Interpelacja w sprawie lasów społecznych i związanych z nimi kontrowersji
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 4822
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie lasów społecznych i związanych z nimi kontrowersji
Zgłaszający: Marcin Gwóźdź, Krzysztof Kubów, Szymon Pogoda
Data wpływu: 13-09-2024
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z uprzejmą prośbą o wyjaśnienia dotyczące procesu tworzenia lasów społecznych, które w niektórych przypadkach wzbudzają kontrowersje, zwłaszcza w kontekście blokowania kluczowych inwestycji oraz rozwoju lokalnego. W szczególności interesują mnie kwestie dotyczące wyboru lokalizacji oraz zaangażowania organizacji społecznych, ekspertów i przedstawicieli różnych resortów w ten proces.
W związku z tym, zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakie organizacje społeczne proponowały lokalizacje dla lasów społecznych? Czy istnieje lista organizacji, które brały udział w tym procesie, i na jakiej podstawie zostały one wybrane do konsultacji?
2. Kto dokładnie weryfikował te propozycje lokalizacyjne? Jakie kryteria były brane pod uwagę przy ocenie proponowanych miejsc?
3. Czy przed zatwierdzeniem lokalizacji lasów społecznych odbyły się konsultacje międzyresortowe? Jeśli tak, które ministerstwa i instytucje były zaangażowane w ten proces?
4. Czy ministerstwo przeprowadziło konsultacje z ekspertami, w tym leśnikami, którzy mają specjalistyczną wiedzę na temat zarządzania zasobami leśnymi? Jakie było stanowisko tych ekspertów w odniesieniu do wybranych lokalizacji i potencjalnych skutków dla gospodarki leśnej?
5. W związku z tym, że idea lasów społecznych budzi kontrowersje, zwłaszcza w kontekście blokowania inwestycji i rozwoju infrastrukturalnego, czy ministerstwo planuje przeprowadzić dodatkowe konsultacje społeczne i eksperckie, aby wypracować bardziej zrównoważone rozwiązania?
Lasy społeczne, choć z definicji mają na celu aktywizację lokalnych społeczności i ochronę środowiska, mogą w pewnych przypadkach prowadzić do konfliktów interesów, zwłaszcza gdy istnieje potrzeba realizacji inwestycji o kluczowym znaczeniu. Dlatego istotne jest, aby proces ich tworzenia był transparentny, oparty na rzetelnych konsultacjach i uwzględniał szerokie spektrum opinii ekspertów oraz interesariuszy.
Z poważaniem
Podsekretarz stanu Mikołaj Dorożała
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11741 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DLŁ-WNO.050.119.2024.RB
3403092.13745496.11118774
Warszawa, 22-11-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posłów: Marcina Gwoździa, Krzysztofa Kubowa i Szymona
Pogody w sprawie lasów społecznych i związanych z nimi kontrowersji (K10INT4822),
przedstawiam poniższe informacje.
Mając na względzie skuteczne realizowanie programu Rządu RP, Pani Paulina Hennig-
Kloska, Minister Klimatu i Środowiska za priorytet w zarządzaniu lasami wskazała
zapewnienie ochrony najcenniejszych ekosystemów leśnych, wzmocnienie pełnionych
przez nie funkcji przyrodniczej i społecznej oraz świadczonych usług ekosystemowych.
Ten cel jest realizowany wielotorowo m.in. poprzez wstrzymanie/ograniczenie
pozyskiwania drewna w lasach znajdujących się w zarządzie Państwowego Gospodarstwa
Leśnego Lasy Państwowe na najcenniejszych przyrodniczo obszarach oraz ustanowienie
tzw. lasów społecznych wokół aglomeracji tj. Warszawy, Krakowa, Gdańska-Sopotu-Gdyni,
Wrocławia, Łodzi, Poznania, Katowic, Bydgoszczy-Torunia, Szczecina, Kielce i Bielsko-
Biała, gdzie zarządzanie lasami realizowane przy zastosowaniu określonych zasad
partycypacji społecznej, uwzględnia oczekiwania i potrzeby społeczności lokalnych.
Proces dotyczy lasów Skarbu Państwa będących w zarządzie Lasów Państwowych, gdzie
zgodnie z ustawą z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2024 r. poz. 530) - nadzór
nad gospodarką leśną sprawuje minister właściwy do spraw środowiska, obecnie Minister
Klimatu i Środowiska.
Pytanie nr 1 Jakie organizacje społeczne proponowały lokalizacje dla lasów społecznych? Czy
istnieje lista organizacji, które brały udział w tym procesie, i na jakiej podstawie zostały one
wybrane do konsultacji?
-- 1 of 6 --
Prace lokalnych zespołów ds. lasów społecznych prowadzone są zgodnie z poleceniem Pani
Minister Pauliny Hennig-Kloski z dnia 26 kwietnia br. z późn. zm., w którym w pkt 2
wskazano liczbę i typ interesariuszy:
a) przedstawiciel Ministra Klimatu i Środowiska,
b) przedstawiciel Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych,
c) przedstawiciel właściwej terytorialnie regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych,
d) po 1 przedstawicielu każdego właściwego terytorialnie nadleśnictwa,
e) przedstawiciele organizacji społecznych wskazani przez Ministra Klimatu
i Środowiska, spośród otrzymanych, uzasadnionych zgłoszeń organizacji
społecznych,
f) po 1 przedstawicielu każdej gminy, powiatu i województwa, właściwych dla danej
planowanej lokalizacji lasu o wiodącej funkcji społecznej,
g) przedstawiciel właściwej terytorialnie Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska,
h) przedstawiciel reprezentujący lokalne zakłady usług leśnych,
i) przedstawiciel reprezentujący lokalnych nabywców przemysłowych drewna,
j) przedstawiciel Instytutu Badawczego Leśnictwa,
k) przedstawiciel Biura Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej,
l) wojewoda, poseł lub senator wskazani przez Ministra Klimatu i Środowiska.
Mając powyższe na uwadze, informuję, że w dniu 24 lipca br. Ministerstwo opublikowało
listę 142 organizacji społecznych wskazanych przez Ministra Klimatu i Środowiska (link:
https://www.gov.pl/web/klimat/-organizacje-pozarzadowe-w-skladach-zespolow-lasow-
spolecznych ), które wchodzą w skład zespołów lasów społecznych i prowadzonego procesu.
Niezależnie od powyższego wyjaśniam również, że uwagi w zakresie m.in. lokalizacji lasów
o wiodącej funkcji społecznej mógł składać każdy do członków zespołu lub jego
przewodniczącego (właściwego terytorialnie dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów
Państwowych) w celu ewentualnego uwzględniania podczas posiedzeń zespołów.
Prace lokalnych zespołów trwały do 31 października br., z wyłączeniem zespołu
pracującego we Wrocławiu, gdzie ze względu na ogłoszony stan klęski żywiołowej
przesunięto termin jego prac do 29 listopada br. Do tego dnia trwają też prace zespołów w
odniesieniu do lasów wokół Kielc oraz Bielska-Białej.
-- 2 of 6 --
Pytanie nr 2 Kto dokładnie weryfikował te propozycje lokalizacyjne? Jakie kryteria były brane
pod uwagę przy ocenie proponowanych miejsc?
Wyjaśniam również, że zasięg lasów społecznych w ramach tego pilotażu powinien
obejmować nadleśnictwa znajdujące się w granicach miast lub z nim graniczące. Dokładne
lokalizacje tych lasów zostały wypracowane na spotkaniach lokalnych zespołów ds. lasów o
wiodącej funkcji społecznej.
W zakresie prac lokalnych zespołów i wyznaczania przez nie lasów o wiodącej funkcji
społecznej Minister Klimatu i Środowiska w piśmie z dnia 9 i 10 września br. przekazała
Dyrektorowi Generalnemu Lasów Państwowych m.in. wytyczne i rekomendacje w zakresie
wzmocnienia ochrony lasów ważnych społecznie oraz ramowy regulamin prac lokalnego
zespołu ds. lasów społecznych. Są one wynikiem prac grup roboczych Ogólnopolskiej
Narady o Lasach, z udziałem przedstawicieli wszystkich interesariuszy.
Pytanie nr 3 Czy przed zatwierdzeniem lokalizacji lasów społecznych odbyły się konsultacje
międzyresortowe? Jeśli tak, które ministerstwa i instytucje były zaangażowane w ten proces?
Uprzejmie wyjaśniam, że wyznaczanie lasów o wiodącej funkcji społecznej to pilotażowy
proces zainicjowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Zasady jego organizacji
oparto na wybranych rekomendacjach Ogólnopolskiej Narady o Lasach, która stanowi
powrót do procesu kompleksowej transformacji gospodarki leśnej, zapoczątkowanej
w latach 2012-2015 opracowaniem założeń do Narodowego Programu Leśnego. Celem
planowanych działań jest zapewnienie trwałej ochrony najcenniejszych ekosystemów
leśnych, jak i postulowane „uspołecznienie” zarządzania lasami – chcielibyśmy, aby
gospodarka leśna na wyznaczonych terenach została ukierunkowana na pełnienie funkcji
ochronnych i społecznych.
Zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Klimatu i Środowiska, Dyrektor Generalny Lasów
Państwowych był zobowiązany w terminie do 31 października br. (z wyjątkiem lasów wokół
Wrocławia) przekazać do właściwych terytorialnie wojewodów wypracowane przez lokalne
zespoły ds. lasów społecznych szczegółowe, konkretne propozycje obszarów lasów
o wiodącej funkcji społecznej oraz propozycje prowadzenia zmodyfikowanej gospodarki
leśnej na tych obszarach. Natomiast Minister Klimatu i Środowiska powinien otrzymać
materiały w listopadzie – po analizie i potwierdzeniu przez wojewodów pod kątem
zgodności z ustaleniami zespołów i polityką rządu.
W omawianym procesie wymagane jest konsekwentne stosowanie zasad partycypacji
społecznych, które powinno umożliwić efektywne zarządzanie lasami wokół największych
-- 3 of 6 --
miast, ale także zapewnić, że działania podejmowane na rzecz ochrony tych obszarów, które
powinny być zgodne z oczekiwaniami i potrzebami społeczności lokalnych. Jednocześnie
transparentność, regularny monitoring oraz aktywny udział społeczny powinny stanowić
fundamenty zrównoważonego gospodarowania lasami o szczególnych walorach
społecznych.
Ponadto wyjaśniam również, że poza wskazanymi grupami interesariuszy funkcję
moderującą spotkania lokalnych zespołów pełnią (zaakceptowani przez MKiŚ) facylitatorzy
– od których oczekujemy najwyższych standardów obiektywizmu i profesjonalizmu,
szczególnie w zapewnieniu równego traktowania biorących w nich udział środowisk.
Etap zatwierdzenia lokalizacji przez Ministra Klimatu i Środowiska nie został do momentu
udzielenia niniejszej odpowiedzi zakończony.
Pytanie nr 4 Czy Ministerstwo przeprowadziło konsultacje z ekspertami, w tym leśnikami, którzy
mają specjalistyczną wiedzę na temat zarządzania zasobami leśnymi? Jakie było stanowisko tych
ekspertów w odniesieniu do wybranych lokalizacji i potencjalnych skutków dla gospodarki leśnej?
Informuję również, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska wyraziło zgodę na korzystanie
ze wsparcia doradców i fachowców (wskazanych przez DGLP) – za wymaganą akceptacją
wszystkich interesariuszy (członków zespołów). Jednocześnie wskazuję, że doradcy
i eksperci mają inny status niż członkowie zespołów, a ich głos może być wyłącznie
doradczy, niewiążący. Jednocześnie podkreślam, że Minister Klimatu i Środowiska
zaakceptował propozycje wszystkich wskazanych przez DGLP doradców/ekspertów.
W skład wszystkich zespołów weszli specjaliści z zakresu gospodarki leśnej, w szczególności
zwrócić należy uwagę na obecność uznanych naukowców – pracowników Instytutu
Badawczego Leśnictwa. Ich stanowiska były zniuansowane i skonkretyzowane do danych
zagadnień i obszarów. Ministerstwo będzie też zasięgać ich opinii na dalszych etapach
procesu ustanawiania lasów o wiodącej funkcji społecznej. Nie może być też pominięta
wiedza specjalistów z innych dziedzin niż leśnictwo, w tym np. ekonomistów, z uwagi na
walory ekosystemowych usług lasów innych niż surowcowo-produkcyjne. Ma to kluczowe
znaczenie w lasach o wiodącej funkcji społecznej.
Pytanie nr 5 W związku z tym, że idea lasów społecznych budzi kontrowersje, zwłaszcza
w kontekście blokowania inwestycji i rozwoju infrastrukturalnego, czy Ministerstwo planuje
przeprowadzić dodatkowe konsultacje społeczne i eksperckie, aby wypracować bardziej
zrównoważone rozwiązania?
-- 4 of 6 --
Informuję, że praca nad wyznaczaniem lasów społecznych dla innych miast będzie
kontynuowana w przyszłym roku na bazie doświadczeń obecnie prowadzonego procesu.
Forma unormowania lasów o wiodącej funkcji społecznej oraz zasad prowadzenia
zmodyfikowanej gospodarki leśnej na tych obszarach zostanie określona w ramach grupy
roboczej Ogólnopolskiej Narady o Lasach. Ostatecznie przyjęte rozwiązanie zależeć będzie
od wyników toczących się jeszcze prac i ustaleń podjętych z Dyrektorem Generalnym
Lasów Państwowych.
Mając powyższe na uwadze, wyjaśniam, że dopiero po uzyskaniu ostatecznych wyników
prac zespołów ds. lasów o wiodącej funkcji społecznej, Minister Klimatu i Środowiska będzie
podejmowała dalsze decyzje w celu właściwej ochrony tych obszarów.
Podstawowym celem cennych obszarów lasów społecznych jest służenie społeczności
poprzez zaspokajanie różnorodnych potrzeb związanych z rekreacją oraz turystyką.
Są to swoiste oazy, które chcemy chronić przed hałasem i zanieczyszczeniami, co jest
niezwykle cenne z punktu widzenia zdrowia publicznego. Obszary te odgrywają także
kluczową rolę w świadczeniu usług ekosystemowych, takich jak retencja wód oraz
zabezpieczenie ujęć wodnych dla społeczności lokalnych. To kwestie szczególnie istotne
we wszystkich regionach. Lasy społeczne pełnią również ważną rolę edukacyjną, będąc
przestrzenią do nauki o przyrodzie, ekologii i konieczności ochrony środowiska.
Ich obecność przyczynia się m.in. do zachowania bioróżnorodności, poprawy mikroklimatu
oraz estetyki krajobrazu, co w wyraźny sposób podnosi jakość życia mieszkańców.
Są to także miejsca o istotnym znaczeniu kulturowym i historycznym, często będące
elementem tożsamości lokalnych społeczności.
Naszym celem jest, aby lasy społeczne stały się miejscem organizacji różnorodnych
wydarzeń kulturalnych i społecznych, wzmacniając tym samym więzi w lokalnych
społecznościach i promując zdrowy styl życia.
Jednocześnie w obecnym stanie prawnym ustanowienie lasów o wiodącej funkcji
społecznej nie będzie godzić w inwestycje infrastrukturalne realizowane w interesie
publicznym.
Jesteśmy przekonani, że nasze działania przyczynią się do stworzenia przestrzeni,
która nie tylko jest zasobem naturalnym, ale także miejscem ważnym dla codziennego życia
i dobrobytu mieszkańców.
-- 5 of 6 --
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
-- 6 of 6 --