tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.510.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 4905 Pani Posłanki Alicji Chybickiej z 25 września
2024 r. w sprawie osób niepełnosprawnych ruchowo w stopniu umiarkowanym, proszę
przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Przesłanki przyznania świadczenia w postaci renty socjalnej reguluje ustawa z dnia 27
czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz.U. z 2023 r. poz. 2194). Na jej podstawie renta socjalna
przysługuje osobie pełnoletniej i całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia
sprawności organizmu, które powstało:
 przed ukończeniem 18. roku życia,
 w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej — przed ukończeniem 25. roku życia,
 w trakcie kształcenia w szkole doktorskiej, studiów doktoranckich lub aspirantury
naukowej.
Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania
jakiejkolwiek pracy. Ustalenia całkowitej niezdolności do pracy dokonuje lekarz orzecznik
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 17
grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Tytułem do otrzymywania renty socjalnej jest zatem posiadanie orzeczenia o całkowitej
niezdolności do pracy oraz – jednocześnie - naruszenie sprawności organizmu powodujące
niezdolność do pracy, które powstało w okresach wskazanych w art. 4 ustawy o rencie
socjalnej. Posiadanie orzeczenia powiatowego zespołu o zaliczeniu do umiarkowanego
stopnia niepełnosprawności nie rzutuje na prawo czy też brak prawa do renty socjalnej.
Decyzje w sprawie przyznania renty socjalnej wydaje i świadczenie to wypłaca jednostka
organizacyjna Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, właściwa ze względu na miejsce
zamieszkania lub pobytu osoby ubiegającej się o rentę socjalną.
Jeśli chodzi o zmiany w ustawie o rencie socjalnej należy zauważyć, że 27 września br. Sejm
RP uchwalił ustawę o zmianie ustawy o rencie socjalnej oraz niektórych innych ustaw.
Inicjatywa ustawodawcza w tym zakresie należała do obywateli – obywatelski projekt
ustawy o zmianie ustawy o rencie socjalnej został złożony w Sejmie RP IX kadencji, a Sejm RP
X kadencji podjął nad nim prace.
Uchwalona ustawa wprowadza dodatek dopełniający w wysokości 2520 zł, który
przysługuje osobie uprawnionej do renty socjalnej, będącej całkowicie niezdolną do pracy
oraz do samodzielnej egzystencji. Kwota dodatku będzie waloryzowana. Ponadto, ustawa
zawiera zmianę zasad łączenia renty socjalnej z rentą rodzinną poprzez podniesienie limitu
łącznej kwoty obu świadczeń do kwoty 300% najniższej renty z tytułu całkowitej
niezdolności do pracy.

-- 1 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Ustawa ma wejść w życie 1 stycznia 2025 r., natomiast wypłata dodatków dopełniających
rozpocznie się w maju 2025 r.
W zakresie poruszanego w interpelacji zagadnienia dotyczącego programu „Samodzielność
– Aktywność – Mobilność!” Mobilność osób z niepełnosprawnością, przekazuję wyjaśnienia
Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej jako „Fundusz” lub
„PFRON”).
Realizowany przez Państwowy Fundusz Rehabilitacjo Osób Niepełnosprawnych (PFRON)
program pn. „Samodzielność – Aktywność – Mobilność!” Mobilność osób
z niepełnosprawnością, odpowiada na istotne, specyficzne potrzeby osób, które nie mogą
poruszać się bez użycia wózka inwalidzkiego i dotychczas, podczas podróżowania, musiały
korzystać z pomocy innych. Celem programu jest zwiększenie niezależności oraz ułatwienie
aktywności społecznej i zawodowej przedstawicielom tej grupy poprzez zapewnienie im
możliwości samodzielnego korzystania z samochodu osobowego w roli kierowcy lub
pasażera, bez konieczności przesiadania się z wózka inwalidzkiego. Z dofinansowania przy
zakupie dostosowanego w ramach programu pojazdu mogą skorzystać osoby
niepełnosprawne, które legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności
oraz nie są w stanie, w żadnej sytuacji i na żadnym dystansie, przemieszczać się bez użycia
wózka inwalidzkiego i samodzielnie przesiąść się z niego na siedzenie samochodu (docelową
jest tu sytuacja, w której osoba niepełnosprawna wjeżdża na wózku inwalidzkim do
samochodu i kontynuuje jazdę bez przesiadania się, także na wózku inwalidzkim). Program
„Samodzielność – Aktywność – Mobilność!” dla osób z niepełnosprawnością funkcjonuje od
niespełna 2 lat i stanowi kolejny etap konsekwentnie realizowanego procesu likwidacji
barier transportowych. Po przeglądzie jego efektów i uwzględnieniu zgłoszonych przez
zainteresowane środowiska postulatów, a także ocenie możliwości finansowych Funduszu,
podjęte zostaną decyzje co do ewentualnych modyfikacji programu, także w zakresie
poszerzenia grona jego adresatów.
Należy dodać, że osoby niebędące adresatami programu „Samodzielność – Aktywność
Mobilność!” mogą skorzystać z innych programów finansowanych przez PFRON, także
służących likwidacji barier transportowych lub w poruszaniu się. Przykładem jest program
„Aktywny samorząd”, w ramach którego osoby ze znacznym lub umiarkowanym stopniem
niepełnosprawności, z różnego rodzaju dysfunkcjami narządu ruchu, mogą uzyskać pomoc
w pokonywaniu barier transportowych poprzez odpowiednie dostosowanie posiadanych
pojazdów. Program zapewnia dofinansowanie wszelkich ogólnodostępnych urządzeń lub
wyposażenia samochodu, stosownie do potrzeb wynikających z różnego nasilenia dysfunkcji,
które to urządzenia i wyposażenie umożliwiają użytkowanie samochodu przez osobę
z niepełnosprawnościami.
W bieżącym roku PFRON zapewnił bardzo korzystne warunki dofinansowania
oprzyrządowania do samochodu. Obecnie, na zakup i montaż oprzyrządowania do
samochodu można uzyskać aż do 70 tys. zł. Dofinansowanie przyznawane w ramach
programu „Aktywny samorząd” powinno więc efektywnie niwelować większość barier
napotykanych przez kierowców i pasażerów z niepełnosprawnością. Nowy poziom
finansowania, w znacznie większym niż dotychczas stopniu, zapewnia wyposażenie
samochodu nawet w zaawansowane technologie wspomagające i umożliwia zastosowanie
kompletnej gamy ułatwień lub funkcjonalności niezbędnych do korzystania z posiadanego
samochodu. Dofinansowaniem mogą zostać objęte takie urządzenia bądź rozwiązania, które
wyeliminują lub ograniczą indywidualną barierę w użytkowaniu samochodu.

-- 2 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Podkreślić należy, iż tylko do ubiegłego roku adresat programu wnioskując o wsparcie
musiał, co do zasady, posiadać już samochód. Jedyny wyjątek stanowił fabrycznie nowy
samochód z automatyczną skrzynią biegów, który Wnioskodawca zamierzał dopiero
zakupić, a dofinansowanie w ramach program mogło dotyczyć kosztów zakupu
automatycznej skrzyni biegów czy innych elementów oprzyrządowania w takim pojeździe.
Zakup samochodu następował w takiej sytuacji po zawarciu umowy dofinansowania.
Obecnie, na etapie złożenia wniosku, nie ma wymogu posiadania samochodu, jeśli
wnioskodawca dopiero zamierza zakupić samochód oprzyrządowany lub zakupić najpierw
samochód, by następnie go oprzyrządować. Podstawą ustalenia wartości oprzyrządowania
będzie opinia rzeczoznawcy lub faktura albo inny dowód księgowy wykazujący wartość
wyłącznie oprzyrządowania. Wnioskodawca może, również po złożeniu wniosku
o dofinansowanie, zakupić samochód z własnych środków finansowych, a dofinansowanie
zakupu i montażu oprzyrządowania udokumentować jak dotychczas – fakturą VAT.
PFRON na bieżąco monitoruje i uwzględnia uwagi zgłaszane przez przedstawicieli
środowiska osób z niepełnosprawnościami, traktując z należytą powagą wszystkie głosy
dotyczące form pomocy, która jest lub powinna być udzielana osobom z różnymi rodzajami
niepełnosprawności.
Odnosząc się do uwagi dotyczącej ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
(Dz. U. poz. 1429, z późn. zm. ) należy wskazać, że zgodnie z art. 69 ustawy, minister właściwy
do spraw zabezpieczenia społecznego, po upływie roku od dnia wejścia ustawy w życie,
dokona przeglądu stosowania jej przepisów oraz standardów i procedur postępowania
w sprawach dotyczących ustalania poziomu potrzeby wsparcia, w celu dokonania oceny
poziomów potrzeby wsparcia, od których uzależniona jest wysokość świadczenia
wspierającego oraz przedstawienia rekomendacji Radzie Ministrów w kwestii ewentualnej
konieczności podjęcia działań korygujących w systemie udzielania świadczenia
wspierającego lub w innych systemach wykorzystujących ustalanie poziomu potrzeby
wsparcia. W zależności od wniosków wyciągniętych z dokonanego przeglądu stosowania
przepisów oraz postulatów zgłoszonych przez adresatów prawa, przepisy ustawy
o świadczeniu wspierającym mogą ulec zmianie. Świadczenie wspierające stanowi nowy
instrument wsparcia osób z niepełnosprawnościami, dlatego już w samych przepisach
wprowadzających je do systemu przewidziano możliwość jego modyfikacji.
Odnosząc się do kwestii zwiększenia miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia
pracownika niepełnosprawnego ze środków PFRON należy wskazać, że projekt ustawy
o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych (UD55) podwyższa wysokości miesięcznego dofinansowania do
wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, finansowanego ze środków PFRON do
następującej wysokości:
 w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego stopnia
niepełnosprawności: 2 760 zł (wcześniej 2 400 zł);
 w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego stopnia
niepełnosprawności: 1 550 zł (wcześniej 1 350 zł);
 w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do lekkiego stopnia
niepełnosprawności: 575zł (wcześniej 500 zł).
Dodatkowo, w odniesieniu do osób niepełnosprawnych, którym orzeczono chorobę
psychiczną, upośledzenie umysłowe, całościowe zaburzenia rozwojowe lub epilepsję oraz

-- 3 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
niewidomych (czyli dla osób ze schorzeniami szczególnymi), kwoty te podwyższa się do
następujących wysokości:
 w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego stopnia
niepełnosprawności: 1 380 zł (wcześniej 1 200 zł);
 w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego stopnia
niepełnosprawności: 1 035 zł (wcześniej 900 zł);
 w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do lekkiego stopnia
niepełnosprawności: 690 zł (wcześniej 600 zł).
Projekt jest na zaawansowanym etapie prac legislacyjnych.
W związku z dysproporcją występującą między kwotą minimalnego wynagrodzenia
i kwotami dofinansowań, podjęto działania zmierzające do podniesienia kwot dofinansowań
do poziomu wynagrodzeń. Niemniej, wysokość proponowanego dofinansowania musi być
każdorazowo powiązana z możliwościami finansowych PFRON. W związku z tym, że
Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych realizuje wiele różnorodnych
zadań wynikających zarówno z ustaw, jak i programów, kierownictwo Funduszu
zobowiązane jest do racjonalnego zarządzania budżetem, tak aby zaspokoić potrzeby
Beneficjentów pomocy.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 4 of 4 --