Interpelacja w sprawie stanowiska Ministerstwa Klimatu i Środowiska dotyczącego inwestycji w zbiorniki zaporowe oraz planów związanych z infrastrukturą przeciwpowodziową
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 4878
do ministra infrastruktury
w sprawie stanowiska Ministerstwa Klimatu i Środowiska dotyczącego inwestycji w zbiorniki zaporowe oraz planów związanych z infrastrukturą przeciwpowodziową
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 16-09-2024
W obliczu powodzi, które dotknęły różne regiony naszego kraju, kwestia inwestycji w infrastrukturę przeciwpowodziową nabiera szczególnego znaczenia. Zniszczenia spowodowane przez żywioł uwidoczniły potrzebę skutecznych rozwiązań mających na celu ochronę życia i mienia obywateli. Zwracam się z uprzejmą prośbą o przedstawienie stanowiska Ministerstwa Klimatu i Środowiska w kwestii inwestycji w zbiorniki zaporowe oraz innych form infrastruktury przeciwpowodziowej. W szczególności chciałbym zapytać, czy Pani Minister podziela stanowisko pani wiceminister Urszuli Zielińskiej, która w przeszłości wyrażała obawy dotyczące tego typu inwestycji.
W jednej z interpelacji z 2020 roku, dotyczącej planowanej budowy zbiornika Wielowieś Klasztorna na rzece Prośnie, pani wiceminister stwierdziła: "W dobie zmiany klimatu i postępującego problemu suszy, inwestowanie w zbiorniki zaporowe niszczące przyrodę jest w naszej ocenie najgorszym możliwym rozwiązaniem“.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy Pani Minister podziela stanowisko pani wiceminister Urszuli Zielińskiej odnośnie do inwestycji w zbiorniki zaporowe? Proszę o przedstawienie aktualnego stanowiska ministerstwa w tej kwestii.
Jakie są plany ministerstwa na najbliższe lata w zakresie rozwoju infrastruktury przeciwpowodziowej? Proszę o szczegółowe informacje dotyczące planowanych inwestycji, w tym budowy nowych zbiorników retencyjnych czy zaporowych.
Czy w świetle ostatnich wydarzeń ministerstwo dokonało analizy skuteczności istniejących zbiorników zaporowych i retencyjnych w zapobieganiu powodziom? Jeśli tak, proszę o udostępnienie wyników tych analiz.
Sekretarz stanu Urszula Zielińska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 8 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11761 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
BM-WP.050.153.2024.MN
3406793.13508136.10895198
Warszawa, 15-10-2024
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posła Dariusza Mateckiego w sprawie stanowiska Ministerstwa
Klimatu i Środowiska dotyczącego inwestycji w zbiorniki zaporowe oraz planów związanych
z infrastrukturą przeciwpowodziową (K10INT4878), informuję, że za projektowanie
i realizację konkretnych rozwiązań w zakresie ochrony przed powodzią odpowiada
Ministerstwo Infrastruktury, do którego została przekierowana, wg właściwości, ww.
interpelacja. Jednocześnie przedstawiam następujące wyjaśnienia w zakresie kompetencji
resortu klimatu i środowiska.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ) pracuje w oparciu o przepisy krajowe i unijne,
a także najlepszą dostępną wiedzę naukową i techniczną. W związku z tym przestrzega
w szczególności wymogów wynikających z Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu
Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego
działania w dziedzinie polityki wodnej oraz Dyrektywy 2007/60/WE Parlamentu
Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. w sprawie oceny ryzyka powodziowego
i zarządzania nim.
MKiŚ przyjmuje, że w zarządzaniu ryzykiem powodziowym należy brać pod uwagę tzw.
opcję korzystniejszą środowiskowo – przed rozważeniem inwestycji mogących utrudnić
osiągnięcie dobrego stanu wód.
Ponadto MKiŚ kieruje się w swoich działaniach, podejmowanych we współpracy
z Ministerstwem Infrastruktury (MI) oraz Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody
Polskie (PGW WP), wytycznymi dotyczącymi stosowania szerokiego katalogu narzędzi
najkorzystniejszych środowiskowo oraz prowadzenia wieloaspektowych analiz, w tym
zakresie wymienionych w drugiej ze wskazanych Dyrektyw: „W planach zarządzania
ryzykiem powodziowym szczególny nacisk powinno się położyć na zapobieganie, ochronę
i przygotowanie. Aby rzeki miały więcej miejsca, plany te powinny w miarę możliwości
uwzględniać utrzymywanie i/lub odnowę tarasów rozlewowych, a także środki
zapobiegania szkodom związanym ze zdrowiem ludzkim, środowiskiem, dziedzictwem
kulturowym i działalnością gospodarczą oraz środki minimalizujące tego rodzaju szkody.
Powinno się okresowo dokonywać przeglądów obejmujących elementy planów zarządzania
ryzykiem powodziowym oraz, w razie konieczności, aktualizować je, uwzględniając możliwy
-- 1 of 3 --
wpływ zmian klimatu na występowanie powodzi”1. Stąd odpowiednia alokacja środków
w programie FEnIKS 2021-2027.
Dodatkowo MKiŚ identyfikuje się ze wskazówkami Parlamentu Europejskiego, zawartymi
w Rezolucji 2024/2817(RSP). Ten organ „podkreśla (…) potrzebę dalszych pilnych inwestycji
w zarządzanie powodziami i środki zapobiegania ryzyku, w tym w ulepszone systemy
wczesnego ostrzegania, systemy monitorowania w czasie rzeczywistym, infrastrukturę
zarządzania powodziami i rozwiązania oparte na naturze, a także długoterminowe
inwestycje w zieloną i niebieską infrastrukturę, takie jak zapewnienie strumieniom i rzekom
większej przestrzeni poprzez przywrócenie naturalnych terenów zalewowych i starych
koryt rzek, terenów podmokłych i lasów oraz poprawę retencji wody poprzez przywrócenie
krajobrazom funkcji gąbki”.
Dodatkowo, dla MKiŚ ważne są też słowa jednostek naukowych, w szczególności
Wspólnego Centrum Badawczego Komisji Europejskiej (JRC). Eksperci zaznaczają wyraźnie,
że „redukcja szczytowej fali kulminacyjnej dzięki obszarom retencyjnym wykazuje duży
potencjał zmniejszenia skutków [powodzi – przypisek MKiŚ] w sposób opłacalny.
Umożliwiają one również przywrócenie naturalnego funkcjonowania obszarów
zalewowych, poprawiając w ten sposób jakość ekosystemu”2.
Jednocześnie informuję, że MKiŚ – we współpracy z Narodowym Funduszem Ochrony
Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) – przygotowało natomiast środki do
wykorzystania m.in. przez PGW WP. Są to następujące nabory:
FENX.02.04 Opracowanie i aktualizacja dokumentów strategicznych/planistycznych
(I), odnoszący się do gospodarowania wodami, zarządzania ryzykiem powodziowym
oraz ochrony zasobów wodnych, obejmujący kwotę 8 mln zł – wystartował 16
września,
FENX.02.04 Renaturyzacja przekształconych cieków wodnych i obszarów od wód
zależnych (I), obejmujący kwotę 221 mln zł – wystartował 30 września,
FENX.02.04 Budowa, przebudowa lub remont urządzeń wodnych i infrastruktury
towarzyszącej (I), odnoszący się do rozwiązań służących zmniejszeniu skutków
powodzi lub suszy, obejmujący kwotę 1,008 mld zł – wystartował 30 września.
Kolejny z przygotowanych naborów FEPW.02.03 Bioróżnorodność, typ projektów I:
Korytarze ekologiczne już się zakończył. W jego ramach dofinansowanie otrzymał m.in.
projekt PGW WP pn. Odbudowa różnorodności biologicznej doliny Nidy, poprzez odbudowę
korytarzy ekologicznych i zwiększenie retencji gruntowej – w kwocie 76,5 mln zł. Umowa
została zawarta 30.08.2024 r. (https://www.gov.pl/web/klimat/dofinansowanie-z-fepw-
na-odbudowe-roznorodnosci-biologicznej-doliny-nidy).
Analizy poprzedzające działania projektowe prowadzą MI i PGW Wody Polskie.
1 pkt 14 Dyrektywy 2007/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. w
sprawie oceny ryzyka powodziowego i zarządzania nim
2 Dottori F, Mentaschi L, Bianchi A, Alfieri L and Feyen L, Adapting to rising river flood risk in the EU
under climate change, EUR 29955 EN, Publications Office of the European Union, Luxembourg, 2020,
ISBN 978-92-76-12946-2 , doi:10.2760/14505, JRC118425.
-- 2 of 3 --
Ponadto, wyjaśniam, że w interpelacji Pan Poseł Dariusz Matecki powołuje się na fragment
pisma, które skierowałam w 2020 roku do ówczesnego Ministra Infrastruktury i Ministra
Klimatu i Środowiska, dotyczącego projektu budowy zbiornika zaporowego
(wielofunkcyjnego) w Wielkopolsce. Pytałam w swojej interpelacji:
1. Na jakim etapie realizacji znajduje się dzisiaj projekt budowy zbiornika Wielowieś
Klasztorna na rzece Prośnie?
2. Jakie alternatywne projekty zostały zaplanowane dla ochrony miasta Kalisza przed
zagrożeniem powodziowym?
3. Jakie alternatywne projekty zostały zaplanowane, aby zabezpieczyć mieszkańców
okolicznych terenów przed suszą?
Jak można jasno wywnioskować z powyższego, interpelacja dotyczyła zabezpieczenia
mieszkańców regionu przed suszą i powodzią, a nie - jak sugeruje pan poseł - obaw
dotyczących inwestycji przeciwpowodziowych.
Wyciąganie wniosków na podstawie jednego zdania wyjętego z kontekstu, na które się Pan
Poseł powołuje, bez uwzględnienia pozostałej części tekstu, jest manipulacją. W swojej
interpelacji do ówczesnego Ministra Infrastruktury powołałam się na szereg publikacji
uznanych naukowców, które dotyczą działań przeciwpowodziowych i przeciwsuszowych.
Aktualnie jednym z moich priorytetów w ramach kompetencji przypisanych w Ministerstwie
Klimatu i Środowiska jest pomoc w zbudowaniu odporności na powódź i zarządzaniu
ryzykiem powodziowym regionów dotkniętych tym kataklizmem we wrześniu 2024 roku.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Urszula Zielińska
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
Ministerstwo Infrastruktury
-- 3 of 3 --
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-2.054.20.2024
Warszawa, 25 listopada 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 4878 z dnia 26 września br. Posła na Sejm RP, Pana
Dariusza Mateckiego, dotyczącą inwestycji w zbiorniki zaporowe oraz planów związanych
z infrastrukturą przeciwpowodziową przedstawiam stosowne informacje w zakresie
właściwości Ministerstwa Infrastruktury.
Pytanie 2. Jakie są plany Ministerstwa na najbliższe lata w zakresie rozwoju infrastruktury
przeciwpowodziowej? Proszę o szczegółowe informacje dotyczące planowanych
inwestycji, w tym budowy nowych zbiorników retencyjnych czy zaporowych.
W celu zwiększenia bezpieczeństwa mieszkańców terenów zagrożonych powodzią,
Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (dalej: PGW Wody Polskie), zgodnie
z Dyrektywą Powodziową1 oraz ustawą– Prawo wodne2, przygotowuje plany zarządzania
ryzykiem powodziowym (dalej: PZRP) celem komplementarnej ochrony mieszkańców
Polski. Od 23 grudnia 2022 r. obowiązują plany zarządzania ryzykiem powodziowym dla
obszaru dorzecza Niemna, Dunaju i Łaby, zaś od 23 marca 2023 r. obowiązują
zaktualizowane plany zarządzania ryzykiem powodziowym dla obszaru dorzecza Wisły,
Odry i Pregoły. W zakresie planowanych działań przeciwpowodziowych w ww. planach
zarządzania ryzykiem powodziowym zaplanowano szereg działań technicznych (w tym
budowę zbiorników retencyjnych), jak również nietechnicznych.
PGW Wody Polskie sporządza Program planowanych inwestycji w gospodarce wodnej
(PPI)3, który zawiera realizowane zadania w ramach dostępnych środków finansowych
oraz inwestycje planowane do realizacji. W sporządzonej w 2024 r. aktualizacji PPI, zostało
ujętych ponad 1000 zadań inwestycyjnych o wiodącym charakterze
przeciwpowodziowym, których łączna szacunkowa wartość kosztów całkowitych wynosi
ponad 60 mld zł. Wśród ww. zadań, ponad 100 inwestycji dotyczy budowy, przebudowy
lub modernizacji zbiorników wodnych na łączną kwotę kosztów całkowitych ponad 10 mld
1 Dyrektywa 2007/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. w sprawie oceny
ryzyka i zarządzania nim (Dz.U.UE.L.2007.288.27).
2 Ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087, 1089, 1473).
3 Zgodnie z art. 240 ust. 9 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne Dz. U. z 2024 r. poz. 1087, 1089, 1473).
-- 1 of 2 --
2
zł. Aktualnie prowadzone są prace przygotowawcze lub roboty budowlane dla ponad 100
inwestycji o wiodącym charakterze przeciwpowodziowym, których całkowita szacunkowa
wartość wynosi ponad 19 mld zł.
Ponadto, w lipcu 2024 r. w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej podjęto decyzję
o identyfikacji ponad 20 projektów rekomendowanych przez Ministerstwo Klimatu
i Środowiska do Wykazu projektów zidentyfikowanych w ramach programu Fundusze
Europejskie na Infrastrukturę, Klimat Środowisko 2021-2027. Na liście projektów
zidentyfikowanych znajdują się projekty o charakterze przeciwpowodziowym, które
zostały zaplanowane do realizacji w latach 2025-2029 w ramach działania Adaptacja do
zmian klimatu, zapobieganie klęskom i katastrofom typ: Budowa, przebudowa lub remont
urządzeń wodnych i infrastruktury towarzyszącej, służących zmniejszeniu skutków
powodzi lub suszy, a ich łączna szacowana wartość wynosi ponad 2 mld zł.
Pytanie 3. Czy w świetle ostatnich wydarzeń Ministerstwo dokonało analizy skuteczności
istniejących zbiorników zaporowych i retencyjnych w zapobieganiu powodziom? Jeśli tak,
proszę o udostępnienie wyników tych analiz.
Decyzja o zasadności realizacji działań przeciwpowodziowych w ramach PZRP, w tym
inwestycji dotyczących budowy zbiorników, została poprzedzona szczegółowymi
analizami przez Wody Polskie. Analizy objęły koszty i korzyści, analizę wielokryterialną,
ocenę wpływu zmian klimatu oraz prac inwestycyjnych na środowisko. Celem było
uwzględnienie różnych aspektów wpływających na wybór działań. Ponadto, w związku z
wystąpieniem powodzi, PGW Wody Polskie przeprowadza szczegółową inwentaryzację
szkód oraz analizuje zasadność i sposób realizacji nowych inwestycji w gospodarce
wodnej.
Z poważaniem
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
Do wiadomości:
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
-- 2 of 2 --