Interpelacja nr 4996
Interpelacja w sprawie konserwacji rowów melioracyjnych, przepustów i innych urządzeń odprowadzających wodę z nieruchomości prywatnych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (73%)
Podatki i Finanse (40%)
Sprawiedliwość i Sądy (33%)
Klimat, Energia i Środowisko (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie konserwacji rowów melioracyjnych, przepustów i innych urządzeń odprowadzających wodę z nieruchomości prywatnych
Interpelacja nr 4996
do ministra infrastruktury
w sprawie konserwacji rowów melioracyjnych, przepustów i innych urządzeń odprowadzających wodę z nieruchomości prywatnych
Zgłaszający: Marek Krząkała, Urszula Augustyn, Zofia Czernow
Data wpływu: 23-09-2024
Szanowna Pani Minister!
Brak systematycznej konserwacji rowów melioracyjnych, przydrożnych oraz przepustów, szczególnie w czasie obfitych opadów deszczu, prowadzi do lokalnych podtopień i zalewania posesji. Zarośnięte i zamulone rowy nie spełniają swojej funkcji odprowadzania nadmiaru wód, przez co powstają zastoje wodne podtapiające przyległe grunty i drogi. Problemem jest również celowe niszczenie, zasypywanie oraz zaśmiecanie tych urządzeń. W teorii prace konserwacyjne powinny być prowadzone co roku w okresie jesieni oraz wiosną, w celu umożliwienia odpływu wód opadowych i roztopowych, a latem w zakresie wykaszania roślinności porastającej koryta urządzeń.
Zgodnie z artykułem 205 ustawy Prawo wodne, obowiązek utrzymania urządzeń melioracyjnych spoczywa na właścicielu gruntu, ponieważ korzystanie z wód nie może negatywnie wpływać na stosunki wodne w zlewni ani zagrażać przyległym gruntom. Warto podkreślić, że powyższa sytuacja nie musi być jedynym powodem kontroli ze strony PGW WP. Wystąpienie negatywnego wpływu na stan ekologiczny wód, wynikającego z braku utrzymania urządzeń, również może być podstawą do przeprowadzenia takich czynności.
Pewne nieporozumienia może budzić zapis art. 203 ustawy Prawo wodne („Programowanie, planowanie i nadzorowanie wykonywania urządzeń melioracji wodnych (…) należy do Wód Polskich”). Zapis ten odnosi się jednak do przypadków, w których urządzenia melioracyjne są współfinansowane przez Skarb Państwa. Ustawa teoretycznie umożliwia właścicielom gruntów rolnych składanie wniosków do PGW Wód Polskich o dofinansowanie inwestycji związanych z wykonaniem urządzeń melioracyjnych. Wynika to z art. 199 ust. 2 ustawy i ma dalsze konsekwencje w art. 203, 205 oraz 206. Zgodnie z art. 188 ust. 2 ustawy Prawo wodne, w kosztach utrzymania rowów melioracyjnych uczestniczą osoby, które odnoszą korzyści z ich użytkowania. Oznacza to, że każdy rolnik, właściciel działki, na której znajduje się rów melioracyjny, czerpie korzyści z jego funkcjonowania. Zgodnie z art. 335 ust. 1 ustawy Prawo wodne, kontrole stanu urządzeń wodnych przeprowadzają wyznaczeni pracownicy PGW WP, którzy są uprawnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego (art. 336 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo wodne). Zaniedbanie przez właściciela nieruchomości obowiązku utrzymania rowów w należytym stanie, jak również utrudnianie przepływu wody w rowie, jest wykroczeniem zagrożonym karą grzywny, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 24.08.2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2019 r. poz. 1120).
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy planowane są kontrole rowów melioracyjnych i urządzeń wodnych na terenach prywatnych, mające na celu zweryfikowanie ich stanu technicznego? Ile takich kontroli przeprowadziło PGW WP w ostatnich dwóch latach i ile nałożono kar?
Jakie środki w skali rocznej są przewidziane przez PGW Wody Polskie lub inne instytucje w celu wsparcia właścicieli gruntów w zakresie konserwacji rowów melioracyjnych i innych urządzeń wodnych?
Czy są dostępne programy dofinansowania na naprawę, odtworzenie lub budowę nowych urządzeń melioracyjnych, z których mogliby skorzystać mieszkańcy miast i gmin, a jeśli tak, to jakie warunki muszą spełniać właściciele gruntów, aby uzyskać taką pomoc?
Jakie kroki są podejmowane w celu edukowania właścicieli gruntów o ich obowiązkach związanych z utrzymaniem urządzeń melioracyjnych oraz zagrożeniach wynikających z ich zaniedbania?
Jakie jest stanowisko ministerstwa wobec rozszerzenia kompetencji w zakresie kontroli (np. dla straży gminnych i miejskich) stanu cieków wodnych, urządzeń melioracyjnych i rowów będących na terenach prywatnych wraz z możliwością nakładania kar grzywny?
Jak ministerstwo odnosi się do sytuacji, w której w przypadku bezskutecznego wzywania właściciela nieruchomości do udrożnienia rowów, urządzeń melioracyjnych lub innych elementów ułatwiających przepływ wody przez nieruchomość gmina ma możliwość dokonywania tego typu czynności na własny koszt, a następnie wnosi o pokrycie poniesionych kosztów u właściciela?
Jak PGW WP realizują wnioski jednostek samorządu terytorialnego o czyszczenie koryt rzek, potoków i cieków wodnych wskazywanych jako zarośnięte, zagrażające bezpieczeństwu i utrudniające swobodny przepływ wody?
Z wyrazami szacunku
Marek Krząkała
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 4996
do ministra infrastruktury
w sprawie konserwacji rowów melioracyjnych, przepustów i innych urządzeń odprowadzających wodę z nieruchomości prywatnych
Zgłaszający: Marek Krząkała, Urszula Augustyn, Zofia Czernow
Data wpływu: 23-09-2024
Szanowna Pani Minister!
Brak systematycznej konserwacji rowów melioracyjnych, przydrożnych oraz przepustów, szczególnie w czasie obfitych opadów deszczu, prowadzi do lokalnych podtopień i zalewania posesji. Zarośnięte i zamulone rowy nie spełniają swojej funkcji odprowadzania nadmiaru wód, przez co powstają zastoje wodne podtapiające przyległe grunty i drogi. Problemem jest również celowe niszczenie, zasypywanie oraz zaśmiecanie tych urządzeń. W teorii prace konserwacyjne powinny być prowadzone co roku w okresie jesieni oraz wiosną, w celu umożliwienia odpływu wód opadowych i roztopowych, a latem w zakresie wykaszania roślinności porastającej koryta urządzeń.
Zgodnie z artykułem 205 ustawy Prawo wodne, obowiązek utrzymania urządzeń melioracyjnych spoczywa na właścicielu gruntu, ponieważ korzystanie z wód nie może negatywnie wpływać na stosunki wodne w zlewni ani zagrażać przyległym gruntom. Warto podkreślić, że powyższa sytuacja nie musi być jedynym powodem kontroli ze strony PGW WP. Wystąpienie negatywnego wpływu na stan ekologiczny wód, wynikającego z braku utrzymania urządzeń, również może być podstawą do przeprowadzenia takich czynności.
Pewne nieporozumienia może budzić zapis art. 203 ustawy Prawo wodne („Programowanie, planowanie i nadzorowanie wykonywania urządzeń melioracji wodnych (…) należy do Wód Polskich”). Zapis ten odnosi się jednak do przypadków, w których urządzenia melioracyjne są współfinansowane przez Skarb Państwa. Ustawa teoretycznie umożliwia właścicielom gruntów rolnych składanie wniosków do PGW Wód Polskich o dofinansowanie inwestycji związanych z wykonaniem urządzeń melioracyjnych. Wynika to z art. 199 ust. 2 ustawy i ma dalsze konsekwencje w art. 203, 205 oraz 206. Zgodnie z art. 188 ust. 2 ustawy Prawo wodne, w kosztach utrzymania rowów melioracyjnych uczestniczą osoby, które odnoszą korzyści z ich użytkowania. Oznacza to, że każdy rolnik, właściciel działki, na której znajduje się rów melioracyjny, czerpie korzyści z jego funkcjonowania. Zgodnie z art. 335 ust. 1 ustawy Prawo wodne, kontrole stanu urządzeń wodnych przeprowadzają wyznaczeni pracownicy PGW WP, którzy są uprawnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego (art. 336 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo wodne). Zaniedbanie przez właściciela nieruchomości obowiązku utrzymania rowów w należytym stanie, jak również utrudnianie przepływu wody w rowie, jest wykroczeniem zagrożonym karą grzywny, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 24.08.2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2019 r. poz. 1120).
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy planowane są kontrole rowów melioracyjnych i urządzeń wodnych na terenach prywatnych, mające na celu zweryfikowanie ich stanu technicznego? Ile takich kontroli przeprowadziło PGW WP w ostatnich dwóch latach i ile nałożono kar?
Jakie środki w skali rocznej są przewidziane przez PGW Wody Polskie lub inne instytucje w celu wsparcia właścicieli gruntów w zakresie konserwacji rowów melioracyjnych i innych urządzeń wodnych?
Czy są dostępne programy dofinansowania na naprawę, odtworzenie lub budowę nowych urządzeń melioracyjnych, z których mogliby skorzystać mieszkańcy miast i gmin, a jeśli tak, to jakie warunki muszą spełniać właściciele gruntów, aby uzyskać taką pomoc?
Jakie kroki są podejmowane w celu edukowania właścicieli gruntów o ich obowiązkach związanych z utrzymaniem urządzeń melioracyjnych oraz zagrożeniach wynikających z ich zaniedbania?
Jakie jest stanowisko ministerstwa wobec rozszerzenia kompetencji w zakresie kontroli (np. dla straży gminnych i miejskich) stanu cieków wodnych, urządzeń melioracyjnych i rowów będących na terenach prywatnych wraz z możliwością nakładania kar grzywny?
Jak ministerstwo odnosi się do sytuacji, w której w przypadku bezskutecznego wzywania właściciela nieruchomości do udrożnienia rowów, urządzeń melioracyjnych lub innych elementów ułatwiających przepływ wody przez nieruchomość gmina ma możliwość dokonywania tego typu czynności na własny koszt, a następnie wnosi o pokrycie poniesionych kosztów u właściciela?
Jak PGW WP realizują wnioski jednostek samorządu terytorialnego o czyszczenie koryt rzek, potoków i cieków wodnych wskazywanych jako zarośnięte, zagrażające bezpieczeństwu i utrudniające swobodny przepływ wody?
Z wyrazami szacunku
Marek Krząkała
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Przemysław Koperski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
22%
Konkretność
78%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13431 znaków
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-2.054.19.2024
Warszawa, 18 lutego 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 4996 Posłów na Sejm RP: Pana Marka Krząkały,
Pani Urszuli Augustyn i Pani Zofii Czernow, w sprawie konserwacji rowów melioracyjnych,
przepustów i innych urządzeń odprowadzających wodę z nieruchomości prywatnych,
przekazuję poniżej stosowne informacje przygotowane we współpracy z Państwowym
Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie (dalej PGW Wody Polskie).
Ad. 1. Czy planowane są kontrole rowów melioracyjnych i urządzeń wodnych
na terenach prywatnych, mające na celu zweryfikowanie ich stanu technicznego?
Ile takich kontroli przeprowadziło PGW WP w ostatnich dwóch latach i ile nałożono kar?
Zgodnie z przekazanymi przez PGW Wody Polskie informacjami oględziny rowów
melioracyjnych i urządzeń wodnych na terenach prywatnych, mające na celu
zweryfikowanie ich stanu technicznego, są przeprowadzane wyłącznie podczas zbierania
materiału dowodowego w ramach prowadzonych postępowań administracyjnych lub
rozpoznania sprawy w związku ze zgłoszeniami dotyczącymi nieprawidłowości
w utrzymywaniu urządzeń melioracji wodnych. Wyłączną podstawą prawną,
umożliwiającą PGW Wody Polskie na kontrolę urządzeń melioracji wodnych, w tym ich
stanu technicznego, jest postępowanie administracyjne, które organ, tj. dyrektor
regionalnego zarządu gospodarki wodnej, wszczyna z urzędu na podstawie uzyskanej
informacji dotyczącej braku konserwacji przedmiotowych urządzeń oraz ich złego stanu
technicznego. Przedmiotowa kontrola jest przeprowadzana w formie oględzin, przy
udziale stron postępowania, stanowiących element postępowania administracyjnego w
zakresie art. 2061 Prawa wodnego.
Jednocześnie informuję, że w zakresie stanu technicznego urządzeń melioracji wodnych
PGW Wody Polskie nie nakładało grzywien w drodze mandatu karnego.
Ad. 2. Jakie środki w skali rocznej są przewidziane przez PGW Wody Polskie lub inne
instytucje w celu wsparcia właścicieli gruntów w zakresie konserwacji rowów
melioracyjnych i innych urządzeń wodnych?
1 Art. 206. [Decyzja o obowiązku utrzymywania urządzeń melioracji wodnych] Jeżeli obowiązek, o którym mowa w art.
205, nie jest wykonywany, właściwy organ Wód Polskich ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych
korzyści przez właścicieli gruntów, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania.
-- 1 of 5 --
2
Należy zauważyć, że co do zasady urządzenia melioracji wodnych nie stanowią majątku
Skarbu Państwa, lecz podmiotów prywatnych, gdyż ich funkcjonowanie jest
ukierunkowane na regulację stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności
produkcyjnej gleby i ułatwianiu jej uprawy.
Ministerstwo Infrastruktury nie dysponuje własnymi funduszami na cele finansowania
podmiotów trzecich, innych niż podmioty podległe lub nadzorowane realizujące zadania
z obszaru gospodarki wodnej. Z kolei podległe Ministrowi Infrastruktury PGW Wody
Polskie nie pełni funkcji jednostki finansującej i nie ma nałożonych tego typu zadań.
Niemniej jednak budżet państwa, w ramach rezerw celowych dla spółek wodnych
dysponuje środkami, które są przeznaczane na konserwację urządzeń melioracyjnych. Na
podstawie wniosków wojewodów oraz w oparciu o przyjęte kryteria, Minister Rolnictwa
i Rozwoju Wsi dokonuje podziału środków rezerwy na poszczególne województwa
oraz informuje Ministra Finansów i wojewodów o wysokości dostępnych środków.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie przydziela dotacji bezpośrednio spółkom wodnym,
jak również nie ma wpływu na podział tych środków przez wojewodów. Wojewodowie
samodzielnie ustalają zasady ubiegania się spółek wodnych o dotacje oraz obowiązujące
w tym zakresie wymagania oraz występują do Ministra Finansów o przeniesienie środków
z rezerwy celowej do budżetu danego wojewody. Od 2017 r., na wniosek Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi, dotacje dla spółek wodnych zostały zwiększone do kwoty 40 mln
zł.
Ponadto zgodnie z ustawą Prawo wodne, spółki wodne mogą korzystać z pomocy
finansowej z budżetów jednostek samorządu terytorialnego na bieżące utrzymanie wód
i urządzeń wodnych oraz na finansowanie lub dofinansowanie inwestycji. Pomoc
finansowa, o której mowa wyżej, polega na udzielaniu dotacji celowej w rozumieniu
przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2024 r.
poz. 1530 z późn. zm.).
Ad. 3. Czy są dostępne programy dofinansowania na naprawę, odtworzenie lub
budowę nowych urządzeń melioracyjnych, z których mogliby skorzystać mieszkańcy
miast i gmin, a jeśli tak, to jakie warunki muszą spełniać właściciele gruntów, aby
uzyskać taką pomoc?
W ramach Krajowego Planu Odbudowy (KPO) Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi
(dalej MRiRW) realizuje projekt B3.3.1. pn. Inwestycje w zwiększanie potencjału
zrównoważonej gospodarki wodnej na obszarach wiejskich związany z racjonalną
gospodarką wodną, którego jednym z celów jest adaptacja do zmian klimatu oraz
zwiększanie potencjału zrównoważonej gospodarki wodnej na obszarach wiejskich.
Zgodnie z przekazanymi przez MRiRW informacjami w obszarze B ww. projektu wsparciem
zostały objete przedsięwzięcia związane z budową, przebudową, odbudową lub
rozbudową urządzeń melioracji wodnych oraz niewielkich urządzeń wodnych (w
szczególności ograniczających odpływ wody, z uwzględnieniem jej retencjonowania)
realizowane na terenach gmin wiejskich lub miejsko-wiejskich, z wyłączeniem miast
powyżej 5 tys. mieszkańców.
-- 2 of 5 --
3
Ad. 4. Jakie kroki są podejmowane w celu edukowania właścicieli gruntów o ich
obowiązkach związanych z utrzymaniem urządzeń melioracyjnych oraz zagrożeniach
wynikających z ich zaniedbania?
Zgodnie z przekazanymi informacjami działania edukacyjne PGW Wody Polskie w zakresie
utrzymania urządzeń melioracyjnych polegają głównie na informowaniu właścicieli
gruntów o ich obowiązkach wynikających z przepisów prawa, konieczności dokonywania
regularnych prac konserwacyjnych, a także potencjalnych zagrożeniach środowiskowych
i prawnych wynikających z zaniedbań w trakcie prowadzonego postępowania, wizji w
terenie, a także podczas podejmowanych interwencji w oparciu o art. 206 ustawy Prawo
wodne.
Ponadto należy wskazać artykuł2 oraz informacje udzielane i rozpowszechniane przez
PGW Wody Polskie podczas spotkań z uczestnikami Lokalnych Partnerstw Wodnych,
przedstawicielami izb rolniczych czy rad powiatów. Ponadto PGW Wody Polskie prowadzi
cykl spotkań w ramach kształtowania zasobów wodnych oraz podejmowanych działań
wynikających z ustawy Prawo wodne. Spotkania adresowane są do przedstawicieli m.in.:
jednostek samorządu terytorialnego, spółek wodnych, Krajowego Ośrodka Wsparcia
Rolnictwa, ośrodków doradztwa rolniczego i Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji
Rolnictwa. W ramach tych spotkań poruszane są w szczególności kwestie wynikające z
przepisów ustawy Prawo wodne, w tym informacje o konsekwencjach nienależytego
utrzymania urządzeń wodnych, w tym także urządzeń melioracji wodnych. Ważnym
elementem spotkań jest również promowanie spółek wodnych jako formy wspólnej
odpowiedzialności za utrzymanie urządzeń wodnych na większych obszarach.
Ad. 5. Jakie jest stanowisko Ministerstwa wobec rozszerzenia kompetencji w zakresie
kontroli (np. dla straży gminnych i miejskich) stanu cieków wodnych, urządzeń
melioracyjnych i rowów będących na terenach prywatnych wraz z możliwością
nakładania kar grzywny?
Zgodnie z art. 205 Prawa wodnego, utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych należy
do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością
spółki wodnej to obowiązek ten spoczywa na tej spółce. Jeżeli obowiązek, o którym mowa
w ww. przepisie nie jest wykonywany, w myśl art. 206 ustawy Prawo wodne właściwy
miejscowo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej PGW Wody Polskie
decyduje, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntów,
o szczegółowym zakresie i terminie jego wykonywania. Funkcjonalny związek norm
z art. 205 i art. 206 Prawa wodnego wskazuje jednoznacznie, że obowiązek ten nakładany
jest na podmiot, na którym spoczywa obowiązek należytego utrzymywania urządzenia
wodnego, a więc odpowiednio na właściciela gruntów lub spółkę wodną (ewentualnie
związek spółek wodnych). W przypadku, gdy przedmiotowa decyzja stała się ostateczna,
a nie jest wykonywana przez obowiązane podmioty, organ wydający decyzję ma
2 https://www.gov.pl/web/wody-polskie/stan-rowow-melioracyjnych-moze-przyczyniac-sie-do-bilansu-powodziowego
-- 3 of 5 --
4
możliwość egzekwowania tych obowiązków w oparciu o przepisy dotyczące postępowania
egzekucyjnego w administracji.
Ad. 6. Jak Ministerstwo odnosi się do sytuacji, w której w przypadku bezskutecznego
wzywania właściciela nieruchomości do udrożnienia rowów, urządzeń melioracyjnych
lub innych elementów ułatwiających przepływ wody przez nieruchomość gmina ma
możliwość dokonywania tego typu czynności na własny koszt, a następnie wnosi
o pokrycie poniesionych kosztów u właściciela?
Odnosząc się do postulowanej zmiany Prawa wodnego i przekazania kompetencji nadzoru
i kontroli nad wykonywaniem i utrzymywaniem melioracji wodnych gminom oraz
umożliwienia gminie wykonywania niezbędnych czynności na własny koszt, a następnie
wnoszenie o pokrycie poniesionych kosztów u właściciela należy wskazać,
że zaproponowane rozwiązanie może być dość kosztowne dla gminy, gdyż uzyskanie
zwrotu kosztów zwykle jest przewlekłe i długotrwałe.
Ponadto zgodnie z art. 191 ust. 1 Prawa wodnego w przypadku nienależytego
utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego
urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, organ
właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych
z urzędu lub na wniosek może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia
przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających
szkodom lub likwidację szkód. Jednocześnie w myśl ust. 2 ww. przepisu w przedmiotowej
decyzji określa się warunki i termin przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia
wodnego, wykonania urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidacji szkód.
Ad. 7. Jak PGW WP realizują wnioski jednostek samorządu terytorialnego
o czyszczenie koryt rzek, potoków i cieków wodnych wskazywanych jako zarośnięte,
zagrażające bezpieczeństwu i utrudniające swobodny przepływ wody?
Statutowym zadaniem PGW Wody Polskie jest wykonywanie prac w ramach
utrzymywania wód oraz pozostałego mienia Skarbu Państwa związanego z gospodarką
wodną. Ustawa Prawo wodne obliguje Wody Polskie, jako właściciela publicznych
śródlądowych wód powierzchniowych, do utrzymania wód w należytym stanie, przy
uwzględnieniu konieczności osiągnięcia celów środowiskowych. PGW Wody Polskie, jako
jednostka podległa ministrowi właściwemu ds. gospodarki wodnej, realizuje działania
utrzymaniowe w ramach Programu realizacji zadań związanych z utrzymaniem wód oraz
pozostałego mienia Skarbu Państwa związanego z gospodarką wodną. Zawartość
Programu ma ścisły związek z panującymi warunkami hydrometeorologicznymi oraz
charakterem danej zlewni. Na planowanie zadań mają wpływ także wnioski gmin i osób
prywatnych, potrzeby w zakresie usuwania skutków powodzi oraz wydawane decyzje
nakazowe. Jednostki PGW Wody Polskie, przy rozpatrywaniu złożonych wniosków,
podejmują często współpracę z jednostkami samorządu terytorialnego w szczególności
przez wspólne spotkania oraz wizje terenowe, które umożliwiają na omówienie
możliwych rozwiązań i doprecyzowanie oczekiwań w tym zakresie. Podjęta współpraca
skutkuje często podpisaniem porozumień na potrzeby utrzymania wód lub przekazaniem
wykonywania praw właścicielskich w ramach art. 213 Prawa wodnego. Jednocześnie,
-- 4 of 5 --
5
w przypadku otrzymania wniosku z jednostek samorządu terytorialnego o wykonanie prac
nieuwzględnionych ww. Programie, właściwa terenowo jednostka PGW Wody Polskie
weryfikuje zgłoszenie w terenie oraz ocenia zasadność realizacji prac, a także określa
pilność ich wykonania. Zadania interwencyjne lub awaryjne są wykonywane niezwłocznie
w ramach dostępnych środków finansowych lub siłami własnymi PGW Wody Polskie.
Pozostałe zadania są wykonywane w przypadku pozyskania dodatkowych środków
(np. oszczędności na innych zadaniach) w bieżącym roku lub w latach następnych
po zabezpieczeniu środków na ten cel. Istotnym jest, że Program jest corocznie
aktualizowany, gdyż wymienione powyżej uwarunkowania, a także potrzeby w zakresie
utrzymania ulegają zmianie.
Ponadto należy zaznaczyć, że Prawo wodne zobowiązuje PGW Wody Polskie, jako
właściciela publicznych śródlądowych wód powierzchniowych płynących, do utrzymania
ich w należytym stanie, przy uwzględnieniu konieczności osiągnięcia celów
środowiskowych, o których mowa w art. 56, 57, 59 orz art. 61 ustawy Prawo wodne.
Działania utrzymaniowe wód, których katalog określa art. 227 ust. 3 ustawy Prawo wodne,
muszą być wykonywane jedynie w razie pilnej i uzasadnionej konieczności
z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2021 r. Prawo ochrony środowiska
(Dz. U. z 2024 r. poz. 54, z późn. zm.) i ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie
przyrody (Dz. U. z 2024 r. poz. 1478.)
Z poważaniem
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
-- 5 of 5 --
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-2.054.19.2024
Warszawa, 18 lutego 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 4996 Posłów na Sejm RP: Pana Marka Krząkały,
Pani Urszuli Augustyn i Pani Zofii Czernow, w sprawie konserwacji rowów melioracyjnych,
przepustów i innych urządzeń odprowadzających wodę z nieruchomości prywatnych,
przekazuję poniżej stosowne informacje przygotowane we współpracy z Państwowym
Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie (dalej PGW Wody Polskie).
Ad. 1. Czy planowane są kontrole rowów melioracyjnych i urządzeń wodnych
na terenach prywatnych, mające na celu zweryfikowanie ich stanu technicznego?
Ile takich kontroli przeprowadziło PGW WP w ostatnich dwóch latach i ile nałożono kar?
Zgodnie z przekazanymi przez PGW Wody Polskie informacjami oględziny rowów
melioracyjnych i urządzeń wodnych na terenach prywatnych, mające na celu
zweryfikowanie ich stanu technicznego, są przeprowadzane wyłącznie podczas zbierania
materiału dowodowego w ramach prowadzonych postępowań administracyjnych lub
rozpoznania sprawy w związku ze zgłoszeniami dotyczącymi nieprawidłowości
w utrzymywaniu urządzeń melioracji wodnych. Wyłączną podstawą prawną,
umożliwiającą PGW Wody Polskie na kontrolę urządzeń melioracji wodnych, w tym ich
stanu technicznego, jest postępowanie administracyjne, które organ, tj. dyrektor
regionalnego zarządu gospodarki wodnej, wszczyna z urzędu na podstawie uzyskanej
informacji dotyczącej braku konserwacji przedmiotowych urządzeń oraz ich złego stanu
technicznego. Przedmiotowa kontrola jest przeprowadzana w formie oględzin, przy
udziale stron postępowania, stanowiących element postępowania administracyjnego w
zakresie art. 2061 Prawa wodnego.
Jednocześnie informuję, że w zakresie stanu technicznego urządzeń melioracji wodnych
PGW Wody Polskie nie nakładało grzywien w drodze mandatu karnego.
Ad. 2. Jakie środki w skali rocznej są przewidziane przez PGW Wody Polskie lub inne
instytucje w celu wsparcia właścicieli gruntów w zakresie konserwacji rowów
melioracyjnych i innych urządzeń wodnych?
1 Art. 206. [Decyzja o obowiązku utrzymywania urządzeń melioracji wodnych] Jeżeli obowiązek, o którym mowa w art.
205, nie jest wykonywany, właściwy organ Wód Polskich ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych
korzyści przez właścicieli gruntów, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania.
-- 1 of 5 --
2
Należy zauważyć, że co do zasady urządzenia melioracji wodnych nie stanowią majątku
Skarbu Państwa, lecz podmiotów prywatnych, gdyż ich funkcjonowanie jest
ukierunkowane na regulację stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności
produkcyjnej gleby i ułatwianiu jej uprawy.
Ministerstwo Infrastruktury nie dysponuje własnymi funduszami na cele finansowania
podmiotów trzecich, innych niż podmioty podległe lub nadzorowane realizujące zadania
z obszaru gospodarki wodnej. Z kolei podległe Ministrowi Infrastruktury PGW Wody
Polskie nie pełni funkcji jednostki finansującej i nie ma nałożonych tego typu zadań.
Niemniej jednak budżet państwa, w ramach rezerw celowych dla spółek wodnych
dysponuje środkami, które są przeznaczane na konserwację urządzeń melioracyjnych. Na
podstawie wniosków wojewodów oraz w oparciu o przyjęte kryteria, Minister Rolnictwa
i Rozwoju Wsi dokonuje podziału środków rezerwy na poszczególne województwa
oraz informuje Ministra Finansów i wojewodów o wysokości dostępnych środków.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie przydziela dotacji bezpośrednio spółkom wodnym,
jak również nie ma wpływu na podział tych środków przez wojewodów. Wojewodowie
samodzielnie ustalają zasady ubiegania się spółek wodnych o dotacje oraz obowiązujące
w tym zakresie wymagania oraz występują do Ministra Finansów o przeniesienie środków
z rezerwy celowej do budżetu danego wojewody. Od 2017 r., na wniosek Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi, dotacje dla spółek wodnych zostały zwiększone do kwoty 40 mln
zł.
Ponadto zgodnie z ustawą Prawo wodne, spółki wodne mogą korzystać z pomocy
finansowej z budżetów jednostek samorządu terytorialnego na bieżące utrzymanie wód
i urządzeń wodnych oraz na finansowanie lub dofinansowanie inwestycji. Pomoc
finansowa, o której mowa wyżej, polega na udzielaniu dotacji celowej w rozumieniu
przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2024 r.
poz. 1530 z późn. zm.).
Ad. 3. Czy są dostępne programy dofinansowania na naprawę, odtworzenie lub
budowę nowych urządzeń melioracyjnych, z których mogliby skorzystać mieszkańcy
miast i gmin, a jeśli tak, to jakie warunki muszą spełniać właściciele gruntów, aby
uzyskać taką pomoc?
W ramach Krajowego Planu Odbudowy (KPO) Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi
(dalej MRiRW) realizuje projekt B3.3.1. pn. Inwestycje w zwiększanie potencjału
zrównoważonej gospodarki wodnej na obszarach wiejskich związany z racjonalną
gospodarką wodną, którego jednym z celów jest adaptacja do zmian klimatu oraz
zwiększanie potencjału zrównoważonej gospodarki wodnej na obszarach wiejskich.
Zgodnie z przekazanymi przez MRiRW informacjami w obszarze B ww. projektu wsparciem
zostały objete przedsięwzięcia związane z budową, przebudową, odbudową lub
rozbudową urządzeń melioracji wodnych oraz niewielkich urządzeń wodnych (w
szczególności ograniczających odpływ wody, z uwzględnieniem jej retencjonowania)
realizowane na terenach gmin wiejskich lub miejsko-wiejskich, z wyłączeniem miast
powyżej 5 tys. mieszkańców.
-- 2 of 5 --
3
Ad. 4. Jakie kroki są podejmowane w celu edukowania właścicieli gruntów o ich
obowiązkach związanych z utrzymaniem urządzeń melioracyjnych oraz zagrożeniach
wynikających z ich zaniedbania?
Zgodnie z przekazanymi informacjami działania edukacyjne PGW Wody Polskie w zakresie
utrzymania urządzeń melioracyjnych polegają głównie na informowaniu właścicieli
gruntów o ich obowiązkach wynikających z przepisów prawa, konieczności dokonywania
regularnych prac konserwacyjnych, a także potencjalnych zagrożeniach środowiskowych
i prawnych wynikających z zaniedbań w trakcie prowadzonego postępowania, wizji w
terenie, a także podczas podejmowanych interwencji w oparciu o art. 206 ustawy Prawo
wodne.
Ponadto należy wskazać artykuł2 oraz informacje udzielane i rozpowszechniane przez
PGW Wody Polskie podczas spotkań z uczestnikami Lokalnych Partnerstw Wodnych,
przedstawicielami izb rolniczych czy rad powiatów. Ponadto PGW Wody Polskie prowadzi
cykl spotkań w ramach kształtowania zasobów wodnych oraz podejmowanych działań
wynikających z ustawy Prawo wodne. Spotkania adresowane są do przedstawicieli m.in.:
jednostek samorządu terytorialnego, spółek wodnych, Krajowego Ośrodka Wsparcia
Rolnictwa, ośrodków doradztwa rolniczego i Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji
Rolnictwa. W ramach tych spotkań poruszane są w szczególności kwestie wynikające z
przepisów ustawy Prawo wodne, w tym informacje o konsekwencjach nienależytego
utrzymania urządzeń wodnych, w tym także urządzeń melioracji wodnych. Ważnym
elementem spotkań jest również promowanie spółek wodnych jako formy wspólnej
odpowiedzialności za utrzymanie urządzeń wodnych na większych obszarach.
Ad. 5. Jakie jest stanowisko Ministerstwa wobec rozszerzenia kompetencji w zakresie
kontroli (np. dla straży gminnych i miejskich) stanu cieków wodnych, urządzeń
melioracyjnych i rowów będących na terenach prywatnych wraz z możliwością
nakładania kar grzywny?
Zgodnie z art. 205 Prawa wodnego, utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych należy
do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością
spółki wodnej to obowiązek ten spoczywa na tej spółce. Jeżeli obowiązek, o którym mowa
w ww. przepisie nie jest wykonywany, w myśl art. 206 ustawy Prawo wodne właściwy
miejscowo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej PGW Wody Polskie
decyduje, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntów,
o szczegółowym zakresie i terminie jego wykonywania. Funkcjonalny związek norm
z art. 205 i art. 206 Prawa wodnego wskazuje jednoznacznie, że obowiązek ten nakładany
jest na podmiot, na którym spoczywa obowiązek należytego utrzymywania urządzenia
wodnego, a więc odpowiednio na właściciela gruntów lub spółkę wodną (ewentualnie
związek spółek wodnych). W przypadku, gdy przedmiotowa decyzja stała się ostateczna,
a nie jest wykonywana przez obowiązane podmioty, organ wydający decyzję ma
2 https://www.gov.pl/web/wody-polskie/stan-rowow-melioracyjnych-moze-przyczyniac-sie-do-bilansu-powodziowego
-- 3 of 5 --
4
możliwość egzekwowania tych obowiązków w oparciu o przepisy dotyczące postępowania
egzekucyjnego w administracji.
Ad. 6. Jak Ministerstwo odnosi się do sytuacji, w której w przypadku bezskutecznego
wzywania właściciela nieruchomości do udrożnienia rowów, urządzeń melioracyjnych
lub innych elementów ułatwiających przepływ wody przez nieruchomość gmina ma
możliwość dokonywania tego typu czynności na własny koszt, a następnie wnosi
o pokrycie poniesionych kosztów u właściciela?
Odnosząc się do postulowanej zmiany Prawa wodnego i przekazania kompetencji nadzoru
i kontroli nad wykonywaniem i utrzymywaniem melioracji wodnych gminom oraz
umożliwienia gminie wykonywania niezbędnych czynności na własny koszt, a następnie
wnoszenie o pokrycie poniesionych kosztów u właściciela należy wskazać,
że zaproponowane rozwiązanie może być dość kosztowne dla gminy, gdyż uzyskanie
zwrotu kosztów zwykle jest przewlekłe i długotrwałe.
Ponadto zgodnie z art. 191 ust. 1 Prawa wodnego w przypadku nienależytego
utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego
urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, organ
właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych
z urzędu lub na wniosek może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia
przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających
szkodom lub likwidację szkód. Jednocześnie w myśl ust. 2 ww. przepisu w przedmiotowej
decyzji określa się warunki i termin przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia
wodnego, wykonania urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidacji szkód.
Ad. 7. Jak PGW WP realizują wnioski jednostek samorządu terytorialnego
o czyszczenie koryt rzek, potoków i cieków wodnych wskazywanych jako zarośnięte,
zagrażające bezpieczeństwu i utrudniające swobodny przepływ wody?
Statutowym zadaniem PGW Wody Polskie jest wykonywanie prac w ramach
utrzymywania wód oraz pozostałego mienia Skarbu Państwa związanego z gospodarką
wodną. Ustawa Prawo wodne obliguje Wody Polskie, jako właściciela publicznych
śródlądowych wód powierzchniowych, do utrzymania wód w należytym stanie, przy
uwzględnieniu konieczności osiągnięcia celów środowiskowych. PGW Wody Polskie, jako
jednostka podległa ministrowi właściwemu ds. gospodarki wodnej, realizuje działania
utrzymaniowe w ramach Programu realizacji zadań związanych z utrzymaniem wód oraz
pozostałego mienia Skarbu Państwa związanego z gospodarką wodną. Zawartość
Programu ma ścisły związek z panującymi warunkami hydrometeorologicznymi oraz
charakterem danej zlewni. Na planowanie zadań mają wpływ także wnioski gmin i osób
prywatnych, potrzeby w zakresie usuwania skutków powodzi oraz wydawane decyzje
nakazowe. Jednostki PGW Wody Polskie, przy rozpatrywaniu złożonych wniosków,
podejmują często współpracę z jednostkami samorządu terytorialnego w szczególności
przez wspólne spotkania oraz wizje terenowe, które umożliwiają na omówienie
możliwych rozwiązań i doprecyzowanie oczekiwań w tym zakresie. Podjęta współpraca
skutkuje często podpisaniem porozumień na potrzeby utrzymania wód lub przekazaniem
wykonywania praw właścicielskich w ramach art. 213 Prawa wodnego. Jednocześnie,
-- 4 of 5 --
5
w przypadku otrzymania wniosku z jednostek samorządu terytorialnego o wykonanie prac
nieuwzględnionych ww. Programie, właściwa terenowo jednostka PGW Wody Polskie
weryfikuje zgłoszenie w terenie oraz ocenia zasadność realizacji prac, a także określa
pilność ich wykonania. Zadania interwencyjne lub awaryjne są wykonywane niezwłocznie
w ramach dostępnych środków finansowych lub siłami własnymi PGW Wody Polskie.
Pozostałe zadania są wykonywane w przypadku pozyskania dodatkowych środków
(np. oszczędności na innych zadaniach) w bieżącym roku lub w latach następnych
po zabezpieczeniu środków na ten cel. Istotnym jest, że Program jest corocznie
aktualizowany, gdyż wymienione powyżej uwarunkowania, a także potrzeby w zakresie
utrzymania ulegają zmianie.
Ponadto należy zaznaczyć, że Prawo wodne zobowiązuje PGW Wody Polskie, jako
właściciela publicznych śródlądowych wód powierzchniowych płynących, do utrzymania
ich w należytym stanie, przy uwzględnieniu konieczności osiągnięcia celów
środowiskowych, o których mowa w art. 56, 57, 59 orz art. 61 ustawy Prawo wodne.
Działania utrzymaniowe wód, których katalog określa art. 227 ust. 3 ustawy Prawo wodne,
muszą być wykonywane jedynie w razie pilnej i uzasadnionej konieczności
z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2021 r. Prawo ochrony środowiska
(Dz. U. z 2024 r. poz. 54, z późn. zm.) i ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie
przyrody (Dz. U. z 2024 r. poz. 1478.)
Z poważaniem
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
-- 5 of 5 --