Interpelacja nr 5006
Interpelacja w sprawie decentralizacji zarządzania wojewódzkimi funduszami ochrony środowiska i gospodarki wodnej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie decentralizacji zarządzania wojewódzkimi funduszami ochrony środowiska i gospodarki wodnej
Interpelacja nr 5006
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie decentralizacji zarządzania wojewódzkimi funduszami ochrony środowiska i gospodarki wodnej
Zgłaszający: Jan Warzecha
Data wpływu: 23-09-2024
Szanowna Pani Minister,
samorządy wojewódzkie nie mają odpowiedniego wpływu na funkcjonowanie wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, mimo że są odpowiedzialne za ochronę środowiska w swoich regionach i mają najdokładniejszą wiedzę na temat lokalnych ryzyk, zagrożeń i oczekiwanych dotacji. Dotychczasowe zmiany w przepisach, jak również centralizacja decyzji dotyczących struktury i działania tych funduszy budzi głosy niezadowolenia wśród samorządowców.
Obecnie, w wyniku obowiązujących regulacji, 4 z 5 członków rad nadzorczych funduszy jest powoływanych przez administrację rządową, co ogranicza możliwości samorządów w kształtowaniu polityki ochrony środowiska.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytanie:
Jakie konkretne kroki podejmie Ministerstwo Klimatu i Środowiska w celu rozważenia powrotu do decentralizacji zarządzania wojewódzkimi funduszami ochrony środowiska i gospodarki wodnej, biorąc pod uwagę postulaty samorządów?
Interpelacja nr 5006
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie decentralizacji zarządzania wojewódzkimi funduszami ochrony środowiska i gospodarki wodnej
Zgłaszający: Jan Warzecha
Data wpływu: 23-09-2024
Szanowna Pani Minister,
samorządy wojewódzkie nie mają odpowiedniego wpływu na funkcjonowanie wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, mimo że są odpowiedzialne za ochronę środowiska w swoich regionach i mają najdokładniejszą wiedzę na temat lokalnych ryzyk, zagrożeń i oczekiwanych dotacji. Dotychczasowe zmiany w przepisach, jak również centralizacja decyzji dotyczących struktury i działania tych funduszy budzi głosy niezadowolenia wśród samorządowców.
Obecnie, w wyniku obowiązujących regulacji, 4 z 5 członków rad nadzorczych funduszy jest powoływanych przez administrację rządową, co ogranicza możliwości samorządów w kształtowaniu polityki ochrony środowiska.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytanie:
Jakie konkretne kroki podejmie Ministerstwo Klimatu i Środowiska w celu rozważenia powrotu do decentralizacji zarządzania wojewódzkimi funduszami ochrony środowiska i gospodarki wodnej, biorąc pod uwagę postulaty samorządów?
Odpowiedź urzędowa
Minister Paulina Hennig-Kloska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
12%
Konkretność
88%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
1
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.5 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6943 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Paulina Hennig-Kloska
DFE-WKSN.050.8.2024.ŁA
3406462.13509214.10911085
Warszawa, 17-10-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy: Interpelacji w sprawie decentralizacji zarządzania wojewódzkimi
funduszami ochrony środowiska i gospodarki wodnej
Szanowny Panie Marszałku,
W związku z interpelacją Pana posła Jana Warzechy w sprawie decentralizacji zarządzania
wojewódzkimi funduszami ochrony środowiska i gospodarki wodnej, uprzejmie
przedstawiam następujące stanowisko.
Obecna pozycja ustrojowa wojewódzkich funduszy.
Aktualną pozycję ustrojową wfośigw należy oceniać mając na względzie całokształt
regulacji ustawy – Prawo ochrony środowiska dotyczących tych instytucji. W tym
kontekście trzeba zauważyć, że:
wojewódzkie fundusze, pozostając osobami prawnymi z przychodami
uzyskiwanymi na podstawie POŚ zachowuję odrębność instytucjonalną i
finansową,
organy wojewódzkich funduszy, działając na podstawie i w granicach
wyznaczonych ustawą, autonomicznie decydują o kierunkach, priorytetach i
warunkach działalności tych instytucji,
nadzór ministra właściwego do spraw klimatu nad działalnością wojewódzkich
funduszy (wykonywany przy udziale wojewody) jest co do zasady nadzorem
opartym o kryterium legalności,
wojewódzkie fundusze nie są instytucjonalnie podporządkowane, czy poddane
zwierzchnictwu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej (NFOŚiGW).
Dwie perspektywy działania wojewódzkich funduszy – regionalna i krajowa.
Regulacje będące podstawą działalności wfośigw powinny umożliwiać elastyczne
funkcjonowanie tych instytucji dostosowywane do wyzwań identyfikowanych na różnych
-- 1 of 3 --
2
poziomach zarządzania sprawami publicznym w obszarze ochrony środowiska. Oznacza to
określanie priorytetów działalności poszczególnych wfośigw adekwatnie do dwóch
wymiarów tego obszaru polityk publicznych, tj.:
regionalnego - potrzeb regionów i społeczności lokalnych,
ogólnokrajowego - jednoczesne włączanie wojewódzkich funduszy w realizację
polityk i programów o charakterze ogólnopolskim, służących osiąganiu celów
definiowanych na poziomie krajowym, w tym uwzględniających konieczność
faktycznego wdrożenia wymogów wynikających z prawa polskiego, jak i prawa
Unii Europejskiej, którego implementacja należy do państwa polskiego.
Obecne rozwiązania ustrojowe zawarte w POŚ umożliwiają należyte uwzględnienie
w działalności wojewódzkich funduszy tych dwóch wymiarów. Sposób ustalania składu
rad nadzorczych wfośigw zapewnia reprezentację w nich najważniejszych interesariuszy,
w tym ministra właściwego do spraw klimatu i przedstawiciela samorządu województwa.
To zaś umożliwia taki sposób kierowania wojewódzkimi funduszami, który pozwoli godzić
priorytety identyfikowane tak na poziomie regionalnym/wojewódzkim,
jak i krajowym.
Rola wojewódzkich funduszy w systemie finansowania ochrony środowiska - efekt
synergii
Wojewódzkie fundusze należy ponadto postrzegać nie tylko w jednostkowej
(indywidualnej dla każdego z nich), ale także ogólniejszej perspektywie, tj. jako istotnej
części składowej systemu finansowania ze środków publicznych przedsięwzięć służących
ochronie środowiska, którego istotnym elementem jest także NFOŚiGW. W kontekście
osiągania celów polityki środowiskowej państwa coraz większego znaczenia nabiera
współpraca wfośigw z NFOŚiGW. Współpraca ta może łączyć w sobie m.in. organizacyjny
wkład wojewódzkich funduszy w realizację programów inicjowanych przez NFOŚiGW, a z
drugiej strony – możliwość pozyskiwania przez wfośigw środków NFOŚiGW na realizację
określonych programów lub przedsięwzięć. Taka współpraca umożliwia uzyskania
ewidentnego efektu synergii działań NFOŚiGW oraz wojewódzkich funduszy, co skutkuje
dystrybuowaniem coraz większych środków przez wojewódzkie fundusze, z niewątpliwą
korzyścią dla skuteczności realizacji polityk publicznych w tym obszarze, a także z
korzyścią dla regionów. Warto przy tym mieć na uwadze rosnącą w ostatnich latach
wielkość środków przekazywanych/udostępnianych przez NFOŚiGW wojewódzkim
funduszom na realizację ustawowych zadań.
W przypadku programów adresowanych do szerokiego kręgu odbiorców, w szczególności
gospodarstw domowych, współpraca NFOŚiGW z wfośigw jest niekiedy nieodzownym
warunkiem ich realizacji. Jednym z przykładów konieczności zapewnienia takiej
współpracy jest program „Czyste Powietrze”. Dzięki zaangażowaniu wojewódzkich
funduszy możliwa jest kontynuacja realizacji tego Programu jako przedsięwzięcia
dofinansowywanego ze środków programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę,
Klimat, Środowisko 2021–2027 (FEnIKS). Udział wfośigw w realizacji programu „Czyste
Powietrze” umożliwia więc nie tylko osiąganie określonych efektów rzeczowych i
ekologicznych, lecz także wykorzystanie przez Polskę bezzwrotnego finansowania z
budżetu Unii Europejskiej przynoszącego korzyści polskiej gospodarce.
-- 2 of 3 --
3
Zwracam również uwagę, że w podobnym do programu „Czyste Powietrze” modelu
opartym o współpracę NFOŚiGW z wfośigw realizowane w latach 2021-2023 były jeszcze
inne programy, wśród których znalazły się m.in. program „Moja Woda”, „Ogólnopolski
program regeneracji środowiskowej gleb poprzez ich wapnowanie”, czy „Ogólnopolski
program finansowania służb ratowniczych”. W ramach wspólnie realizowanych
programów do końca 2023 r. wojewódzkie fundusze zawarły ok. 784 tys. umów o
dofinansowanie z beneficjentami końcowymi, a NFOŚiGW wypłacił wojewódzkim
funduszom 11 591 mln zł.1 Środki te za pośrednictwem wfośigw systematycznie trafiają
do beneficjentów.
Podsumowanie
Odpowiadając na pytanie: Jakie konkretne kroki podejmie Ministerstwo Klimatu i Środowiska
w celu rozważenia powrotu do decentralizacji zarządzania Wojewódzkimi Funduszami Ochrony
Środowiska i Gospodarki Wodnej, biorąc pod uwagę postulaty samorządów?
Mając na uwadze powyższy kontekst faktyczny i prawny, oceniam obecny kształt
przepisów w przedmiotowym zakresie za odpowiedni.
Obecne regulacje instytucjonalne zawarte w ustawie - Prawo ochrony środowiska -
odnoszące się do wfośigw ułatwiają angażowanie się wojewódzkich funduszy w podobne
do ww. działania i sprzyjają ich współpracy z NFOŚiGW, a tym samym umożliwiają lepsze
wykorzystanie potencjału zarówno NFOŚiGW, jak i wfośigw. Nie ulega przy tym mojej
wątpliwości, że działania wfośigw powinny być możliwie spójne z działaniami
podejmowanymi przez samorządy województw i uwzględniać specyfikę i aktualne
potrzeby regionów, do czego w moim odbiorze przyczyniają się obecne przepisy ustawy –
Prawo ochrony środowiska.
Z wyrazami szacunku
Paulina Hennig-Kloska
Minister Klimatu i Środowiska
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
1 Dane przedstawione we Wspólnej Strategii działania NFOŚiGW i wfośigw na lata 2025-2028.
-- 3 of 3 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Paulina Hennig-Kloska
DFE-WKSN.050.8.2024.ŁA
3406462.13509214.10911085
Warszawa, 17-10-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy: Interpelacji w sprawie decentralizacji zarządzania wojewódzkimi
funduszami ochrony środowiska i gospodarki wodnej
Szanowny Panie Marszałku,
W związku z interpelacją Pana posła Jana Warzechy w sprawie decentralizacji zarządzania
wojewódzkimi funduszami ochrony środowiska i gospodarki wodnej, uprzejmie
przedstawiam następujące stanowisko.
Obecna pozycja ustrojowa wojewódzkich funduszy.
Aktualną pozycję ustrojową wfośigw należy oceniać mając na względzie całokształt
regulacji ustawy – Prawo ochrony środowiska dotyczących tych instytucji. W tym
kontekście trzeba zauważyć, że:
wojewódzkie fundusze, pozostając osobami prawnymi z przychodami
uzyskiwanymi na podstawie POŚ zachowuję odrębność instytucjonalną i
finansową,
organy wojewódzkich funduszy, działając na podstawie i w granicach
wyznaczonych ustawą, autonomicznie decydują o kierunkach, priorytetach i
warunkach działalności tych instytucji,
nadzór ministra właściwego do spraw klimatu nad działalnością wojewódzkich
funduszy (wykonywany przy udziale wojewody) jest co do zasady nadzorem
opartym o kryterium legalności,
wojewódzkie fundusze nie są instytucjonalnie podporządkowane, czy poddane
zwierzchnictwu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej (NFOŚiGW).
Dwie perspektywy działania wojewódzkich funduszy – regionalna i krajowa.
Regulacje będące podstawą działalności wfośigw powinny umożliwiać elastyczne
funkcjonowanie tych instytucji dostosowywane do wyzwań identyfikowanych na różnych
-- 1 of 3 --
2
poziomach zarządzania sprawami publicznym w obszarze ochrony środowiska. Oznacza to
określanie priorytetów działalności poszczególnych wfośigw adekwatnie do dwóch
wymiarów tego obszaru polityk publicznych, tj.:
regionalnego - potrzeb regionów i społeczności lokalnych,
ogólnokrajowego - jednoczesne włączanie wojewódzkich funduszy w realizację
polityk i programów o charakterze ogólnopolskim, służących osiąganiu celów
definiowanych na poziomie krajowym, w tym uwzględniających konieczność
faktycznego wdrożenia wymogów wynikających z prawa polskiego, jak i prawa
Unii Europejskiej, którego implementacja należy do państwa polskiego.
Obecne rozwiązania ustrojowe zawarte w POŚ umożliwiają należyte uwzględnienie
w działalności wojewódzkich funduszy tych dwóch wymiarów. Sposób ustalania składu
rad nadzorczych wfośigw zapewnia reprezentację w nich najważniejszych interesariuszy,
w tym ministra właściwego do spraw klimatu i przedstawiciela samorządu województwa.
To zaś umożliwia taki sposób kierowania wojewódzkimi funduszami, który pozwoli godzić
priorytety identyfikowane tak na poziomie regionalnym/wojewódzkim,
jak i krajowym.
Rola wojewódzkich funduszy w systemie finansowania ochrony środowiska - efekt
synergii
Wojewódzkie fundusze należy ponadto postrzegać nie tylko w jednostkowej
(indywidualnej dla każdego z nich), ale także ogólniejszej perspektywie, tj. jako istotnej
części składowej systemu finansowania ze środków publicznych przedsięwzięć służących
ochronie środowiska, którego istotnym elementem jest także NFOŚiGW. W kontekście
osiągania celów polityki środowiskowej państwa coraz większego znaczenia nabiera
współpraca wfośigw z NFOŚiGW. Współpraca ta może łączyć w sobie m.in. organizacyjny
wkład wojewódzkich funduszy w realizację programów inicjowanych przez NFOŚiGW, a z
drugiej strony – możliwość pozyskiwania przez wfośigw środków NFOŚiGW na realizację
określonych programów lub przedsięwzięć. Taka współpraca umożliwia uzyskania
ewidentnego efektu synergii działań NFOŚiGW oraz wojewódzkich funduszy, co skutkuje
dystrybuowaniem coraz większych środków przez wojewódzkie fundusze, z niewątpliwą
korzyścią dla skuteczności realizacji polityk publicznych w tym obszarze, a także z
korzyścią dla regionów. Warto przy tym mieć na uwadze rosnącą w ostatnich latach
wielkość środków przekazywanych/udostępnianych przez NFOŚiGW wojewódzkim
funduszom na realizację ustawowych zadań.
W przypadku programów adresowanych do szerokiego kręgu odbiorców, w szczególności
gospodarstw domowych, współpraca NFOŚiGW z wfośigw jest niekiedy nieodzownym
warunkiem ich realizacji. Jednym z przykładów konieczności zapewnienia takiej
współpracy jest program „Czyste Powietrze”. Dzięki zaangażowaniu wojewódzkich
funduszy możliwa jest kontynuacja realizacji tego Programu jako przedsięwzięcia
dofinansowywanego ze środków programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę,
Klimat, Środowisko 2021–2027 (FEnIKS). Udział wfośigw w realizacji programu „Czyste
Powietrze” umożliwia więc nie tylko osiąganie określonych efektów rzeczowych i
ekologicznych, lecz także wykorzystanie przez Polskę bezzwrotnego finansowania z
budżetu Unii Europejskiej przynoszącego korzyści polskiej gospodarce.
-- 2 of 3 --
3
Zwracam również uwagę, że w podobnym do programu „Czyste Powietrze” modelu
opartym o współpracę NFOŚiGW z wfośigw realizowane w latach 2021-2023 były jeszcze
inne programy, wśród których znalazły się m.in. program „Moja Woda”, „Ogólnopolski
program regeneracji środowiskowej gleb poprzez ich wapnowanie”, czy „Ogólnopolski
program finansowania służb ratowniczych”. W ramach wspólnie realizowanych
programów do końca 2023 r. wojewódzkie fundusze zawarły ok. 784 tys. umów o
dofinansowanie z beneficjentami końcowymi, a NFOŚiGW wypłacił wojewódzkim
funduszom 11 591 mln zł.1 Środki te za pośrednictwem wfośigw systematycznie trafiają
do beneficjentów.
Podsumowanie
Odpowiadając na pytanie: Jakie konkretne kroki podejmie Ministerstwo Klimatu i Środowiska
w celu rozważenia powrotu do decentralizacji zarządzania Wojewódzkimi Funduszami Ochrony
Środowiska i Gospodarki Wodnej, biorąc pod uwagę postulaty samorządów?
Mając na uwadze powyższy kontekst faktyczny i prawny, oceniam obecny kształt
przepisów w przedmiotowym zakresie za odpowiedni.
Obecne regulacje instytucjonalne zawarte w ustawie - Prawo ochrony środowiska -
odnoszące się do wfośigw ułatwiają angażowanie się wojewódzkich funduszy w podobne
do ww. działania i sprzyjają ich współpracy z NFOŚiGW, a tym samym umożliwiają lepsze
wykorzystanie potencjału zarówno NFOŚiGW, jak i wfośigw. Nie ulega przy tym mojej
wątpliwości, że działania wfośigw powinny być możliwie spójne z działaniami
podejmowanymi przez samorządy województw i uwzględniać specyfikę i aktualne
potrzeby regionów, do czego w moim odbiorze przyczyniają się obecne przepisy ustawy –
Prawo ochrony środowiska.
Z wyrazami szacunku
Paulina Hennig-Kloska
Minister Klimatu i Środowiska
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
1 Dane przedstawione we Wspólnej Strategii działania NFOŚiGW i wfośigw na lata 2025-2028.
-- 3 of 3 --