Interpelacja nr 4962
Interpelacja w sprawie przygotowania rządu do powodzi
Zgłaszający:
•
Adresat:
Obrona i Bezpieczeństwo (100%)
Klimat, Energia i Środowisko (55%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie przygotowania rządu do powodzi
Interpelacja nr 4962
do ministra infrastruktury
w sprawie przygotowania rządu do powodzi
Zgłaszający: Adam Andruszkiewicz
Data wpływu: 20-09-2024
Szanowny Panie Premierze!
Od kilku dni Polacy zmagają się z ogromną tragedią – powodzią, której skutki dotyczą mieszkańców wielu polskich miast i terenów wiejskich. Wiele osób traci niestety dorobek swojego życia, są też niestety ofiary śmiertelne. To dramat wielu polskich rodzin. Mieszkańcy innych części Polski okazują wielką solidarność z powodzianami, przekazując im potrzebne dary oraz udzielając pomocy finansowej. Mieszkańcy, których bardzo mocno dotknęła ta katastrofa, słusznie domagają się pomocy organów państwa.
W związku z tym z ogromnym niepokojem przyjęta została wypowiedź minister klimatu i środowiska z 16.09.2024 r. w tej sprawie uwieczniona w oficjalnym wpisie Ministerstwa Klimatu i Środowiska na portalu X (16.09.2024 r., 10:08): „Przeznaczymy także ok. 100 mln zł na niskoprocentowe pożyczki na poziomie 1,5% do 2,5% na likwidację skutków powodzi”. Jeszcze 20.09.2024 r. ten skandaliczny wpis oferujący rządową „pomoc” powodzianom w postaci pożyczek był nadal widoczny. Spotkał się z ogromną negatywną reakcją Polaków, którzy mówią jasno: powodzianie potrzebują jak najszybszej rekompensaty za poniesione straty oraz realnej pomocy państwa.
Wśród mieszkańców wiele jest również wypowiedzi, w których oskarżają Pański rząd za zbyt późne poinformowanie o nadchodzącym żywiole. Wskazują, że nie mieli przez to czasu na przygotowanie, a odpowiednie służby nie otrzymały rozkazów z odpowiednim wyprzedzeniem. Tym bardziej niebywale niepokojąca była Pana wypowiedź z piątku 13 września 2024 roku: „Prognozy nie są przesadnie alarmujące; dzisiaj nie ma powodu, aby przewidywać zdarzenia w skali, która by powodowała zagrożenie na terenie całego kraju; nie ma powodu do paniki”.
Jeszcze bardziej niepokojąca jest wypowiedź komisarza UE ds. zarządzania kryzysowego Janeza Lenarczicza, który w środę 18 września 2024 roku wskazał, że Komisja Europejska, za pomocą systemu satelitarnego Copernicus, wysłała ostrzeżenie przed powodzią na kilka dni przed nadejściem żywiołu. Oto jego wypowiedź:
„W Europie Środkowej i Wschodniej monitorujemy sytuację uważnie od 9 września, zapewniając aktualne informacje z centrum koordynacji i reagowania kryzysowego - naszego hubu kryzysowego w Brukseli, który działa przez całą dobę w ścisłej współpracy ze wspólnym centrum badawczym. Przez całą dobę jesteśmy w kontakcie ze służbami reagowania w dotkniętych klęską państwach członkowskich. Dzięki systemowi świadomości powodzi w ramach systemu Kopernik zapewniliśmy wczesne ostrzeganie zagrożonym obszarom od 10 września. W kontakcie z organami państwowymi podnosimy świadomość sytuacji i oferujemy pomoc, jednocześnie wysyłając ponad 100 ostrzeżeń do władz z całym regionie do 13 września. Również na wniosek 5 państw członkowskich zapewniliśmy usługi szybkiego mapowania obszarów dotkniętych powodzią. Od samego początku zaoferowaliśmy wsparcie i szybką reakcję w ramach mechanizmu unijnego obrony cywilnej, gdzie mamy dostępny personel, mogący zareagować w razie potrzeby”. Komisarz Lenarczicz dodał, że jak dotąd jedynie Czechy skorzystały z unijnego mechanizmu ochrony ludności. Dzięki niemu Komisja Europejska może wysłać w miejsce wystąpienia klęski żywiołowej sprzęt i służby z innych krajów.
W tym kontekście Pana wypowiedź z dnia 13 września 2024 r.: „Prognozy nie są przesadnie alarmujące”, a więc 3 dni po tym, jak zdaniem Pana komisarza odpowiednie organy wyraźnie ostrzegły Pana rząd o zagrożeniu, jest absolutnie niedopuszczalna i mogła ponieść za sobą skrajnie negatywne konsekwencje.
Z uwagi na powyższe informacje, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 1996 r. nr 73, poz. 350, z późn. zm.), proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
1. Kiedy dokładnie informacje o zagrożeniu powodziowym, przekazane za pośrednictwem europejskiego systemu ostrzegania przed powodzią w ramach systemu Copernicus, dotarły do polskich instytucji? Jakie instytucje otrzymały te informacje i co z nimi zrobiły?
2. Jakie dokładnie dane i prognozy dotyczące skali oraz ryzyka wystąpienia powodzi zostały przekazane tym instytucjom?
3. Czy polskie instytucje przekazały jakiekolwiek informacje zwrotne lub poprosiły o uściślenie informacji? Proszę o przedstawienie korespondencji instytucji europejskich z instytucjami polskimi w tym zakresie.
4. Proszę o przedstawienie wszystkich dokumentów dotyczących komunikacji pomiędzy rządem RP i instytucjami rządowymi a instytucjami Unii Europejskiej w ramach systemu Copernicus w sierpniu i we wrześniu 2024 r.
5. Z jakiego powodu, mimo wyraźnego ostrzeżenia poprzez system Copernicus, o którym mówił komisarz Janez Lenarczicz, kilka dni później powiedział Pan, że „prognozy nie są przesadnie alarmujące”?
6. Jakie konsekwencje wyciągnął Pan wobec podlegającej Panu minister klimatu i środowiska Pauliny Hennig-Kloski oraz sekretarz stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Urszuli Zielińskiej w związku ze skandaliczną propozycją Ministerstwa Klimatu i Środowiska dotyczącą niskooprocentowanych pożyczek dla powodzian, co zostało potwierdzone w oficjalnym wpisie na portalu X Ministerstwa Klimatu i Środowiska w dniu 16 września 2024 roku?
Interpelacja nr 4962
do ministra infrastruktury
w sprawie przygotowania rządu do powodzi
Zgłaszający: Adam Andruszkiewicz
Data wpływu: 20-09-2024
Szanowny Panie Premierze!
Od kilku dni Polacy zmagają się z ogromną tragedią – powodzią, której skutki dotyczą mieszkańców wielu polskich miast i terenów wiejskich. Wiele osób traci niestety dorobek swojego życia, są też niestety ofiary śmiertelne. To dramat wielu polskich rodzin. Mieszkańcy innych części Polski okazują wielką solidarność z powodzianami, przekazując im potrzebne dary oraz udzielając pomocy finansowej. Mieszkańcy, których bardzo mocno dotknęła ta katastrofa, słusznie domagają się pomocy organów państwa.
W związku z tym z ogromnym niepokojem przyjęta została wypowiedź minister klimatu i środowiska z 16.09.2024 r. w tej sprawie uwieczniona w oficjalnym wpisie Ministerstwa Klimatu i Środowiska na portalu X (16.09.2024 r., 10:08): „Przeznaczymy także ok. 100 mln zł na niskoprocentowe pożyczki na poziomie 1,5% do 2,5% na likwidację skutków powodzi”. Jeszcze 20.09.2024 r. ten skandaliczny wpis oferujący rządową „pomoc” powodzianom w postaci pożyczek był nadal widoczny. Spotkał się z ogromną negatywną reakcją Polaków, którzy mówią jasno: powodzianie potrzebują jak najszybszej rekompensaty za poniesione straty oraz realnej pomocy państwa.
Wśród mieszkańców wiele jest również wypowiedzi, w których oskarżają Pański rząd za zbyt późne poinformowanie o nadchodzącym żywiole. Wskazują, że nie mieli przez to czasu na przygotowanie, a odpowiednie służby nie otrzymały rozkazów z odpowiednim wyprzedzeniem. Tym bardziej niebywale niepokojąca była Pana wypowiedź z piątku 13 września 2024 roku: „Prognozy nie są przesadnie alarmujące; dzisiaj nie ma powodu, aby przewidywać zdarzenia w skali, która by powodowała zagrożenie na terenie całego kraju; nie ma powodu do paniki”.
Jeszcze bardziej niepokojąca jest wypowiedź komisarza UE ds. zarządzania kryzysowego Janeza Lenarczicza, który w środę 18 września 2024 roku wskazał, że Komisja Europejska, za pomocą systemu satelitarnego Copernicus, wysłała ostrzeżenie przed powodzią na kilka dni przed nadejściem żywiołu. Oto jego wypowiedź:
„W Europie Środkowej i Wschodniej monitorujemy sytuację uważnie od 9 września, zapewniając aktualne informacje z centrum koordynacji i reagowania kryzysowego - naszego hubu kryzysowego w Brukseli, który działa przez całą dobę w ścisłej współpracy ze wspólnym centrum badawczym. Przez całą dobę jesteśmy w kontakcie ze służbami reagowania w dotkniętych klęską państwach członkowskich. Dzięki systemowi świadomości powodzi w ramach systemu Kopernik zapewniliśmy wczesne ostrzeganie zagrożonym obszarom od 10 września. W kontakcie z organami państwowymi podnosimy świadomość sytuacji i oferujemy pomoc, jednocześnie wysyłając ponad 100 ostrzeżeń do władz z całym regionie do 13 września. Również na wniosek 5 państw członkowskich zapewniliśmy usługi szybkiego mapowania obszarów dotkniętych powodzią. Od samego początku zaoferowaliśmy wsparcie i szybką reakcję w ramach mechanizmu unijnego obrony cywilnej, gdzie mamy dostępny personel, mogący zareagować w razie potrzeby”. Komisarz Lenarczicz dodał, że jak dotąd jedynie Czechy skorzystały z unijnego mechanizmu ochrony ludności. Dzięki niemu Komisja Europejska może wysłać w miejsce wystąpienia klęski żywiołowej sprzęt i służby z innych krajów.
W tym kontekście Pana wypowiedź z dnia 13 września 2024 r.: „Prognozy nie są przesadnie alarmujące”, a więc 3 dni po tym, jak zdaniem Pana komisarza odpowiednie organy wyraźnie ostrzegły Pana rząd o zagrożeniu, jest absolutnie niedopuszczalna i mogła ponieść za sobą skrajnie negatywne konsekwencje.
Z uwagi na powyższe informacje, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 1996 r. nr 73, poz. 350, z późn. zm.), proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
1. Kiedy dokładnie informacje o zagrożeniu powodziowym, przekazane za pośrednictwem europejskiego systemu ostrzegania przed powodzią w ramach systemu Copernicus, dotarły do polskich instytucji? Jakie instytucje otrzymały te informacje i co z nimi zrobiły?
2. Jakie dokładnie dane i prognozy dotyczące skali oraz ryzyka wystąpienia powodzi zostały przekazane tym instytucjom?
3. Czy polskie instytucje przekazały jakiekolwiek informacje zwrotne lub poprosiły o uściślenie informacji? Proszę o przedstawienie korespondencji instytucji europejskich z instytucjami polskimi w tym zakresie.
4. Proszę o przedstawienie wszystkich dokumentów dotyczących komunikacji pomiędzy rządem RP i instytucjami rządowymi a instytucjami Unii Europejskiej w ramach systemu Copernicus w sierpniu i we wrześniu 2024 r.
5. Z jakiego powodu, mimo wyraźnego ostrzeżenia poprzez system Copernicus, o którym mówił komisarz Janez Lenarczicz, kilka dni później powiedział Pan, że „prognozy nie są przesadnie alarmujące”?
6. Jakie konsekwencje wyciągnął Pan wobec podlegającej Panu minister klimatu i środowiska Pauliny Hennig-Kloski oraz sekretarz stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Urszuli Zielińskiej w związku ze skandaliczną propozycją Ministerstwa Klimatu i Środowiska dotyczącą niskooprocentowanych pożyczek dla powodzian, co zostało potwierdzone w oficjalnym wpisie na portalu X Ministerstwa Klimatu i Środowiska w dniu 16 września 2024 roku?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Przemysław Koperski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
45%
Konkretność
55%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
18
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.1 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (18)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada wiedzy” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„nie posiada wiedzy”
(brak danych / ewidencji w resorcie)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
14800 znaków
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-4.054.5.2024.KG
Warszawa, 08 kwietnia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 4962 z dnia 25 września 2024 r., Posła na Sejm RP Pana
Adama Andruszkiewicza, w sprawie przygotowania rządu do powodzi, na podstawie
informacji przekazanych przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie,
przekazuję następujące stanowisko w sprawie.
Z informacji przekazanych od Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (PGW
WP) wynika, że Centrum Operacyjne Ochrony Przeciwpowodziowej w Krajowym
Zarządzie Gospodarki Wodnej (KZGW) PGW WP zwróciło się do Komendy Głównej
Państwowej Straży Pożarnej (jako Punktu Kontaktowego ze strony polskiej do systemu
Copernicus) z prośbą o pozyskanie zobrazowań z systemu Copernicus EMS na potrzeby
zarządzania kryzysowego w związku z prognozowanymi zagrożeniami hydrologicznymi
w dolinie Odry na obszarze województw: dolnośląskiego, opolskiego i śląskiego oraz
w Kotlinie Kłodzkiej. W odpowiedzi na powyższe otrzymano informację, że Komenda
Główna Państwowej Straży Pożarnej wystąpiła o aktywację serwisu dla obszaru
pogranicza polsko-czeskiego. W związku z tym Centrum Operacyjne Ochrony
Przeciwpowodziowej KZGW wystąpiło o zobrazowania dla Zbiornika Racibórz Dolny jako
obiektu hydrotechnicznego, którego praca rozpoczęła się z dniem 15 września 2024 r.
Zobrazowania posłużyły jako uzupełnienie do analiz po wezbraniu.
Z informacji przekazanych przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska wynika, że Copernicus
to program monitorowania ziemi prowadzony przez Komisję Europejską, obejmujący
zestaw usług w zakresie gromadzenia danych i dostarczania informacji
z wykorzystaniem satelitów i naziemnych czujników do monitorowania środowiska
i zjawisk naturalnych. Pozyskiwanie z satelitarnego systemu Copernicus map obszarów
dotkniętych katastrofą jest realizowane poprzez ECHO/ERCC w ramach procedury
występowania o pomoc i udzielania pomocy w ramach współpracy międzynarodowej.
Organem koordynującym jest właściwy minister do spraw wewnętrznych, a Krajowym
Punktem Kontaktowym jest Stanowisko Kierowania Komendy Głównej PSP. SK KG PSP
współpracuje ze Stałym Przedstawicielstwem RP przy UE/NATO/ONZ, współpracuje
z ERCC oraz informuje RCB o udzielonej pomocy. Tryb uruchamiania sił i środków oraz tryb
występowania o pomoc w ramach współpracy międzynarodowej jest opisany w Krajowym
Planie Zarządzania Kryzysowego. W przypadku udzielania pomocy przez RP udział bierze
także Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (RCB), a służba dyżurna RCB pełni rolę
zapasowego Krajowego Punktu Kontaktowego. RCB zgłasza do ERCC, EADRCC i UNOCHA
gotowość do bieżącej całodobowej współpracy w szczególności w zakresie wymiany
informacji i współdziałania.
-- 1 of 5 --
2
Procedura odnosząca się do współpracy z ERCC ma zastosowanie także w przypadku
realizacji prośby zgłoszonej przez EADRCC NATO lub UNOCHA. Unijna koordynacja
kryzysowa jest wspierana przez następujące całodobowe struktury: ERCC jest to Centrum
Koordynacji Reagowania Kryzysowego Komisji Europejskiej, które jest największym
i najszybszym unijnym instrumentem koordynacji operacyjnej, wspierające UE
w przypadku każdego rodzaju kryzysu. Centrum działa 24 godziny na dobę, 7 dni
w tygodniu i koordynuje mobilizację zdolności reagowania kryzysowego w formie pomocy
rzeczowej, zasobów Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności (UMOL) oraz funkcjonującej
w jego ramach strategicznej rezerwy zdolności reagowania rescEU. ERCC jest połączone
z szeroką gamą systemów monitorowania i ostrzegania, które dostarczają danych, które
ERCC przekształca w informacje na potrzeby strategicznego przewidywania, a także
planowania operacyjnego i podejmowania decyzji. Umożliwia to wspólne
i międzysektorowe operacje UE. ERCC działa również jako centralny punkt kontaktowy dla
mechanizmu IPCR.
Z informacji uzyskanych od Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA)
wynika, iż żadna informacja o zagrożeniu powodziowym w Polsce nie została
zbagatelizowana. W dniu 11 września 2024 r. w RCB odbyło się posiedzenie Zespołu
Zarządzania Kryzysowego MSWiA, w którym uczestniczyli m.in. właściwi wojewodowie
oraz przedstawiciele służb. Informacje o zagrożeniu powodziowym zostały przekazane
w trybie pilnym stronie samorządowej. Ponadto, wydane zostały stosowne ostrzeżenia
w środkach masowego przekazu i poprzez „Alert RCB”. Należy wskazać, że na prośbę
MSWiA 11 września 2024 r. o godzinie 13.07 wydana została przez IMGW-PIB prognoza
na okres od 12-16 września 2024 r., ze szczegółową informacją o przewidywanych
opadach w poszczególnych dobach. Dla województw dolnośląskiego i opolskiego, ze
względu na dużą sumę opadów przewidywanych w dniach 13-14 września 2024 r., były
wydane ostrzeżenia najwyższego – 3 stopnia. Prezes Rady Ministrów w swoich
wypowiedziach bazował na powyższych informacjach. Pragnę podkreślić, że informacje o
zagrożeniu powodziowym dla ludności i samorządów były upublicznione w trybie
natychmiastowym i ze stosownym wyprzedzeniem ze strony służb i rządowych struktur
kryzysowych przed wystąpieniem fazy powodzi.
Dodatkowo, z informacji przekazanej 13 września 2024 r. przez Emergency Response
Coordination Center (Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego – ERCC) wynikało,
aby to IMGW-PIB, który na bieżąco dostarcza wszelkie informacje związane z zagrożeniami
meteorologicznymi i hydrologicznymi Państwowej Straży Pożarnej i strukturom
kryzysowym oraz innym instytucjom, kontaktował się z krajowymi partnerami Copernicus
– European Flood Awareness System (Europejski System Informacji o Powodziach – EFAS).
Z informacji przekazanej przez MSWiA wynika, że zarówno EFAS, jak i prognozy IMGW-PIB
wskazują jedynie możliwe obszary wystąpienia zdarzeń atmosferycznych, bez
przedstawienia skutków ich zaistnienia lub dokładnej lokalizacji. Niemniej wskazane
informacje wystarczyły do dysponowania i dyslokacji sił oraz środków służb ratowniczych,
tj.: Państwowej Straży Pożarnej, krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego, Policji czy
Wojska Polskiego w obszary zagrożenia powodziowego, których działania były już
realizowane przed nadejściem powodzi.
Z informacji uzyskanych od IMGW-PIB wynika, że system EFAS został stworzony w ramach
Copernicus Emergency Management Service (CEMS) i od 2012 roku działa operacyjnie,
-- 2 of 5 --
3
wspierając działania prewencyjne przed zdarzeniami powodziowymi. Jego kluczowym
produktem są powiadomienia powodziowe (Flood Notifications), które przekazują
ogólne, jakościowe informacje o prognozowanym zagrożeniu hydrologicznym, takie jak:
kraj, rzeka, przewidywany początek zdarzenia, najwcześniejsze przewidywane
maksimum, prawdopodobieństwo przekroczenia kulminacji fali dla okresu powtarzalności
5 lat i 20 lat, data prognozy oraz komentarz. System EFAS dostarcza również
powiadomienia o szybkich powodziach (EFAS Flash Flood Notification), które dotyczą
potencjalnego ryzyka szybkich powodzi związanych z intensywnymi opadami deszczu w
mniejszych zlewniach. Powiadomienia EFAS (Formal/Informal Flood Notifications)
przekazywane są partnerom EFAS, w tym służbom hydrologicznym i meteorologicznym.
W IMGW-PIB powiadomienia EFAS stanowią dodatkowe, wskaźnikowe i jakościowe
źródło informacji o zagrożeniu powodziowym oraz możliwej skali tego zagrożenia. System
EFAS działa na poziomie regionalnym i europejskim, co oznacza, że jego ostrzeżenia są
dostosowane do dużych zlewni rzecznych i dotyczą głównie zagrożeń wielkoobszarowych,
bez uwzględniania lokalnych uwarunkowań. Dla potrzeb lokalnych/krajowych
uwarunkowań, funkcjonują systemy państwowe posiadające umocowanie
w prawodawstwie poszczególnych państw, takie jak system prognoz i ostrzeżeń
meteorologicznych i hydrologicznych w ramach państwowej służby hydrologiczno-
meteorologicznej w Polsce pełnionej przez IMGW-PIB. W dniach 11-15 września 2024 r.
otrzymano z EFAS notyfikacje powodziowe dotyczące Polski. Pierwsze powiadomienia
EFAS dotyczące Polski (Odra i Bóbr) pojawiły się 11 września 2024 roku. Prognozowano
w nich rozpoczęcie zdarzenia na 16 września o godzinie 12, z kulminacją 17 września
o godzinie 6.00. Również 11 września 2024 r. otrzymano powiadomienie dla rzeki Prosny,
a więc w obu przypadkach nie dotyczyły one obszaru o największym zagrożeniu, które
miało wystąpić niebawem. W kolejnych dniach EFAS wysyłał powiadomienie o zagrożeniu
na kolejnych rzekach w dorzeczu Odry i Wisły. Równocześnie, 11 września IMGW-PIB
dysponował już własnymi wynikami numerycznych modeli pogodowych oraz modeli
hydrologicznych i hydraulicznych. Na ich podstawie dokonał opracowania i dystrybucji
ostrzeżeń hydrologicznych najwyższego 3 stopnia dla województw: dolnośląskiego,
opolskiego, śląskiego – już 11 września 2024 r. o godz. 14:30. Ze względu na bardzo
dynamicznie zmieniającą się sytuację meteorologiczną, szczególnie w początkowej fazie
w dniach 11 do 13 września 2024 r. oraz złożoność procesów fizycznych odpowiedzialnych
za powstawanie opadów w terenach górskich, prognozowanie wymagało ciągłego
monitoringu i aktualizacji wysokości, miejsca i czasu występowania najintensywniejszych
opadów, a dalej powodzi. Od początku jednak IMGW-PIB wskazywał górne odcinki
sudeckich dopływów Odry, w szczególności w obszarze Kotliny Kłodzkiej, jako obszar
szczególnie zagrożony. Tak więc w całym okresie od identyfikacji zagrożenia
powodziowego, jak również podczas przebiegu powodzi powiadomienia powodziowe
z systemu EFAS były produktami pomocniczymi prowadzonej osłony hydrologiczno-
meteorologicznej przez IMGW-PIB. Ostrzeżenia hydrologiczne wydawane przez IMGW-
PIB są znacznie bardziej precyzyjne, gdyż odnoszą do możliwości przekroczenia stanów
umownych (ostrzegawczych i alarmowych) w praktyce również z większym
wyprzedzeniem, zaś prognozy hydrologiczne IMGW-PIB zawierają konkretne
prognozowane wartości stanów wody dla profili wodowskazowych. Otrzymywane przez
IMGW-PIB powiadomienia powodziowe w ramach EFAS są zatem powiązaną, ale
w znacznej mierze niezależną informacją analityczną pozwalającą na porównanie
-- 3 of 5 --
4
i roboczą pomocniczą weryfikację opracowanego w IMGW-PIB scenariusza
prognozowanego zagrożenia hydrologicznego.
Z informacji uzyskanych od IMGW-PIB wynika, że współpraca IMGW-PIB z EFAS rozpoczęła
się w 2017 roku. Na mocy porozumienia, IMGW-PIB uzyskał dostęp do logowanego
serwisu mapowego Copernicus Emergency Management System (CEMS) – European
Flood Awareness System – Information System (EFAS-IS). W okresie powodzi z 2024 r.
IMGW-PIB nie prowadził korespondencji z CEMS i nie występował o uściślenie informacji
otrzymywanych w ramach EFAS, otrzymywanie powiadomień powodziowych odbywało
się w ramach podpisanego porozumienia w ustalonym formacie i zakresie. Niezależnie
była realizowana operacyjna wymiana danych z EFAS. Instytut nie tylko otrzymuje bowiem
powiadomienia o zagrożeniach hydrologicznych dystrybuowane przez CEMS, ale także
przekazuje w trybie operacyjnym dane o stanach wody i przepływach z ponad 400 polskich
stacji hydrologicznych. Przesyłanie tych danych odbywa się w formie automatycznej
depeszy pomiędzy systemem zbierania i gromadzenia danych operacyjnych IMGW-PIB
i EFAS z wykorzystaniem narzędzia API. Dodatkowo IMGW-PIB bierze udział w weryfikacji
sprawdzalności przesyłanych przez CEMS powiadomień. Dla każdego powiadomienia po
zakończeniu zjawiska wysyłana jest informacja zwrotna czy powiadomienie o zagrożeniu
sprawdziło się czy nie. Jest to forma monitorowania sprawdzalności powiadomień przez
EFAS. Odbywa się to poprzez wypełnienie ankiety załączonej do powiadomienia
z bezpośrednim zapisem u odbiorcy.
IMGW-PIB poinformowało, że w ramach porozumienia między Rządem Rzeczypospolitej
Polskiej a Europejską Agencją Kosmiczną dotyczącego przystąpienia do Naziemnego
Segmentu Współpracującego (Collaborative Ground Segment) Sentinel, podpisanego we
Frascati 12 marca 2018 r. oraz w Warszawie 29 marca 2018 r., IMGW-PIB pełni rolę
Narodowego Operatora danych Copernicus. Dzięki temu Instytut odbiera dane z satelity
Sentinel-1 w systemie bezpośrednim i analizuje operacyjnie. Odbiór bezpośredni pozwala
na analizę tych danych około 2–3 godziny przed pojawieniem się ich na dostępnych
serwisach Europejską Agencję Kosmiczną (ESA). Równocześnie, Instytut pobiera pozostałe
dane Copernicus z priorytetowych serwerów Collaborative Hub, które w postaci
30-dniowego repozytorium udostępniane są dla wszystkich zainteresowanych za
pośrednictwem serwisu copernicus.imgw.pl. W ramach IMGW-PIB w Zakładzie
Teledetekcji Satelitarnej na podstawie tych danych są opracowywane produkty następnie
wykorzystywane przez komórki osłony hydrologiczno-meteorologicznej w IMGW-PIB.
W sierpniu i wrześniu nie była prowadzona korespondencja, dane „surowe” zobrazowań
satelitarnych były odbierane na bieżąco bez zakłóceń.
IMGW-PIB przekazało do Ministerstwa Infrastruktury korespondencję (zestawienie
notyfikacji powodziowych „Flood Notification”) otrzymaną w dniach 09-16.09.2024 r.
tj. z bezpośredniego okresu poprzedzającego powódź i fazę jej największego narastania
(część z nich dotyczyła obszaru Polski) z EFAS (European Flood Awareness System)
w ramach prowadzonej współpracy z IMGW-PIB (załącznik nr 1).
IMGW-PIB poinformował, że nie posiada wiedzy o innych instytucjach rządowych
prowadzących współpracę, czy korzystających z produktów programu Copernicus
(Copernicus Emergency Management System - CEMS)
Odnosząc się do pytania dot. niskooprocentowanych pożyczek dla powodzian, informuję,
że z wyjaśnień uzyskanych od Ministerstwa Klimatu i Środowiska wynika, że MKiŚ
-- 4 of 5 --
5
proponowało wsparcie dla lokalnych samorządów i tego dotyczył wpis na portalu
X z 16.09.2024 r. MKiŚ, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
(NFOŚIGW), ani żaden z Wojewódzkich Funduszy Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej (WFOŚiGW), nigdy nie oferował pożyczek dla powodzian. Sugestie zarabiania
przez instytucje państwowe na ofiarach powodzi są celowym wprowadzaniem w błąd
opinii publicznej. Trzeba mocno i stanowczo podkreślić, że dezinformacja utrudnia
pomaganie tym, którzy ucierpieli w czasie klęski żywiołowej. Rządowa pomoc dla
powodzian została ogłoszona już w kilka dni od powstania zagrożenia i była realizowana
we współpracy z samorządami. NFOŚiGW i WFOŚiGW, na obszarach, gdzie wprowadzono
stan klęski żywiołowej w 2024 r., wprowadził programy wsparcia dla samorządów
i ochotniczych straży pożarnych z zakresu likwidowania skutków powodzi.
Z poważaniem,
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
Dokument podpisany elektronicznie.
Załączniki:
1) zestawienie notyfikacji powodziowych „Flood Notification” otrzymanych z EFAS
przez IMGW-PIB w dniach 09-16.09.2024 r.
-- 5 of 5 --
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-4.054.5.2024.KG
Warszawa, 08 kwietnia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 4962 z dnia 25 września 2024 r., Posła na Sejm RP Pana
Adama Andruszkiewicza, w sprawie przygotowania rządu do powodzi, na podstawie
informacji przekazanych przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie,
przekazuję następujące stanowisko w sprawie.
Z informacji przekazanych od Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (PGW
WP) wynika, że Centrum Operacyjne Ochrony Przeciwpowodziowej w Krajowym
Zarządzie Gospodarki Wodnej (KZGW) PGW WP zwróciło się do Komendy Głównej
Państwowej Straży Pożarnej (jako Punktu Kontaktowego ze strony polskiej do systemu
Copernicus) z prośbą o pozyskanie zobrazowań z systemu Copernicus EMS na potrzeby
zarządzania kryzysowego w związku z prognozowanymi zagrożeniami hydrologicznymi
w dolinie Odry na obszarze województw: dolnośląskiego, opolskiego i śląskiego oraz
w Kotlinie Kłodzkiej. W odpowiedzi na powyższe otrzymano informację, że Komenda
Główna Państwowej Straży Pożarnej wystąpiła o aktywację serwisu dla obszaru
pogranicza polsko-czeskiego. W związku z tym Centrum Operacyjne Ochrony
Przeciwpowodziowej KZGW wystąpiło o zobrazowania dla Zbiornika Racibórz Dolny jako
obiektu hydrotechnicznego, którego praca rozpoczęła się z dniem 15 września 2024 r.
Zobrazowania posłużyły jako uzupełnienie do analiz po wezbraniu.
Z informacji przekazanych przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska wynika, że Copernicus
to program monitorowania ziemi prowadzony przez Komisję Europejską, obejmujący
zestaw usług w zakresie gromadzenia danych i dostarczania informacji
z wykorzystaniem satelitów i naziemnych czujników do monitorowania środowiska
i zjawisk naturalnych. Pozyskiwanie z satelitarnego systemu Copernicus map obszarów
dotkniętych katastrofą jest realizowane poprzez ECHO/ERCC w ramach procedury
występowania o pomoc i udzielania pomocy w ramach współpracy międzynarodowej.
Organem koordynującym jest właściwy minister do spraw wewnętrznych, a Krajowym
Punktem Kontaktowym jest Stanowisko Kierowania Komendy Głównej PSP. SK KG PSP
współpracuje ze Stałym Przedstawicielstwem RP przy UE/NATO/ONZ, współpracuje
z ERCC oraz informuje RCB o udzielonej pomocy. Tryb uruchamiania sił i środków oraz tryb
występowania o pomoc w ramach współpracy międzynarodowej jest opisany w Krajowym
Planie Zarządzania Kryzysowego. W przypadku udzielania pomocy przez RP udział bierze
także Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (RCB), a służba dyżurna RCB pełni rolę
zapasowego Krajowego Punktu Kontaktowego. RCB zgłasza do ERCC, EADRCC i UNOCHA
gotowość do bieżącej całodobowej współpracy w szczególności w zakresie wymiany
informacji i współdziałania.
-- 1 of 5 --
2
Procedura odnosząca się do współpracy z ERCC ma zastosowanie także w przypadku
realizacji prośby zgłoszonej przez EADRCC NATO lub UNOCHA. Unijna koordynacja
kryzysowa jest wspierana przez następujące całodobowe struktury: ERCC jest to Centrum
Koordynacji Reagowania Kryzysowego Komisji Europejskiej, które jest największym
i najszybszym unijnym instrumentem koordynacji operacyjnej, wspierające UE
w przypadku każdego rodzaju kryzysu. Centrum działa 24 godziny na dobę, 7 dni
w tygodniu i koordynuje mobilizację zdolności reagowania kryzysowego w formie pomocy
rzeczowej, zasobów Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności (UMOL) oraz funkcjonującej
w jego ramach strategicznej rezerwy zdolności reagowania rescEU. ERCC jest połączone
z szeroką gamą systemów monitorowania i ostrzegania, które dostarczają danych, które
ERCC przekształca w informacje na potrzeby strategicznego przewidywania, a także
planowania operacyjnego i podejmowania decyzji. Umożliwia to wspólne
i międzysektorowe operacje UE. ERCC działa również jako centralny punkt kontaktowy dla
mechanizmu IPCR.
Z informacji uzyskanych od Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA)
wynika, iż żadna informacja o zagrożeniu powodziowym w Polsce nie została
zbagatelizowana. W dniu 11 września 2024 r. w RCB odbyło się posiedzenie Zespołu
Zarządzania Kryzysowego MSWiA, w którym uczestniczyli m.in. właściwi wojewodowie
oraz przedstawiciele służb. Informacje o zagrożeniu powodziowym zostały przekazane
w trybie pilnym stronie samorządowej. Ponadto, wydane zostały stosowne ostrzeżenia
w środkach masowego przekazu i poprzez „Alert RCB”. Należy wskazać, że na prośbę
MSWiA 11 września 2024 r. o godzinie 13.07 wydana została przez IMGW-PIB prognoza
na okres od 12-16 września 2024 r., ze szczegółową informacją o przewidywanych
opadach w poszczególnych dobach. Dla województw dolnośląskiego i opolskiego, ze
względu na dużą sumę opadów przewidywanych w dniach 13-14 września 2024 r., były
wydane ostrzeżenia najwyższego – 3 stopnia. Prezes Rady Ministrów w swoich
wypowiedziach bazował na powyższych informacjach. Pragnę podkreślić, że informacje o
zagrożeniu powodziowym dla ludności i samorządów były upublicznione w trybie
natychmiastowym i ze stosownym wyprzedzeniem ze strony służb i rządowych struktur
kryzysowych przed wystąpieniem fazy powodzi.
Dodatkowo, z informacji przekazanej 13 września 2024 r. przez Emergency Response
Coordination Center (Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego – ERCC) wynikało,
aby to IMGW-PIB, który na bieżąco dostarcza wszelkie informacje związane z zagrożeniami
meteorologicznymi i hydrologicznymi Państwowej Straży Pożarnej i strukturom
kryzysowym oraz innym instytucjom, kontaktował się z krajowymi partnerami Copernicus
– European Flood Awareness System (Europejski System Informacji o Powodziach – EFAS).
Z informacji przekazanej przez MSWiA wynika, że zarówno EFAS, jak i prognozy IMGW-PIB
wskazują jedynie możliwe obszary wystąpienia zdarzeń atmosferycznych, bez
przedstawienia skutków ich zaistnienia lub dokładnej lokalizacji. Niemniej wskazane
informacje wystarczyły do dysponowania i dyslokacji sił oraz środków służb ratowniczych,
tj.: Państwowej Straży Pożarnej, krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego, Policji czy
Wojska Polskiego w obszary zagrożenia powodziowego, których działania były już
realizowane przed nadejściem powodzi.
Z informacji uzyskanych od IMGW-PIB wynika, że system EFAS został stworzony w ramach
Copernicus Emergency Management Service (CEMS) i od 2012 roku działa operacyjnie,
-- 2 of 5 --
3
wspierając działania prewencyjne przed zdarzeniami powodziowymi. Jego kluczowym
produktem są powiadomienia powodziowe (Flood Notifications), które przekazują
ogólne, jakościowe informacje o prognozowanym zagrożeniu hydrologicznym, takie jak:
kraj, rzeka, przewidywany początek zdarzenia, najwcześniejsze przewidywane
maksimum, prawdopodobieństwo przekroczenia kulminacji fali dla okresu powtarzalności
5 lat i 20 lat, data prognozy oraz komentarz. System EFAS dostarcza również
powiadomienia o szybkich powodziach (EFAS Flash Flood Notification), które dotyczą
potencjalnego ryzyka szybkich powodzi związanych z intensywnymi opadami deszczu w
mniejszych zlewniach. Powiadomienia EFAS (Formal/Informal Flood Notifications)
przekazywane są partnerom EFAS, w tym służbom hydrologicznym i meteorologicznym.
W IMGW-PIB powiadomienia EFAS stanowią dodatkowe, wskaźnikowe i jakościowe
źródło informacji o zagrożeniu powodziowym oraz możliwej skali tego zagrożenia. System
EFAS działa na poziomie regionalnym i europejskim, co oznacza, że jego ostrzeżenia są
dostosowane do dużych zlewni rzecznych i dotyczą głównie zagrożeń wielkoobszarowych,
bez uwzględniania lokalnych uwarunkowań. Dla potrzeb lokalnych/krajowych
uwarunkowań, funkcjonują systemy państwowe posiadające umocowanie
w prawodawstwie poszczególnych państw, takie jak system prognoz i ostrzeżeń
meteorologicznych i hydrologicznych w ramach państwowej służby hydrologiczno-
meteorologicznej w Polsce pełnionej przez IMGW-PIB. W dniach 11-15 września 2024 r.
otrzymano z EFAS notyfikacje powodziowe dotyczące Polski. Pierwsze powiadomienia
EFAS dotyczące Polski (Odra i Bóbr) pojawiły się 11 września 2024 roku. Prognozowano
w nich rozpoczęcie zdarzenia na 16 września o godzinie 12, z kulminacją 17 września
o godzinie 6.00. Również 11 września 2024 r. otrzymano powiadomienie dla rzeki Prosny,
a więc w obu przypadkach nie dotyczyły one obszaru o największym zagrożeniu, które
miało wystąpić niebawem. W kolejnych dniach EFAS wysyłał powiadomienie o zagrożeniu
na kolejnych rzekach w dorzeczu Odry i Wisły. Równocześnie, 11 września IMGW-PIB
dysponował już własnymi wynikami numerycznych modeli pogodowych oraz modeli
hydrologicznych i hydraulicznych. Na ich podstawie dokonał opracowania i dystrybucji
ostrzeżeń hydrologicznych najwyższego 3 stopnia dla województw: dolnośląskiego,
opolskiego, śląskiego – już 11 września 2024 r. o godz. 14:30. Ze względu na bardzo
dynamicznie zmieniającą się sytuację meteorologiczną, szczególnie w początkowej fazie
w dniach 11 do 13 września 2024 r. oraz złożoność procesów fizycznych odpowiedzialnych
za powstawanie opadów w terenach górskich, prognozowanie wymagało ciągłego
monitoringu i aktualizacji wysokości, miejsca i czasu występowania najintensywniejszych
opadów, a dalej powodzi. Od początku jednak IMGW-PIB wskazywał górne odcinki
sudeckich dopływów Odry, w szczególności w obszarze Kotliny Kłodzkiej, jako obszar
szczególnie zagrożony. Tak więc w całym okresie od identyfikacji zagrożenia
powodziowego, jak również podczas przebiegu powodzi powiadomienia powodziowe
z systemu EFAS były produktami pomocniczymi prowadzonej osłony hydrologiczno-
meteorologicznej przez IMGW-PIB. Ostrzeżenia hydrologiczne wydawane przez IMGW-
PIB są znacznie bardziej precyzyjne, gdyż odnoszą do możliwości przekroczenia stanów
umownych (ostrzegawczych i alarmowych) w praktyce również z większym
wyprzedzeniem, zaś prognozy hydrologiczne IMGW-PIB zawierają konkretne
prognozowane wartości stanów wody dla profili wodowskazowych. Otrzymywane przez
IMGW-PIB powiadomienia powodziowe w ramach EFAS są zatem powiązaną, ale
w znacznej mierze niezależną informacją analityczną pozwalającą na porównanie
-- 3 of 5 --
4
i roboczą pomocniczą weryfikację opracowanego w IMGW-PIB scenariusza
prognozowanego zagrożenia hydrologicznego.
Z informacji uzyskanych od IMGW-PIB wynika, że współpraca IMGW-PIB z EFAS rozpoczęła
się w 2017 roku. Na mocy porozumienia, IMGW-PIB uzyskał dostęp do logowanego
serwisu mapowego Copernicus Emergency Management System (CEMS) – European
Flood Awareness System – Information System (EFAS-IS). W okresie powodzi z 2024 r.
IMGW-PIB nie prowadził korespondencji z CEMS i nie występował o uściślenie informacji
otrzymywanych w ramach EFAS, otrzymywanie powiadomień powodziowych odbywało
się w ramach podpisanego porozumienia w ustalonym formacie i zakresie. Niezależnie
była realizowana operacyjna wymiana danych z EFAS. Instytut nie tylko otrzymuje bowiem
powiadomienia o zagrożeniach hydrologicznych dystrybuowane przez CEMS, ale także
przekazuje w trybie operacyjnym dane o stanach wody i przepływach z ponad 400 polskich
stacji hydrologicznych. Przesyłanie tych danych odbywa się w formie automatycznej
depeszy pomiędzy systemem zbierania i gromadzenia danych operacyjnych IMGW-PIB
i EFAS z wykorzystaniem narzędzia API. Dodatkowo IMGW-PIB bierze udział w weryfikacji
sprawdzalności przesyłanych przez CEMS powiadomień. Dla każdego powiadomienia po
zakończeniu zjawiska wysyłana jest informacja zwrotna czy powiadomienie o zagrożeniu
sprawdziło się czy nie. Jest to forma monitorowania sprawdzalności powiadomień przez
EFAS. Odbywa się to poprzez wypełnienie ankiety załączonej do powiadomienia
z bezpośrednim zapisem u odbiorcy.
IMGW-PIB poinformowało, że w ramach porozumienia między Rządem Rzeczypospolitej
Polskiej a Europejską Agencją Kosmiczną dotyczącego przystąpienia do Naziemnego
Segmentu Współpracującego (Collaborative Ground Segment) Sentinel, podpisanego we
Frascati 12 marca 2018 r. oraz w Warszawie 29 marca 2018 r., IMGW-PIB pełni rolę
Narodowego Operatora danych Copernicus. Dzięki temu Instytut odbiera dane z satelity
Sentinel-1 w systemie bezpośrednim i analizuje operacyjnie. Odbiór bezpośredni pozwala
na analizę tych danych około 2–3 godziny przed pojawieniem się ich na dostępnych
serwisach Europejską Agencję Kosmiczną (ESA). Równocześnie, Instytut pobiera pozostałe
dane Copernicus z priorytetowych serwerów Collaborative Hub, które w postaci
30-dniowego repozytorium udostępniane są dla wszystkich zainteresowanych za
pośrednictwem serwisu copernicus.imgw.pl. W ramach IMGW-PIB w Zakładzie
Teledetekcji Satelitarnej na podstawie tych danych są opracowywane produkty następnie
wykorzystywane przez komórki osłony hydrologiczno-meteorologicznej w IMGW-PIB.
W sierpniu i wrześniu nie była prowadzona korespondencja, dane „surowe” zobrazowań
satelitarnych były odbierane na bieżąco bez zakłóceń.
IMGW-PIB przekazało do Ministerstwa Infrastruktury korespondencję (zestawienie
notyfikacji powodziowych „Flood Notification”) otrzymaną w dniach 09-16.09.2024 r.
tj. z bezpośredniego okresu poprzedzającego powódź i fazę jej największego narastania
(część z nich dotyczyła obszaru Polski) z EFAS (European Flood Awareness System)
w ramach prowadzonej współpracy z IMGW-PIB (załącznik nr 1).
IMGW-PIB poinformował, że nie posiada wiedzy o innych instytucjach rządowych
prowadzących współpracę, czy korzystających z produktów programu Copernicus
(Copernicus Emergency Management System - CEMS)
Odnosząc się do pytania dot. niskooprocentowanych pożyczek dla powodzian, informuję,
że z wyjaśnień uzyskanych od Ministerstwa Klimatu i Środowiska wynika, że MKiŚ
-- 4 of 5 --
5
proponowało wsparcie dla lokalnych samorządów i tego dotyczył wpis na portalu
X z 16.09.2024 r. MKiŚ, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
(NFOŚIGW), ani żaden z Wojewódzkich Funduszy Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej (WFOŚiGW), nigdy nie oferował pożyczek dla powodzian. Sugestie zarabiania
przez instytucje państwowe na ofiarach powodzi są celowym wprowadzaniem w błąd
opinii publicznej. Trzeba mocno i stanowczo podkreślić, że dezinformacja utrudnia
pomaganie tym, którzy ucierpieli w czasie klęski żywiołowej. Rządowa pomoc dla
powodzian została ogłoszona już w kilka dni od powstania zagrożenia i była realizowana
we współpracy z samorządami. NFOŚiGW i WFOŚiGW, na obszarach, gdzie wprowadzono
stan klęski żywiołowej w 2024 r., wprowadził programy wsparcia dla samorządów
i ochotniczych straży pożarnych z zakresu likwidowania skutków powodzi.
Z poważaniem,
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
Dokument podpisany elektronicznie.
Załączniki:
1) zestawienie notyfikacji powodziowych „Flood Notification” otrzymanych z EFAS
przez IMGW-PIB w dniach 09-16.09.2024 r.
-- 5 of 5 --