Odpowiedź na interpelację w sprawie stypendiów doktoranckich Odpowiedź na interpelację nr 4917 w sprawie stypendiów doktoranckich Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Maria Mrówczyńska Warszawa, 15-10-2024 Szanowna Pani Posłanko, na wstępie pragnę zapewnić, iż kwestia wynagrodzeń oraz świadczeń w całym systemie szkolnictwa wyższego i nauki jest dla Ministra Nauki niezwykle istotna. Przykładem tego są dotychczasowe działania resortu, które skutkowały wyasygnowaniem z budżetu państwa w 2024 r. dodatkowych środków finansowych na regulację wynagrodzeń w systemie szkolnictwa wyższego i nauki. W szczególności na podstawie art. 368 ust. 9 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742, z późn. zm.), dalej ustawa PSWN, został dokonany podział środków finansowych w kwocie 3.754.694,1 tys. zł, które przyznano w formie zwiększeń wysokości subwencji ze środków finansowych na utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego oraz badawczego uczelni z przeznaczeniem na podwyższenie wynagrodzeń brutto pracowników uczelni średnio o: 30% w odniesieniu do funduszu płac w grupie nauczycieli akademickich, 20% w odniesieniu do funduszu płac w grupie pracowników niebędących nauczycielami akademickimi – w odniesieniu do wykonania wynagrodzeń w tych uczelniach w 2022 r. Ponadto, na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Nauki z dnia 15 lutego 2024 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 235), wynagrodzenie to zostało podniesione o 30%, co istotnie przełożyło się także na zwiększenie wynagrodzeń nauczycieli akademickich i pracowników naukowych, a także szeregu innych świadczeń w całym systemie szkolnictwa wyższego i nauki, w tym stypendiów doktoranckich. W przyjętym przez Radę Ministrów w dniu 28 sierpnia 2024 r. projekcie ustawy budżetowej na rok 2025, wydatki zaplanowane w części 28 – Szkolnictwo wyższe i nauka (z wyłączeniem budżetu środków europejskich) wynoszą 32 913 692 tys. zł, co stanowi realny wzrost nakładów na ten cel w porównaniu do 2024 r. o 5%. W projekcie uwzględniony został wzrost nakładów pozwalający na zwiększenie wynagrodzeń pracowników uczelni publicznych oraz instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk średnio o 5%, celem utrzymania siły nabywczej wynagrodzeń. Wyjaśnić również należy, że formuła przyznawania zwiększeń subwencji z przeznaczeniem na podwyżki w szkolnictwie wyższym w trakcie roku budżetowego z wyrównaniem od 1 stycznia wynika wyłącznie z przebiegu procesu legislacyjnego dotyczącego ustawy budżetowej na dany rok. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw[1] podwyższenie wynagrodzeń dla pracowników państwowej sfery budżetowej następuje w ciągu 3 miesięcy po ogłoszeniu ustawy budżetowej, z wyrównaniem od dnia 1 stycznia danego roku. Jednocześnie podkreślić należy, że Ministerstwo dokłada wszelkich starań, aby środki dla nadzorowanych podmiotów uruchamiane były niezwłocznie po wejściu w życie ww. ustawy. Podobnie, wydanie rozporządzenia podwyższającego minimalne wynagrodzenie zasadnicze profesora w uczelni publicznej jest uwarunkowane zapewnieniem odpowiedniego finansowania tego przedsięwzięcia z budżetu państwa, a zatem prowadzenie prac legislacyjnych nad nowelizacją rozporządzenia jest w dużej mierze uzależnione od przebiegu prac nad projektem ustawy budżetowej. Odnosząc się do poruszonej kwestii zastosowania przez Ministra Nauki mechanizmu corocznej waloryzacji minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej, pragnę poinformować, że obecnie nie toczą się prace legislacyjne w tym kierunku. Należy zwrócić uwagę, że skutki finansowe corocznego automatycznego wzrostu wynagrodzeń występowałyby nie tylko w części budżetowej 28 – nauka i szkolnictwo wyższe, której dysponentem jest Minister Nauki, ale również w budżetach wszystkich innych ministrów nadzorujących uczelnie, będących dysponentami części budżetowych odpowiednio: cz. 21 - gospodarka morska - w odniesieniu do uczelni morskich, cz. 24 – kultura i ochrona dziedzictwa narodowego – w odniesieniu do uczelni artystycznych, cz. 29 - obrona narodowa – w odniesieniu do uczelni wojskowych, cz. 37 – sprawiedliwość cz. 42- sprawy wewnętrzne – w odniesieniu do uczelni służb państwowych. Tego typu regulacja stanowiłaby sztywny wydatek nie tylko po stronie budżetu państwa, ale również budżetów podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki. Tymczasem środki pochodzące z budżetu państwa stanowią główny, ale nie jedyny strumień finansowania uczelni publicznych, a w ramach pozostałych strumieni zasady finansowania mogą utrudniać lub uniemożliwiać zastosowanie tego typu mechanizmów. Z kolei wysokość środków na finansowanie uczelni publicznych z budżetu państwa ustalana jest na poziomie ustawy budżetowej i musi uwzględniać również aktualną sytuację społeczno-gospodarczą w kraju. Należy również pokreślić, że wskazane w ustawie – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce stawki wynagrodzenia zasadniczego określają wyłącznie wartości minimalne w odniesieniu do poszczególnych stanowisk nauczycieli akademickich. Analogicznie, w przypadku pracowników niebędących nauczycielami akademickimi – wartość minimalną wynagrodzenia określa ustawa o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, wraz z aktami wykonawczymi. Tymczasem ustawowa autonomia uczelni obejmuje również politykę kadrowo-płacową, co oznacza możliwość samodzielnego kształtowania siatki płac na poszczególnych stanowiskach z uwzględnieniem wartości minimalnych określonych w przepisach. Z powyższego wynika, że w ramach posiadanych zasobów, uczelnie mogą ustalać wartości wynagrodzeń swoich pracowników na poziomie wyższym i dokonywać wewnętrznych regulacji, w tym podwyżek grupowych i indywidualnych. Analogiczna sytuacja ma miejsce w przypadku podmiotów prowadzących szkoły doktorskie. Mogą one ustalać stawki stypendiów doktoranckich na poziomie wyższym niż określone w ustawie PSWN. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Nauki Maria Mrówczyńska Podsekretarz Stanu [1] Dz. U. z 2024 r. poz. 1356