górniczym, ze względu na swoją specyfikę odrębnie reguluje świadczenia dla pracowników górnictwa poprzez kategorię tzw. emerytur górniczych.
Sytuacja polityczna związana ze stanem wojennym spowodowała, iż do pracy w górnictwie nie przywracano internowanych i skazanych na więzienie za udział w działalności opozycyjnej i strajkach, zmuszając te osoby do poszukiwania pracy w innych gałęziach gospodarki z reguły za o wiele niższe wynagrodzenie.
Przypadek, który stał się inspiracją do niniejszej interpelacji faktograficznie przedstawia się następująco: pracownik kopalni pracujący pod ziemią przechodzi ścieżkę awansu właściwą dla swojego stanowiska, wiąże się to ze stopniowym podnoszeniem stawki zaszeregowania oraz kategorii Karty Górnika. W okresie poprzedzającym bezpośrednio oraz już w trakcie stanu wojennego angażuje się w działalność strajkową i opozycyjną. Aresztowany, po krótkim procesie, właściwym dla tego czasu, zostaje osadzony w więzieniu. Zwolniony ze względu na sytuację rodzinną zostaje pozbawiony możliwości powrotu do pracy z wilczym biletem, poszukuje jakiegokolwiek zatrudnienia. Praca, którą podejmuje jest nisko płatna. Sytuacja trwa w zasadzie do zakończenia stanu wojennego, kiedy to może wrócić do pracy na kopalni, ale jako nowoprzyjęty, z najniższymi stawkami zaszeregowania, które z upływem czasu wzrastają - jednak nie trwa to długo, gdyż nadchodzi czas restrukturyzacji branży górniczej, co skutkuje praktycznie obligatoryjnym przejściem na tzw. urlop górniczy i dalszym funkcjonowaniem w systemie, który bardzo ogranicza możliwość zatrudnienia. W terminie umożliwiającym przejście na emeryturę zostaje ona obliczona z posiadanych składek, w których okres pozostawania bez pracy oraz na mocy późniejszych przepisów zaliczony do pracy górniczej (która nie jest tożsama z okresem pracy górniczej pod ziemią zwłaszcza w kategorii składek na ubezpieczenie społeczne). Tym samym nie było możliwe odtworzenie kapitału emerytalnego w wysokości, jaka przysługiwała pracownikom kopalń nie objętych represjami.
Oznacza to, iż osoby w tożsamej sytuacji, jak przedstawiona wyżej, są nadal niejako podwójnie szykanowane za udział w działalności opozycyjnej i strajkach okresu stanu wojennego.
Ostatnia nowelizacja przepisów dotyczących zabezpieczenia emerytalnego dotycząca działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych w powodów politycznych wprowadziła tzw. świadczenie wyrównawcze dla osób otrzymujących świadczenie emerytalne lub rentowe, nie ujmując odrębnie kwotowo wyżej opisanej kategorii osób, co byłoby uzasadnione obecnie stosowanymi odrębnymi przelicznikami dla emerytur górniczych.
Sytuacja ta jest odbierana przez osoby represjonowane jako powtórna kara za zaangażowanie w stanie wojennym pomimo jego niekonstytucyjności.
W związku z powyższym proszę o odniesienie się do przedstawionych wyżej kwestii i udzielenie odpowiedzi na poniższe przedstawione zagadnienia:
Proszę o określenie jak dużej grupy osób dotyczy opisany w niniejszym wystąpieniu problem.
Czy Pani Minister w uzgodnieniu z Ministerstwem Przemysłu, któremu obecnie podlega górnictwo, podda analizie kwestię świadczeń wyrównawczych dla górników zwolnionych dyscyplinarnie i skazanych za działalność opozycyjną w trakcie stanu wojennego? W jakim terminie?
Interpelacja nr 5025
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wyrównania uprawnień emerytalnych osób represjonowanych za udział w działaniach opozycji w stanie wojennym zatrudnionych w górnictwie węgla kamiennego
Zgłaszający: Jerzy Polaczek
Data wpływu: 24-09-2024
Szanowna Pani Minister,
w związku z interwencją podjętą w moim biurze poselskim dotyczącą realizacji praw emerytalnych wobec więzionych i represjonowanych górników zwracam się do Pani Minister o podjęcie działań w przedmiotowej kwestii.
System emerytalny z uwagi na miejsce zatrudnienia w sektorze górniczym, ze względu na swoją specyfikę odrębnie reguluje świadczenia dla pracowników górnictwa poprzez kategorię tzw. emerytur górniczych.
Sytuacja polityczna związana ze stanem wojennym spowodowała, iż do pracy w górnictwie nie przywracano internowanych i skazanych na więzienie za udział w działalności opozycyjnej i strajkach, zmuszając te osoby do poszukiwania pracy w innych gałęziach gospodarki z reguły za o wiele niższe wynagrodzenie.
Przypadek, który stał się inspiracją do niniejszej interpelacji faktograficznie przedstawia się następująco: pracownik kopalni pracujący pod ziemią przechodzi ścieżkę awansu właściwą dla swojego stanowiska, wiąże się to ze stopniowym podnoszeniem stawki zaszeregowania oraz kategorii Karty Górnika. W okresie poprzedzającym bezpośrednio oraz już w trakcie stanu wojennego angażuje się w działalność strajkową i opozycyjną. Aresztowany, po krótkim procesie, właściwym dla tego czasu, zostaje osadzony w więzieniu. Zwolniony ze względu na sytuację rodzinną zostaje pozbawiony możliwości powrotu do pracy z wilczym biletem, poszukuje jakiegokolwiek zatrudnienia. Praca, którą podejmuje jest nisko płatna. Sytuacja trwa w zasadzie do zakończenia stanu wojennego, kiedy to może wrócić do pracy na kopalni, ale jako nowoprzyjęty, z najniższymi stawkami zaszeregowania, które z upływem czasu wzrastają - jednak nie trwa to długo, gdyż nadchodzi czas restrukturyzacji branży górniczej, co skutkuje praktycznie obligatoryjnym przejściem na tzw. urlop górniczy i dalszym funkcjonowaniem w systemie, który bardzo ogranicza możliwość zatrudnienia. W terminie umożliwiającym przejście na emeryturę zostaje ona obliczona z posiadanych składek, w których okres pozostawania bez pracy oraz na mocy późniejszych przepisów zaliczony do pracy górniczej (która nie jest tożsama z okresem pracy górniczej pod ziemią zwłaszcza w kategorii składek na ubezpieczenie społeczne). Tym samym nie było możliwe odtworzenie kapitału emerytalnego w wysokości, jaka przysługiwała pracownikom kopalń nie objętych represjami.
Oznacza to, iż osoby w tożsamej sytuacji, jak przedstawiona wyżej, są nadal niejako podwójnie szykanowane za udział w działalności opozycyjnej i strajkach okresu stanu wojennego.
Ostatnia nowelizacja przepisów dotyczących zabezpieczenia emerytalnego dotycząca działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych w powodów politycznych wprowadziła tzw. świadczenie wyrównawcze dla osób otrzymujących świadczenie emerytalne lub rentowe, nie ujmując odrębnie kwotowo wyżej opisanej kategorii osób, co byłoby uzasadnione obecnie stosowanymi odrębnymi przelicznikami dla emerytur górniczych.
Sytuacja ta jest odbierana przez osoby represjonowane jako powtórna kara za zaangażowanie w stanie wojennym pomimo jego niekonstytucyjności.
W związku z powyższym proszę o odniesienie się do przedstawionych wyżej kwestii i udzielenie odpowiedzi na poniższe przedstawione zagadnienia:
Proszę o określenie jak dużej grupy osób dotyczy opisany w niniejszym wystąpieniu problem.
Czy Pani Minister w uzgodnieniu z Ministerstwem Przemysłu, któremu obecnie podlega górnictwo, podda analizie kwestię świadczeń wyrównawczych dla górników zwolnionych dyscyplinarnie i skazanych za działalność opozycyjną w trakcie stanu wojennego? W jakim terminie?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
50%
Konkretność
50%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
11
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
6.1 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada danych” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„nie posiada danych”
(brak danych / ewidencji w resorcie)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7564 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.514.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 5025 Pana Posła Jerzego Polaczka w sprawie wyrównania
uprawnień emerytalnych osób represjonowanych za udział w działaniach opozycji w stanie
wojennym, zatrudnionych w górnictwie węgla kamiennego, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Osoby, które działały na rzecz niepodległości i suwerenności Państwa Polskiego w latach
1956-1989 były poddawane przez reżim komunistyczny licznym represjom i szykanom.
Do najczęstszych należało uwięzienie, internowanie, usunięcie z uczelni, karne wcielenie do
wojska, pozbawienie możliwości wykonywania zawodu, uniemożliwienie podjęcia
zatrudnienia w wybranych miejscach, zwolnienie z pracy, pozbawienie możliwości
awansowania, degradowanie na gorsze stanowiska służbowe, pozbawienie nagród oraz
premii. Szykany te rzutowały na otrzymywane przez działaczy opozycji antykomunistycznej
lub osoby represjonowane z powodów politycznych wynagrodzenie, a niektóre z nich
skutkowały nawet jego czasowym pozbawieniem. Działacze opozycji antykomunistycznej i
osoby represjonowane z powodów politycznych pracowały w różnych branżach i
wykonywały różne prace, w tym takie, z którymi wiązało się nabywanie prawa do emerytury
lub innych świadczeń emerytalno-rentowych na szczególnych, uprzywilejowanych zasadach.
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie posiada danych o liczbie tych osób z
podziałem na branże i rodzaje wykonywanych prac z uwzględnieniem wpływu stosowanych
wobec nich represji na nabywanie przez nich praw do świadczeń emerytalno-rentowych na
preferencyjnych zasadach. Dotyczy to także górników.
Obowiązujące przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251, z późn. zm.) regulują uprawnienia do
świadczeń emerytalno-rentowych, w tym emerytury górniczej, bez względu na wiek
i zajmowane stanowisko, przysługujących z powszechnego systemu emerytalno-rentowego.
Na podstawie przepisów wymienionej ustawy za okres składkowy przy ustalaniu uprawnień
i wysokości świadczeń emerytalno-rentowych jest uznawany okres: osadzenia
w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania albo
bez wyroku po dniu 31 grudnia 1955 r. za działalność polityczną; świadczenia pracy po
1956 r. na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych nielegalnych w rozumieniu
przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r.; niewykonywania pracy przed dniem 31 lipca
1990 r. na skutek represji politycznych; pozbawienia możliwości wykonywania swojego
zawodu przed dniem 31 lipca 1990 r. na skutek represji politycznych za działania na rzecz
odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych
-- 1 of 3 --
2
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
praw człowieka w Polsce; internowania na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia
1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z późn. zm.).
Uznanie wskazanych okresów za okresy składkowe umożliwia ich uwzględnienie,
niezależnie od długości ich trwania, przy ustalaniu uprawnień do świadczeń
emerytalno- rentowych i obliczaniu ich wysokości. Zgodnie z przyjętą zasadą okresy
osadzenia w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy
skazania albo bez wyroku po dniu 31 grudnia 1955 r. za działalność polityczną oraz okresy
internowania na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym przy
ustalaniu prawa do emerytury lub renty uwzględnia się w wymiarze podwójnym.
Na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 marca 2021 r. o zmianie ustawy o działaczach
opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych oraz
niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 794) działaczom opozycji antykomunistycznej oraz
osobom represjonowanym z powodów politycznych przyznano prawo do ustalenia kapitału
początkowego przy zastosowaniu kwoty przeciętnego wynagrodzenia, proporcjonalnie do
okresu, w którym ubezpieczony doświadczył określonych represji. Rozwiązanie to jest
stosowane odpowiednio do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty z tytułu
niezdolności do pracy oraz do rent rodzinnych.
Ubezpieczonym, którym ustalono kapitał początkowy, wysokość emerytury lub renty
z tytułu niezdolności do pracy przed dniem 1 czerwca 2021 r., ponowne ustalenie kapitału
początkowego, wysokości emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy jest
dokonywane na wniosek osoby zainteresowanej złożony w organie rentowym, o ile jest to
dla nich korzystniejsze.
Obowiązujące przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji
antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych
(Dz. U. z 2024 r. poz. 906) regulują sprawę przysługujących osobom o potwierdzonym
statusie działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów
politycznych uprawnień o charakterze pieniężnym oraz uprawnień o charakterze
niepieniężnym, rzeczowym.
Jednym z przysługujących uprawnień działaczom opozycji antykomunistycznej lub osobom
represjonowanym z powodów politycznych jest prawo do świadczenia wyrównawczego.
Prawo do tego świadczenia przysługuje osobom uprawnionym pobierającym emeryturę lub
rentę inwalidzką, rentę z tytułu niezdolności do pracy albo rentę rodzinną, obecnie w kwocie
niższej niż 3415,50 zł miesięcznie. Świadczenie to przysługuje w kwocie stanowiącej różnicę
pomiędzy obowiązującą kwotą, a kwotą emerytury lub renty pobieranej przez osobę
uprawnioną.
Podwyższenie kwoty świadczenia wyrównawczego następuje w terminach i na zasadach
określonych dla świadczeń emerytalno–rentowych. Przez kwotę emerytury lub renty
rozumie się wysokość pobieranej emerytury lub renty brutto lub sumę tych świadczeń, wraz
z kwotą wypłacaną przez zagraniczne instytucje właściwe do spraw emerytalno–rentowych,
z wyłączeniem dodatku pielęgnacyjnego oraz innych dodatków i świadczeń wypłacanych
wraz z tymi świadczeniami na podstawie odrębnych przepisów, przed dokonaniem odliczeń,
potrąceń i zmniejszeń.
-- 2 of 3 --
3
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Świadczenie wyrównawcze przysługuje osobom uprawnionym na jednakowych zasadach
bez jego różnicowania w zależności od rodzaju aktywności zawodowej wykonywanej,
przykładowo: w górnictwie, w stoczniach bądź w hutnictwie, podczas prowadzonej w latach
1956-1989 działalności antykomunistycznej i podlegania z tego tytułu represjom
z powodów politycznych.
Decyzje w sprawie indywidualnych uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych,
ustalania ich wysokości bądź ponownego ich obliczenia oraz w sprawie świadczenia
wyrównawczego, na podstawie udokumentowanego wniosku, podejmują oddziały Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby
zainteresowanej. Od decyzji tej osobie zainteresowanej przysługuje prawo odwołania na
drodze sądowej.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie są prowadzone prace nad zmianą
przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz
osobach represjonowanych z powodów politycznych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, profesor uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.514.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 5025 Pana Posła Jerzego Polaczka w sprawie wyrównania
uprawnień emerytalnych osób represjonowanych za udział w działaniach opozycji w stanie
wojennym, zatrudnionych w górnictwie węgla kamiennego, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Osoby, które działały na rzecz niepodległości i suwerenności Państwa Polskiego w latach
1956-1989 były poddawane przez reżim komunistyczny licznym represjom i szykanom.
Do najczęstszych należało uwięzienie, internowanie, usunięcie z uczelni, karne wcielenie do
wojska, pozbawienie możliwości wykonywania zawodu, uniemożliwienie podjęcia
zatrudnienia w wybranych miejscach, zwolnienie z pracy, pozbawienie możliwości
awansowania, degradowanie na gorsze stanowiska służbowe, pozbawienie nagród oraz
premii. Szykany te rzutowały na otrzymywane przez działaczy opozycji antykomunistycznej
lub osoby represjonowane z powodów politycznych wynagrodzenie, a niektóre z nich
skutkowały nawet jego czasowym pozbawieniem. Działacze opozycji antykomunistycznej i
osoby represjonowane z powodów politycznych pracowały w różnych branżach i
wykonywały różne prace, w tym takie, z którymi wiązało się nabywanie prawa do emerytury
lub innych świadczeń emerytalno-rentowych na szczególnych, uprzywilejowanych zasadach.
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie posiada danych o liczbie tych osób z
podziałem na branże i rodzaje wykonywanych prac z uwzględnieniem wpływu stosowanych
wobec nich represji na nabywanie przez nich praw do świadczeń emerytalno-rentowych na
preferencyjnych zasadach. Dotyczy to także górników.
Obowiązujące przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251, z późn. zm.) regulują uprawnienia do
świadczeń emerytalno-rentowych, w tym emerytury górniczej, bez względu na wiek
i zajmowane stanowisko, przysługujących z powszechnego systemu emerytalno-rentowego.
Na podstawie przepisów wymienionej ustawy za okres składkowy przy ustalaniu uprawnień
i wysokości świadczeń emerytalno-rentowych jest uznawany okres: osadzenia
w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania albo
bez wyroku po dniu 31 grudnia 1955 r. za działalność polityczną; świadczenia pracy po
1956 r. na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych nielegalnych w rozumieniu
przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r.; niewykonywania pracy przed dniem 31 lipca
1990 r. na skutek represji politycznych; pozbawienia możliwości wykonywania swojego
zawodu przed dniem 31 lipca 1990 r. na skutek represji politycznych za działania na rzecz
odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych
-- 1 of 3 --
2
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
praw człowieka w Polsce; internowania na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia
1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z późn. zm.).
Uznanie wskazanych okresów za okresy składkowe umożliwia ich uwzględnienie,
niezależnie od długości ich trwania, przy ustalaniu uprawnień do świadczeń
emerytalno- rentowych i obliczaniu ich wysokości. Zgodnie z przyjętą zasadą okresy
osadzenia w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy
skazania albo bez wyroku po dniu 31 grudnia 1955 r. za działalność polityczną oraz okresy
internowania na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym przy
ustalaniu prawa do emerytury lub renty uwzględnia się w wymiarze podwójnym.
Na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 marca 2021 r. o zmianie ustawy o działaczach
opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych oraz
niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 794) działaczom opozycji antykomunistycznej oraz
osobom represjonowanym z powodów politycznych przyznano prawo do ustalenia kapitału
początkowego przy zastosowaniu kwoty przeciętnego wynagrodzenia, proporcjonalnie do
okresu, w którym ubezpieczony doświadczył określonych represji. Rozwiązanie to jest
stosowane odpowiednio do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty z tytułu
niezdolności do pracy oraz do rent rodzinnych.
Ubezpieczonym, którym ustalono kapitał początkowy, wysokość emerytury lub renty
z tytułu niezdolności do pracy przed dniem 1 czerwca 2021 r., ponowne ustalenie kapitału
początkowego, wysokości emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy jest
dokonywane na wniosek osoby zainteresowanej złożony w organie rentowym, o ile jest to
dla nich korzystniejsze.
Obowiązujące przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji
antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych
(Dz. U. z 2024 r. poz. 906) regulują sprawę przysługujących osobom o potwierdzonym
statusie działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów
politycznych uprawnień o charakterze pieniężnym oraz uprawnień o charakterze
niepieniężnym, rzeczowym.
Jednym z przysługujących uprawnień działaczom opozycji antykomunistycznej lub osobom
represjonowanym z powodów politycznych jest prawo do świadczenia wyrównawczego.
Prawo do tego świadczenia przysługuje osobom uprawnionym pobierającym emeryturę lub
rentę inwalidzką, rentę z tytułu niezdolności do pracy albo rentę rodzinną, obecnie w kwocie
niższej niż 3415,50 zł miesięcznie. Świadczenie to przysługuje w kwocie stanowiącej różnicę
pomiędzy obowiązującą kwotą, a kwotą emerytury lub renty pobieranej przez osobę
uprawnioną.
Podwyższenie kwoty świadczenia wyrównawczego następuje w terminach i na zasadach
określonych dla świadczeń emerytalno–rentowych. Przez kwotę emerytury lub renty
rozumie się wysokość pobieranej emerytury lub renty brutto lub sumę tych świadczeń, wraz
z kwotą wypłacaną przez zagraniczne instytucje właściwe do spraw emerytalno–rentowych,
z wyłączeniem dodatku pielęgnacyjnego oraz innych dodatków i świadczeń wypłacanych
wraz z tymi świadczeniami na podstawie odrębnych przepisów, przed dokonaniem odliczeń,
potrąceń i zmniejszeń.
-- 2 of 3 --
3
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Świadczenie wyrównawcze przysługuje osobom uprawnionym na jednakowych zasadach
bez jego różnicowania w zależności od rodzaju aktywności zawodowej wykonywanej,
przykładowo: w górnictwie, w stoczniach bądź w hutnictwie, podczas prowadzonej w latach
1956-1989 działalności antykomunistycznej i podlegania z tego tytułu represjom
z powodów politycznych.
Decyzje w sprawie indywidualnych uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych,
ustalania ich wysokości bądź ponownego ich obliczenia oraz w sprawie świadczenia
wyrównawczego, na podstawie udokumentowanego wniosku, podejmują oddziały Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby
zainteresowanej. Od decyzji tej osobie zainteresowanej przysługuje prawo odwołania na
drodze sądowej.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie są prowadzone prace nad zmianą
przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz
osobach represjonowanych z powodów politycznych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, profesor uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --