Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Urszula Sara Zielińska
DSA-ZASK.050.14.2024.AZ
3382677.13313687.10798783
Warszawa, 30-09-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelacje p. posła Rafała Romanowskiego w sprawie usuwania skutków
katastrofy na Odrze i prowadzonych działań zapobiegających zatruciom rzeki, K10INT4766,
poniżej przedstawiam odpowiedzi na zadane pytania.
Ad. 1 Czy Resort i nadzorowane i podległe jednostki, wdrożyły postępowanie polegające
na równoległym monitorowaniu temperatury otoczenia w odniesieniu do stanu wód z niej
wynikających i jednoczesnym, dodatkowym monitorowaniu zrzutów wód przemysłowych,
które niosą za sobą znaczne zasolenie? W związku z tym, czy w relacji z tym zjawiskiem
Resort monitoruje objętości dokonywanych zrzutów wód przemysłowych, zgodnie z
aktualnymi pozwoleniami wodno - prawnymi?
Międzyresortowy Zespół ds. Odry koordynowany przez MKiŚ uruchomił monitoring stały
w 30 punktach pomiarowych wzdłuż rzeki Odry. Monitoring 24 godz. na dobę przekazuje
informacje dotyczące przewodności wody, odczynu pH, temperatury i poziomu tlenu
rozpuszczonego. Bieżące dane można śledzić na stronie: https://www.gov.pl/web/odra/.
Na wskazanej stronie internetowej udostępniona została interaktywna mapa, która w
przejrzysty sposób przedstawia zarówno bieżące, jak i historyczne wyniki badań.
Ponadto, zgodnie z „Procedurą monitorowania interwencyjnego Prymnesium parvum
„złotej algi”, Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ) prowadzi monitoring
interwencyjny, który jest specjalnie ukierunkowany na zagrożenie związane ze „złotą algą”.
W ramach tego monitoringu, oprócz badań fitoplanktonowych pod kątem „złotej algi”,
analizowane są również następujące parametry fizykochemiczne wody:
 temperatura wody;
 tlen rozpuszczony;
 przewodność;
 pH;
 fosfor ogólny;
 związki azotowe;
 chlorki i siarczany.

-- 1 of 10 --

Informuję również, że co tydzień odbywają się spotkania Zespołu ds. zrzutów, podczas
których formułowane są rekomendacje dotyczące obojętności dokonywanych zrzutów
zasolonych wód w związku z wynikami monitoringu stałego oraz interwencyjnego, a także
w związku z warunkami metrologiczno-hydrologicznymi. W skład ww. Zespołu wchodzą
przedstawiciele: PGW WP, MAP, MP, MKiŚ, GIOŚ, GDOŚ, IMGW-PIB a także zakłady
wydobywcze.
Ad. 2 Jakie długofalowe działania planuje wdrożyć Resort aby zminimalizować
w przyszłości niekorzystne skutki ocieplania klimatu, które mogą mieć wpływ na sytuację,
np. w polskich rzekach, w szczególności w rzece Odra?
Precyzując, proszę wskazać, jakie działania planuje wdrożyć Resort w szczególności w
odniesieniu do okresowego zmniejszania się poziomu rzek w związku z letnimi upałami, co
w konsekwencji powoduje zwolniony przepływ wody? Powyższe proszę odnieść do
równoległego zwiększonego zasolenia wody, spowodowanego zrzutami zasolonych wód
z zakładów przemysłowych?
Międzyresortowy Zespół ds. Odry pod kierownictwem MKiŚ dokłada wszelkich starań, aby
docelowo zapewnić bezpieczeństwo ekosystemu rzeki Odry poprzez wdrożenie rozwiązań
systemowych. W Zespole trwają intensywne prace nad m.in. stworzeniem pierwszego od
momentu zdiagnozowania problemu występowania słonowodnej algi Prymnesium parvum
w słodkowodnych wodach rzeki Odry planu ograniczającego zasolenie, co stanowi główną
przyczynę rozwoju „złotej algi” w Odrze. Zespół szczególną uwagę koncentruje również na
stałym dialogu z organizacjami pozarządowymi i współpracy transgranicznej. Kierownictwo
MKiŚ odbywa robocze spotkania z zarządami spółek górniczych aby wypracować
optymalne rozwiązania dot. zmniejszenia zasolenia. Trwają również prace nad nowelizacją
ustawy o rewitalizacji rzeki Odry oraz niektórych innych ustaw – za ten proces odpowiada
Ministerstwo Infrastruktury.
W wyniku decyzji Międzyresortowego Zespołu ds. Odry, Instytut Meteorologii i Gospodarki
Wodnej – Państwowy Instytut Badawczy (IMGW-PIB) opracował dynamiczny model
hydrologiczny. Model ten umożliwia prognozowanie sytuacji hydrologicznej na Odrze oraz
poziomu zasolenia wody z wyprzedzeniem 72 godzin. Wyniki modelu są udostępnione na
bieżąco w serwisie hydrologicznym hydro.imgw.pl. Model jest przede wszystkim
przeznaczony dla zakładów oprowadzających ścieki o zwiększonym zasoleniu i ma na celu
zapobieganie kumulacji zanieczyszczeń w wodach rzeki Odry. Informacje są
wykorzystywane m.in. przez wyżej wymieniony Zespół ds. zrzutów, który reguluje poziomy
zrzutów zasolonych wód dołowych z zakładów górniczych.
W ramach Międzyresortowego Zespołu ds. Odry analizowane są również działania
zmierzające do renaturyzacji Odry. Celem tych działań jest restytucja funkcjonalnych
siedlisk dla ryb, bezkręgowców oraz awifauny, co przyczyni się do zwiększenia odporności
ekosystemu na negatywne skutki zaburzeń środowiskowych oraz zmian klimatycznych.
Podejście strategiczne w kontekście renaturyzacji Odry powinno iść w parze
z dostosowaniem ram prawnych i instrumentów finansowych.
a. czy przeprowadzono kontrole w zakresie przyznawanych pozwoleń wodno –
prawnych?
Jakie są ich rezultaty? Czy zidentyfikowano zakłady, które postępowały w tym zakresie
niezgodnie z prawem? Ile ich było?

-- 2 of 10 --

Zgodnie z informacją przekazaną przez PGW WP, na obszarze zlewni rzeki Odry
zidentyfikowanych zostało 1771 wylotów działających lub wykonanych bez pozwolenia.
W stosunku do 678 wylotów uregulowano sprawy formalno- prawne. W 18 przypadkach
zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie likwidacji nielegalnie wykonanego
urządzenia wodnego (art. 190 ust. 14 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne; Dz. U.
z 2024 r. poz. 1087). Ww. dane dotyczą stanu na koniec czerwca 2024 r. Na terenie Regionu
Wodnego Dolnej Odry i Przymorza Zachodniego, Górnej Odry, Środkowej Odry od 15
marca 2023 r. zostały zamknięte lub zlikwidowane 464 wyloty – według stanu na dzień 8
sierpnia 2024 r. Trwają prace nad likwidacją lub uregulowaniem formalno-prawnym
pozostałych wylotów działających lub wykonanych bez pozwolenia.
Organy PGW WP właściwe w sprawach pozwoleń wodnoprawnych, w związku z art. 22
ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o rewitalizacji rzeki Odry (Dz. U. poz. 1963), wykonują
przeglądy pozwoleń wodnoprawnych na wprowadzanie ścieków do wód zlewni rzeki Odry.
Na obszarze RZGW w Gliwicach, we Wrocławiu i w Szczecinie wytypowano do
dodatkowego przeglądu 824 pozwolenia wodnoprawne. Na dzień 23 lipca 2024 r.
zakończono przegląd 417 pozwoleń wodnoprawnych, w toku pozostawały 203 przeglądy.
Do wykonania pozostał przegląd 204 pozwoleń wodnoprawnych. W ramach dokonanych
przeglądów wszczęto 19 postępowań w sprawie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego lub
jego ograniczenia. Ponadto wygaszono 17 pozwoleń wodnoprawnych.
RZGW
w:
Liczba
zidentyfikowanych
wylotów/działających
lub wykonanych
bez pozwolenia
- stan na koniec
czerwca 2024 r.
Liczba
wylotów w
stosunku do
Których
uregulowano
Sprawy
formalno-
prawne
- stan na
koniec
czerwca 2024
r.
Liczba spraw w
stosunku do
których zostało z
urzędu wszczęte
postępowanie w
sprawie likwidacji
nielegalnie
wykonanego
urządzenia
wodnego (art. 190
ust. 14 ustawy
Prawo
wodne)
- stan na koniec
czerwca
2024 r.
Liczba
zamkniętych/zlikwidowanych
wylotów na terenie Regionu
Wodnego Dolnej Odry i
Przymorza Zachodniego,
Górnej Odry, Środkowej Odry
od
15.03.2023 r. przez RZGW
- stan na 09.09.2024 r.
Gliwicach 724 379 1 83
Szczecinie 55 10 0 133
Wrocławiu 992 289 17 248
Suma 1771 678 18 464
Realizując wynikający z treści art. 416 ust. 1 ustawy – Prawo wodne obowiązek dokonania
co najmniej raz na 4 lata przeglądu pozwoleń wodnoprawnych na pobór wód lub
wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, lub do urządzeń kanalizacyjnych, a także
realizacji tych pozwoleń, spoczywający na organach właściwych w sprawach pozwoleń

-- 3 of 10 --

wodnoprawnych, organy te wytypowały do dokonania w 2024 roku przeglądu 3283
pozwoleń wodnoprawnych.
Poniżej w tabeli prezentowane są wyniki przeglądu w poszczególnych RZGW (Stan realizacji
na 9 września 2024 r.)
Podmiot Liczba
zaplanowanych
przeglądów w 2024
roku
Liczba
zakończonych
w I półroczu 2024
roku przeglądów z
zaplanowanych na
2024 rok
Konieczność wszczęcia
postępowania w sprawie
zmiany, cofnięcia, lub
ograniczenia pozwolenia
wodnoprawnego
PGW WP 3283 623 16
RZGW w Białymstoku 92 27 -
RZGW w Bydgoszczy 197 5 1
RZGW w Gdańsku 465 84 4
RZGW w Gliwicach 220 70 1
RGZW w Krakowie 367 37 2
RZGW w Lublinie 143 29 -
RZGW w Poznaniu 290 60 -
RZGW w Rzeszowie 201 39 0
RZGW w Szczecinie 93 21 1
RZGW w Warszawie 609 132 1
RZGW we Wrocławiu 606 110 6
Niezależnie od powyższego planu, zaistniała potrzeba dokonania dodatkowego przeglądu
pozwoleń wodnoprawnych (innych niż ujęte w planie przeglądów na 2024 rok). Zgodnie ze
stanem na dzień 9 września 2024 r., ze 119 pozwoleń wodnoprawnych wymagających
dodatkowego przeglądu, w przypadku 60 pozwoleń przegląd został zakończony, a w jednym
przypadku zachodzi konieczność wszczęcia postępowania w sprawie zmiany, cofnięcia lub
ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego.
Ad. 3 Czy zwiększono opłaty za odprowadzanie ścieków do rzek, a przede wszystkim
zrzuty słonych wód poprzemysłowych?
Ad. 4 Czy opracowano mechanizm finansowy, promujący, np. te zakłady górnicze, które
zainwestują w instalacje odsalające wody pokopalniane (np. poprzez zmniejszenie opłat za
jeden kilogram soli odprowadzanej z kopalni lub tanie długoterminowe kredyty).
Ad. 5 Czy wprowadzono zasadę, że z kolei zakłady, które nie mają systemu odsalania,
musiałyby obowiązkowo mieć system retencyjno-dozujący?
Odpowiadając na pytania nr 3, 4 oraz 5 informuję, iż Ministerstwo Infrastruktury koordynuje
prace nad nowelizacją ustawy o rewitalizacji rzeki Odry oraz niektórych innych ustaw
(UD96). MKiŚ ściśle współpracuje w tym procesie i zabiega, aby w nowelizacji znalazły się
zapisy ułatwiające rozwój systemów retencyjno-dozujących oraz instalacji odsalających.
Ad. 6 Jakie wymierne efekty daje dialog ze stroną społeczną, oprócz tego, że jest
prowadzony?
Dialog ze stroną społeczną polega m.in na zapewnieniu pełnej transparentności oraz udziału
w działaniach na rzecz Odry zainteresowanym stronom. W tym celu funkcjonuje Grupa
Robocza z partnerami społecznymi, która stanowi platformę dialogu pomiędzy głównymi

-- 4 of 10 --

interesariuszami w kontekście bezpieczeństwa ekologicznego Odry. Spotkania Grupy
odbywają się w trybie comiesięcznym. Efekty prac Grupy stanowią merytoryczne wsparcie
działań Międzyresortowego Zespołu ds. Odry, umożliwiając m.in. priorytetyzację działań.
Poruszane tematy obejmują takie zagadnienia jak: analiza ryzyk i zagrożeń, działania
renaturyzacyjne jako narzędzie na rzecz wzmacniania odporności rzek, ochrona ryb,
monitoring stanu wód, redukcja zasolenia i inne.
Ad. 7 Czy Państwowy Monitoring Środowiska, ustawowo przypisany do Głównego
Inspektoratu Ochrony Środowiska (GIOŚ) jest celowy i czy wyniki generowane z tego
monitoringu są dostarczane na czas? Po jakim czasie od dostarczenia próbek, w
określonych kierunkach diagnostycznych, dostarczane są wyniki?
Monitoring jakości wód powierzchniowych prowadzi się zgodnie z Dyrektywą 2000/60/WE
Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającą ramy
wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (zwanej Ramową Dyrektywą Wodną
– RDW) transponowaną do polskiego prawa ustawą z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
(Dz. U. 2021 poz. 2233 z późn. zm.). Zgodnie z art. 349 ustawy Prawo wodne, monitoring
wód ma na celu pozyskanie informacji o stanie wód na potrzeby planowania w
gospodarowaniu wodami oraz oceny osiągania celów środowiskowych. Badania
monitoringowe prowadzone są w ramach państwowego monitoringu środowiska (pmś) i
obejmują elementy biologiczne, fizykochemiczne oraz chemiczne. Poza badaniami wód
GIOŚ wykonuje także badania osadów dennych rzek i jezior oraz badania bioakumulacji
substancji priorytetowych (zlecenia zewnętrzne). Na podstawie wyników badań i obserwacji
GIOŚ dokonuje oceny stanu wód na obszarach dorzeczy.
Zakres i częstotliwość pomiarów i badań wskaźników w ramach poszczególnych rodzajów
monitoringu (diagnostyczny, operacyjny, badawczy i obszarów chronionych) ustala się dla
każdego punktu pomiarowo-kontrolnego zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem
Ministra Infrastruktury z dnia 13 lipca 2021 r. w sprawie form i sposobu prowadzenia
monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i jednolitych części wód
podziemnych (Dz. U. 2021 poz. 1576) z uwzględnieniem aktualnego wykazu JCWP
określającego status, typologię, cele środowiskowe, zagrożenie nieosiągnięcia celów
środowiskowych oraz rodzaj presji oddziaływującej na JCWP. Częstotliwość badań w
danym punkcie pomiarowym jest zależna od powyższych warunków i mieści się w zakresie
od 1 do 12 pomiarów w roku. Sieć punktów pomiarowo - kontrolnych, na które składają się
reprezentatywne punkty diagnostyczne i operacyjne, stanowi podstawę oceny stanu
jednolitych części wód.
Badania w ramach pmś wykonywane są przez Centralne Laboratorium Badawcze (CLB)
GIOŚ na zlecenie Departamentu Monitoringu Środowiska GIOŚ. Wyniki badań po
autoryzacji i zatwierdzeniu są przesyłane z systemu zarządzania informacją w laboratorium
(SI LIMS) przez CLB do bazy JWoda. System Informacyjny JWoda (SI JWODA) jest umowną
nazwą systemu informatycznego służącego do gromadzenia, przetwarzania i raportowania
wyników pomiarów jakości wód powierzchniowych, będącego częścią systemu Ekoinfonet.
Obecnie SI JWODA służy do planowania monitoringu w cyklu rocznym, gromadzenia
i przetwarzania danych przesyłanych z SI LIMS, zbierania danych z oznaczeń biologicznych
oraz hydromorfologicznych i wyliczania indeksów (w tym przypadku jest wykorzystywana
też aplikacja mobilna), weryfikacji wyników badań oraz tworzenia raportów.

-- 5 of 10 --

Wyniki badań są przekazywane sukcesywnie do bazy JWoda (w przypadku wskaźników
fizykochemicznych i chemicznych, w tym substancji priorytetowych, przekaz odbywa się
w ciągu miesiąca, w przypadku wskaźników biologicznych zgodnie z terminami
wynikającymi z dedykowanych metodyk). Komplet wyników za cały rok przekazywany jest
przez CLB do końca pierwszego kwartału roku następnego zgodnie z § 4 ust. 1 pkt. 1
rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 21 grudnia 2020 r. w sprawie systemu
informatycznego Inspekcji Ochrony Środowiska Ekoinfonet (Dz. U. 2020, poz. 2386) .
Wyniki badań realizowane w ramach zleceń zewnętrznych przekazywane są terminowo,
w terminach wynikających z zawartych umów z wykonawcą zewnętrznym.
Wszystkie informacje na temat monitoringu wód powierzchniowych wykonywanego w
ramach pmś dostępne są na stronie portalu jakości wód powierzchniowych
https://wody.gios.gov.pl/pjwp/. Na portalu jakości wód powierzchniowych, w zakładce
AKTUALNOŚCI dostępne są aktualne na dzień 3 września br. i archiwalne dane pomiarowe
pod adresem https://wody.gios.gov.pl/pjwp/publication/367.
Ad. 8 Na ile skuteczne okazały się Prace Zespołu Międzyresortowego, które
skoncentrowały się na ograniczeniu przedostawania się „złotej algi" z Kanału Gliwickiego
do rzeki Odry, tj. dokonania ograniczenia przepływu wody w Kanale, w tym ograniczenia
śluzowania?
Obecność i rozwój „złotej algi" w rzece Odrze, odnotowana w maju i czerwcu 2024 r., była
wynikiem współdziałania dwóch głównych czynników, które miały miejsce od maja 2024
r.: wysoki poziom zasolenia wód (miejscami dziesięciokrotnie przekraczający normę
środowiskową), niskie przepływy wody w Kanale Gliwickim i rzece Odrze, stagnacja wód.
Przy tym należy podkreślić, że w tym okresie głównym źródłem skażenia Odry „złotą algą"
był Kanał Gliwicki. Warunki panujące w tym akwenie, takie jak: niska prędkość przepływu,
wysokie zasolenie będące skutkiem zrzutów wód dołowych z zakładów górniczych i
dostępność biogenów, sprzyjają rozwojowi „złotej algi”.
Niekorzystne warunki jakie panowały w maju 2024 r. umożliwiały rozwój „złotej algi” w
nurcie rzeki Odry, aż do drugiego poziomu zagrożenia w miejscowości Łany powyżej
Wrocławia. Następnie fala wezbraniowa wywołana opadami deszczu z początku czerwca
pozwoliła na rozproszenie „złotej algi” w nurcie rzeki oraz przywróciła korzystniejsze
warunki hydrologiczne. Jednocześnie skażana „złotą algą” woda z Odry, na skutek przejścia
fali wezbraniowej, dostała się do zbiorników, kanałów, marin i starorzeczy mających
połączenie z rzeką. W zbiornikach wodnych i zatokach, gdzie woda stagnuje, „złota alga”
intensywnie się namnożyła, co w konsekwencji doprowadziło do toksycznych zakwitów
oraz śnięcia ryb.
W tym okresie, prace Zespołu Międzyresortowego ds. Odry skoncentrowały się na
wdrożeniu rekomendacji ograniczającej przedostawanie się „złotej algi" z Kanału
Gliwickiego do rzeki Odry. Dokonano ograniczenia przepływu wody w Kanale, a także
ograniczenia śluzowania. Ta rekomendacja miała dwustronny cel: z jednej strony, by
ograniczać ryzyko przedostania się z wód Kanału do rzeki Odry dużych ilości „złotej algi”, z
drugiej zaś by przeciwdziałać zupełnej stagnacji wody sprzyjającej rozwojowi Prymnesium
parvum, w szczególności na śluzach, gdzie dochodziło w takich sytuacjach do śnięcia ryb.
Wzmożony zostały również monitoring potencjalnie zagrożonych obszarów przez służby
wojewodów, Państwową Straż Rybacką i pracowników Wód Polskich. Ponadto po przejściu

-- 6 of 10 --

fali wezbraniowej zespół Instytutu Ochrony Środowiska – PIB przeprowadził badanie
zagrożonych zbiorników, kanałów, marin i starorzeczy pod kątem obecności „złotej algi”.
Służby otrzymały również rekomendacje dotyczące wskazanych działań zaradczych, jak
montaż specjalnych siatek uniemożliwiającej wpływanie ryb w miejsca mogące stanowić
pułapkę. Prowadzone były również pilotażowe działania na rzecz zastosowania preparatów
do ograniczania populacji „złotej algi” w skażanych zbiornikach/kanałach. Takie działanie
zostało zrealizowane w przystaniu rzecznej w Nietkowie, gdzie zastosowano siarczan
amonu.
Na początku sierpnia 2024 roku „złota alga” pojawiła się w zbiorniku Dzierżno Duże (po raz
pierwszy od początku obserwacji), znajdującym się na odcinku rzeki Kłodnicy tuż powyżej
sekcji IV Kanału Gliwickiego. W szczytowym momencie obecność „złotej algi” w tym
zbiorniku była szacowana na poziomie 287 mln komórek/l (próbka z dn. 16.08.2024,
lokalizacja: Zb. Dzierżno Duże - środek zbiornika). Skutkiem tak masywnego zakwitu były
śnięcia ryb. W okresie od 3 sierpnia do 2 września 2024 r. podjęto z jeziora ok. 127 ton
śniętych ryb.
W kontekście potencjalnego skażenia wód rzeki Odry „złotą algą”, sekcja IV jest najbardziej
wrażliwą sekcją Kanału Gliwickiego, ponieważ nie ma w niej możliwości powstrzymania
spływu „złotej algi” do głównego nurtu rzeki Odry za pomocą śluz. Dzieje się tak dlatego, że
Sekcja IV Kanału Gliwickiego pełni również rolę korytarza dla rzeki Kłodnicy, która z kolei
stanowi bezpośredni dopływ rzeki Odry. To dlatego w sierpniu br., w punkcie monitoringu
na Odrze w m. Krapkowice, który znajduje się ok. 25 km poniżej ujścia Kłodnicy, ponownie
odnotowano obecność „złotej algi” w Odrze.
Podczas śnięcia ryb w rejonie zbiornika Dzierżno Duże, na miejscu pracowały ekipy Wód
Polskich ze Strażą Pożarną, Państwową Strażą Rybacką, Polskim Związkiem Wędkarskim
oraz Wojskami Obrony Terytorialnej (w szczytowym okresie śnięcia około 60 żołnierzy).
Ponadto wojewódzkie służby zarządzania kryzysowego umieszczały tablice informujące o
zakazach przy zagrożonych akwenach. Wojewoda Śląski wydał Rozporządzenie zakazujące
korzystania z wód zbiornika Dzierżno Duże.
W celu ograniczenia przedostawania się dużego ładunku „złotej algi” ze zbiornika Dzierżno
Duże przez Sekcję IV Kanału Gliwickiego, a następnie rzeką Kłodnicą do rzeki Odry,
Międzyresortowy Zespół ds. Odry podjął decyzję o eksperymentalnym zastosowaniu
odpowiedniego stężenia perhydrolu – nadtlenku wodoru (H2O2) w rzece Kłodnicy, za małą
elektrownią wodną Pławniowice. Ustalono, iż kontrolowane dozowanie perhydrolu na styku
Sekcji IV Kanału Gliwickiego i rzeki Kłodnicy stworzy barierę redukującą wysoki ładunek
„złotej algi” spływający z zbiorniku Dzierżno Duże, a tym samym powstrzyma
rozprzestrzenianie się ogniska poza tę lokalizację (schemat poniżej). Za przeprowadzenie
eksperymentu odpowiada Instytut Ochrony Środowiska-PIB oraz Generalna Dyrekcja
Ochrony Środowiska. Eksperyment został rozpoczęty w dniu 13 sierpnia. Aplikacja środka
została przeprowadzona z pomocą 5 Pułku Chemicznego WP w Tarnowskich Górach, z
wykorzystaniem sprzętu przystosowanego do obsługi substancji chemicznych.
Według wstępnego raportu podsumowującego, eksperyment z użyciem nadtlenku wodoru
spowodował zniszczenie komórek „złotej algi” i doprowadził do redukcji glonu z
efektywnością na poziomie 90-99,9% (w zależności od pory dnia i miejsca poboru próbek).
Zniszczenie komórek algi zostało potwierdzone w badaniu mikroskopowym. W efekcie

-- 7 of 10 --

powyższych działań, w rzece Kłodnicy na ujściu do Odry poziom algi wynosi wg. pomiaru z
dn. 23 sierpnia br. ok 380 tys. komórek/l, gdzie wcześniej – w dn. 14.08 na wodzie bez
nadtlenku wodoru (lub z początkową jego dawką) stwierdzono w dwóch kolejnych
badaniach ok 95 mln komórek/l. Ponadto w wyniku przeprowadzenia ww. eksperymentu,
od momentu zastosowania perhydrolu, nie zaobserwowano obecności "złotej algi" w
punkcie pomiarowym na Odrze w Krapkowicach, który położony jest około 25 km poniżej
ujścia rzeki Kłodnicy do Odry.
Dozowanie perhydrolu zostało zakończone na początku września 2024 r. w wyniku zaniku
"złotej algi" zarówno w sekcji IV Kanału Gliwickiego, jak i w zbiorniku Dzierżno Duże.
Eksperyment jest kontynuowany w zakresie inwentaryzacji przyrodniczej oraz badań wód.
Ad. 9 Na jakie zasadzie została określona dawka nadtlenku wodoru, który został
zastosowany w rzece Kłodnicy? Czy faktycznie zastosowana dawka środka aktywnego
została dobrana tak, by zminimalizować niekorzystny wpływ tego środka na środowisko
wodne?
Przed rozpoczęciem eksperymentu przeprowadzono analizę ryzyka z uwzględnieniem
lokalizacji planowanego eksperymentu oraz doświadczeń z poprzednich badań
laboratoryjnych i eksperymentu przeprowadzonego w Śluzie Sławęcice w 2023 roku, gdzie
przyjęto stężenie 40 mg/l 35% H2O2. W planowanym eksperymencie maksymalne stężenie
określono na mniejsze niż 40 mg./l. Początkowo założono, iż dawkowanie ciągłe będzie na
poziomie 20,0 mg/I H202 z ewentualną możliwością zwiększenia dawki do 30 mg/l H2O2
w przypadku niskiej efektywności zabiegu oraz braku negatywnych konsekwencji
środowiskowych dozowania, z uwzględnieniem bieżącej sytuacji. Niemniej w fazie realizacji
eksperymentu badawczego ustalono, że wyjściowa dawka będzie 50% niższa od dawki
wnioskowanej – tj. ok. 10,0 mg/l. Startowe obniżenie dawki podyktowane było ostrożnością
w realizacji zadania. Następnie dawkę podwyższono do ok. 15 mg/l i na takim poziomie
dozowano perhydrol, co jest stężeniem mniejszym niż pierwotnie zakładano.
Przed rozpoczęciem i po aplikacji nadtlenku wodoru została przeprowadzona
inwentaryzacja środowiska rzeki Kłodnicy. Inwentaryzacja obejmowała populację ryb,
mięczaków i skorupiaków oraz innych organizmów wodnych (ichtiofaunę, bentos,
fitoplankton, zooplankton). Podczas aplikacji prowadzone były badania kontrolne w
zakresie: parametrów fizyko-chemicznych, liczebności „złotej algi” i wartości ichtiotoksyn w
komórkach i w wodzie oraz nadzór ichtiologiczny. Badania były prowadzone przez 15-
osobową grupę naukowców z IOŚ-PIB, Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie
oraz Instytutu Rybactwa Śródlądowego - PIB.
Ponadto zorganizowano spotkania konsultacyjne z organizacjami pozarządowymi oraz
ekspertami międzynarodowymi w kontekście ww. eksperymentu.
Podsumowując, zastosowana dawka środka aktywnego została dobrana tak, by
zminimalizować niekorzystny wpływ tego środka na środowisko wodne. Działanie środka
było poddawane ciągłemu monitoringowi, aby zapewnić jego bezpieczne stosowanie. Nie
stwierdzono istotnego negatywnego wpływu perhydrolu na ichtiofaunę.

-- 8 of 10 --

Jaki w takim razie niekorzystny wpływ nadtlenku wodoru można obserwować w
przypadku zastosowania nieodpowiedniej dawki tego związku?
Zgodnie z analizą ryzyka przekazaną przez IOŚ-PIB w ramach prac Międzyresortowego
Zespołu ds. Odry podkreślono, że według literatury użycie perhydrolu w wodach otwartych
może prowadzić do lokalnego zamierania bezkręgowców, zmiany składu zespołu
bakterioplanktonu, ważnego dla procesów samooczyszczania się rzek. Potencjalnie może
stanowić również ryzyko dla ryb i innych organizmów wodnych, czy też przyczynić się do
uwolnienia toksyn zawartych w komórkach P. parvum, przy czym zbyt niska dawka w
przypadku bruzdnic morskich powodowała ich większą toksyczność (Mardone i in. 2023).
Ryzyka te można ograniczać poprzez dobór możliwie najmniejszej, ale efektywnej względem
złotych alg, dawki środka, ciągłego monitoringu i modyfikacji działania w oparciu o jego
wyniki. Ponadto stwierdzono, że ryby tolerują stężenia do ok 200 mg/l H2O2 , gdzie
perhydrol stosowano w stawach rybnych w celu ochrony ryb przed zakażeniami pasożytami,
bakteriami i grzybami. (Avendaño-Herrera i in., 2006). Jeśli chodzi o bezkręgowce
zooplanktonowe, to badania laboratoryjne wykazały, że wioślarki i niektóre wrotki są
wrażliwe na stężenia H2O2 ok. 10 mg/l podczas gdy widłonogi tolerują znacznie większe
stężenia (Escobar-Lux i in. 2019, Weenink i in. 2022).
Czy takie ew. negatywne działania obserwowano w środowisku wodnym po zastosowaniu
nadtlenku wodoru?
Uprzejmie informuję, iż raport podsumowujący eksperyment badawczy z użyciem nadtlenku
wodoru (H2O2) jest w trakcie opracowania.
Natomiast we wstępnym raporcie wskazano, że na przestrzeni trwania całego
eksperymentu stwierdzano ograniczone ilości śniętych ryb, ale czynników powodujących
śnięcie zidentyfikowano co najmniej kilka:
• ryby śnięte napływały z wody górnej ponad punktem dozowania perhydrolu
poprzez małą elektrownię wodną (MEW); codziennie na zaporze MEW gromadziły
się setki śniętych ryb w różnym stanie rozkładu; toksyczność tej wody była
potwierdzona przez ichtiologa obserwacjami populacji złapanych w siatkach,
• woda napływająca (przed dozowaniem perhydrolu) była toksyczna dla ryb – to
również potwierdzały badania w siatkach – dlatego zwiększenie jej ilości (okresowe
podniesienie przepływu) także wpływało negatywnie na stan ryb żyjących w
Kłodnicy,
• wpływ ten zaznaczył się przy okresowo zwiększonej dawce perhydrolu, z
jednoczesną zmianą warunków przepływu wody w rzece. Największy wpływ
zaobserwowano na populację ciernika (przy okresowym zwiększeniu dawki) – przy
czym to zjawisko zanikło po ponownym obniżeniu dawki oraz zmianie przepływu
wody w rzece.
Z wstępnego raportu wynika, że nadtlenek wodoru w dawkach przyjmowanych za
wyjściowe tj. < 20,0 mg/l nie wykazuje wyraźnego wpływu na ryby w okresie, w którym był
stosowany.
Ad. 10 Czy badana jest wyłącznie liczba komórek „złotej algi”, czy też równolegle toksyna,
która te glony wytwarzają?

-- 9 of 10 --

Głównym narzędziem do bieżącego monitorowania ryzyka powstania zakwitu „złotej algi”
jest monitoring interwencyjny prowadzony przez GIOŚ na podstawie „Procedury
monitorowania interwencyjnego Prymnesium parvum „złotej algi”. Jest to monitoring
specjalnie przekierowany do zagrożenia związanego ze „złotą algą”. Pozwala on śledzić
dynamikę jej wzrostu na rzece Odrze oraz w już skażonych akwenach i potwierdzić
obecność w potencjalnych ogniskach jej rozwoju. Od początku bieżącego roku do 15 lipca
2024 r. Centralne Laboratorium Badawcze GIOŚ pobrało około 6,5 tys. próbek wody i
wykonało około 88 tys. analiz próbek wody z Odry i jej dopływów, dostarczając informacji
o Prymnesium parvum w 13 punktach monitoringu interwencyjnego na Odrze i Wiśle.
Rezultatem monitoringu interwencyjnego jest analiza stopnia zagrożenia w oparciu o
wykrytą liczebność „złotej algi” (stopień ostrzegawczy oraz I, II i III stopień zagrożenia), która
jest udostępniona na stronie www.gov.pl/web/odra/analiza-stopnia-zagrozenia.
Ponadto, oprócz samej liczebności „złotej algi”, przeprowadzane są pomiary ilości
ichtiotoksyn z grupy prymnezyn (PRM). Próbki są pobierane przez WIOŚ, a analiza jest
wykonywana na Uniwersytecie Gdańskim.
Ad. 11 Czy planowanie opracowania przez Ministerstwo Aktywów Państwowych
wstępnego planu inwestycyjnego dla sektora górniczego, mającego na celu zmniejszenie
zasolenia wód Odry, nie jest opóźnione?
Wydawało się w 2022r., że mają Państwo mnóstwo gotowych rozwiązań, a dostarczone
informacje przez Rząd opierają się głównie na cyklicznych spotkaniach i dyskusjach
określonych gremiów naukowo – administracyjnych.
Poprzedni rząd nie wdrożył w latach 2022 – 2023 żadnych realnych rozwiązań i projektów
w kontekście ochrony ekosystemu rz. Odry, w szczególności inwestycji zmierzających do
zmniejszenia zasolenia oraz dostosowania systemu pozwoleń wodnoprawnych i decyzji
środowiskowych do obecnych wyzwań i zagrożeń.
Jeśli chodzi o strategiczne podejście do ograniczenia zasolenia - w II kwartale 2024 roku
Międzyresortowy Zespół ds. Odry pod przewodnictwem MKiŚ zobowiązał Ministerstwo
Aktywów Państwowych, Ministerstwo Przemysłu i spółki górnicze do zidentyfikowania
potencjalnych inwestycji do końca br., w tym m.in. weryfikacji wcześniej zlecanych
wstępnych ekspertyz i koncepcji.
Do końca br. będą trwały analizy dotyczące najbardziej efektywnych kosztowo i
technologicznie działań zmierzających do odsalania wód kopalnianych przez zakłady
wydobywcze oraz zwiększenia możliwości retencyjnych. Proces ten jest monitorowany i
omawiany podczas posiedzeń Międzyresortowego Zespołu ds. Odry.
Z wyrazami szacunku
Urszula Zielińska
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/

-- 10 of 10 --

Ministerstwo Aktywów Państwowych, ul. Krucza 36/Wspólna 6, 00-522 Warszawa, tel. +48 222 500 122
www.gov.pl/aktywa-panstwowe
BM.I.053.218.2024
IK: 1013609
Warszawa, 11 października 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej udzielam odpowiedzi na interpelację K10INT4766 Pana Rafała Romanowskiego,
Posła na Sejm RP, z dnia 13 września 2024 roku w sprawie usuwania skutków katastrofy na
Odrze i prowadzonych działań zapobiegających zatruciom rzeki, w zakresie właściwości
Ministra Aktywów Państwowych.
Międzyresortowy Zespół do spraw Przeciwdziałania Sytuacjom Kryzysowym i Zagrożeniom
Środowiskowym na Rzece Odrze (dalej jako: Zespół) pod przewodnictwem Ministerstwa
Klimatu i Środowiska, w którym udział bierze m.in. Ministerstwo Aktywów Państwowych,
podjął się działań zmierzających do obniżenia zasolenia wód rzeki Odry i Kanału
Gliwickiego. Zespół opracował szereg rekomendacji mających na celu poprawę stanu rzeki,
a jedną z nich jest Opracowanie planu inwestycyjnego dotyczącego działań zmierzających
do obniżenia zasolenia wód rzeki Odry i Kanału Gliwickiego.
Zespół rozpoczął prace w zakresie możliwości odsalania wód kopalnianych od kwerendy
dostępnych analiz i dokumentów, po czym w czerwcu i lipcu 2024 r. spotkano się ze
spółkami, gdzie skonkretyzowano oczekiwania wobec spółek. Plany inwestycyjne
dotyczące odsalania wód, a przede wszystkim koszty i planowany efekt inwestycji, mają być
omawiane na październikowym posiedzeniu Zespołu. Biorąc pod uwagę, wieloletni okres
realizacji planowanych instalacji oraz szacowaną wartość poszczególnych inwestycji
(niekiedy przekraczającą 1 mld złotych), tempo prac należy ocenić jak wysoce zadawalające.
Należy podkreślić, że od momentu kryzysu wywołanego przez złotą algę, jest to pierwsze,
tak kompleksowe podejście do analizy możliwości ograniczenia wpływu wód kopalnianych
na wody powierzchniowe i tym samym na Odrę. Na podstawie przedmiotowych analiz
powstanie plan na najbliższe kilkanaście lat, który metodą iteracji będzie aktualizowany
i uzupełniany.
Jednocześnie informuję, że zrzuty wód z zakładów górniczych do rzeki Odry lub jej
dopływów prowadzone są zgodnie z otrzymanymi pozwoleniami wodnoprawnymi, tym
samym zgodnie z obowiązującymi regulacjami. Spółki zobowiązane są również do
wykonywania regularnych badań jakości zrzucanych wód. Ponadto poza badaniami
obligatoryjnymi prowadzą dodatkowe pomiary na potrzeby m.in. prac Zespołu do spraw
Przeciwdziałania Sytuacjom Kryzysowym i Zagrożeniom Środowiskowym na Rzece Odrze.
W związku z powyższym należy podkreślić, że działania Rządu w zakresie opracowania
planu inwestycyjnego dla sektora górniczego mającego na celu zmniejszenie zasolenia wód

-- 1 of 2 --

Odry zostały podjęte w sposób kompleksowy, uwzględniając interakcje między kopalniami
oraz przewidywany harmonogram ich wygaszania.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Aktywów Państwowych
Robert Kropiwnicki
sekretarz stanu
dokument podpisany elektronicznie
1013609.3675654.2924154
Do wiadomości:
1. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów;
2. Ministerstwo Klimatu i Środowiska.

-- 2 of 2 --