+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.297.2024
Warszawa, 19 listopada 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 4940 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez Pana
posła Marcina Warchoła oraz innych posłów w sprawie Izby Kontroli Nadzwyczajnej
i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Minister Sprawiedliwości Adam Bodnar wielokrotnie podkreślał przywiązanie do wartości
demokratycznego państwa prawa. Działanie w tym duchu nie pozwala zignorować
poważnych zastrzeżeń co do legalności Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych
Sądu Najwyższego.
Zastrzeżenia te musi pogłębiać ocena prawna Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych Sądu Najwyższego, której dokonały międzynarodowe trybunały. Trybunał
Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Wielkiej Izby) w wyroku z 21 grudnia 2023 r. (sprawa
nr C-718/21), uznał, że Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego
nie ma statusu niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego uprzednio na mocy
ustawy. Z tego powodu pytanie prejudycjalne złożone do Trybunału przez tę Izbę jest
niedopuszczalne.

-- 1 of 4 --

2
Te same wnioski płyną z wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wydanego
23 listopada 2023 r. w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce (skarga 50849/21). Trybunał
stwierdził, że sędziowie Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu
Najwyższego tworzą organ, który nie ma statusu niezawisłego i bezstronnego sądu,
ustanowionego na mocy ustawy.
Należy również pamiętać o wcześniejszym wyroku Europejskiego Trybunału Praw
Człowieka z 8 listopada 2021 r. w sprawie Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce
(skarga 49868/19 i 57511/19). W tym wyroku Trybunał uznał, że „z dwóch powodów
doszło do oczywistego naruszenia prawa krajowego, które miało negatywny wpływ
na podstawowe zasady procedury powoływania sędziów do Izby Kontroli Nadzwyczajnej
i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego. Po pierwsze, powołanie nastąpiło na podstawie
rekomendacji KRS, w kształcie nadanym jej ustawą nowelizującą z 2017 r., tj. organu, który
nie dawał już wystarczających gwarancji niezależności od władzy ustawodawczej
lub wykonawczej. Po drugie, Prezydent RP, pomimo że wykonanie uchwały KRS
nr 331/2018, na mocy której przedstawiono wnioski o powołanie wszystkich sędziów
zasiadających w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, zostało wstrzymane
przez Naczelny Sąd Administracyjny, a kwestia zgodności z prawem tej uchwały miała
zostać dopiero rozstrzygnięta przez sąd, powołał ich do pełnienia urzędu na stanowisku
sędziego z jawnym lekceważeniem zasady praworządności. Te nieprawidłowości
w procesie nominacji naruszyły legitymację Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w takim stopniu, że w następstwie z natury wadliwej procedury nominacji
sędziów, nie posiadała ona i nadal nie posiada atrybutów "sądu", który jest "zgodny
z prawem" w rozumieniu art. 6 § 1. Sama istota przedmiotowego prawa została zatem
naruszona”. Trybunał uznał zatem, że „Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych
Sądu Najwyższego, która rozpatrywała sprawy skarżących, nie była "sądem
ustanowionym ustawą".
Warto podkreślić, że zgodnie z art. 46 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka
i podstawowych wolności, państwa będące stronami Konwencji zobowiązują się

-- 2 of 4 --

3
do przestrzegania ostatecznego wyroku Trybunału we wszystkich sprawach, w których
są stronami.
Także polski Sąd Najwyższy w uchwale z 23 stycznia 2020 r. sygn. akt BSA I-4110-1/20
połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, rozstrzygnął
problem prawny nienależytej obsady sądu. Sąd Najwyższy uznał m.in., że „Nienależyta
obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu
z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie
sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek
Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy
z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych
innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3).”. Uchwała Sądu Najwyższego ma moc zasady
prawnej.
Z kolei Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego, która jest organem doradczym Ministra
Sprawiedliwości, w uchwale z 16 października 2024 r. poparła ideę likwidacji dwóch Izb
Sądu Najwyższego: Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz Izby
Odpowiedzialności Zawodowej, a także ideę rezygnacji z instytucji skargi nadzwyczajnej,
która została wprowadzona ustawą z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2018
r. poz. 5). Uzasadnienie uchwały jest dostępne pod tym adresem:
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/uchwaly-komisji-kodyfikacyjnej-prawa-
cywilnego
Biorąc te wszystkie okoliczności pod uwagę, Minister Sprawiedliwości m.in. wystosował
pismo do Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Najwyższego z prośbą o ocenę działania Izby
Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w sprawie M.K. sygn. akt I NSW 1267/23:
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/dzialanie-izby-kontroli-nadzwyczajnej-i-spraw-
publicznych-w-sprawie-mk-stanowi-naruszenie-prawa-i-budzi-watpliwosci-co-do-
prawidlowosci-i-obiektywizmu-orzekania

-- 3 of 4 --

4
Jednocześnie Minister Sprawiedliwości działając jako Prokurator Generalny 26 czerwca
2024 r. wydał wytyczne nr 1001-1.024.69.2024 w sprawie kierowania skarg
nadzwyczajnych do właściwych izb Sądu Najwyższego:
https://www.gov.pl/web/prokuratura-krajowa/2024-rok4
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 4 of 4 --