Interpelacja nr 4885
Interpelacja w sprawie konieczności nowelizacji ustawy o wielkoobszarowych terenach zdegradowanych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (100%)
Klimat, Energia i Środowisko (100%)
Infrastruktura i Transport (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie konieczności nowelizacji ustawy o wielkoobszarowych terenach zdegradowanych
Interpelacja nr 4885
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie konieczności nowelizacji ustawy o wielkoobszarowych terenach zdegradowanych
Zgłaszający: Tomasz Głogowski
Data wpływu: 17-09-2024
Warszawa, 17.09.2024 r.
Szanowna Pani Minister,
przyjęta w poprzedniej kadencji Sejmu ustawa o wielkoobszarowych terenach zdegradowanych w założeniu ma umożliwić zlikwidowanie zagrożeń związanych z kilkoma największymi składowiskami niebezpiecznych odpadów poprzemysłowych w Polsce.
Ich lista jest wymieniona w załączniku do ustawy. Oczywiście jest to katalog otwarty, gdyż nie można wykluczyć, że zostaną wskazane kolejne miejsca, które z pomocą przepisów tej ustawy powinny zostać oczyszczone.
W założeniu likwidacją/zabezpieczeniem odpadów ma się zajmować samorząd miejski, który na ten cel ma otrzymać środki zewnętrzne. Na przykładzie Tarnowskich Gór i trwającego od lat procesu likwidacji wysypisk po Zakładach Chemicznych Tarnowskie Góry widać już, że ustawa wymaga poprawienia.
Już w trakcie uchwalania ustawy w poprzedniej kadencji wskazywano na jej niedoskonałości. Senat przyjął poprawki idące w kierunku wniosków składanych przez samorządy miast, w których istnieje ten problem, jednak poprawki te zostały odrzucone przez Sejm.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
1. Władze Tarnowskich Gór wskazują, że przy realizacji tego zadania, w myśl obecnych przepisów, nie będzie możliwe rozliczenie przez miasto podatku VAT od wykonanych prac ze środków zewnętrznych, pozyskanych na realizację tego zadania, a więc VAT musiałby być zapłacony ze środków gminnych. Jeżeli taki jest stan faktyczny, uniemożliwi to wykonywanie tego zadania. W przypadku Tarnowskich Gór byłaby to kwota kilkudziesięciu milionów złotych, natomiast w przypadku innych miejsc, gdzie jeszcze są szacowane koszty, kwota byłaby znacznie wyższa (minimum kilkaset milionów) i żaden samorząd nie dałby rady zrealizować tego zadania.
2. Ponadto burmistrz Tarnowskich Gór wskazuje, że przy realizacji zadania pojawią się dodatkowe koszty, także niemożliwe do rozliczenia ze środków zewnętrznych. Po zakończeniu procesu zabezpieczenia odpadów po Zakładach Chemicznych Tarnowskie Góry w bezpiecznym sarkofagu, przez jakiś czas będzie musiała funkcjonować oczyszczalnia ścieków oczyszczająca wody opadowe spływające z tego sarkofagu. Obecna oczyszczalnia wymaga remontu, także koszt jej eksploatacji w przyszłości będzie musiał być przez kogoś ponoszony.
Proszę o odpowiedź:
Czy ministerstwo podziela opinię miasta, że te koszty w obecnym stanie prawnym nie mogłyby być finansowane ze środków zewnętrznych?
W związku z powyższym proszę Panią Minister o ustosunkowanie się do głosów samorządu wskazujących na konieczność znowelizowania ustawy o wielkoobszarowych terenach zdegradowanych i odpowiedź:
Czy ministerstwo planuje taką inicjatywę?
Z wyrazami szacunku
Tomasz Głogowski
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 4885
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie konieczności nowelizacji ustawy o wielkoobszarowych terenach zdegradowanych
Zgłaszający: Tomasz Głogowski
Data wpływu: 17-09-2024
Warszawa, 17.09.2024 r.
Szanowna Pani Minister,
przyjęta w poprzedniej kadencji Sejmu ustawa o wielkoobszarowych terenach zdegradowanych w założeniu ma umożliwić zlikwidowanie zagrożeń związanych z kilkoma największymi składowiskami niebezpiecznych odpadów poprzemysłowych w Polsce.
Ich lista jest wymieniona w załączniku do ustawy. Oczywiście jest to katalog otwarty, gdyż nie można wykluczyć, że zostaną wskazane kolejne miejsca, które z pomocą przepisów tej ustawy powinny zostać oczyszczone.
W założeniu likwidacją/zabezpieczeniem odpadów ma się zajmować samorząd miejski, który na ten cel ma otrzymać środki zewnętrzne. Na przykładzie Tarnowskich Gór i trwającego od lat procesu likwidacji wysypisk po Zakładach Chemicznych Tarnowskie Góry widać już, że ustawa wymaga poprawienia.
Już w trakcie uchwalania ustawy w poprzedniej kadencji wskazywano na jej niedoskonałości. Senat przyjął poprawki idące w kierunku wniosków składanych przez samorządy miast, w których istnieje ten problem, jednak poprawki te zostały odrzucone przez Sejm.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
1. Władze Tarnowskich Gór wskazują, że przy realizacji tego zadania, w myśl obecnych przepisów, nie będzie możliwe rozliczenie przez miasto podatku VAT od wykonanych prac ze środków zewnętrznych, pozyskanych na realizację tego zadania, a więc VAT musiałby być zapłacony ze środków gminnych. Jeżeli taki jest stan faktyczny, uniemożliwi to wykonywanie tego zadania. W przypadku Tarnowskich Gór byłaby to kwota kilkudziesięciu milionów złotych, natomiast w przypadku innych miejsc, gdzie jeszcze są szacowane koszty, kwota byłaby znacznie wyższa (minimum kilkaset milionów) i żaden samorząd nie dałby rady zrealizować tego zadania.
2. Ponadto burmistrz Tarnowskich Gór wskazuje, że przy realizacji zadania pojawią się dodatkowe koszty, także niemożliwe do rozliczenia ze środków zewnętrznych. Po zakończeniu procesu zabezpieczenia odpadów po Zakładach Chemicznych Tarnowskie Góry w bezpiecznym sarkofagu, przez jakiś czas będzie musiała funkcjonować oczyszczalnia ścieków oczyszczająca wody opadowe spływające z tego sarkofagu. Obecna oczyszczalnia wymaga remontu, także koszt jej eksploatacji w przyszłości będzie musiał być przez kogoś ponoszony.
Proszę o odpowiedź:
Czy ministerstwo podziela opinię miasta, że te koszty w obecnym stanie prawnym nie mogłyby być finansowane ze środków zewnętrznych?
W związku z powyższym proszę Panią Minister o ustosunkowanie się do głosów samorządu wskazujących na konieczność znowelizowania ustawy o wielkoobszarowych terenach zdegradowanych i odpowiedź:
Czy ministerstwo planuje taką inicjatywę?
Z wyrazami szacunku
Tomasz Głogowski
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
6 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
6.7 / 1k zn.
- Zawiera 6 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8997 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGO-OPZ.050.10.2024.MK
3402944.13478209.10877155
Warszawa, 11-10-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację Pana Posła Tomasza Głogowskiego z dnia 25
września 2024 r., znak K10INT4885, w sprawie konieczności nowelizacji ustawy
o wielkoobszarowych terenach zdegradowanych1, tzw. „ustawy WTZ”, uprzejmie
informuję, co następuje.
Odpowiadając na pytanie 1, na wstępie pragnę sprostować, że w przypadku
Tarnowskich Gór wnioskujących o dofinansowanie w ramach Krajowego Planu
Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) w inwestycji B3.2.1 „Inwestycje
w neutralizację zagrożeń oraz odnowę wielkoobszarowych terenów zdegradowanych
i Morza Bałtyckiego” VAT nie wynosi kilkudziesięciu milionów złotych. 30 września
br. został zakończony nabór wniosków o dofinansowanie dla inwestycji B3.2.1.
W ramach ww. naboru Tarnowskie Góry złożyły wniosek na dofinansowanie
w wysokości 5,26 mln zł a koszty niekwalifikowalne, w tym VAT, wyniosły niecałe
1,8 mln zł.
Dodatkowo pragnę poinformować, że zgodnie z zasadami obowiązującymi
w unijnym Funduszu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF) w całym
KPO VAT jest z zasady niekwalifikowalny i nie może być finansowany ze środków
planu rozwojowego. Wyjątkiem od tej zasady jest możliwość finansowania
wydatków niekwalifikowalnego VAT dla projektów realizowanych z części
dotacyjnej KPO przez państwowe jednostki budżetowe oraz dla inwestycji A4.2.1
„Wsparcie programów dofinansowania miejsc opieki nad dziećmi 0-3 lat”. Zwracam
jednak uwagę, że zdefiniowanie wyjątków od ogólnej zasady finansowania VAT
w KPO nie jest kompetencją Ministerstwa Klimatu i Środowiska (MKiŚ).
Niemniej jednak już w lipcu br. MKiŚ, pismem z dnia 5 lipca 2024 r. 2 wystąpiło
do Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR) z prośbą o rozważenie
sfinansowania z budżetu państwa podatku VAT w inwestycjach finansowanych
1 Ustawa z dnia 16 czerwca 2023 r. o wielkoobszarowych terenach zdegradowanych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1719).
2 DFE-WKF.3250.79.2024.KJ.
-- 1 of 4 --
z KPO. Następnie MFiPR pismem z dnia 11 lipca 2024 r.3 zwrócił się
do Ministerstwa Finansów (MF) z prośbą o rozważenie i zabezpieczenie środków
na sfinansowanie podatku VAT dla tych inwestycji. W otrzymanej w dniu
10 września 2024 r. opinii4 MF poinformowano, że z przepisów prawa nie wynika
obowiązek zapewnienia finansowania podatku VAT przy realizacji inwestycji
ze źródeł zewnętrznych. Tym samym, podmioty realizujące inwestycje powinny
zapewnić finansowanie tego podatku we własnym zakresie. Należy nadmienić,
że znaczna część podmiotów będzie posiadała możliwość odliczenia podatku,
zwiększając tym samym wystąpienie ryzyka podwójnego finansowania tego
samego wydatku.
Ponadto Reforma Finansów samorządu terytorialnego, której wejście planowane
jest od początku przyszłego roku, zapewni JST środki które będą mogły być
przeznaczone na współfinansowanie inwestycji w ramach KPO, w tym również
podatku VAT. Zwiększenie dochodów tych jednostek w połączeniu ze znacznym
stopniem dofinansowania inwestycji ze środków KPO powinno pozwolić tym
podmiotom na płynne finansowanie inwestycji.
Biorąc pod uwagę również sytuację budżetu państwa i procedurę nadmiernego
deficytu, brak jest możliwości przeznaczenia dodatkowych środków
na sfinansowanie podatku VAT dla ww. inwestycji.
Odpowiadając na pytanie 2 informuję, że MKiŚ uważa za konieczne podejmowanie
skoordynowanych i kompleksowych działań na terenie Zakładów Chemicznych
„Tarnowskie Góry”. Ustawa o WTZ umożliwia realizację systemowych
przedsięwzięć mających na celu docelową poprawę stanu środowiska na
wielkoobszarowych terenach zdegradowanych (WTZ), w tym m.in. na
przedmiotowym obszarze. Jeżeli okresowe utrzymywanie instalacji jest konieczne
z uwagi na potrzebę ochrony wód – ustawa przewiduje takie rozwiązanie. Plan
poprawy stanu środowiska na WTZ będzie zawierał informacje m.in. o sposobie,
harmonogramie i terminie „przeprowadzenia działań na rzecz ochrony wód
powierzchniowych lub podziemnych lub powierzchni ziemi, w szczególności
budowy nieprzepuszczalnych barier poziomych lub pionowych lub systemów
studni, lub pomp i oczyszczalni pozwalających na oczyszczanie wód, lub barier
reaktywnych oczyszczających wody podziemne, lub kaskad i systemów
napowietrzania wód, lub poletek służących fitooczyszczaniu wód, lub innych
urządzeń lub instalacji służących oczyszczaniu wód – w przypadku gdy występuje
zagrożenie zanieczyszczeniem wód powierzchniowych lub podziemnych
lub powierzchni ziemi” (art. 6 ust. 15 pkt 5 i art. 8 ust. 3 pkt 1 ustawy o WTZ).
Koszty działań związanych z poprawą stanu środowiska obejmują między innymi
wykonanie planu poprawy stanu środowiska na WTZ, a zatem również inwestycje
3 DKK-III.5207.28.2024.AK.
4 IP10.9011.7.2024.
-- 2 of 4 --
związane z ochroną wód. Podkreślenia wymaga, że ustawa o WTZ co do zasady
służy rozwiązaniu źródłowego problemu, a nie podejmowaniu działań doraźnych,
a zatem utrzymywanie instalacji powstrzymujących rozprzestrzenianie się
zanieczyszczenia, np. oczyszczalni ścieków, powinno być prowadzone jedynie do
czasu odpowiedniego zabezpieczenia odpadów oraz usunięcia do poziomu
wymaganego przepisami zanieczyszczeń ze środowiska, w tym m.in. wód.
Ponadto należy przypomnieć, że przepisy ustawy WTZ, przewidują elastyczny
i szeroki katalog źródeł finansowania, w tym środki Unii Europejskiej (Instrument
na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, Europejski Fundusz Rozwoju
Regionalnego, Fundusz Spójności, Fundusz Invest EU) oraz krajowych funduszy
ochrony środowiska, wskazując również na możliwość pozyskania przez właściwy
organ środków z innych źródeł. Jednakże wyjaśnić należy, że ustawa o WTZ
nie wskazuje wprost konkretnych kwot środków na wykonanie zadań wynikających
z ustawy – wysokość dofinansowania zależy od zaplanowanej w poszczególnych
funduszach puli środków, a także szczegółowych zasad udzielania dofinansowania.
Środki poszczególnych funduszy mogą być wykorzystywane w celu zapewnienia
odpowiedniego montażu finansowego przedsięwzięć na wielkoobszarowych
terenach zdegradowanych (WTZ) w odpowiednim czasie, zgodnie z przyjętym
harmonogramem prac. Tylko i wyłącznie otrzymanie środków na cele poprawy
stanu środowiska na obszarze WTZ skutkuje powstaniem obowiązku podjęcia
działań przez JST (właściwe organy). Nie dotyczy to środków własnych gminy, które
mogą zostać wykorzystane jedynie dobrowolnie.
Prace nad ustawą były prowadzone w ramach przygotowania do wdrażania KPO5,
czego celem było umożliwienie pozyskania przez Polskę środków w wysokości
55 mln euro, a także dodatkowo 10 mln euro w ramach rewizji KPO. Ponadto
w ustawie przewidziano inne możliwe do wykorzystania źródła finansowania:
program FEnIKS (możliwe pozyskanie środków w wysokości 40 mln euro),
program Invest EU (ogółem wartość programu w części dot. ochrony
środowiska – 9,9 mld euro w formie gwarancji dla pożyczek),
uzupełniająco – krajowe fundusze ochrony środowiska, np. istniejący Program
Priorytetowy NFOŚiGW pn. „Ochrona powierzchni ziemi”,
inne środki pozyskane przez właściwy organ, w tym przykładowo regionalne
programy operacyjne lub programy w perspektywie UE po roku 2029.
Należy przy tym wyjaśnić, że zapotrzebowanie w tym zakresie będzie stale
analizowane i w razie potrzeby będą podejmowane działania związane
z występowaniem o dodatkowe środki, biorąc pod uwagę przede wszystkim kolejny
okres programowania środków Unii Europejskiej, co jest uzasadnione
w szczególności z uwagi na zakładany długi termin przygotowania formalno-
5 Inwestycja B3.2.1 Inwestycje w neutralizację ryzyka i rekultywację wielkoobszarowych terenów poprzemysłowych
i Morza Bałtyckiego.
-- 3 of 4 --
technicznego przedsięwzięć do właściwych prac terenowych związanych
z usuwaniem zanieczyszczeń i zagrożeń w danej lokalizacji.
Odnośnie kwestii ewentualnej nowelizacji ustawy WTZ informuję, że aktualnie
nie toczą się i nie są w najbliższym czasie planowane prace związane ze zmianą
ustawy o WTZ. Zwracam przy tym uwagę, że z uwagi na długość procesu
legislacyjnego na poziomie ustawy, podjęcie prac nad zmianą przedmiotowych
przepisów nie wpłynęłoby na zakres projektów z KPO, których zakończenie
przewidziane jest w połowie roku 2026. Podkreślić jednak należy, że długotrwały
proces legislacyjny mógłby zaburzyć wydatkowanie środków zagwarantowanych
w KPO, z uwagi na konieczność utrzymania trwałości kamienia milowego B14L
„Wejście w życie ustawy ułatwiającej kompleksową eliminację negatywnego
wpływu na środowisko wielkoobszarowych terenów poprzemysłowych”,
osiągniętego wraz z wejściem w życie ustawy o WTZ.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości
Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
-- 4 of 4 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGO-OPZ.050.10.2024.MK
3402944.13478209.10877155
Warszawa, 11-10-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację Pana Posła Tomasza Głogowskiego z dnia 25
września 2024 r., znak K10INT4885, w sprawie konieczności nowelizacji ustawy
o wielkoobszarowych terenach zdegradowanych1, tzw. „ustawy WTZ”, uprzejmie
informuję, co następuje.
Odpowiadając na pytanie 1, na wstępie pragnę sprostować, że w przypadku
Tarnowskich Gór wnioskujących o dofinansowanie w ramach Krajowego Planu
Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) w inwestycji B3.2.1 „Inwestycje
w neutralizację zagrożeń oraz odnowę wielkoobszarowych terenów zdegradowanych
i Morza Bałtyckiego” VAT nie wynosi kilkudziesięciu milionów złotych. 30 września
br. został zakończony nabór wniosków o dofinansowanie dla inwestycji B3.2.1.
W ramach ww. naboru Tarnowskie Góry złożyły wniosek na dofinansowanie
w wysokości 5,26 mln zł a koszty niekwalifikowalne, w tym VAT, wyniosły niecałe
1,8 mln zł.
Dodatkowo pragnę poinformować, że zgodnie z zasadami obowiązującymi
w unijnym Funduszu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF) w całym
KPO VAT jest z zasady niekwalifikowalny i nie może być finansowany ze środków
planu rozwojowego. Wyjątkiem od tej zasady jest możliwość finansowania
wydatków niekwalifikowalnego VAT dla projektów realizowanych z części
dotacyjnej KPO przez państwowe jednostki budżetowe oraz dla inwestycji A4.2.1
„Wsparcie programów dofinansowania miejsc opieki nad dziećmi 0-3 lat”. Zwracam
jednak uwagę, że zdefiniowanie wyjątków od ogólnej zasady finansowania VAT
w KPO nie jest kompetencją Ministerstwa Klimatu i Środowiska (MKiŚ).
Niemniej jednak już w lipcu br. MKiŚ, pismem z dnia 5 lipca 2024 r. 2 wystąpiło
do Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR) z prośbą o rozważenie
sfinansowania z budżetu państwa podatku VAT w inwestycjach finansowanych
1 Ustawa z dnia 16 czerwca 2023 r. o wielkoobszarowych terenach zdegradowanych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1719).
2 DFE-WKF.3250.79.2024.KJ.
-- 1 of 4 --
z KPO. Następnie MFiPR pismem z dnia 11 lipca 2024 r.3 zwrócił się
do Ministerstwa Finansów (MF) z prośbą o rozważenie i zabezpieczenie środków
na sfinansowanie podatku VAT dla tych inwestycji. W otrzymanej w dniu
10 września 2024 r. opinii4 MF poinformowano, że z przepisów prawa nie wynika
obowiązek zapewnienia finansowania podatku VAT przy realizacji inwestycji
ze źródeł zewnętrznych. Tym samym, podmioty realizujące inwestycje powinny
zapewnić finansowanie tego podatku we własnym zakresie. Należy nadmienić,
że znaczna część podmiotów będzie posiadała możliwość odliczenia podatku,
zwiększając tym samym wystąpienie ryzyka podwójnego finansowania tego
samego wydatku.
Ponadto Reforma Finansów samorządu terytorialnego, której wejście planowane
jest od początku przyszłego roku, zapewni JST środki które będą mogły być
przeznaczone na współfinansowanie inwestycji w ramach KPO, w tym również
podatku VAT. Zwiększenie dochodów tych jednostek w połączeniu ze znacznym
stopniem dofinansowania inwestycji ze środków KPO powinno pozwolić tym
podmiotom na płynne finansowanie inwestycji.
Biorąc pod uwagę również sytuację budżetu państwa i procedurę nadmiernego
deficytu, brak jest możliwości przeznaczenia dodatkowych środków
na sfinansowanie podatku VAT dla ww. inwestycji.
Odpowiadając na pytanie 2 informuję, że MKiŚ uważa za konieczne podejmowanie
skoordynowanych i kompleksowych działań na terenie Zakładów Chemicznych
„Tarnowskie Góry”. Ustawa o WTZ umożliwia realizację systemowych
przedsięwzięć mających na celu docelową poprawę stanu środowiska na
wielkoobszarowych terenach zdegradowanych (WTZ), w tym m.in. na
przedmiotowym obszarze. Jeżeli okresowe utrzymywanie instalacji jest konieczne
z uwagi na potrzebę ochrony wód – ustawa przewiduje takie rozwiązanie. Plan
poprawy stanu środowiska na WTZ będzie zawierał informacje m.in. o sposobie,
harmonogramie i terminie „przeprowadzenia działań na rzecz ochrony wód
powierzchniowych lub podziemnych lub powierzchni ziemi, w szczególności
budowy nieprzepuszczalnych barier poziomych lub pionowych lub systemów
studni, lub pomp i oczyszczalni pozwalających na oczyszczanie wód, lub barier
reaktywnych oczyszczających wody podziemne, lub kaskad i systemów
napowietrzania wód, lub poletek służących fitooczyszczaniu wód, lub innych
urządzeń lub instalacji służących oczyszczaniu wód – w przypadku gdy występuje
zagrożenie zanieczyszczeniem wód powierzchniowych lub podziemnych
lub powierzchni ziemi” (art. 6 ust. 15 pkt 5 i art. 8 ust. 3 pkt 1 ustawy o WTZ).
Koszty działań związanych z poprawą stanu środowiska obejmują między innymi
wykonanie planu poprawy stanu środowiska na WTZ, a zatem również inwestycje
3 DKK-III.5207.28.2024.AK.
4 IP10.9011.7.2024.
-- 2 of 4 --
związane z ochroną wód. Podkreślenia wymaga, że ustawa o WTZ co do zasady
służy rozwiązaniu źródłowego problemu, a nie podejmowaniu działań doraźnych,
a zatem utrzymywanie instalacji powstrzymujących rozprzestrzenianie się
zanieczyszczenia, np. oczyszczalni ścieków, powinno być prowadzone jedynie do
czasu odpowiedniego zabezpieczenia odpadów oraz usunięcia do poziomu
wymaganego przepisami zanieczyszczeń ze środowiska, w tym m.in. wód.
Ponadto należy przypomnieć, że przepisy ustawy WTZ, przewidują elastyczny
i szeroki katalog źródeł finansowania, w tym środki Unii Europejskiej (Instrument
na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, Europejski Fundusz Rozwoju
Regionalnego, Fundusz Spójności, Fundusz Invest EU) oraz krajowych funduszy
ochrony środowiska, wskazując również na możliwość pozyskania przez właściwy
organ środków z innych źródeł. Jednakże wyjaśnić należy, że ustawa o WTZ
nie wskazuje wprost konkretnych kwot środków na wykonanie zadań wynikających
z ustawy – wysokość dofinansowania zależy od zaplanowanej w poszczególnych
funduszach puli środków, a także szczegółowych zasad udzielania dofinansowania.
Środki poszczególnych funduszy mogą być wykorzystywane w celu zapewnienia
odpowiedniego montażu finansowego przedsięwzięć na wielkoobszarowych
terenach zdegradowanych (WTZ) w odpowiednim czasie, zgodnie z przyjętym
harmonogramem prac. Tylko i wyłącznie otrzymanie środków na cele poprawy
stanu środowiska na obszarze WTZ skutkuje powstaniem obowiązku podjęcia
działań przez JST (właściwe organy). Nie dotyczy to środków własnych gminy, które
mogą zostać wykorzystane jedynie dobrowolnie.
Prace nad ustawą były prowadzone w ramach przygotowania do wdrażania KPO5,
czego celem było umożliwienie pozyskania przez Polskę środków w wysokości
55 mln euro, a także dodatkowo 10 mln euro w ramach rewizji KPO. Ponadto
w ustawie przewidziano inne możliwe do wykorzystania źródła finansowania:
program FEnIKS (możliwe pozyskanie środków w wysokości 40 mln euro),
program Invest EU (ogółem wartość programu w części dot. ochrony
środowiska – 9,9 mld euro w formie gwarancji dla pożyczek),
uzupełniająco – krajowe fundusze ochrony środowiska, np. istniejący Program
Priorytetowy NFOŚiGW pn. „Ochrona powierzchni ziemi”,
inne środki pozyskane przez właściwy organ, w tym przykładowo regionalne
programy operacyjne lub programy w perspektywie UE po roku 2029.
Należy przy tym wyjaśnić, że zapotrzebowanie w tym zakresie będzie stale
analizowane i w razie potrzeby będą podejmowane działania związane
z występowaniem o dodatkowe środki, biorąc pod uwagę przede wszystkim kolejny
okres programowania środków Unii Europejskiej, co jest uzasadnione
w szczególności z uwagi na zakładany długi termin przygotowania formalno-
5 Inwestycja B3.2.1 Inwestycje w neutralizację ryzyka i rekultywację wielkoobszarowych terenów poprzemysłowych
i Morza Bałtyckiego.
-- 3 of 4 --
technicznego przedsięwzięć do właściwych prac terenowych związanych
z usuwaniem zanieczyszczeń i zagrożeń w danej lokalizacji.
Odnośnie kwestii ewentualnej nowelizacji ustawy WTZ informuję, że aktualnie
nie toczą się i nie są w najbliższym czasie planowane prace związane ze zmianą
ustawy o WTZ. Zwracam przy tym uwagę, że z uwagi na długość procesu
legislacyjnego na poziomie ustawy, podjęcie prac nad zmianą przedmiotowych
przepisów nie wpłynęłoby na zakres projektów z KPO, których zakończenie
przewidziane jest w połowie roku 2026. Podkreślić jednak należy, że długotrwały
proces legislacyjny mógłby zaburzyć wydatkowanie środków zagwarantowanych
w KPO, z uwagi na konieczność utrzymania trwałości kamienia milowego B14L
„Wejście w życie ustawy ułatwiającej kompleksową eliminację negatywnego
wpływu na środowisko wielkoobszarowych terenów poprzemysłowych”,
osiągniętego wraz z wejściem w życie ustawy o WTZ.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości
Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
-- 4 of 4 --