Odpowiedź na interpelację w sprawie problemów z otrzymywaniem wiz przez obywateli azjatyckich Odpowiedź na interpelację nr 4994 w sprawie problemów z otrzymywaniem wiz przez obywateli azjatyckich Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski Warszawa, 15-10-2024 Szanowny Panie Marszałku, W odpowiedzi na interpelację nr 4994 Pani Poseł Lidii Czechak w sprawie problemów z otrzymywaniem wiz przez obywateli azjatyckich przekazuję poniższe informacje. Z uwagi na ogromne zainteresowanie uzyskaniem polskich wiz krajowych, a także znaczącą i wciąż rosnącą presję migracyjną, m.in. w krajach Azji i Afryki, polscy konsulowie mierzą się z naporem aplikacji wizowych, w szczególności tych dotyczących wiz z prawem do pracy. Konsulowie rozpatrują wnioski wizowe z uwzględnieniem specyfiki kraju urzędowania i stopnia ryzyka migracyjnego, działając w określonych ramach organizacyjno-kadrowych i w ramach obowiązujących przepisów prawa. Z powyższych przyczyn, w niektórych urzędach konsularnych tworzą się długie kolejki oczekujących na złożenie wniosku o wydanie wizy, w najbardziej obciążonych wizowo palcówkach okres oczekiwania może wynosić nawet ponad 4 miesiące. Zjawisko kolejki oczekujących na złożenie wniosku wizowego jest ponadto wynikiem liberalnych przepisów odnoszących się do zatrudniania cudzoziemców w Polsce. Kolejki zasilają także osoby aplikujące jedynie pozornie o wizę do pracy, a faktycznie zamierzające przedostać się do strefy Schengen. Problem ten został zidentyfikowany przez MSZ, a jego wyeliminowaniu mają służyć działania legislacyjne, które MSZ podejmuje m.in. we współpracy z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, wdrażając postanowienia Białej Księgi – dokumentu ramowego Grupy Roboczej do spraw wyeliminowania nieprawidłowości w systemie wizowym RP, działającej w ramach Zespołu do Spraw Migracji (MSWiA). System losowania terminów spotkań na złożenie wniosku wizowego w celu wykonywania pracy został wdrożony w niektórych placówkach, w których dochodzi do blokowania systemu e-konsulat przez nieuczciwych pośredników (np. Baku, Taszkent). Pośrednicy ci za pomocą narzędzi informatycznych są w stanie w ciągu kilku minut zarezerwować wszystkie terminy uwolnione przez konsulów. Z tego względu w systemie e-konsulat dodana została funkcjonalność polegająca na weryfikowaniu danych cudzoziemca i danych z dokumentu uprawniającego do wykonywania pracy w Polsce, zanim termin wizyty zostanie przydzielony. Mając na uwadze, że w niektórych krajach zapotrzebowanie na wizy zgłaszane przez cudzoziemców znacznie przekracza liczbę terminów uwalnianych przez konsulów, może wystąpić sytuacja kiedy cudzoziemcy, których dokumenty uprawniające do wykonywania pracy w Polsce zostały pozytywnie zweryfikowane, nie otrzymają terminu wizyty w ramach pierwszego losowania. Takie osoby dodawane są do ogólnej puli wniosków podlegających losowaniu w konsulacie i biorą udział w kolejnych losowaniach. System losujący przydziela terminy w sposób przypadkowy, eliminując nieuczciwych pośredników z procesu rezerwacji spotkania w konsulacie. Skoro przydział terminu jest przypadkowy, nie ma sensu korzystać z usług podmiotów obiecujących szybkie znalezienie wolnego spotkania. W niektórych placówkach wprowadzona została modyfikacja systemu pod kątem uwzględnienia terminu zarejestrowania wniosku wizowego w systemie e-konsulat. System e-konsulat i mechanizm losowania mają zapewniać równy i niedyskryminacyjny dostęp wszystkim zainteresowanym spotkaniem z polskim konsulem, bez konieczności korzystania z usług pośredników. W Indiach umawianie terminów odbywa się w trybie outsourcingu wizowego z wykorzystaniem usługodawcy zewnętrznego VFS Global. Zasady współpracy z usługodawcami zewnętrznymi w zakresie przyjmowania wniosków wizowych zostały określone przepisami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Wizowy. Przesłanką dla wdrażania usług pośrednictwa wizowego jest dążenie państw członkowskich do zapewnienia wysokiej jakości świadczonych usług publicznych w zakresie wydawania wiz, m.in. poprzez możliwie maksymalne usprawnienie procedury ubiegania się o wizę. Zgodnie z przepisami UE, usługodawcy zewnętrznemu można powierzyć m.in. udzielanie informacji nt. wymogów wizowych, pobieranie należnych opłat, przyjmowanie wniosków wizowych wraz z dokumentami podróży i dokumentami uzupełniającymi, pobieranie od wnioskodawców identyfikatorów biometrycznych w celu przekazywania ich do urzędu konsularnego, co znacząco ułatwia pracę konsula podejmującego decyzję w przedmiocie wydania wizy. VFS Global jako outsourcer w Indiach został wyłoniony w procedurze zamówienia publicznego, a jego działalność podlega kontroli w trybie i na warunkach określonych w ww. rozporządzeniu. Zainteresowani uzyskaniem polskiej wizy cudzoziemcy przedkładają wnioski w PPWW VFS Global (punktach przyjmowania wniosków wizowych) uprzednio rezerwując termin na przedłożenie wniosku. O liczbie terminów na przedkładanie wniosków decyduje konsul biorąc pod uwagę możliwości organizacyjno- kadrowe urzędu. Nie wszyscy zainteresowani uzyskaniem polskiej wizy otrzymują termin niezwłocznie. Czas oczekiwania na termin jest zależny od liczby chętnych. Na marginesie pragnę zwrócić uwagę, że w ujęciu statystycznym średni czas rozpatrywania wniosków wizowych składanych przez obywateli Ludowej Republiki Bangladeszu (wizy typu „D”) oraz Republiki Indii (wizy typu „C” i „D”) wynosi 15 dni, a więc mieści się w ustawowym terminie wynikającym z art. 74a ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2024 r. poz. 769, 1222). Wnioski wizowe obywateli Indii nie podlegają obowiązkowym konsultacjom, w przeciwieństwie do aplikacji wizowych obywateli Bangladeszu. Niemniej nawet w przypadku obywateli Indii konsul zawsze może złożyć wniosek o przeprowadzenie konsultacji, np. w celu sprawdzenia wiarygodności pracodawcy. Z tego względu, termin rozpatrzenia wniosku o wydanie wizy może w niektórych przypadkach wydłużyć się. Odnosząc się do drugiego pytania Pani Poseł, pragnę zaznaczyć, że każdy wniosek wizowy konsul rozpatruje indywidualnie, uwzględniając dokumentację oraz informacje przekazane przez aplikującego oraz potwierdzenia tych faktów przez instytucje/firmy zapraszające/planujące zatrudnić cudzoziemca w Polsce. Podkreślenia wymaga fakt, że decyzje w sprawach wizowych wydawane są nie tylko w oparciu o przedłożone dokumenty. Konsul podejmując decyzję o wydaniu wizy bądź odmowie jej wydania bierze również pod uwagę informacje uzyskane w czasie rozmowy z aplikantem (jeśli została przeprowadzona), a także ew. informacje uzyskane od odpowiednich instytucji w kraju w ramach prowadzonych konsultacji wizowych (obowiązkowych lub na wniosek – w przypadku powzięcia jakichkolwiek wątpliwości dot. celu lub warunków planowanego pobytu). Podstawą wydania przez konsula odmownej decyzji wizowej mogą być informacje wskazujące na niewiarygodność podmiotu zatrudniającego cudzoziemca (nieprowadzenie faktycznej działalności gospodarczej pod adresem wskazanym w zezwoleniu na pracę, brak kontaktu z pracodawcą, porzucenia pracy przez cudzoziemców, podejrzenie, że zezwolenia na pracę/oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi pozyskiwane są w celu umożliwiania cudzoziemcom wjazdu i pobytu na terytorium RP (strefy Schengen) niezgodnie z obowiązującymi przepisami, brak faktycznego zapotrzebowania na pracowników cudzoziemskich, brak możliwości ustalenia faktycznego miejsca wykonywania pracy przez cudzoziemców, niejasny sposób rekrutacji cudzoziemców, nieprzekazywanie do urzędów wojewódzkich informacji o podjęciu/niepodjęciu pracy przez cudzoziemców, itp.). Powody mogą dotyczyć także samego starającego się o wizę cudzoziemca (informacje wskazujące, że prawdziwy cel podroży jest inny niż deklarowany, brak środków finansowych, brak stosownego ubezpieczenia). Pragnę zaznaczyć, że wola pracodawcy do zatrudnienia konkretnego cudzoziemca niekoniecznie jest zgodna z wolą cudzoziemca co do podjęcia zatrudnienia u tego pracodawcy. Cudzoziemcy z krajów o wysokim ryzyku migracyjnym są często zainteresowani przemieszczeniem się do innych niż Polska państw strefy Schengen, wykorzystując do tego promesę zatrudnienia. Na zakończenie chciałbym zaznaczyć, że konsul jest zobligowany do szacowania ryzyka migracyjnego, tj. ustalenia czy osoba ubiegająca się o wizę nie stanowi zagrożenia pod względem nielegalnej imigracji lub zagrożenia dla bezpieczeństwa Polski i innych państw Schengen oraz czy zamierza opuścić terytorium państw członkowskich lub terytorium RP przed upływem ważności wizy, o którą występuje. Z wyrazami szacunku z up. Władysław Teofil Bartoszewski Sekretarz Stanu